USG węzłów chłonnych przy czerniaku — kiedy, jak często i co pokazuje

Po usunięciu czerniaka wiele osób dostaje skierowanie na USG węzłów chłonnych i nie wie, czego się po nim spodziewać. To badanie ma w leczeniu czerniaka konkretne miejsce: pozwala sprawdzić, czy nowotwór nie dotarł do najbliższych węzłów chłonnych, zanim zostanie zaplanowana operacja, a potem pomaga wcześnie wychwycić ewentualny nawrót w okolicy węzłowej.

Polskie wytyczne Narodowego Instytutu Onkologii z 2024 roku określają, u kogo USG węzłów wykonuje się przed leczeniem, u kogo regularnie po nim i jak często. W tym artykule wyjaśniamy te zasady, porównujemy USG z biopsją węzła wartowniczego, tomografią i PET-TK, opisujemy przebieg badania i podpowiadamy, jak czytać jego wynik.

Masz rozpoznanie czerniaka?

Omów z onkologiem wynik histopatologiczny i plan badań kontrolnych, w tym USG węzłów chłonnych.

Konsultacja onkologiczna

USG węzłów chłonnych przy czerniaku w skrócie

• Po co? Czerniak skóry zwykle najpierw szerzy się do regionalnych węzłów chłonnych. USG jest najczulszym badaniem obrazowym do ich oceny [Xing i wsp., JNCI 2011].
• Przed leczeniem: przy czerniaku o stopniu zaawansowania pT1b lub wyższym USG regionalnych węzłów wykonuje się przed poszerzeniem marginesu i biopsją węzła wartowniczego. Przy pT1a badania obrazowe nie są rutynowo potrzebne [NIO 2024].
• Po leczeniu: regularne USG zaleca się po dodatnim węźle wartowniczym bez usunięcia pozostałych węzłów oraz wtedy, gdy przy czerniaku ≥ pT1b nie wykonano biopsji węzła wartowniczego. Badanie powtarza się co kilka miesięcy (według wytycznych co 3–6 miesięcy, zgodnie z zaleceniem ośrodka) do 5 lat [NIO 2024].
• Ograniczenie: USG nie zastępuje biopsji węzła wartowniczego, bo nie widzi mikroprzerzutów [Xing i wsp., JNCI 2011; NIO 2024].
• Podejrzany wynik oznacza biopsję węzła, najczęściej igłą pod kontrolą USG. Dopiero badanie pobranego materiału potwierdza lub wyklucza przerzut [NIO 2024; Cancer Research UK].
• Badania krwi, w tym morfologia, nie wykrywają czerniaka i nie zastępują USG [NIO 2024; DermNet].

Czy czerniak atakuje węzły chłonne?

Tak. Czerniak może szerzyć się dwiema drogami: naczyniami chłonnymi i naczyniami krwionośnymi. Droga chłonna jest zwykle pierwsza. Każda okolica skóry odprowadza chłonkę do jednej lub dwóch najbliższych grup węzłów chłonnych, nazywanych regionalnymi. To one najczęściej jako pierwsze przyjmują komórki nowotworu. Zajęty węzeł zwykle się powiększa i z czasem bywa wyczuwalny pod skórą jako guzek [DermNet — Metastatic melanoma].

W praktyce czerniak na nodze zwykle spływa do węzłów pachwinowych, na ręce do pachowych, a na głowie i szyi do szyjnych. Przy zmianach na tułowiu chłonka może płynąć w kilku kierunkach, dlatego lekarz musi wiedzieć, gdzie dokładnie znajdowało się ognisko pierwotne. Szerzej o drogach przerzutów i tempie rozwoju choroby piszemy w artykule Ile lat rozwija się czerniak i kiedy daje przerzuty.

Dlaczego stan węzłów jest tak ważny?

Wytyczne NIO wskazują obecność przerzutów w regionalnych węzłach chłonnych jako najważniejszy czynnik rokowniczy w czerniaku skóry. Liczy się liczba zajętych węzłów, a także to, czy przerzut został wykryty dopiero pod mikroskopem w niepowiększonym węźle, czy w węźle już wyczuwalnym lub widocznym w badaniach obrazowych. Chorzy z przerzutami niejawnymi klinicznie rokują lepiej [NIO 2024].

