Objawy czerniaka złośliwego

Podejrzenie czerniaka skóry mogą nasuwać objawy związane ze zmianami skórnymi, które rozwinęły się nagle - de novo (częściej) lub zmiany, które zaszły na podłożu już istniejącego znamienia barwnikowego.

Masz podobne znamiona?

To może być czerniak. Wykorzystaj sztuczną inteligencję do wstępnej oceny.

Analiza AI

Rozpoznajesz u siebie któryś z opisanych niżej objawów? Umów badanie wideodermatoskopowe w jednym z naszych ośrodków:

• Warszawa - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Poznań - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Wrocław - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Kraków - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Szczecin - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Gdańsk - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Lublin - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Katowice - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków

Nie ma Twojego miasta na liście? Zmianę możesz wstępnie ocenić online — prześlij zdjęcie do analizy AI i w kilka minut dowiedz się, czy wymaga pilnej konsultacji.

Objawy czerniaka związane ze zmianą skórną

Do najważniejszych sygnałów, które mogą być identyfikowane z objawami czerniaka i powinny skłonić do NIEZWŁOCZNEJ konsultacji lekarskiej i wykonania badania dermatoskopowego należą:

• pojawienie się nowej, szybkorosnącej zmiany na skórze, innej od pozostałych
• dynamiczny wzrost znamienia
• nagła zmiana wyglądu
• zmiana zabarwienia - zarówno ściemnienie jak i przejaśnienie zmiany
• uwypuklenie zmiany skórnej - pojawienie się guzka w pieprzyku
• sączenie, krwawienie ze zmiany
• zaczerwienienie bez uprzedniego urazu
• pojawienie się asymetrii
• “znikanie” znamienia - regresja

Umawiając się pilnie na dermatoskopowe badanie niepokojącego znamienia należy pamiętać o zbadaniu innych znamion, gdyż czerniak może ukrywać się w każdym pieprzyku na skórze, nawet w małej niepozornej różowej plamce. Czerniak w początkowej fazie rozwoju może przebiegać bez żadnych niepokojących objawów.

Masz podobne objawy?

Zbadaj swoje znamiona

Umów się

Inne objawy, które mogą być niepokojące i świadczyć o rozwoju czerniaka złośliwego:

• swędzenie
• przeczulica lub pieczenie
• ból
• powolne powiększanie się zmiany
• zgrubienie
• podrażnienie
• zmiana powierzchni
• zmiana w obrębie brzegów zmiany
• pojawienie się białej obwódki wokół pieprzyka

Bardzo częstym objawem czerniaka obserwowanym w przypadku znamion jest objaw „brzydkiego kaczątka”, kiedy znamię zaczyna w sposób znaczący różnić się od pozostałych zmian na skórze. To także ważny objawy czerniaka, na który należy zwracać uwagę. Taki atypowy pieprzyk należy zbadać dermatoskopowo i zazwyczaj poddać chirurgicznej resekcji wraz z wykonaniem badania histopatologicznego.

Każda osoba sama może obserwować znamiona i posługiwać się algorytmem ABCDE w ich domowej ocenie. Objawy ukryte w tym akronimie sugerują objawy, które mogą towarzyszyć rozpoznaniu czerniaka i powinny skłonić do wykonania badania dermatoskopowego.

A (Asymmetry) - asymetria

B (Borders) - nierówne, poszarpane brzegi

C (Color) - zmiana koloru

D (Diameter) - wielkość zmiany powyżej 5 mm (próg według polskich wytycznych; część źródeł podaje 6 mm)

E (Evolution) - zmiany zachodzące w znamieniu

Nie zapominajmy jednak, że znamiona pomimo braku niepokojących objawów należy badać regularnie metodą wideodermatoskopii, gdyż czerniaka na wczesnym etapie rozwoju można zdiagnozować jedynie oglądając znamię w powiększeniu z zastosowaniem dermatoskopów.

