Brodawki łojotokowe — przyczyny: skąd się biorą, dlaczego powstają i o czym świadczą

Brodawka łojotokowa pojawia się bez ostrzeżenia: najpierw jak płaska plamka, po latach jak brązowa, szorstka narośl przyklejona do skóry. Większość osób pyta wtedy o to samo. Skąd się to wzięło? Czy coś robię źle? Czy to oznacza chorobę? W tym artykule odpowiadamy wyłącznie na pytanie o przyczyny: co o powstawaniu brodawek łojotokowych wiadomo na pewno, co jest tylko prawdopodobne, a co jest mitem.

Jeśli szukasz pełnego przewodnika o tym, jak brodawki łojotokowe wyglądają na zdjęciach, jak odróżnić je od czerniaka i jak przebiega ich usuwanie, znajdziesz go w artykule brodawki łojotokowe — usuwanie, zdjęcia, ceny. Tutaj zajmujemy się tylko tym, dlaczego w ogóle powstają.

Przyczyny brodawek łojotokowych w skrócie

• Dokładna przyczyna nie jest znana. Tak piszą zgodnie DermNet, brytyjskie towarzystwo lekarzy chorób skóry (BAD) i amerykańskie (AAD).
• Najważniejszy czynnik to wiek. Brodawki łojotokowe to objaw starzenia się naskórka. Ma je ponad 90% osób po 60. roku życia.
• Skłonność jest rodzinna. Część osób dziedziczy tendencję do bardzo dużej liczby zmian.
• W komórkach brodawki są mutacje, między innymi genów FGFR3 i PIK3CA, które pobudzają podziały komórek, ale nie dotyczą genów chroniących przed nowotworem.
• Słońce prawdopodobnie przyspiesza ich powstawanie, ale brodawki rosną też na skórze stale zakrytej, więc nie jest jedyną przyczyną.
• Sprzyjają im tarcie w fałdach skóry, ciąża i leczenie estrogenami, stan zapalny skóry oraz niektóre leki.
• Nie wywołuje ich wirus, łój ani brud. Nie są zakaźne i nie zamieniają się w raka.

Liczne brodawki łojotokowe na plecach. Tułów to miejsce, w którym zmian jest zwykle najwięcej.

Czym jest brodawka łojotokowa i dlaczego jej nazwa wprowadza w błąd?

Brodawka łojotokowa, nazywana też rogowaceniem łojotokowym, to łagodny rozrost komórek naskórka, czyli keratynocytów. Komórki dzielą się częściej, niż powinny, i gromadzą się w zbitą, wypukłą zmianę, która wygląda, jakby ktoś przykleił ją do skóry.

Nazwa pochodzi z czasów, gdy sądzono, że zmiany mają związek z łojem. DermNet tłumaczy, że to określenie jest mylące z trzech powodów: brodawki łojotokowe nie powstają z gruczołów łojowych, nie zawierają łoju i nie ograniczają się do okolic łojotokowych, takich jak środkowa część twarzy czy górna część pleców. BAD dodaje wprost: brodawki łojotokowe nie mają nic wspólnego ani z gruczołami łojowymi, ani z brodawkami wirusowymi. Jeśli więc masz tłustą cerę albo łojotok, to nie z tego powodu masz brodawki.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Skąd się biorą brodawki łojotokowe? Co wiadomo na pewno

Uczciwa odpowiedź brzmi: nikt nie zna jednej przyczyny. Wiadomo natomiast sporo o czynnikach, które zwiększają ryzyko, i o tym, co dzieje się w komórkach samej brodawki. Poniżej omawiamy je po kolei, od najlepiej udowodnionych do najsłabiej.

Wiek — główna przyczyna brodawek łojotokowych

Brodawki łojotokowe DermNet opisuje jako zmiany „degeneracyjne”, czyli związane ze zużywaniem się naskórka. Zaczynają się pojawiać zwykle w wieku 30–40 lat, z czasem jest ich coraz więcej, a przed 20. rokiem życia są rzadkie.

