Laserowe usuwanie przebarwień — które plamy znikają, a które wracają

Brązowe plamy na twarzy, dłoniach i dekolcie to jeden z najczęstszych powodów wizyt w gabinetach medycyny estetycznej. Laser bywa przedstawiany jako sposób, który „wymazuje” je jednym zabiegiem. Rzeczywistość jest bardziej złożona. Pod nazwą „przebarwienie” kryje się kilka różnych zmian, które na laser reagują bardzo różnie, a niektórych w ogóle nie powinno się nim leczyć bez wcześniejszej diagnozy.

W tym artykule wyjaśniamy, jakie przebarwienia można leczyć laserem, jakie lasery się do tego stosuje, czego spodziewać się po zabiegu, czy przebarwienia wracają, jakie są skutki uboczne i dlaczego przed laserem każdą plamę barwnikową powinien obejrzeć lekarz.

Zanim usuniesz plamę, sprawdź, czym jest. W naszych ośrodkach wykonujemy badanie wideodermatoskopowe, które pozwala ocenić znamiona i plamy barwnikowe. Usuwamy też laserem CO2 łagodne zmiany wypukłe, np. brodawki łojotokowe, które często są mylone z „plamami starczymi”.

Laserowe usuwanie przebarwień w skrócie

• Lasery na przebarwienia celują w melaninę. Najczęściej stosuje się lasery Q-switched (rubinowy, aleksandrytowy, Nd:YAG) i pikosekundowe [DermNet — Lasers in dermatology].
• Najlepiej reagują plamy soczewicowate i piegi. Bez ochrony przed słońcem plamy wracają [DermNet — Solar lentigo].
• Ostuda (melasma) po laserze często nawraca, a zabieg może ją nasilić. Laser jest tu dodatkiem do leczenia miejscowego, a nie pierwszym wyborem [DermNet — Melasma; AAD — Melasma].
• Częstym powikłaniem jest przebarwienie pozapalne, czyli nowa, ciemniejsza plama w miejscu zabiegu [Kim i wsp. 2020; DermNet — Solar lentigo].
• Przed zabiegiem plamę musi ocenić lekarz. Opisano przypadki czerniaka rozpoznanego dopiero po laseroterapii, także zakończone zgonem [Zipser i wsp. 2010].

Czym są przebarwienia?

Przebarwienie to miejsce, w którym w skórze jest więcej melaniny niż wokół. Barwnik może gromadzić się w naskórku albo głębiej, w skórze właściwej. To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie: barwnik w naskórku jest bliżej powierzchni i łatwiej go usunąć, a barwnik w skórze właściwej reaguje na leczenie słabiej [DermNet — Melasma; DermNet — Postinflammatory hyperpigmentation].

Przebarwienia różnią się też przyczyną. Jedne powstają po latach ekspozycji na słońce, inne pod wpływem hormonów, a jeszcze inne po stanie zapalnym skóry, np. po trądziku lub oparzeniu. Od przyczyny zależy, czy laser ma sens i czy efekt będzie trwały.

Jakie przebarwienia można leczyć laserem?

Plamy soczewicowate („plamy starcze”) i piegi

Plama soczewicowata posłoneczna to łagodna, płaska, brązowa plama na skórze wystawianej na słońce: na grzbietach dłoni, przedramionach, twarzy, ramionach i goleniach. Powstaje w wyniku przewlekłej ekspozycji na UV, także z solarium. Może występować nawet u 90% osób o jasnej karnacji po 60. roku życia [DermNet — Solar lentigo]. W przeciwieństwie do piegów, które zimą blakną, plama soczewicowata utrzymuje się przez cały rok [DermNet — Solar lentigo].

Do usuwania tych plam stosuje się lasery celujące w melaninę, np. Nd:YAG, a także IPL, krioterapię, peelingi i kremy rozjaśniające. Najwyższy odsetek ustąpienia dają metody łączone, a zaraz po nich laser [DermNet — Solar lentigo]. W randomizowanym badaniu porównującym dwa lasery 532 nm na twarzy laser pikosekundowy był skuteczniejszy od lasera Q-switched. Przebarwienie pozapalne pojawiło się u 5% osób po stronie leczonej laserem pikosekundowym i u 30% po stronie leczonej laserem Q-switched [Kim i wsp., Annals of Dermatology 2020]. To małe badanie z udziałem 20 osób, ale dobrze pokazuje, że ryzyko nowej plamy jest realne.

Plamy soczewicowate są też sygnałem: świadczą o dużej dawce UV, jaką otrzymała skóra, i są niezależnym czynnikiem ryzyka czerniaka [DermNet — Solar lentigo]. Więcej piszemy w artykule Plamy soczewicowate a czerniak.