Dowiedz się więcej o czerniaku

Objawy czerniaka w zależności od jego typu

Wymienione wyżej sygnały nie dotyczą w równym stopniu każdego czerniaka. Poszczególne typy mają odmienny wygląd i rosną w różnym tempie [DermNet: melanoma; wytyczne NIO 2024]:

• Czerniak szerzący się powierzchownie — najczęstszy. Zaczyna się jako płaska, nieregularna plama w kilku odcieniach brązu i czerni. Najlepiej pasuje do reguły ABCDE, a głównym objawem jest jego powolne powiększanie się.
• Czerniak guzkowy — od początku tworzy wypukły, twardy guzek, często symetryczny i jednolicie zabarwiony (czarny, czerwony albo w kolorze skóry). Bywa owrzodziały, krwawi lub swędzi. Tu lepiej sprawdzają się kryteria EFG: zmiana wyniesiona (elevated), twarda (firm) i rosnąca (growing) [DermNet: nodular melanoma].
• Czerniak bezbarwnikowy — różowy, czerwonawy lub w kolorze skóry. Łatwo go przeoczyć, bo nie przypomina typowego pieprzyka. Około jednej trzeciej czerniaków guzkowych nie ma barwnika. Więcej piszemy w artykule o czerniaku bezbarwnikowym.
• Czerniak z plamy soczewicowatej — rozwija się latami na twarzy osób starszych jako duża, płaska, nieostro odgraniczona plama. Na przejście w postać inwazyjną mogą wskazywać pogrubienie części zmiany, pojawienie się barwy niebieskiej lub czarnej, owrzodzenie, krwawienie, swędzenie lub pieczenie [DermNet: lentigo maligna].
• Czerniak akralny — ciemna plama na podeszwie lub dłoni albo smuga pod paznokciem (opisujemy ją niżej). Często przypomina odcisk, brodawkę lub siniak.

Polskie wytyczne podkreślają, że reguła ABCDE nie pozwala właściwie rozpoznać mniej więcej połowy czerniaków. Dotyczy to zwłaszcza wczesnych zmian mniejszych niż 5 mm, czerniaków guzkowych, bezbarwnikowych i tych na owłosionej skórze głowy [wytyczne NIO 2024]. Dlatego nawet przy braku „klasycznych" objawów znamiona warto regularnie badać dermatoskopowo. Zdjęcia poszczególnych typów pokazujemy w artykule rodzaje czerniaka — zdjęcia.

Gdzie najczęściej pojawia się czerniak — sprawdź też pod ubraniem

Czerniak może rozwinąć się w dowolnym miejscu na skórze, a także na błonach śluzowych i w oku. Najczęściej pojawia się na skórze często wystawianej na słońce, ale nie tylko tam [NHS]. U mężczyzn typowym miejscem jest tułów, w tym plecy, a u kobiet kończyny. Czerniak guzkowy częściej rozwija się na głowie i szyi.

Podczas oglądania skóry nie pomijaj miejsc zwykle zakrytych lub trudnych do zobaczenia. Polskie wytyczne wymieniają je wprost [wytyczne NIO 2024]:

• owłosioną skórę głowy,
• dłonie, podeszwy stóp i przestrzenie między palcami,
• paznokcie,
• okolice narządów płciowych i odbytu,
• błony śluzowe, na przykład jamy ustnej.

Do oglądania pleców i karku użyj lustra albo poproś o pomoc bliską osobę. Każda nowa lub zmieniająca się zmiana, która nie znika po kilku tygodniach, także na dłoni czy podeszwie, wymaga oceny lekarza [NHS].

Czy czerniak pojawia się z dnia na dzień?

Czerniak nie powstaje w ciągu jednej nocy, ale niektóre jego typy rosną bardzo szybko. W badaniu, w którym oceniano tempo wzrostu czerniaków, jedna trzecia z nich przybierała na grubości co najmniej 0,5 mm na miesiąc. Mediana wynosiła około 0,12 mm na miesiąc dla czerniaka szerzącego się powierzchownie i 0,49 mm dla czerniaka guzkowego. Najszybciej rosły zmiany symetryczne, wypukłe, bezbarwnikowe i dające dolegliwości [Liu i wsp., Archives of Dermatology 2006]. W praktyce oznacza to, że nowy guzek, który wyraźnie powiększa się w ciągu kilku tygodni, wymaga pilnej wizyty, a nie obserwacji do następnego sezonu. Więcej o tempie rozwoju choroby piszemy w artykule ile lat rozwija się czerniak.