Różnicę dobrze pokazują dane z badania MSLT-I. U chorych z czerniakiem o grubości 1,2–3,5 mm odsetek 10-letnich przeżyć zależnych od czerniaka wyniósł 85,1% u osób bez przerzutów w węzłach i 62,1% u osób z przerzutami [Morton i wsp., NEJM 2014]. Właśnie dlatego ocena węzłów jest stałym elementem diagnostyki i kontroli po leczeniu.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Czym jest USG węzłów chłonnych?

Ultrasonografia wykorzystuje fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości. Głowica przyłożona do skóry wysyła je w głąb tkanek i odbiera echo, z którego komputer tworzy obraz w czasie rzeczywistym [Cancer Research UK — Lymph node biopsy guided by ultrasound]. Badanie nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego, nie wymaga podania kontrastu i można je powtarzać tak często, jak zaleci lekarz.

Przy czerniaku nie bada się „wszystkich węzłów w ciele”, tylko regionalny spływ chłonny, czyli grupy węzłów, do których prowadzą naczynia chłonne z okolicy wyciętej zmiany. Lekarz zwykle ogląda też skórę i tkankę podskórną między blizną a węzłami, bo tamtędy biegną naczynia chłonne.

Co lekarz ocenia w obrazie USG?

• wielkość węzła, ale nie tylko ją, bo przerzut może zaczynać się w węźle o prawidłowych wymiarach,
• kształt: prawidłowy węzeł jest zwykle owalny, a zmieniony przerzutowo bywa zaokrąglony, „baloniasty”,
• budowę wewnętrzną: w prawidłowym węźle widać jasne, centralne echo wnęki; jego zanik to jedna z cech podejrzanych,
• ukrwienie w badaniu dopplerowskim, zwłaszcza naczynia na obwodzie węzła,
• ogniska w korze węzła, czyli w jego zewnętrznej warstwie, gdzie zwykle zaczyna się przerzut.

Zespół z Berlina opisał te cechy u 400 chorych na czerniaka badanych przed biopsją węzła wartowniczego. Ukrwienie obwodowe okazało się najwcześniejszym sygnałem zajęcia węzła i wychwytywało 77% przerzutów. Zanik centralnego echa i kulisty kształt pojawiały się później. Kulisty kształt był rzadszy, ale gdy występował, w 96% przypadków oznaczał przerzut. Wszystkie trzy cechy razem wskazywały 82% zajętych węzłów [Voit i wsp., J Clin Oncol 2010].

Kiedy wykonuje się USG węzłów chłonnych przy czerniaku?

O tym, czy USG jest potrzebne, decyduje przede wszystkim wynik badania histopatologicznego wyciętej zmiany: grubość nacieku według Breslowa i obecność owrzodzenia. Te parametry składają się na cechę pT. Jak czytać taki wynik, wyjaśniamy w artykule Biopsja znamienia — jak czytać wynik histopatologiczny.

Przed leczeniem: ocena stopnia zaawansowania

Według wytycznych NIO po rozpoznaniu czerniaka pierwszym krokiem jest dokładne badanie lekarskie: ocena całej skóry, ewentualnych zmian satelitarnych i węzłów chłonnych [NIO 2024]. Dalej postępowanie zależy od cechy pT:

• pT1a (czerniak cienki, do 0,8 mm, bez owrzodzenia): badania obrazowe nie są rutynowo wymagane.
• pT1b–pT4b: przed wycięciem blizny z marginesem i biopsją węzła wartowniczego wskazane jest USG regionalnych węzłów chłonnych. Jeśli w USG widać podejrzane zmiany, zawsze wykonuje się biopsję z oceną histologiczną.
• Wyższe stopnie zaawansowania (od pT3b): bez objawów tomografia, PET-TK i rezonans mózgu nie są rutynowo zalecane, ale można rozważyć ich wykonanie [NIO 2024].