Liczby z badań populacyjnych pokazują, jak silny jest ten związek:

• W Wielkiej Brytanii brodawki łojotokowe ma około 30% czterdziestolatków i około 75% osób w wieku 70 lat.
• W badaniu 100 dorosłych Australijczyków zmiany miało 12% osób w wieku 15–25 lat i 100% osób po 50. roku życia. Rosła też liczba zmian: mediana wynosiła 6 brodawek u osób w wieku 15–25 lat i 69 brodawek u osób po 75. roku życia.
• Wśród 303 koreańskich mężczyzn w wieku 40–70 lat brodawki łojotokowe miało 88% badanych: 79% czterdziestolatków, 94% pięćdziesięciolatków i 99% osób po sześćdziesiątce.

To dlatego brodawki łojotokowe bywają nazywane „brodawkami starczymi”. Określenie jest jednak nieścisłe, bo zmiany pojawiają się też u ludzi młodych, o czym piszemy niżej.

Geny i skłonność rodzinna

Drugi dobrze udokumentowany czynnik to dziedziczona skłonność. DermNet pisze, że część osób dziedziczy tendencję do tworzenia bardzo dużej liczby brodawek łojotokowych. AAD wymienia wśród osób najbardziej narażonych te o jasnej karnacji, których krewni mają brodawki łojotokowe, a BAD podaje, że niektóre osoby mogą dziedziczyć skłonność do ich rozwoju.

Najlepiej widać to w odmianie zwanej dermatosis papulosa nigra: licznych drobnych, ciemnych brodawkach łojotokowych na twarzy i szyi u osób o ciemnej karnacji. Zmiany zaczynają się już w okresie dojrzewania, a dodatni wywiad rodzinny ma 40–50% chorych.

Nie oznacza to, że istnieje jeden „gen brodawek łojotokowych”. Dziedziczymy raczej skłonność naskórka do tego, by z wiekiem gromadzić zmiany, o których mowa w następnym punkcie.

Mutacje w komórkach naskórka — jak powstaje brodawka łojotokowa

Przez lata brodawki łojotokowe uważano po prostu za „zużyty naskórek”. Badania genetyczne z ostatnich dwóch dekad pokazały, że za rozrostem stoi konkretny mechanizm: komórki brodawki nabywają w ciągu życia mutacje genów, które sterują podziałami komórek.

• W 2005 roku zespół z Instytutu Curie wykazał, że myszy z aktywującą mutacją genu FGFR3 w komórkach naskórka rozwijają łagodne guzy naskórka przypominające brodawki łojotokowe. Po przebadaniu 62 ludzkich brodawek łojotokowych tę samą mutację znaleziono w 39% zmian.
• W 2007 roku w innej serii 62 brodawek łojotokowych mutacje genu PIK3CA, znane dotąd głównie z nowotworów złośliwych, stwierdzono w 16% zmian.
• W 2010 roku przebadano 175 brodawek łojotokowych, w tym po kilka zmian od tego samego pacjenta. Brodawki często zawierały po kilka mutacji onkogenów naraz: FGFR3, PIK3CA, KRAS, HRAS, EGFR i AKT1. Nie znaleziono natomiast mutacji badanych genów supresorowych (TSC1 i PTEN), czyli tych, które chronią przed nowotworem, a zmiany okazały się genetycznie stabilne. Co ciekawe, oddalone od siebie brodawki u tego samego pacjenta miały wspólne pochodzenie klonalne.

Co z tego wynika dla pacjenta? Dwie rzeczy. Po pierwsze, brodawka łojotokowa nie bierze się z zaniedbania, tylko z przypadkowych zmian w DNA komórek, które gromadzą się z wiekiem. Po drugie, mimo obecności mutacji onkogenów brodawki nie zezłośliwiają się, bo nie dochodzi w nich do uszkodzenia genów ochronnych. DermNet podsumowuje to zdaniem, że brodawki łojotokowe nie zawierają mutacji genów supresorowych nowotworów.

