Laserowe usuwanie naczyniaków — jakie lasery, ile zabiegów i co z naczyniakami u dzieci

„Naczyniak” to jedno słowo, które w gabinecie może oznaczać kilka zupełnie różnych zmian. Czerwone kropki na brzuchu u osoby po czterdziestce, wypukła „truskawka” na czole niemowlęcia i płaska fioletowa plama na policzku od urodzenia to trzy różne rozpoznania. Różnią się przebiegiem, ryzykiem i sposobem leczenia, a także tym, czy w ogóle trzeba je leczyć.

W tym artykule wyjaśniamy, czym są naczyniaki i jakie mają rodzaje, które lasery się do nich stosuje i dlaczego, ile zabiegów zwykle potrzeba, co zrobić z naczyniakiem u dziecka oraz kiedy czerwona zmiana na skórze wymaga pilnej oceny.

Najpierw rozpoznanie, potem zabieg. Nie każda czerwona grudka jest naczyniakiem. Jeśli masz zmianę, której nie umiesz nazwać, zacznij od badania wideodermatoskopowego. Usuwamy laserem CO2 łagodne zmiany skórne, takie jak włókniaki, brodawki czy kurzajki. Do usuwania naczyniaków stosuje się inny rodzaj lasera, opisany poniżej.

Laserowe usuwanie naczyniaków w skrócie

• Naczyniak to łagodny rozrost komórek wyściełających naczynia krwionośne. Najczęstszy u dorosłych jest naczyniak rubinowy [DermNet — Cherry angioma].
• Plama „wino porto” (naczyniak płaski) to nie guz, lecz wada naczyń włosowatych obecna od urodzenia [DermNet — Capillary vascular malformation].
• Do zmian naczyniowych stosuje się lasery, których światło pochłania hemoglobina. Za laser z wyboru dla większości z nich uznaje się laser barwnikowy [DermNet — Lasers in dermatology].
• Naczyniaki rubinowe nie wymagają leczenia. Jeśli przeszkadzają, można je usunąć laserem, elektrokoagulacją lub krioterapią. Żadna metoda nie okazała się wyraźnie najlepsza [Buslach i wsp. 2020].
• U niemowląt lekiem z wyboru przy naczyniakach wymagających leczenia jest propranolol, a laser służy głównie do zmian, które zostały po zaniku naczyniaka [Krowchuk i wsp. 2019].
• Szybko rosnąca, krwawiąca lub ciemna zmiana nie powinna być usuwana jako „naczyniak” bez oceny lekarza.

Co to jest naczyniak?

W języku medycznym naczyniak (angioma, haemangioma) to łagodny guz powstały z rozrostu komórek śródbłonka, czyli komórek wyściełających wnętrze naczyń krwionośnych [DermNet — Cherry angioma]. Naczyniaki mogą pojawić się we wczesnym dzieciństwie albo w życiu dorosłym.

W potocznym języku „naczyniakiem” nazywa się jednak także inne czerwone i fioletowe zmiany. Część z nich to malformacje naczyniowe, czyli wady rozwojowe naczyń. Nie są guzami, nie rosną przez namnażanie komórek i nie zanikają same [DermNet — Capillary vascular malformation]. Ta różnica ma znaczenie, bo naczyniak niemowlęcy często znika bez leczenia, a malformacja zostaje na całe życie i z wiekiem może się zmieniać [NHS — Birthmarks].

Rodzaje naczyniaków

Punkty rubinowe (naczyniaki rubinowe)

To najczęstsze naczyniaki u dorosłych. Mają postać jasnoczerwonych, czerwonych lub fioletowych grudek o średnicy od 1 mm do 1 cm, zwykle licznych, najczęściej na tułowiu. Ich liczba wyraźnie rośnie po 40. roku życia. Szacuje się, że ma je około 75% osób po 75. roku życia, ale występują też u około 5% nastolatków. Przyczyna nie jest znana [DermNet — Cherry angioma].

Naczyniaki rubinowe są niegroźne i nie muszą być leczone. Usuwa się je zwykle ze względów estetycznych albo dlatego, że krwawią po urazie. Czasem usuwa się je też po to, by wykluczyć inną zmianę, np. czerniaka guzkowego. Naczyniak, w którym powstała skrzeplina, może wyglądać na czarny. Dopiero w dermatoskopie widać wtedy jego czerwony lub fioletowy kolor [DermNet — Cherry angioma].