Europejskie wytyczne EADO, EDF i EORTC z 2024 roku formułują to podobnie: przy czerniakach do 0,8 mm grubości dalsza diagnostyka obrazowa nie jest potrzebna, od stadium IB zaleca się USG węzłów chłonnych, a od stadium IIB/IIC badania całego ciała, czyli tomografię lub PET-TK oraz rezonans mózgu [Garbe i wsp., Eur J Cancer 2025].

Sens tego badania jest prosty. Jeśli węzeł już jest wyraźnie zmieniony, potwierdzenie przerzutu biopsją igłową zmienia plan leczenia: zamiast biopsji węzła wartowniczego chory jest kwalifikowany do leczenia przerzutów w węzłach.

Po dodatnim węźle wartowniczym

Jeszcze kilka lat temu przerzut w węźle wartowniczym oznaczał zwykle operację usunięcia wszystkich węzłów z danej okolicy, czyli limfadenektomię. Dwa duże badania z losowym doborem chorych zmieniły to postępowanie.

• W badaniu MSLT-II porównano natychmiastowe usunięcie węzłów z obserwacją za pomocą USG u 1934 chorych. Po 3 latach odsetek przeżyć zależnych od czerniaka był w obu grupach taki sam, 86%. Usunięcie węzłów dawało lepszą kontrolę choroby w okolicy węzłowej, ale obrzęk limfatyczny wystąpił u 24,1% operowanych i tylko u 6,3% obserwowanych [Faries i wsp., NEJM 2017].
• W niemieckim badaniu DeCOG-SLT 3-letnie przeżycie bez przerzutów odległych wyniosło 77,0% w grupie obserwowanej i 74,9% w grupie po limfadenektomii [Leiter i wsp., Lancet Oncol 2016].

Na tej podstawie wytyczne NIO nie zalecają rutynowej limfadenektomii po dodatnim węźle wartowniczym. Postępowaniem preferowanym jest ścisła obserwacja z USG spływu chłonnego. W części dotyczącej leczenia wytyczne podają odstęp 3–4 miesięcy, a w zaleceniach dotyczących obserwacji 4–6 miesięcy (co 4 miesiące przez pierwsze 2 lata, potem co 6 miesięcy). Zapisy te nie są w pełni spójne, dlatego konkretny odstęp ustala ośrodek prowadzący obserwację [NIO 2024]. U części tych chorych stosuje się też leczenie uzupełniające, o którym piszemy w artykule Czy czerniak jest uleczalny?.

Gdy nie wykonano biopsji węzła wartowniczego

Biopsję węzła wartowniczego zaleca się przy grubości nacieku co najmniej 0,8 mm albo przy owrzodzeniu, czyli od pT1b [NIO 2024]. Zdarza się jednak, że z różnych przyczyn nie zostaje wykonana, na przykład gdy chory nie wyraża zgody na ten zabieg. Wtedy USG przejmuje rolę „strażnika”: wytyczne NIO zalecają w takiej sytuacji regularne USG regionalnych węzłów w tym samym rytmie co po dodatnim węźle wartowniczym [NIO 2024].

Gdy pojawi się niepokojący objaw

Niezależnie od harmonogramu USG wykonuje się wtedy, gdy chory lub lekarz wyczuje w okolicy węzłowej nowy guzek albo gdy pojawią się zmiany w skórze między blizną a węzłami. Nie trzeba czekać do planowej kontroli.

Jak często powtarza się USG węzłów chłonnych?

Częstotliwość zależy od stopnia zaawansowania czerniaka i od tego, czy wykonano biopsję węzła wartowniczego. Poniższa tabela podsumowuje zalecenia NIO z 2024 roku dotyczące USG [NIO 2024]:

Wizyta kontrolna to jednak coś więcej niż USG. Badanie lekarskie z oceną całej skóry, blizny i węzłów wytyczne zalecają co 3–6 miesięcy przez pierwsze 2–3 lata, następnie co 3–12 miesięcy do 5 lat, a potem raz w roku. Rytm dobiera się do indywidualnego ryzyka nawrotu, które jest największe w pierwszych 3 latach, choć nawrót może pojawić się nawet po ponad 10 latach [NIO 2024].