Laserowe usuwanie melasmy (ostuda)

Ostuda to symetryczne, brązowe plamy, najczęściej na czole, policzkach, nosie i nad górną wargą. Dotyczy głównie kobiet w wieku 20–40 lat i osób, które łatwo się opalają. Około 60% chorych ma ostudę w rodzinie. Sprzyjają jej słońce i światło widzialne, ciąża, antykoncepcja hormonalna i niektóre kosmetyki [DermNet — Melasma].

Laser przy ostudzie to zabieg wymagający dużej ostrożności. DermNet podkreśla, że lasery, IPL i mikronakłuwanie wiążą się z wysokim ryzykiem nawrotu, a choroba może stać się bardziej oporna na leczenie [DermNet — Melasma]. AAD opisuje laser jako możliwy dodatek dla osób, które już stosują leki miejscowe i chronią skórę przed słońcem [AAD — Melasma: diagnosis and treatment]. W metaanalizie sieciowej 39 badań najlepiej wypadło połączenie lasera Nd:YAG Q-switched z lekami miejscowymi, a autorzy podkreślili, że wybór leczenia musi uwzględniać typ skóry, czas trwania choroby i działania niepożądane [Ma i wsp., J Cosmet Dermatol 2023].

Podstawą leczenia ostudy jest całoroczna ochrona przeciwsłoneczna, najlepiej kremem z filtrem SPF 50+ z tlenkami żelaza, oraz kremy rozjaśniające. Ostuda wywołana ciążą lub lekiem może samoistnie zblednąć po porodzie lub odstawieniu leku [AAD — Melasma: diagnosis and treatment; DermNet — Melasma].

Laserowe usuwanie przebarwień potrądzikowych

Przebarwienie pozapalne to ciemna plama w miejscu, gdzie wcześniej był stan zapalny: krosta trądzikowa, wyprysk, oparzenie. Jest przejściowe, ale u osób o ciemniejszej karnacji bywa intensywne i utrzymuje się długo [DermNet — Postinflammatory hyperpigmentation]. Podstawą leczenia jest codzienny filtr SPF 50+, który zapobiega ciemnieniu plam, oraz kremy rozjaśniające. Peelingi, lasery i IPL mogą pomóc przy barwniku w naskórku, ale same, uszkadzając naskórek, mogą przebarwienie nasilić. Przy barwniku w skórze właściwej są nieskuteczne [DermNet — Postinflammatory hyperpigmentation].

Jeśli po trądziku zostały zagłębienia, a nie plamy, to problem blizn, a nie przebarwień. Piszemy o nim w artykule Laser frakcyjny CO2 na blizny.

Laserowe usuwanie przebarwień na dłoniach i dekolcie

Dłonie, przedramiona i dekolt to typowe miejsca plam soczewicowatych [DermNet — Solar lentigo]. Zasady są te same co na twarzy: ocena każdej plamy przed zabiegiem, laser celujący w melaninę lub IPL, a po zabiegu konsekwentna ochrona przed słońcem. Na dłoniach łatwo o to zapomnieć, bo krem zmywa się przy każdym myciu rąk.

A znamiona barwnikowe?

Znamię (pieprzyk) to nie przebarwienie, lecz skupisko komórek barwnikowych. Leczenie znamion laserem budzi kontrowersje (dotyczy to zwłaszcza znamion wrodzonych), a każda zmiana o nietypowych cechach powinna przed laserem zostać zbadana histopatologicznie [DermNet — Lasers in dermatology]. Więcej na ten temat: Czy znamiona można usuwać laserowo.

Jaki laser do usuwania przebarwień?

Lasery na przebarwienia wykorzystują selektywną fototermolizę: światło o długości fali dobrze pochłanianej przez melaninę, podane w bardzo krótkim impulsie, niszczy barwnik i oszczędza tkankę wokół [Anderson i Parrish, Science 1983]. Najkrótsze impulsy zamykają energię w melanosomach, czyli ziarnach barwnika wewnątrz komórek [DermNet — Lasers in dermatology].

Źródła: DermNet — Lasers in dermatology; DermNet — Intense pulsed light therapy; Krupa Shankar i wsp. 2009; Ma i wsp. 2023.

Lasery ablacyjne, w tym CO2, są wymieniane wśród metod leczenia przebarwień, np. plam soczewicowatych [Krupa Shankar i wsp. 2009]. Odparowują jednak naskórek, więc po zabiegu goi się rana, a przejściowe przebarwienie pozapalne jest po nich częste, zwłaszcza przy ciemniejszej karnacji [Krupa Shankar i wsp. 2009]. Do płaskich plam częściej wybiera się lasery celujące w barwnik. W naszych ośrodkach laserem CO2 usuwamy łagodne zmiany wypukłe, np. brodawki łojotokowe. Płaskie przebarwienia wymagają zwykle innego typu lasera niż CO2 — lekarz podczas konsultacji oceni zmianę i wskaże odpowiednią metodę. O laserze CO2 piszemy w artykule Laser CO2 — usuwanie zmian skórnych.