Naczyniak niemowlęcy („truskawkowy”)

Naczyniak niemowlęcy to najczęstszy łagodny guz okresu niemowlęcego. Występuje nawet u 5% niemowląt [Krowchuk i wsp., Pediatrics 2019]. Pojawia się wkrótce po urodzeniu jako wypukła, czerwona zmiana. Jeśli leży głębiej pod skórą, może mieć kolor niebieskawy lub fioletowy [NHS — Birthmarks]. Częściej dotyczy dziewczynek, wcześniaków, dzieci z niską masą urodzeniową i z ciąż mnogich [NHS — Birthmarks].

Najszybciej naczyniak rośnie między 1. a 3. miesiącem życia, a u większości dzieci wzrost kończy się do 5. miesiąca [Krowchuk i wsp. 2019]. Potem zaczyna się powolne zanikanie. Ponad połowa dzieci ma po nim skórę bez śladu, ale część naczyniaków zostawia bliznę, nadmiar skóry, tkankę tłuszczową lub poszerzone naczynka [DermNet — Infantile haemangioma].

Naczyniak płaski (plama „wino porto”)

Plama „wino porto” to płaska, różowa, czerwona lub fioletowa zmiana obecna od urodzenia, najczęściej na twarzy i szyi. Zwykle dotyczy jednej strony ciała [NHS — Birthmarks]. Z medycznego punktu widzenia to malformacja naczyń włosowatych, a nie naczyniak w ścisłym znaczeniu [DermNet — Capillary vascular malformation]. Bez leczenia z wiekiem może ciemnieć i stawać się guzkowata. Rzadko bywa objawem zespołów, np. Sturge’a-Webera [NHS — Birthmarks].

Od plamy „wino porto” trzeba odróżnić plamę łososiową („bocianie dziobnięcie”), czyli różową zmianę na powiekach, czole lub karku noworodka. Na czole i powiekach zwykle blednie do 2. roku życia i nie wymaga leczenia [NHS — Birthmarks; DermNet — Capillary vascular malformation].

Naczyniak jamisty

Określenie „naczyniak jamisty” jest dziś używane coraz rzadziej i nie ma jednej ścisłej definicji. Potocznie bywa nim nazywany głęboko położony naczyniak niemowlęcy albo malformacja żylna, czyli zmiany leżące głębiej w skórze lub pod nią, często o niebieskawym zabarwieniu. Rozpoznanie ustala lekarz. Gdy rodzaj zmiany lub jej głębokość budzą wątpliwości, wykonuje się zwykle USG, a czasem rezonans magnetyczny [DermNet — Capillary vascular malformation]. Lasery naczyniowe działają najlepiej na płytko położone naczynia, dlatego przy zmianach głębokich rzadko są jedyną metodą leczenia [DermNet — Lasers in dermatology].

Ziarniniak naczyniowy

Ziarniniak naczyniowy to czerwony, „mięsisty” guzek o średnicy zwykle 5–10 mm, który rośnie szybko, w ciągu kilku tygodni, i łatwo krwawi, nawet obficie [DermNet — Pyogenic granuloma]. Choć bywa nazywany naczyniakiem, wymaga szczególnej uwagi. Najważniejszą zmianą, od której trzeba go odróżnić, nawet w dermatoskopii, jest czerniak bezbarwnikowy [DermNet — Pyogenic granuloma]. Dlatego ziarniniak usuwa się zwykle tak, by tkankę można było zbadać.

Czy naczyniaka można usunąć laserem?

Tak, wiele naczyniaków i malformacji naczyniowych leczy się laserem. Zasada jest ta sama co przy innych laserach: światło o odpowiedniej długości fali pochłania konkretny cel, a tkanka wokół zostaje oszczędzona. Ten mechanizm nazywa się selektywną fototermolizą [Anderson i Parrish, Science 1983].

W naczyniach celem jest hemoglobina w czerwonych krwinkach. Natleniona hemoglobina silnie pochłania światło widzialne o długościach fali 418, 542 i 577 nm. Energia zamienia się w ciepło, które uszkadza ściany drobnych naczyń, a organizm stopniowo je usuwa [DermNet — Lasers in dermatology].

Jaki laser do naczyniaków?