Warto wiedzieć, że zalecenia różnią się między krajami. Brytyjski NICE proponuje mniej badań: na przykład w stadium IB rozważenie 2 badań USG w pierwszym roku, jeśli biopsji węzła wartowniczego nie wykonano, a po dodatnim węźle wartowniczym w stadiach IIIA–IIIC rozważenie 2 badań USG rocznie przez 3 lata [NICE NG14]. Jeśli leczysz się w Polsce, punktem odniesienia są wytyczne NIO, a ostateczny harmonogram ustala prowadzący onkolog.

USG a biopsja węzła wartowniczego — czym się różnią?

To dwa uzupełniające się badania, a nie alternatywy.

Biopsja węzła wartowniczego to zabieg chirurgiczny. Przed operacją podaje się znacznik, który wskazuje pierwszy węzeł na drodze chłonki z okolicy guza. Chirurg go usuwa, a patomorfolog bada go w seryjnych przekrojach i barwieniach immunohistochemicznych [NIO 2024]. Dzięki temu można znaleźć skupiska komórek nowotworowych mniejsze niż milimetr. Biopsję wykonuje się w czasie tej samej operacji co poszerzenie marginesu wokół blizny [NIO 2024].

USG nie wymaga zabiegu, ale „widzi” tylko węzły, w których przerzut zdążył zmienić budowę lub ukrwienie. Najlepiej pokazuje to metaanaliza 74 badań z udziałem 10 528 chorych:

• przy ocenie zaawansowania, czyli zanim przerzuty dadzą objawy, USG wykrywało zajęcie węzłów z czułością 60%, przy swoistości 97%,
• w obserwacji po leczeniu czułość wynosiła 96%, a swoistość 99%,
• w obu sytuacjach USG było najlepszą metodą obrazową do oceny węzłów, lepszą od tomografii i PET [Xing i wsp., JNCI 2011].

Niższa czułość przed leczeniem wynika z tego, że wtedy przerzuty są często mikroskopowe. Przy obserwacji przerzut ma czas urosnąć do rozmiarów, które USG już wychwytuje. Wcześniejsza metaanaliza 12 badań z udziałem 6642 chorych pokazała ponadto, że USG wykrywa zajęcie węzłów znacznie trafniej niż badanie palpacyjne, czyli dotykiem [Bafounta i wsp., Lancet Oncol 2004].

Zespół z Berlina wykazał, że USG z biopsją cienkoigłową przed zabiegiem pozwala rozpoznać część przerzutów w węźle wartowniczym, w ich serii do 65% [Voit i wsp., J Clin Oncol 2010]. To nadal oznacza, że część przerzutów (co najmniej co trzeci) wymaga do wykrycia usunięcia węzła. Dlatego dobre USG przed operacją nie zwalnia z biopsji węzła wartowniczego, jeśli są do niej wskazania.

USG, tomografia czy PET-TK?

Każde z tych badań odpowiada na inne pytanie.

W metaanalizie Xing i wsp. USG było najlepsze do oceny węzłów, a PET-TK do wykrywania przerzutów odległych. Przy ocenie zaawansowania PET-TK miało czułość 80% i swoistość 87%, a w obserwacji 86% i 91% [Xing i wsp., JNCI 2011].

W Polsce PET-TK jest finansowane ze środków publicznych między innymi u chorych z klinicznymi przerzutami do regionalnych węzłów chłonnych, aby wykluczyć przerzuty odległe. Przy klinicznych przerzutach w węzłach pachwinowych wskazana jest tomografia lub rezonans miednicy i jamy brzusznej z kontrastem [NIO 2024].

U chorych bez objawów w stadiach IA–IIA wytyczne nie uzasadniają wykonywania badań obrazowych całego ciała w ramach kontroli. U chorych w stadiach IIB–IIIC bez objawów można je rozważać przez pierwsze 2–3 lata [NIO 2024]. Więcej o stadiach i leczeniu piszemy na stronie Czerniak — objawy, diagnostyka i leczenie.