Czerniak podpaznokciowy - objawy

Do najtrudniejszych w diagnozie należą czerniaki rozwijające się pod płytką paznokciową. Zniekształcenie paznokcia, często mylone jest z wrastającymi paznokciami czy ich urazem mechanicznym. Bardziej specyficznym objawem czerniaka podpaznokciowego mogą być: linijny prążek na paznokciu o kolorze brązowo-czarnym, nierównym poszarpanym brzegu, szerszy niż 3 mm szybkie wzrastanie zmiany i powiększenie wymiarów wystąpienie w obrębie kciuka, palca wskazującego lub palucha wysięk krwawienie spod płytki paznokciowej, ale dotyczy zwykle czerniaków bardziej zaawansowanych ciemniejsze zabarwienie skóry wokół paznokcia

Niepokoi Cię zmiana na paznokciu? Sprawdź to!

Inne rodzaje czerniaka.

Ogólnoustrojowe objawy czerniaka

Ogólne objawy czerniaka pojawią się zazwyczaj na późniejszym etapie choroby, kiedy postrzegane przez nas atypowe znamię zaczyna dawać przerzuty i komórki nowotworowe ze zmiany pierwotne rozprzestrzeniają się w organizmie. Posłuchaj Profesora Piotra Rutkowskiego, specjalistę w diagnostyce i leczeniu czerniaka i zobacz jak rozwija się czerniak w naszym organizmie.

Wcześnie wykryty czerniak może być w 100% uleczalny i tylko to zależy od nas” - podkreśla prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski

Objawy czerniaka związane z pojawieniem się przerzutów w węzłach chłonnych:

• wyczuwalne powiększone węzły chłonne zwykle powyżej 2 cm
• może pojawić się ból przy dotyku
• węzły chłonne mogą tworzyć tzw. pakiety tzn. są nieprzesuwalne względem otaczających tkanek

Objawy czerniaka związane z pojawieniem się przerzutów do narządów odległych - samopoczucie chorych.

W przebiegu zaawansowanej choroby nowotworowej może pojawić się wiele objawów związanych z szerzeniem się procesu nowotworowego w organizmie. Objawy wynikają zwykle z zajęcia przerzutami różnych narządów i są to niespecyficzne objawy, które mogą towarzyszyć innym zaawansowanym chorobom i w sposób oczywisty wpływać na samopoczucie pacjentów.

Objawy czerniaka, które mogą towarzyszyć pojawieniu się przerzutów do płuc:

• zapalenie płuc
• duszność
• ból w klatce piersiowej
• krwioplucie

Inne objawy czerniaka wynikające z zaawansowanej choroby:

• spadek masy ciała - chudnięcie
• ogólne złe samopoczucie
• obrzęki kończyn dolnych
• gromadzenie się płynu w jamie brzusznej
• żółtaczka
• zaburzenia krzepnięcia
• wybroczyny na skórze
• bóle kości
• patologiczne złamania kości
• bóle głowy
• nudności
• zaburzenia widzenia
• drgawki
• utrata przytomności

Dowiedz się więcej

Czy czerniak boli?

Sprawdź

Jakie narządy atakuje czerniak — objawy przerzutów w poszczególnych narządach

Czerniak skóry najczęściej szerzy się najpierw do skóry w pobliżu ogniska pierwotnego i do najbliższych węzłów chłonnych. Przerzuty odległe najczęściej obejmują płuca, skórę i tkankę podskórną w innych miejscach ciała, wątrobę i mózg, a u wielu chorych także kości i przewód pokarmowy [DermNet: metastatic melanoma]. Objawy zależą od tego, który narząd został zajęty. U części chorych przerzuty nie dają żadnych dolegliwości i wykrywa się je w badaniach obrazowych [Cancer Research UK]:

• skóra i tkanka podskórna — twarde guzki rosnące w skórze, często czarne lub czerwone, albo niebolesne guzki pod skórą w kolorze skóry lub sinoniebieskie,
• węzły chłonne — twarde, powiększone węzły w pachwinie, pod pachą lub na szyi. Gdy blokują odpływ chłonki, może pojawić się obrzęk ręki lub nogi,
• płuca — kaszel, który nie mija, duszność, krwioplucie, płyn w jamie opłucnej,
• wątroba — ból lub dyskomfort pod prawym łukiem żebrowym, nudności, brak apetytu, powiększenie obwodu brzucha, zażółcenie skóry, świąd,
• kości — stały ból, który nasila się mimo odpoczynku, złamania przy niewielkim urazie. Ucisk na rdzeń kręgowy (osłabienie i drętwienie nóg, zaburzenia oddawania moczu) to stan nagły,
• mózg — silne bóle głowy z nudnościami, zaburzenia pamięci, zmiany nastroju lub zachowania, drgawki, osłabienie ręki lub nogi,
• jelito cienkie — ból brzucha, niestrawność, nudności, niedokrwistość, a przy niedrożności kurczowy ból z wymiotami i zatrzymaniem gazów.

Żaden z tych objawów nie jest swoisty dla czerniaka i każdy może mieć inną, łagodną przyczynę. Polskie wytyczne zalecają jednak, by u chorych po leczeniu czerniaka zaburzenia enzymów wątrobowych, bóle kości, objawy neurologiczne, kaszel i osłabienie były wskazaniem do szczegółowych badań obrazowych [wytyczne NIO 2024].

Samopoczucie przy czerniaku — przed rozpoznaniem, w trakcie i po leczeniu

Przed rozpoznaniem. Czerniak zlokalizowany w skórze zwykle nie wpływa na samopoczucie. Nie powoduje gorączki, osłabienia ani chudnięcia. Dobre samopoczucie nie wyklucza więc czerniaka, a pierwszym i często jedynym sygnałem jest wygląd zmiany na skórze. Objawy ogólne, takie jak zmęczenie, utrata masy ciała, bóle czy duszność, pojawiają się zwykle dopiero przy przerzutach.

W trakcie leczenia. Wycięcie zmiany to zwykle prosty zabieg ambulatoryjny w znieczuleniu miejscowym [wytyczne NIO 2024]. Leczenie systemowe może natomiast dawać działania niepożądane, które wpływają na samopoczucie. Przy immunoterapii najczęściej są to zmiany skórne, biegunka związana z zapaleniem jelita, zaburzenia pracy wątroby oraz zaburzenia hormonalne, np. niedoczynność tarczycy lub przysadki. Przy terapii celowanej, np. dabrafenibem, może pojawiać się gorączka [wytyczne NIO 2024]. Każdy nowy objaw w czasie leczenia zgłoś zespołowi, który Cię leczy, bez czekania na kolejną wizytę [NHS].

Po leczeniu. Po usunięciu węzłów chłonnych może pojawić się obrzęk limfatyczny kończyny, który łagodzą rehabilitacja i odzież uciskowa. Choroba nowotworowa jest też dużym obciążeniem psychicznym. Problemy ze zdrowiem psychicznym są częste zarówno u chorych, jak i u ich bliskich [Cancer Research UK]. Warto mówić o nich lekarzowi i poprosić o kontakt z psychoonkologiem, a także skorzystać z pomocy fundacji i grup wsparcia dla osób z nowotworami.

Objawy czerniaka oka i błon śluzowych

Czerniak oka. Najczęściej rozwija się w naczyniówce, czyli warstwie naczyniowej gałki ocznej. U około jednej trzeciej chorych nie daje żadnych objawów. Jeśli się pojawiają, to zwykle jest to pogorszenie ostrości wzroku, ubytki w polu widzenia, „zasłona" przed okiem lub zniekształcenie obrazu, a czasem ból wynikający ze wzrostu ciśnienia w oku [wytyczne NIO 2024]. Wykrywa go okulista w badaniu dna oka po rozszerzeniu źrenicy.

Czerniak błon śluzowych. Stanowi około 1% czerniaków. Rozwija się w nosie i gardle, okolicy odbytu oraz sromu i pochwy. Około 40% tych zmian nie ma barwnika, więc nie wyglądają jak typowe „czarne" znamię [wytyczne NIO 2024]. Sygnałem może być nowa ciemna plama na wardze, w jamie ustnej lub w okolicy narządów płciowych [AAD]. Każda nowa, utrzymująca się zmiana w tych miejscach wymaga badania przez lekarza odpowiedniej dziedziny.