• Laser barwnikowy (PDL, 585–595 nm) — uznawany za laser z wyboru dla większości zmian naczyniowych ze względu na skuteczność i niskie ryzyko. Ma dużą plamkę, więc pozwala szybko leczyć większe obszary [DermNet — Lasers in dermatology].
• Laser KTP (532 nm) — stosowany m.in. przy naczyniakach rubinowych i drobnych naczynkach [Buslach i wsp. 2020; DermNet — Lasers in dermatology].
• Laser Nd:YAG (1064 nm) — także stosowany w zmianach naczyniowych [DermNet — Lasers in dermatology]. W przeglądzie badań nad naczyniakami rubinowymi wiązał się z mniejszym ryzykiem przebarwień niż KTP i laser barwnikowy [Buslach i wsp. 2020].
• IPL (intensywne światło impulsowe) — nie jest laserem, ale także bywa stosowane do zmian naczyniowych [DermNet — Lasers in dermatology].

Nowsze lasery barwnikowe mają wydłużony impuls i chłodzenie skóry. Pozwala to podać energię równomierniej, zmniejszyć siniaki po zabiegu i poprawić komfort [DermNet — Lasers in dermatology].

A laser CO2?

Laser CO2 celuje w wodę, a nie w hemoglobinę, i odparowuje tkankę. Kilkadziesiąt lat temu lasery argonowe i CO2 stosowano do znamion naczyniowych, takich jak plama „wino porto” czy naczyniaki. Zmiany udawało się rozjaśnić, ale blizny zdarzały się niedopuszczalnie często [DermNet — Lasers in dermatology]. Dziś do zmian naczyniowych wybiera się lasery naczyniowe. Laserem CO2 usuwa się inne łagodne zmiany, co opisujemy w artykule Laser CO2 — usuwanie zmian skórnych.

Naczyniaki rubinowe — laser czy inne metody?

Przegląd systematyczny metod usuwania naczyniaków rubinowych objął lasery (barwnikowy, KTP, Nd:YAG, argonowy), IPL, a także metody bez światła: krioterapię, elektrokoagulację i skleroterapię. Wszystkie okazały się skuteczne, ale żadna nie wykazała przewagi nad pozostałymi. Laser barwnikowy był mniej bolesny niż KTP i elektrokoagulacja. Autorzy podkreślili, że dobrej jakości badań porównawczych jest mało [Buslach i wsp., Dermatologic Surgery 2020].

Czy zabieg laserowego usuwania naczyniaków boli?

Impuls światła bywa opisywany jako lekkie uszczypnięcie lub uderzenie gumką recepturką, a w razie potrzeby można zastosować krem znieczulający [DermNet — Intense pulsed light therapy]. Chłodzenie skóry wbudowane w nowsze lasery barwnikowe zwiększa komfort zabiegu [DermNet — Lasers in dermatology]. Ból przy laserze barwnikowym oceniano jako mniejszy niż przy laserze KTP i elektrokoagulacji [Buslach i wsp. 2020].

Skuteczność usuwania naczyniaków laserem

Skuteczność zależy od rodzaju zmiany, jej głębokości i wieku pacjenta.

• Naczyniaki rubinowe — zwykle dobrze odpowiadają na leczenie, ale przeglądy podkreślają brak dobrych badań porównujących metody [Buslach i wsp. 2020].
• Plama „wino porto” — około 40–45% zmian ulega poprawie o co najmniej 75% po 5–25 zabiegach laserem barwnikowym [DermNet — Capillary vascular malformation]. Lepiej reagują zmiany z drobniejszymi, płycej położonymi naczyniami, dlatego leczenie warto zaczynać wcześnie [DermNet — Lasers in dermatology].
• Naczyniak niemowlęcy — laser stosuje się głównie przy owrzodzeniu i przy zmianach pozostałych po zaniku naczyniaka [DermNet — Infantile haemangioma].

W przeglądzie 33 badań z udziałem ponad 7700 dzieci leczonych laserem barwnikowym 595 nm trwałe działania niepożądane, takie jak blizny lub trwała zmiana koloru skóry, opisano u 0,8% dzieci z plamą „wino porto” i 0,2% dzieci z naczyniakiem [Hashemi i wsp., Lasers Surg Med 2025]. Warto wiedzieć, że jeden z autorów przeglądu współpracuje z producentem laserów.

Naczyniaki u dzieci — kiedy i jak leczyć?