Słońce — przyczyna prawdopodobna, ale nie jedyna

Rola promieniowania UV w powstawaniu brodawek łojotokowych jest przedmiotem dyskusji od lat. Argumenty za:

• W badaniu australijskim brodawek było więcej na skórze odsłoniętej niż zakrytej, po uwzględnieniu powierzchni ciała, a autorzy uznali, że słońce może odgrywać rolę u osób predysponowanych.
• U koreańskich mężczyzn zmiany skupiały się na twarzy i grzbietach dłoni, a osoby, które przez całe życie spędzały na słońcu ponad 6 godzin dziennie, miały 2,3 razy większe ryzyko brodawek niż osoby przebywające na słońcu poniżej 3 godzin dziennie. Autorzy uznali wiek i skumulowaną ekspozycję na słońce za niezależne czynniki sprawcze.
• DermNet zwraca uwagę, że mutacje FGFR3 częściej występują w zmianach na głowie i szyi, co sugeruje udział UV.

Argumenty przeciw: brodawki łojotokowe powstają również na skórze, która nigdy nie widzi słońca, na przykład pod piersiami, w pachwinach i na plecach osób, które nigdy się nie opalały. BAD pisze ostrożnie, że słońce „sugerowano jako czynnik ryzyka”. Najuczciwsze podsumowanie brzmi: słońce prawdopodobnie przyspiesza powstawanie brodawek łojotokowych u osób do tego skłonnych, ale ich nie wywołuje samo w sobie.

Tarcie i fałdy skóry

Brodawki łojotokowe często pojawiają się grupami w miejscach, gdzie skóra ociera się o skórę lub ubranie: pod piersiami, w pachwinach, wzdłuż kręgosłupa i na owłosionej skórze głowy. DermNet podaje, że tarcie może tłumaczyć, dlaczego zmiany pojawiają się w fałdach skóry. To obserwacja kliniczna, a nie udowodniony mechanizm, ale dobrze pasuje do tego, co lekarze widzą w gabinecie. O zmianach w tych okolicach piszemy w artykule brodawki pod pachami.

Hormony, ciąża i leczenie estrogenami

AAD podaje, że u części osób brodawki łojotokowe pojawiają się w ciąży lub po hormonalnej terapii zastępczej estrogenami. Już w 1990 roku zauważono, że brodawki łojotokowe i włókniaki miękkie mogą zmieniać swoje zachowanie w ciąży i podczas leczenia hormonami płciowymi, a w rosnących zmianach u kobiet w ciąży lub przyjmujących hormony płciowe, zwłaszcza z zespołem znamion dysplastycznych, stwierdzono zwiększoną liczbę receptorów dla naskórkowego czynnika wzrostu. Hormony nie są więc przyczyną samą w sobie, ale mogą przyspieszać wzrost zmian, do których skóra ma skłonność.

Stan zapalny skóry i oparzenie słoneczne

DermNet opisuje tak zwane wysiewne brodawki łojotokowe, które pojawiają się po oparzeniu słonecznym lub po zapaleniu skóry. Dodaje, że zapalenie skóry może wyzwalać powstawanie nowych brodawek, a zmiany związane z zapaleniem mogą cofnąć się po jego opanowaniu. Jeśli więc po epizodzie wyprysku lub ciężkiego oparzenia słonecznego zauważysz nowe brodawki, nie jest to przypadek.

Leki

Ostatnią, rzadką grupą przyczyn są leki. DermNet wymienia wysiew i podrażnienie brodawek łojotokowych jako działanie niepożądane między innymi adalimumabu, wemurafenibu, dabrafenibu, 5-fluorouracylu i wielu leków stosowanych w chemioterapii. Osobną grupą są inhibitory receptora naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR) stosowane w onkologii, po których często przybywa brodawkowatych zmian na skórze. Jeśli przyjmujesz takie leczenie i widzisz nowe brodawki, powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu, ale nie odstawiaj leku na własną rękę.

Czego brodawki łojotokowe NIE powodują? Mity o przyczynach

W internecie krąży wiele teorii o przyczynach brodawek łojotokowych. Większość nie ma pokrycia w źródłach.