Czerniak a inne nowotwory skóry — czym różnią się objawy

Potocznie „rak skóry" obejmuje kilka różnych nowotworów. Czerniak wywodzi się z komórek barwnikowych (melanocytów) i najczęściej wygląda jak nowe lub zmieniające się znamię. Raki skóry, czyli rak podstawnokomórkowy i rak kolczystokomórkowy, wywodzą się z komórek naskórka. Zwykle pojawiają się na skórze najbardziej narażonej na słońce: na twarzy, uszach, szyi, ramionach, grzbietach dłoni i podudziach. Mają postać guzka (gładkiego lub szorstkiego, pokrytego strupem) albo płaskiej, czerwonawej czy brązowawej plamy, która może swędzieć, krwawić lub się łuszczyć. Zmiana na skórze, która rośnie, zmienia się albo boli, swędzi, krwawi lub pokrywa się strupem dłużej niż 4 tygodnie, wymaga oceny lekarza [NHS: non-melanoma skin cancer]. Odróżnienie tych nowotworów na oko bywa trudne nawet dla lekarza, dlatego ostateczne rozpoznanie zawsze daje badanie histopatologiczne. Porównanie zdjęć różnych nowotworów skóry znajdziesz w artykule jak wygląda rak skóry.

Przyczyny i czynniki ryzyka czerniaka

Czerniak powstaje, gdy w melanocytach nagromadzą się uszkodzenia DNA, najczęściej wywołane promieniowaniem ultrafioletowym. Do czynników, które zwiększają ryzyko zachorowania, należą [wytyczne NIO 2024; NHS]:

• intensywne opalanie i oparzenia słoneczne, zwłaszcza w dzieciństwie i młodości,
• korzystanie z solarium,
• jasna karnacja, która łatwo ulega oparzeniu, jasne lub rude włosy, niebieskie lub zielone oczy, liczne piegi,
• duża liczba znamion lub znamiona atypowe, w tym rodzinny zespół znamion atypowych,
• czerniak w rodzinie lub przebyty wcześniej nowotwór skóry,
• osłabiona odporność, np. leczenie immunosupresyjne lub zakażenie HIV,
• starszy wiek. Czerniak może jednak wystąpić także u młodych osób, a mediana wieku zachorowania w Polsce wynosi około 50 lat.

Czerniak akralny (na dłoniach, stopach i pod paznokciami) nie wiąże się z ekspozycją na słońce. Opisujemy go w artykule czerniak akralny — stopa, dłoń, paznokieć.

Jak wykryć czerniaka — badania

1. Ogląd całej skóry. To najważniejszy element wczesnego rozpoznania. Cienkie czerniaki, o grubości poniżej 1 mm, wykrywa zwykle lekarz podczas badania, a bardzo rzadko sam chory [wytyczne NIO 2024].
2. Dermatoskopia. Ogląd znamion w powiększeniu i specjalnym świetle zwiększa czułość rozpoznania czerniaka o około 30% w porównaniu z oceną gołym okiem. Wideodermatoskopia dodatkowo zapisuje obrazy znamion, dzięki czemu w kolejnym badaniu widać, czy zmiana się zmieniła.
3. Biopsja wycinająca. Podejrzaną zmianę usuwa się w całości z wąskim marginesem i wysyła do badania histopatologicznego. Tylko ono potwierdza lub wyklucza czerniaka.
4. Dalsza diagnostyka. Przy potwierdzonym czerniaku, zależnie od jego grubości, wykonuje się biopsję węzła wartowniczego i ewentualnie badania obrazowe. Przebieg leczenia opisujemy w artykule czy czerniak jest uleczalny.

Masz któryś z opisanych objawów?

Umów wideodermatoskopię — lekarz obejrzy wszystkie znamiona i powie, czy któreś wymaga usunięcia.

Umów się

Co robić, gdy zauważysz niepokojący objaw — i czego nie robić

Co robić:

• zrób zdjęcie zmiany z linijką lub monetą obok — ułatwi to lekarzowi ocenę, czy zmiana rośnie,
• umów badanie dermatoskopowe, a gdy zmiana szybko rośnie, krwawi lub jest guzkiem, zrób to pilnie,
• zapisz, od kiedy zmiana istnieje i co się w niej zmieniło, a także czy w rodzinie chorowano na czerniaka.