Większość naczyniaków niemowlęcych jest mała, niegroźna i zanika sama, więc nie wymaga leczenia [Krowchuk i wsp. 2019]. Część jednak może prowadzić do trwałych zmian lub powikłań. Wytyczne Amerykańskiej Akademii Pediatrii wskazują, że szczególnej uwagi wymagają naczyniaki:

• na twarzy, zwłaszcza na nosie, wardze i w okolicy oczu,
• w okolicy „brody” (żuchwa, szyja), które mogą współistnieć z naczyniakiem dróg oddechowych,
• skłonne do owrzodzenia, np. w okolicy pieluszkowej,
• duże i rozległe, które mogą wiązać się z wadami innych narządów,
• liczne, gdy trzeba sprawdzić, czy nie ma naczyniaków w wątrobie [Krowchuk i wsp. 2019; DermNet — Infantile haemangioma].

Ponieważ najszybszy wzrost przypada na pierwsze miesiące, wytyczne zalecają ocenę i ewentualne skierowanie dziecka z potencjalnie problematycznym naczyniakiem najlepiej do 1. miesiąca życia [Krowchuk i wsp. 2019]. NHS wskazuje, że leczenie może być potrzebne, gdy naczyniak zaburza widzenie, oddychanie lub karmienie [NHS — Birthmarks].

Jeśli leczenie jest potrzebne, lekiem z wyboru jest propranolol podawany doustnie, zwykle przez co najmniej 6 miesięcy. Przy małych, cienkich i płytkich naczyniakach można stosować tymolol miejscowo. Zabiegi chirurgiczne i laser są najbardziej przydatne do leczenia zmian, które zostały po zaniku naczyniaka, a rzadziej stosuje się je wcześniej [Krowchuk i wsp. 2019]. Plamę „wino porto” u dziecka warto skonsultować przed pójściem do szkoły, bo wcześnie rozpoczęte leczenie laserem daje lepsze efekty [DermNet — Capillary vascular malformation].

Leczenie naczyniaka u niemowlęcia prowadzi lekarz pediatra wraz z ośrodkiem zajmującym się zmianami naczyniowymi u dzieci.

Przygotowanie do zabiegu

• Ustalenie rozpoznania. Lekarz musi wiedzieć, czy to naczyniak, malformacja, czy inna zmiana. Przy zmianach głębszych może zlecić USG [DermNet — Capillary vascular malformation].
• Unikanie słońca. Przed zabiegami światłem na zmiany naczyniowe zaleca się unikać słońca w dniach i tygodniach przed zabiegiem i po nim [DermNet — Intense pulsed light therapy]. Opalona skóra zwiększa ryzyko przebarwień, co opisujemy w artykule Laser a opalenizna.
• Informacja o lekach i chorobach. Powiedz o opryszczce, lekach światłouczulających i przeciwkrzepliwych.

Postępowanie po zabiegu

Po laserze barwnikowym na leczonej skórze często pojawia się siniak (plamica), który może utrzymywać się 1–2 tygodnie. Mogą wystąpić też przejściowe zmiany zabarwienia skóry. Strupy, zmiany struktury skóry i blizny zdarzają się rzadko [DermNet — Lasers in dermatology]. Po zabiegu:

• nie trzyj i nie drap leczonej skóry,
• chroń ją przed słońcem filtrem i ubraniem,
• zgłoś się do lekarza, jeśli pojawią się pęcherze, ropna wydzielina lub nasilający się ból.

DermNet przypomina, że każdy zabieg laserowy jest w istocie kontrolowanym oparzeniem. Możliwe działania niepożądane to ból, zaczerwienienie, pęcherze, infekcja, w tym nawrót opryszczki, zmiany pigmentacji i blizny [DermNet — Lasers in dermatology].

Przeciwwskazania do stosowania lasera

O kwalifikacji zawsze decyduje lekarz. Zabieg zwykle się odkłada lub rozważa inną metodę, gdy:

• rozpoznanie zmiany jest niepewne, zwłaszcza gdy szybko rośnie, krwawi lub jest ciemna,
• skóra w miejscu zabiegu jest opalona,
• w okolicy zabiegu jest aktywna infekcja lub opryszczka,
• pacjent przyjmuje leki światłouczulające,
• skóra jest ciemna, a planowany laser niesie większe ryzyko przebarwień. Przy naczyniakach rubinowych KTP i laser barwnikowy wiązały się z ryzykiem przebarwień u osób o ciemniejszej karnacji [Buslach i wsp. 2020].

Kiedy czerwona zmiana wymaga pilnej oceny?