• Wirus HPV. DermNet ocenia wirusową przyczynę brodawek łojotokowych jako mało prawdopodobną, a BAD wprost pisze, że nie są one zakaźne. Nie da się nimi zarazić i nie rozsiewają się przez dotyk. To zasadnicza różnica w stosunku do kurzajek, które wywołuje HPV. Szczegółowe porównanie znajdziesz w artykule brodawki łojotokowe a kurzajki — różnice.
• Łój i tłusta cera. Jak pisaliśmy wyżej, nazwa jest historyczna i myląca. Zmiany nie powstają z gruczołów łojowych.
• Brud, higiena, kosmetyki. W sprawdzonych przez nas źródłach nie ma żadnych danych, które wiązałyby brodawki łojotokowe z higieną, kosmetykami czy dietą. Mycie skóry częściej ani zmiana kremu nie zapobiegną zmianom.
• Pasożyty i „zakwaszenie organizmu”. To teorie bez jakiegokolwiek oparcia w badaniach.

DermNet kończy swój opis zdaniem, które warto zapamiętać: nie wiadomo, jak zapobiegać brodawkom łojotokowym.

O czym świadczą brodawki łojotokowe?

W zdecydowanej większości przypadków wyłącznie o wieku skóry i rodzinnej skłonności. AAD i BAD opisują brodawki łojotokowe jako zmiany nieszkodliwe. W sprawdzonych przez nas źródłach nie ma danych, by świadczyły o zaburzeniach hormonalnych, chorobach wątroby czy złej diecie.

Objaw Lesera-Trélata — jedyny wyjątek, który warto znać

Istnieje jedna rzadka sytuacja, w której brodawki łojotokowe mogą o czymś świadczyć. Objaw Lesera-Trélata to nagłe pojawienie się wielu brodawek łojotokowych, które szybko rosną i których szybko przybywa. Opisano go jako zespół paraneoplastyczny, czyli odległy skutek nowotworu narządu wewnętrznego, najczęściej gruczolakoraka żołądka lub jelita grubego, rzadziej raka płaskonabłonkowego, chłoniaka lub białaczki.

Na co zwracają uwagę lekarze:

• nagły wysyp brodawek łojotokowych, które w krótkim czasie powiększają się i mnożą,
• świąd, który występuje u niemal połowy chorych i bywa jedynym objawem,
• współistnienie rogowacenia ciemnego, czyli ciemnych, aksamitnych zgrubień skóry w fałdach, obecnego nawet u 35% chorych,
• pojawienie się wysiewnych brodawek u osoby przed 30. rokiem życia.

Trzeba to jednak uczciwie zastrzec. DermNet podkreśla, że sam objaw jest przedmiotem sporów, bo brodawki łojotokowe i nowotwory są częstsze u osób starszych, więc trudno rozstrzygnąć, czy jedno wynika z drugiego. Objaw jest rzadki nawet wśród chorych na nowotwory. Powolne przybywanie brodawek przez lata u sześćdziesięciolatka to norma, a nie sygnał alarmowy. Nagły wysyp dziesiątek zmian w ciągu tygodni, zwłaszcza ze świądem, u osoby młodej, to powód do wizyty u lekarza, który zdecyduje o dalszej diagnostyce.

Dlaczego brodawki łojotokowe pojawiają się u młodych osób?

„Brodawka starcza” u dwudziestolatka brzmi jak pomyłka, ale nią nie jest. W australijskim badaniu 170 osób w wieku 15–30 lat przynajmniej jedną brodawkę łojotokową miało 23,5% badanych: 15,7% w grupie 15–19 lat i 32,3% w grupie 25–30 lat. Trzy czwarte zmian znajdowało się na tułowiu. Autorzy uznali, że termin „rogowacenie starcze” nie jest już adekwatny. Co ciekawe, nie stwierdzili związku ze skórą, włosami ani oczami o określonym kolorze.

U młodych osób większą rolę odgrywa więc skłonność rodzinna, a u części także słońce. Pojedyncza brodawka łojotokowa w młodym wieku nie wymaga żadnej diagnostyki poza potwierdzeniem rozpoznania. Nagły wysyp wielu zmian przed trzydziestką to inna sytuacja, opisana wyżej.