Kiedy nie powinno się usuwać przebarwień laserem?

Najważniejsza zasada: nie leczy się laserem plamy, której nie zdiagnozowano. Kilka powodów:

• Plama soczewicowata złośliwa (lentigo maligna) to wczesna postać czerniaka, która rośnie powoli przez 5–20 lat lub dłużej, zwykle na twarzy i szyi u osób starszych. Na początku często wygląda jak zwykły pieg lub brązowa plama [DermNet — Lentigo maligna]. Plama soczewicowata może być pomylona z czerniakiem in situ, a w jednej plamie mogą współistnieć różne zmiany [DermNet — Solar lentigo].
• Laser może opóźnić rozpoznanie czerniaka. Szwajcarscy autorzy opisali 12 pacjentów, u których czerniaka rozpoznano po laseroterapii zmiany barwnikowej. Większość stanowiły kobiety ze zmianami na twarzy. Troje zmarło z powodu czerniaka, a dwoje miało przerzuty odległe. Autorzy zalecają dokładne badanie dermatoskopowe każdej zmiany barwnikowej przed laserem [Zipser i wsp., Eur J Dermatol 2010].
• Opalona skóra. Laser trafia wtedy także w barwnik zdrowej skóry. Rośnie ryzyko oparzenia i nowych plam. Więcej w artykule Laser a opalenizna.
• Aktywna ostuda w ciąży lub przy antykoncepcji hormonalnej — plamy mogą zblednąć same po ustąpieniu przyczyny, a laser niesie ryzyko nasilenia [AAD — Melasma: diagnosis and treatment; DermNet — Melasma].
• Infekcja lub opryszczka w miejscu zabiegu oraz przyjmowanie leków światłouczulających.

Do jakiego lekarza należy się zgłosić?

Przed zabiegiem plamę powinien obejrzeć lekarz, który ocenia zmiany skórne w dermatoskopie. Jego zadaniem jest odpowiedź na pytanie, czy to plama soczewicowata, ostuda, przebarwienie pozapalne, czy zmiana wymagająca dalszej diagnostyki. Jeśli plama ma nieregularne brzegi, kilka kolorów, powiększa się lub wyróżnia na tle innych, potrzebna jest biopsja, a nie laser [DermNet — Solar lentigo]. Badanie wszystkich znamion i plam barwnikowych wykonujemy w ramach wideodermatoskopii.

Jak przebiega laserowe usuwanie przebarwień?

1. Kwalifikacja. Lekarz ocenia plamy, pyta o leki, opryszczkę, ciążę, opalanie i skłonność do przebarwień.
2. Próba. Przy ciemniejszej lub opalonej skórze zaleca się wykonanie próby na małym polu [DermNet — Laser resurfacing].
3. Zabieg. Wszyscy w gabinecie noszą okulary ochronne. Impulsy światła odczuwa się jako ciepło lub lekkie ukłucia. Często stosuje się chłodzenie skóry [DermNet — Intense pulsed light therapy].
4. Seria. Przy IPL zwykle potrzeba 4–6 sesji co 3–6 tygodni [DermNet — Intense pulsed light therapy]. Przy laserach liczba zabiegów zależy od rodzaju plam i odpowiedzi skóry.

Postępowanie po usuwaniu przebarwień laserem

• Ochrona przed słońcem to podstawa. Filtr SPF 50+ codziennie, także w pochmurne dni, kapelusz i cień. Przy ostudzie zaleca się filtry z tlenkami żelaza [DermNet — Melasma].
• Nie zdrapuj strupków ani złuszczającego się naskórka.
• Odstaw drażniące kosmetyki z kwasami i retinoidami do czasu wygojenia, chyba że lekarz zaleci inaczej.
• Unikaj solarium — UV z lamp również wywołuje plamy soczewicowate [DermNet — Solar lentigo].

Efekty: czy przebarwienia wracają?

Laser usuwa barwnik, który jest w skórze w dniu zabiegu. Nie usuwa przyczyny, która go wytworzyła.

• Plamy soczewicowate — bez leczenia zwykle się utrzymują, a po zabiegu wracają lub pojawiają się nowe, jeśli skóra nadal dostaje UV. Ścisła ochrona przed słońcem zapobiega nawrotom [DermNet — Solar lentigo].
• Ostuda — nawet po dobrym efekcie barwnik może wrócić po letniej ekspozycji. Chorobę trzeba traktować jako przewlekłą, wymagającą ochrony przez całe życie [DermNet — Melasma].
• Przebarwienia pozapalne — z czasem blakną same. Ważne jest leczenie przyczyny, np. trądziku [DermNet — Postinflammatory hyperpigmentation].