Jak wygląda USG węzłów chłonnych w praktyce?

Przygotowanie

USG węzłów chłonnych nie wymaga specjalnego przygotowania. Można normalnie jeść, pić i przyjmować leki [Cancer Research UK — Lymph node biopsy guided by ultrasound]. Warto zabrać ze sobą:

• wynik badania histopatologicznego wyciętego czerniaka,
• informację, gdzie znajdowała się zmiana, a przy wątpliwościach pokazać bliznę,
• opisy wcześniejszych badań USG, aby lekarz mógł porównać obraz węzłów,
• wynik biopsji węzła wartowniczego, jeśli była wykonana, oraz informację, z której okolicy pobrano węzeł.

Jeśli przyjmujesz leki przeciwkrzepliwe, powiedz o tym przed badaniem. Same USG ich nie wymaga odstawiać, ale jeśli lekarz zdecyduje o biopsji, może zalecić wcześniejsze postępowanie [Cancer Research UK — Lymph node biopsy guided by ultrasound]. Leków nie odstawiaj samodzielnie.

Przebieg badania

Leżysz na kozetce. Przy badaniu dołów pachowych lekarz może poprosić o uniesienie rąk za głowę. Na skórę nakłada żel, który poprawia przewodzenie fal, a następnie przesuwa po niej głowicę aparatu. Możesz czuć lekki ucisk, ale badanie nie powinno boleć [Cancer Research UK — Lymph node biopsy guided by ultrasound].

Lekarz ogląda tę grupę węzłów, a czasem dwie grupy, do których spływa chłonka z okolicy ogniska pierwotnego [DermNet — Metastatic melanoma]. Czas badania zależy od liczby ocenianych okolic. Po badaniu można od razu wrócić do codziennych zajęć.

Gdy potrzebna jest biopsja

Jeśli węzeł wygląda podejrzanie, lekarz może od razu lub w kolejnym terminie pobrać z niego materiał igłą, kontrolując jej położenie w obrazie USG [Cancer Research UK — Tests for melanoma].

• Biopsja cienkoigłowa polega na nakłuciu węzła cienką igłą i zassaniu komórek oraz płynu do strzykawki.
• Biopsja gruboigłowa wymaga znieczulenia miejscowego i grubszej igły, która pobiera fragment tkanki.

Po zabiegu przez kilka minut uciska się miejsce wkłucia, a potem zakłada mały opatrunek. Możliwe są przejściowa bolesność, niewielkie krwawienie lub siniak, rzadko zakażenie. Na wynik czeka się zwykle 1–2 tygodnie [Cancer Research UK — Lymph node biopsy guided by ultrasound].

Co oznacza wynik USG węzłów chłonnych?

Opis USG to nie rozpoznanie, tylko ocena prawdopodobieństwa. W praktyce wynik mieści się w jednej z trzech grup.

Węzły prawidłowe. Owalne, z zachowanym centralnym echem, bez nieprawidłowego ukrwienia. Oznacza to, że w badaniu nie widać cech przerzutu. Kolejne USG wykonuje się zgodnie z harmonogramem kontroli.

Węzeł odczynowy lub niejednoznaczny. Węzły chłonne powiększają się często z powodu infekcji, skaleczenia czy stanu zapalnego skóry w okolicy. Węzły powiększone w przebiegu infekcji zwykle zmniejszają się w ciągu 1–2 tygodni [Cancer Research UK — Lymph node biopsy guided by ultrasound]. Lekarz może zalecić powtórzenie USG po krótszym czasie albo od razu biopsję, jeśli obraz budzi wątpliwości.

Węzeł podejrzany. Zaokrąglony, z zanikiem centralnego echa, z ogniskiem w korze lub z naczyniami na obwodzie. Wytyczne NIO zalecają w takiej sytuacji zawsze biopsję z oceną histologiczną [NIO 2024]. Dopiero ona potwierdza lub wyklucza przerzut.