Dlaczego brodawek łojotokowych wciąż przybywa i czy można temu zapobiec?

Z opisanych wyżej mechanizmów wynika, że brodawki łojotokowe są naturalną konsekwencją starzenia się naskórka. Komórki z wiekiem gromadzą mutacje, a skłonność do tego jest dziedziczona. Dlatego u większości osób zmian z czasem przybywa, a usunięcie jednych nie chroni przed pojawieniem się kolejnych w innych miejscach.

Nie ma udowodnionego sposobu, by zapobiec brodawkom łojotokowym. Rozsądne wydaje się ograniczanie nadmiernego słońca, które prawdopodobnie przyspiesza ich powstawanie, a przy okazji chroni przed rakiem skóry. Nie ma natomiast kremu, suplementu ani diety, które by je zatrzymały.

Czy brodawki łojotokowe same znikną?

Zwykle nie. DermNet pisze, że brodawki łojotokowe mają tendencję do utrzymywania się, a BAD, że raz obecne zwykle pozostają, a przez lata pojawiają się nowe. Są dwa wyjątki. Od czasu do czasu pojedyncza lub nawet kilka zmian cofa się samoistnie, czasem po fazie zapalnej, w której brodawka czerwienieje i łuszczy się. Brodawki, które wysiały się przy zapaleniu skóry, mogą zniknąć po jego opanowaniu. Na większość zmian nie ma jednak co czekać.

Jak wyglądają brodawki łojotokowe?

Skoro wiadomo już, skąd się biorą, warto wiedzieć, jak je rozpoznać. Brodawka łojotokowa to płaska lub wypukła grudka albo blaszka od 1 mm do kilku centymetrów, w kolorze od cielistego przez żółty, szary i brązowy po czarny, o gładkiej, woskowej lub brodawkowatej powierzchni. Charakterystyczne jest wrażenie, że zmiana jest przyklejona do skóry. Może pojawić się na każdej skórze, zakrytej i odsłoniętej, z wyjątkiem dłoni, podeszew i błon śluzowych.

Ciemnobrązowa brodawka łojotokowa w powiększeniu. Tak ciemną zmianę gołym okiem łatwo pomylić z czerniakiem.

Galerię zdjęć z opisem typów brodawek łojotokowych znajdziesz w artykule brodawki łojotokowe — usuwanie, zdjęcia, ceny.

Kiedy brodawkę łojotokową pokazać lekarzowi?

Przyczyny brodawek łojotokowych są łagodne, ale to nie znaczy, że każdą ciemną zmianę można zignorować. BAD zwraca uwagę, że bardzo ciemna brodawka łojotokowa może wyglądać jak czerniak, dlatego każdą zmieniającą się brązową lub czarną zmianę powinien sprawdzić lekarz. W analizie 9204 zmian wyciętych z klinicznym rozpoznaniem brodawki łojotokowej lub z brodawką w rozpoznaniu różnicowym czerniak okazał się ostatecznym rozpoznaniem w 61 przypadkach, czyli u 0,66%. To niewiele, ale wystarczająco dużo, by zmiany budzące wątpliwości oglądać w dermatoskopie, a wycięte zawsze badać histopatologicznie.

Pokaż zmianę lekarzowi, gdy:

• jest bardzo ciemna, wielobarwna lub ma nieregularne brzegi,
• zmienia się: rośnie, ciemnieje, zaczyna krwawić lub boleć,
• pojawiła się nagle razem z wieloma innymi, zwłaszcza ze świądem,
• nie masz pewności, czy to brodawka łojotokowa, czy znamię.

Sprawdź, jak radzisz sobie z oceną zmian skórnych: 5 prawdziwych zmian, przy każdej jedna decyzja — łagodna czy złośliwa? Większość osób myli się przynajmniej raz. To nie test wiedzy, tylko dowód, że gołym okiem nie widać wszystkiego — dlatego zmianę, która Cię niepokoi, zawsze warto pokazać lekarzowi.

?

Quiz edukacyjny · 5 przypadków

Łagodna czy złośliwa?