Czego nie robić:

• nie usuwaj zmiany samodzielnie, u kosmetyczki, laserem ani zamrażaniem bez wcześniejszej oceny lekarza. Takie metody nie zostawiają materiału do badania histopatologicznego, a podejrzane znamię usuwa się chirurgicznie,
• nie drap i nie rozdrapuj zmiany,
• nie czekaj, aż zmiana zacznie boleć. Wczesny czerniak zwykle nie boli ani nie wpływa na samopoczucie,
• nie opalaj się i nie korzystaj z solarium.

Czerniak skóry to nie wyrok

W chwili rozpoznania około 80% czerniaków skóry jest ograniczonych do miejsca, w którym powstały. Według polskich wytycznych pięcioletnie przeżycia wynoszą 70–95% we wczesnych postaciach czerniaka, 30–70% przy zajęciu regionalnych węzłów chłonnych i 20–40% przy przerzutach odległych [wytyczne NIO 2024]. Także w zaawansowanej chorobie część chorych żyje dziś wiele lat. W badaniu CheckMate 067 mediana przeżycia całkowitego chorych z zaawansowanym czerniakiem leczonych niwolumabem z ipilimumabem wyniosła prawie 6 lat [Wolchok i wsp., NEJM 2025].

Czerniak we wczesnym stadium w większości przypadków nie daje objawów ogólnoustrojowych - tym samym samopoczucie pacjentów z wczesnym czerniakiem w znamieniu jest zazwyczaj bardzo dobre.

Dodatkowo wcześnie wykryty czerniak może być niemal całkowicie wyleczony. Wystarczy wykonywać regularnie dermatoskopowe badania znamion i usuwać znamiona, które budzą niepokój onkologiczny aby ustrzec się przed wystąpieniem niepokojących ogólnoustrojowych objawów czerniaka,złego samopoczucia, uporczywego leczenia, a być może nawet śmierci.

Najczęściej zadawane pytania

Czy czerniak wpływa na samopoczucie?

We wczesnym stadium zwykle nie. Czerniak ograniczony do skóry nie powoduje gorączki, osłabienia ani chudnięcia, więc dobre samopoczucie nie wyklucza choroby. Objawy ogólne, takie jak przewlekłe zmęczenie, utrata masy ciała, bóle, kaszel czy duszność, pojawiają się zwykle dopiero przy przerzutach.

Gdzie najczęściej umiejscawia się czerniak?

Najczęściej na skórze tułowia, zwłaszcza u mężczyzn, oraz na kończynach, zwłaszcza u kobiet. Może jednak rozwinąć się wszędzie: na owłosionej skórze głowy, dłoniach, podeszwach, pod paznokciem, w okolicy narządów płciowych, na błonach śluzowych i w oku.

Jakie narządy atakuje czerniak?

Najpierw zwykle skórę wokół ogniska pierwotnego i najbliższe węzły chłonne. Przerzuty odległe najczęściej obejmują płuca, skórę i tkankę podskórną w innych miejscach, wątrobę, mózg, kości i przewód pokarmowy.

Czy czerniak robi się z dnia na dzień?

Nie, ale niektóre typy rosną szybko. Czerniak guzkowy przybiera na grubości średnio około 0,5 mm na miesiąc, a czerniak szerzący się powierzchownie kilkukrotnie wolniej. Każda zmiana, która wyraźnie zmienia się w ciągu kilku tygodni, wymaga pilnego badania.

Czego nie wolno robić przy czerniaku?

Nie wolno usuwać podejrzanej zmiany samodzielnie, u kosmetyczki, laserem ani zamrażaniem, bo nie zostaje wtedy materiał do badania histopatologicznego. Nie należy też rozdrapywać zmiany, czekać, aż zacznie boleć, ani opalać się i korzystać z solarium.

Ile lat żyje się z czerniakiem?

To zależy od stadium w chwili rozpoznania. Według polskich wytycznych pięcioletnie przeżycia wynoszą 70–95% we wczesnych postaciach czerniaka, 30–70% przy zajęciu węzłów chłonnych i 20–40% przy przerzutach odległych. Większość czerniaków wykrywa się w stadium miejscowym, a dzięki immunoterapii także część osób z zaawansowaną chorobą żyje wiele lat.