Jeśli biopsja potwierdzi przerzut, kolejnym krokiem jest ocena, czy choroba nie szerzy się dalej. Wytyczne NIO zalecają wtedy badania obrazowe wysokiej rozdzielczości, takie jak PET-TK, TK lub rezonans, zanim zapadnie decyzja o rozległej operacji [NIO 2024]. Dalsze leczenie planuje prowadzący onkolog. W stadium III obowiązuje też badanie mutacji BRAF w tkance nowotworu [NIO 2024].

Jeśli masz w ręku opis USG lub wynik biopsji i nie wiesz, co z niego wynika, omów go z onkologiem. Nie próbuj interpretować pojedynczego opisu bez znajomości całej historii choroby.

Czy w morfologii krwi wyjdzie czerniak?

Nie. To częste pytanie, bo przy wielu chorobach badania krwi są pierwszym krokiem. Czerniaka rozpoznaje się na podstawie badania histopatologicznego wyciętej zmiany skórnej, a nie badań krwi [NIO 2024].

Według wytycznych NIO badań laboratoryjnych nie wykonuje się rutynowo ani przy ocenie zaawansowania, ani w obserwacji po leczeniu. Wyjątkiem jest stadium IV, w którym oznacza się dehydrogenazę mleczanową (LDH) [NIO 2024]. Podwyższone LDH wiąże się z gorszym rokowaniem przy przerzutach odległych, ale bywa prawidłowe nawet w zaawansowanej chorobie. Inne badania laboratoryjne mają ograniczoną wartość w wykrywaniu przerzutów [DermNet — Metastatic melanoma].

Prawidłowa morfologia nie wyklucza więc czerniaka ani przerzutów do węzłów, a nieprawidłowa nie świadczy o nim. Przy rozpoczynaniu leczenia systemowego onkolog zleca badania krwi, ale służą one ocenie ogólnego stanu zdrowia i bezpieczeństwa leczenia, a nie wykrywaniu nowotworu [Cancer Research UK — Tests for melanoma].

Samokontrola węzłów chłonnych między badaniami

USG wykonuje się co kilka miesięcy, a nawrót może pojawić się pomiędzy wizytami. Wytyczne NIO podkreślają, że chory może sam wykryć nawet ponad 60% nawrotów w okolicy blizny i węzłów, dlatego edukacja w zakresie samobadania jest jednym z zaleceń po leczeniu [NIO 2024].

Regularnie, na przykład podczas kąpieli:

1. Obejrzyj i dotknij bliznę po wyciętym czerniaku oraz skórę wokół niej.
2. Przejdź palcami wzdłuż drogi od blizny do najbliższych węzłów chłonnych. Szukaj drobnych guzków w skórze lub pod skórą.
3. Sprawdź okolicę węzłową: pachwinę, dół pachowy albo szyję i okolicę nad obojczykiem, zależnie od miejsca, w którym była zmiana.
4. Zwróć uwagę na guzek, który jest nowy, twardy, rośnie lub nie zmniejsza się po kilku tygodniach.

Jeśli coś zauważysz, nie czekaj na planowe USG. Skontaktuj się z ośrodkiem, który prowadzi Twoją kontrolę. O samym nawrocie i jego leczeniu decyduje prowadzący onkolog.

Kontrola skóry po czerniaku

USG pilnuje węzłów, ale nie zastępuje oglądania skóry. Wytyczne NIO zalecają podczas każdej kontroli badanie całej skóry, a nie tylko okolicy blizny, bo osoby po czerniaku częściej zapadają na drugi, niezależny czerniak i inne nowotwory skóry [NIO 2024].

Do porównywania znamion z wizyty na wizytę przydaje się wideodermatoskopia z archiwizacją zdjęć, którą wykonujemy w naszych ośrodkach. Jak często badać znamiona w zależności od ryzyka, opisujemy w artykule Kontrola znamion — jak często badać.

W naszych ośrodkach nie wykonujemy USG węzłów chłonnych. Podczas konsultacji onkologicznej lekarz może jednak omówić wynik histopatologiczny, wskazać, czy i jak często USG jest w Twojej sytuacji potrzebne, oraz pomóc zaplanować całą obserwację po leczeniu.