Zobaczysz 5 zdjęć prawdziwych zmian skórnych. Przy każdym podejmujesz jedną decyzję, a odpowiedź z krótkim wyjaśnieniem dostajesz od razu. Większość osób myli się co najmniej dwa razy.

Sprawdź swoje oko

Quiz ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania lekarskiego.

Jak zwalczać brodawki łojotokowe?

Z opisanych przyczyn wynika jedna praktyczna rzecz: nie da się ich „wyleczyć” kremem ani dietą, bo nie są chorobą, tylko rozrostem komórek. Można je natomiast usunąć. DermNet wymienia wymrażanie ciekłym azotem przy cieńszych zmianach, łyżeczkowanie z elektrokoagulacją, laser ablacyjny, ścięcie skalpelem i punktowy peeling chemiczny. Dlaczego domowe sposoby zawodzą i bywają groźne, wyjaśniamy w artykule brodawki łojotokowe — domowe sposoby.

W większości naszych ośrodków brodawki łojotokowe usuwamy laserem CO2, który odparowuje zmianę warstwa po warstwie i pozwala usunąć kilka brodawek na jednej wizycie. Zmianę, która budzi wątpliwości, lekarz wycina chirurgicznie i wysyła do badania histopatologicznego. O tym, czy laser jest skuteczny w tym wskazaniu, piszemy w artykule laserowe usuwanie brodawek łojotokowych. W ośrodkach z laserem usunięcie pierwszej zmiany do 0,5 cm na tułowiu lub kończynach kosztuje 390 zł, każdej kolejnej na tej samej wizycie 80 zł, a zmiany większej lub w lokalizacji szczególnej, na przykład na twarzy, 460 zł. Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem, a aktualne stawki znajdziesz w cenniku.

Najczęstsze pytania

Jakie są przyczyny brodawek łojotokowych?

Dokładna przyczyna nie jest znana. Wiadomo, że brodawki łojotokowe są objawem starzenia się naskórka: pojawiają się zwykle po trzydziestce lub czterdziestce i z każdą dekadą jest ich więcej. Sprzyjają im skłonność rodzinna, przewlekłe działanie słońca, tarcie w fałdach skóry, zmiany hormonalne, na przykład w ciąży, stan zapalny skóry i niektóre leki. W komórkach brodawki wykrywa się mutacje genów sterujących podziałami komórek, między innymi FGFR3 i PIK3CA.

Skąd się biorą brodawki łojotokowe?

Z nadmiernego namnażania się komórek naskórka, czyli keratynocytów, które tworzą na skórze zbitą, jakby przyklejoną narośl. Nie powstają z gruczołów łojowych ani z łoju, mimo mylącej nazwy, i nie wywołuje ich wirus brodawczaka ludzkiego. Impulsem do rozrostu są mutacje nabywane przez komórki naskórka w ciągu życia, a tempo ich pojawiania się zależy od wieku, genów i prawdopodobnie od słońca.

Czy brodawki łojotokowe są dziedziczne?

Sama brodawka nie jest dziedziczona, ale skłonność do ich tworzenia tak. Brytyjskie i amerykańskie towarzystwa lekarzy chorób skóry podają, że brodawki łojotokowe częściej mają osoby, których rodzice lub rodzeństwo również je mają, a część osób dziedziczy skłonność do bardzo dużej liczby zmian. W odmianie zwanej dermatosis papulosa nigra wywiad rodzinny jest dodatni u 40–50% chorych.

O czym świadczą brodawki łojotokowe?

W ogromnej większości przypadków tylko o wieku skóry i rodzinnej skłonności. Nie są objawem choroby wewnętrznej, zaburzeń hormonalnych ani złej diety. Jedyny wyjątek to rzadki objaw Lesera-Trélata: nagły wysyp wielu szybko rosnących brodawek łojotokowych, często ze świądem, który może towarzyszyć nowotworowi narządów wewnętrznych, najczęściej przewodu pokarmowego. Taki nagły wysyp, zwłaszcza u osoby młodej, warto pokazać lekarzowi.

Czy brodawki łojotokowe same znikną?