Naczyniaki rubinowe są niegroźne, ale nie każda czerwona lub ciemna grudka jest naczyniakiem. DermNet wśród zmian, z którymi można pomylić naczyniaka rubinowego, wymienia m.in. raka podstawnokomórkowego guzkowego i czerniaka bezbarwnikowego [DermNet — Cherry angioma]. Umów badanie, jeśli zmiana:

• pojawiła się niedawno i szybko rośnie,
• krwawi bez wyraźnego urazu lub nie goi się,
• jest czarna, granatowa albo ma kilka kolorów,
• wyróżnia się na tle innych zmian.

O tych nowotworach piszemy w artykułach Czerniak guzkowy — objawy i rozwój i Czerniak bezbarwnikowy — objawy. Zmianę, która budzi wątpliwości, usuwa się chirurgicznie z badaniem histopatologicznym, a nie laserem.

Ile kosztuje laserowe usuwanie naczyniaków?

Ten rodzaj zabiegu wymaga innego typu lasera niż CO2 — lekarz podczas konsultacji oceni zmianę i wskaże odpowiednią metodę. Koszt zależy od rodzaju lasera, wielkości i liczby zmian oraz liczby sesji. Usunięcie kilku naczyniaków rubinowych to zupełnie inny zakres niż leczenie rozległej plamy „wino porto”, która może wymagać kilkunastu zabiegów. Ceny laserowego usuwania łagodnych zmian laserem CO2 i badania wideodermatoskopowego znajdziesz w cenniku.

Najczęściej zadawane pytania

Czy naczyniaka można usunąć laserem?

W wielu przypadkach tak. Do zmian naczyniowych używa się laserów, których światło pochłania hemoglobina, najczęściej lasera barwnikowego, a także KTP i Nd:YAG. Naczyniaki rubinowe można też usunąć elektrokoagulacją lub krioterapią. O metodzie decyduje lekarz po ustaleniu, jaki to rodzaj naczyniaka.

Ile kosztuje laserowe usuwanie naczyniaków?

Cena zależy od rodzaju lasera, wielkości i liczby zmian oraz liczby potrzebnych sesji. Pojedynczy naczyniak rubinowy to inny zakres niż rozległa plama „wino porto”, która wymaga wielu zabiegów. Ten rodzaj zabiegu wymaga innego typu lasera niż CO2 — lekarz podczas konsultacji oceni zmianę i wskaże odpowiednią metodę.

Jak usunąć naczyniaki u dzieci?

Większość naczyniaków niemowlęcych jest mała i zanika samoistnie. Leczenia wymagają te, które rosną w okolicy oczu, nosa, ust, dróg oddechowych lub owrzodziały. Lekiem z wyboru jest wtedy propranolol podawany doustnie, a laser stosuje się głównie do zmian, które zostały po zaniku naczyniaka. Naczyniaka u niemowlęcia powinien jak najwcześniej obejrzeć lekarz.

Jak długo trwa usuwanie naczyniaka laserem?

Sam zabieg na pojedynczych małych naczyniakach trwa zwykle kilka minut, a na większym obszarze dłużej. Przy rozległych zmianach, takich jak plama „wino porto”, potrzebna jest seria zabiegów rozłożona na miesiące.

Czy po usunięciu naczyniaka zostanie blizna?

Przy laserach naczyniowych blizny zdarzają się rzadko. W przeglądzie badań nad laserem barwnikowym 595 nm u dzieci trwałe działania niepożądane, w tym blizny, opisano u mniej niż 1% leczonych. Częstsze są przejściowe siniaki i zmiany zabarwienia skóry.

Podsumowanie

Naczyniak to nazwa kilku różnych zmian: naczyniaków rubinowych u dorosłych, naczyniaka niemowlęcego i malformacji naczyniowych, takich jak plama „wino porto”. Do ich leczenia stosuje się lasery celujące w hemoglobinę, przede wszystkim laser barwnikowy, a naczyniaki rubinowe można też usunąć elektrokoagulacją lub krioterapią. U niemowląt podstawą leczenia jest propranolol, a o terminie decyduje wczesna ocena przez lekarza. Najważniejsze przed każdym zabiegiem jest pewne rozpoznanie, bo szybko rosnąca, krwawiąca lub ciemna zmiana może nie być naczyniakiem.

Zobacz również:

Usuwamy laserem CO2 łagodne zmiany skórne po ocenie lekarza

Umów się

---

Zobacz również

• Laser barwnikowy na blizny
• Laser CO2 — usuwanie zmian skórnych
• Laser a opalenizna
• Ochrona przeciwsłoneczna skóry po laserze
• Kiedy nie wolno wykonać zabiegu laserowego
• Laserowe usuwanie przebarwień