Najczęstsze pytania

Na czym polega USG węzłów chłonnych przy czerniaku?

Lekarz przykłada głowicę aparatu USG do skóry nad węzłami, do których spływa chłonka z okolicy usuniętego czerniaka, najczęściej w pachwinie, pod pachą lub na szyi. Ocenia wielkość, kształt, budowę i ukrwienie węzłów. Badanie jest bezbolesne, nie wymaga przygotowania ani bycia na czczo i nie wiąże się z promieniowaniem.

Czy czerniak atakuje węzły chłonne?

Tak. Czerniak skóry najczęściej szerzy się najpierw drogą chłonną, do najbliższych regionalnych węzłów chłonnych. Obecność przerzutów w tych węzłach jest według polskich wytycznych najważniejszym czynnikiem rokowniczym. Dlatego węzły ocenia się przy rozpoznaniu i podczas kontroli po leczeniu.

Czy w morfologii krwi wyjdzie czerniak?

Nie. Morfologia i inne rutynowe badania krwi nie wykrywają czerniaka i nie służą do jego kontroli. Rozpoznanie stawia się na podstawie badania histopatologicznego wyciętej zmiany. Oznaczenie LDH wykonuje się w zaawansowanym stadium, ale ten wskaźnik często pozostaje prawidłowy nawet przy przerzutach.

Czy USG wykryje raka węzłów chłonnych?

USG dobrze pokazuje węzły, które zmieniły kształt, budowę lub ukrwienie, i jest najczulszym badaniem obrazowym węzłów przy czerniaku. Nie wykryje jednak mikroprzerzutów widocznych tylko pod mikroskopem, a samo nie stawia rozpoznania. Podejrzany węzeł wymaga biopsji i badania pobranego materiału.

Czy czerniak złośliwy jest uleczalny?

Tak, szczególnie gdy zostanie usunięty, zanim da przerzuty. Według danych amerykańskiego rejestru SEER 5 lat przeżywa około 100% chorych z czerniakiem ograniczonym do skóry, 76% z przerzutami do regionalnych węzłów i 34% z przerzutami odległymi [SEER]. Leczenie uzupełniające i nowe leki poprawiają wyniki także w stadiach zaawansowanych. Szczegóły opisujemy w artykule Czy czerniak jest uleczalny?.

Czy USG może zastąpić biopsję węzła wartowniczego?

Nie. Biopsja węzła wartowniczego wykrywa drobne ogniska nowotworu, których nie widać w USG, i pozwala dokładnie określić stadium choroby. USG wykonuje się przed biopsją, aby nie przeoczyć węzłów już wyraźnie zmienionych, oraz w trakcie obserwacji po leczeniu.

Podsumowanie

USG węzłów chłonnych to podstawowe badanie obrazowe przy czerniaku, bo regionalne węzły są zwykle pierwszym miejscem, do którego nowotwór się szerzy. Według wytycznych NIO z 2024 roku wykonuje się je przed leczeniem przy czerniakach od pT1b, a w obserwacji po leczeniu regularnie u osób z dodatnim węzłem wartowniczym bez limfadenektomii oraz u tych, u których biopsji węzła wartowniczego nie wykonano. USG jest bezbolesne i bardzo czułe przy kontroli, ale nie widzi mikroprzerzutów, więc nie zastępuje biopsji węzła wartowniczego. Podejrzany obraz zawsze wymaga biopsji, a badania krwi nie wykrywają czerniaka. Między badaniami pomaga regularna samokontrola blizny i okolicy węzłowej.

Masz wynik USG lub histopatologii?

Omów go z onkologiem, który na co dzień zajmuje się czerniakiem, i zaplanuj dalszą obserwację.

Umów konsultację

---

Zobacz również

• Czy czerniak jest uleczalny? Rokowania, etapy, leczenie
• Ile lat rozwija się czerniak? Przerzuty i fazy rozwoju
• Czerniak — objawy, diagnostyka i leczenie
• Biopsja znamienia — jak czytać wynik histopatologiczny
• Kontrola znamion — jak często badać