Zwykle nie. Brodawki łojotokowe mają tendencję do utrzymywania się latami i stopniowego powiększania. Od czasu do czasu pojedyncza zmiana może samoistnie się cofnąć, czasem po fazie zapalnej, a brodawki, które wysiały się przy zapaleniu skóry, mogą zniknąć po jego wyleczeniu. Na większość zmian nie ma co czekać: jeśli przeszkadzają, można je usunąć.

Jak zwalczać brodawki łojotokowe?

Nie da się ich usunąć kremem, dietą ani domowymi sposobami. Skutecznie usuwa je lekarz: najczęściej laserem CO2, łyżeczkowaniem lub wymrażaniem ciekłym azotem. Zmianę, która budzi jakiekolwiek wątpliwości, wycina się chirurgicznie i bada histopatologicznie. Usunięte brodawki zwykle nie odrastają w tym samym miejscu, ale w innych miejscach mogą pojawiać się nowe.

Jak wyglądają brodawki łojotokowe?

To płaskie lub wypukłe, dobrze odgraniczone zmiany o woskowej albo brodawkowatej powierzchni, które wyglądają, jakby były przyklejone do skóry. Mają od 1 mm do kilku centymetrów i kolor od cielistego przez żółty i brązowy po czarny. Pojawiają się na tułowiu, twarzy, szyi i kończynach, nigdy na dłoniach, podeszwach i błonach śluzowych. Bardzo ciemna brodawka może przypominać czerniaka, dlatego każdą zmieniającą się ciemną zmianę powinien obejrzeć lekarz.

Czy brodawki łojotokowe to HPV i czy można się nimi zarazić?

Nie. Brodawki łojotokowe nie są zakażeniem wirusowym. Udział wirusa HPV w ich powstawaniu uznaje się za mało prawdopodobny, a brytyjskie towarzystwo lekarzy chorób skóry wprost podaje, że nie są zakaźne. Nie można ich przenieść na inną osobę ani rozsiać po własnej skórze przez dotyk. To zasadnicza różnica w stosunku do kurzajek, które wywołuje HPV.

Dlaczego brodawki łojotokowe pojawiają się u młodych osób?

Bo wiek jest tylko jednym z czynników. W badaniu 170 Australijczyków w wieku 15–30 lat przynajmniej jedną brodawkę łojotokową miało 23,5% osób, a w grupie 25–30 lat już 32%. U młodych osób większe znaczenie ma skłonność rodzinna, a w części przypadków słońce. Pojedyncza brodawka łojotokowa u dwudziestolatka nie jest niczym niezwykłym, natomiast nagły wysyp wielu zmian u osoby przed trzydziestką wymaga oceny lekarza.

Podsumowanie

Brodawki łojotokowe powstają z komórek naskórka, które z wiekiem gromadzą mutacje pobudzające podziały, między innymi genów FGFR3 i PIK3CA, ale nie tracą genów chroniących przed nowotworem. Dlatego rosną, przybywa ich z każdą dekadą i mają je niemal wszyscy po sześćdziesiątce, a mimo to nie zezłośliwiają się. Skłonność do nich jest rodzinna, a słońce, tarcie w fałdach skóry, ciąża i leczenie estrogenami, stan zapalny skóry oraz niektóre leki prawdopodobnie przyspieszają ich pojawianie się. Nie wywołuje ich wirus, łój ani brud, nie są zakaźne i nie da się im zapobiec. W ogromnej większości przypadków świadczą tylko o wieku skóry; wyjątkiem jest rzadki nagły wysyp wielu swędzących brodawek, który warto pokazać lekarzowi. Zmiany, które przeszkadzają, można bezpiecznie usunąć, a każdą ciemną, zmieniającą się zmianę trzeba wcześniej obejrzeć w dermatoskopie.

Zobacz również

• Brodawki łojotokowe — usuwanie, zdjęcia, ceny
• Brodawki łojotokowe a kurzajki — różnice
• Brodawki łojotokowe — domowe sposoby
• Laserowe usuwanie brodawek łojotokowych — czy jest skuteczne?
• Brodawki pod pachami
• Brodawki wirusowe (kurzajki)