Jakie są skutki uboczne lasera na przebarwienia?

DermNet przypomina, że zabieg laserowy jest w istocie kontrolowanym oparzeniem. Możliwe działania niepożądane to [DermNet — Lasers in dermatology]:

• przejściowy ból, zaczerwienienie, siniaki, pęcherze i strupki,
• infekcja, w tym nawrót opryszczki,
• zmiany pigmentacji, czyli ciemniejsze lub jaśniejsze plamy, które mogą być trwałe,
• blizny.

Metody niszczące, takie jak laser i krioterapia, mogą zostawić w miejscu plamy jaśniejszy lub ciemniejszy ślad, przejściowy lub trwały [DermNet — Solar lentigo]. Po IPL opisywano przedłużające się odbarwienia [DermNet — Intense pulsed light therapy]. Ryzyko jest większe przy ciemniejszej karnacji i świeżej opaleniźnie.

Ile kosztuje laser na przebarwienia?

Cena zależy od rodzaju lasera, wielkości obszaru i liczby sesji. Usunięcie kilku plam na dłoni to inny zakres niż leczenie całej twarzy z ostudą, które często łączy laser z wielomiesięcznym leczeniem kremami. Ten rodzaj zabiegu wymaga innego typu lasera niż CO2 — lekarz podczas konsultacji oceni zmianę i wskaże odpowiednią metodę. W cenniku znajdziesz ceny badania wideodermatoskopowego oraz laserowego i chirurgicznego usuwania zmian skórnych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy laserowe usuwanie przebarwień jest skuteczne?

To zależy od rodzaju przebarwienia. Plamy soczewicowate („plamy starcze”) i piegi zwykle dobrze reagują na lasery celujące w melaninę. Ostuda (melasma) reaguje słabiej, często wraca i laser jest przy niej tylko dodatkiem do leczenia kremami i ochrony przed słońcem. Przy przebarwieniach pozapalnych laser może pomóc, ale może je też nasilić.

Czy po laserze przebarwienia wracają?

Mogą. Plamy soczewicowate wracają lub pojawiają się nowe, jeśli skóra nadal jest wystawiana na słońce bez ochrony. Ostuda ma dużą skłonność do nawrotów i może pojawić się ponownie już po jednym lecie. Dlatego po zabiegu potrzebna jest stała ochrona przeciwsłoneczna.

Jakie są skutki uboczne lasera na przebarwienia?

Najczęściej przejściowe zaczerwienienie, obrzęk i strupki. Możliwe są też ciemniejsze plamy (przebarwienie pozapalne) albo jaśniejsze plamy, które czasem są trwałe. Rzadziej zdarzają się pęcherze, infekcja, w tym nawrót opryszczki, i blizny. Ryzyko jest większe przy ciemniejszej lub opalonej skórze.

Ile kosztuje laser na twarz na przebarwienia?

Cena zależy od rodzaju lasera, wielkości leczonego obszaru i liczby potrzebnych sesji. Pojedyncze plamy to inny koszt niż leczenie całej twarzy. Ten rodzaj zabiegu wymaga innego typu lasera niż CO2 — lekarz podczas konsultacji oceni zmianę i wskaże odpowiednią metodę. Badanie wideodermatoskopowe warto zrobić przed zabiegiem.

Czy plamę na twarzy można usunąć laserem bez badania?

Nie powinno się tego robić. Wczesna postać czerniaka na twarzy, czyli plama soczewicowata złośliwa, przez lata wygląda jak zwykła brązowa plama. Laser może ją rozjaśnić i opóźnić rozpoznanie. Przed każdym zabiegiem na plamę barwnikową lekarz powinien ocenić ją w dermatoskopie.

Podsumowanie

Laserowe usuwanie przebarwień działa najlepiej na plamy soczewicowate i piegi, słabiej na ostudę i przebarwienia pozapalne, które po zabiegu łatwo wracają lub się nasilają. Lasery na przebarwienia celują w melaninę, więc po zabiegu konieczna jest stała ochrona przed słońcem, a opalona skóra jest przeciwwskazaniem. Najważniejszy krok wykonuje się przed laserem: lekarz musi ocenić plamę w dermatoskopie, bo wczesny czerniak na twarzy może przez lata wyglądać jak niewinne przebarwienie.

Zobacz również:

Usuwamy laserem CO2 łagodne zmiany skórne po ocenie lekarza

Umów się

---

Zobacz również

• Plamy soczewicowate a czerniak
• Laser a opalenizna
• Czy znamiona można usuwać laserowo
• Krem z filtrem po zabiegu laserowym
• Przeciwwskazania do zabiegów laserowych
• Laserowe usuwanie naczyniaków