Czy laser CO2 boli? Co czuć w trakcie zabiegu, jakie znieczulenie i jak boli po

„Czy to będzie bolało?” to jedno z pierwszych pytań, które pacjenci zadają przed zabiegiem laserem CO2. Odpowiedź zależy od tego, jaki zabieg masz na myśli. Pod tą samą nazwą kryją się dwie różne procedury: usunięcie pojedynczej zmiany skórnej, które trwa kilka minut i obejmuje kilka milimetrów skóry, oraz laser frakcyjny CO2, czyli zabieg estetyczny na całą twarz lub jej część. Odczucia, znieczulenie i gojenie są w obu przypadkach inne.

W tym artykule wyjaśniamy, co czuje się w trakcie i po każdym z tych zabiegów, jakie znieczulenie stosuje się w praktyce, jak wygląda zabieg przy oku i co zrobić, żeby zniósł się jak najlepiej. Informacje o samym zabiegu usuwania zmian, jego wskazaniach i ograniczeniach znajdziesz w artykule Laser CO2 — usuwanie zmian skórnych.

Czy laser CO2 boli? Odpowiedź w skrócie

• Usunięcie pojedynczej zmiany: znieczulenie miejscowe w zastrzyku albo, przy bardzo małych i płytkich zmianach, często bez znieczulenia. Jeśli znieczulenie jest podawane, najbardziej odczuwalne jest ukłucie i krótkie pieczenie. Potem czuć ciepło, mrowienie albo nic.
• Laser frakcyjny na twarz: bardziej odczuwalny, bo laser ablacyjny pracuje na dużej powierzchni. Przy mniejszych obszarach stosuje się krem znieczulający, a przy większych także znieczulenie w zastrzykach [DermNet — Laser resurfacing].
• Po zabiegu: po usunięciu zmiany rana zwykle szczypie przez krótki czas. Po laserze frakcyjnym typowe jest pieczenie zbliżone do oparzenia słonecznego.
• Okolica oczu: zabieg jest możliwy, ale wymaga ochrony oka osłonką lub wilgotnym gazikiem [Krupa Shankar i wsp. 2009].
• Najważniejsze: o tym, czy zmianę można usunąć laserem i jakie znieczulenie zastosować, decyduje lekarz po obejrzeniu zmiany.

Dlaczego laser CO2 może boleć?

Laser CO2 wytwarza niewidzialną wiązkę podczerwieni o długości fali 10 600 nm. Pochłania ją woda w komórkach skóry, która gwałtownie się nagrzewa i odparowuje razem z tkanką [Krupa Shankar i wsp. 2009]. Zakończenia nerwowe w skórze odbierają to jako ciepło, pieczenie albo krótkie ukłucia. Im głębiej laser działa i im większą powierzchnię obejmuje, tym więcej zakończeń nerwowych pobudza.

Lasery ablacyjne, czyli odparowujące tkankę, są bardziej bolesne niż lasery nieablacyjne, które podgrzewają skórę bez uszkadzania jej powierzchni [DermNet — Laser resurfacing]. Laser CO2 należy do grupy ablacyjnej, dlatego znieczulenie jest przy nim zwykle standardem, a nie dodatkiem. Wyjątkiem są bardzo małe i płytkie zmiany.

Na odczucia wpływa też:

• wielkość i głębokość zmiany albo powierzchnia leczonej skóry,
• okolica ciała: skóra twarzy, powiek, warg, dłoni i stóp jest gęściej unerwiona,
• ustawienia lasera: energia, gęstość i liczba przejść,
• rodzaj znieczulenia i czas, jaki miało na zadziałanie,
• stan skóry: w miejscu, gdzie toczy się zakażenie, znieczulenie działa słabiej [DermNet — Local anaesthesia],
• indywidualna wrażliwość i stres: osoba, która boi się zabiegu, zwykle odbiera go jako bardziej bolesny.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Usuwanie zmiany laserem CO2 — co czujesz w trakcie?

Tak usuwa się m.in. brodawki łojotokowe, włókniaki miękkie, kurzajki, kępki żółte i wybrane łagodne znamiona. W większości naszych ośrodków wykonujemy ten rodzaj zabiegu, a o tym, które zmiany się do niego kwalifikują, decyduje lekarz. Wygląda on zwykle tak:

1. Ocena zmiany. Lekarz ogląda zmianę i potwierdza, że kwalifikuje się do usunięcia laserem. Laser odparowuje tkankę, więc nie zostaje materiał do badania histopatologicznego. Zmiany, które budzą wątpliwości, usuwa się chirurgicznie.
2. Dezynfekcja i znieczulenie. Przy bardzo małych i płytkich zmianach (do około 5 mm) często obywa się bez znieczulenia. Przy pozostałych lekarz podaje znieczulenie miejscowe w zastrzyku.
3. Praca laserem. Trwa zwykle kilka, kilkanaście minut, zależnie od wielkości i głębokości zmiany. Czujesz ciepło, czasem mrowienie lub lekkie pieczenie. W trakcie pracuje odsysacz, który usuwa dym z odparowanej tkanki [Krupa Shankar i wsp. 2009]. Lekki zapach w gabinecie jest normalny i nie świadczy o tym, że coś idzie źle.
4. Zabezpieczenie rany. Po większych zmianach lekarz zakłada opatrunek.

Zabieg zwykle przebiega z niewielkim krwawieniem, a pojedyncze krwawiące punkty lekarz może zamknąć rozproszoną wiązką lasera [Krupa Shankar i wsp. 2009].

Znieczulenie zastrzykiem

Najczęściej stosuje się lidokainę, czyli ten sam lek, który zna większość osób z gabinetu stomatologicznego. Wytyczne dotyczące lasera CO2 opisują podanie jej bardzo cienką igłą tuż pod zmianę [Krupa Shankar i wsp. 2009]. Ukłucie i kilkusekundowe pieczenie, gdy płyn rozpycha tkankę, to zwykle najbardziej nieprzyjemna część całego zabiegu. Kwaśny odczyn roztworu i rozciąganie tkanki to dwa główne powody tego pieczenia [DermNet — Local anaesthesia].

Co je zmniejsza:

• powolne podawanie leku zamiast szybkiego wstrzyknięcia [Krupa Shankar i wsp. 2009],
• uszczypnięcie skóry przy zmianie tuż przed wkłuciem [Krupa Shankar i wsp. 2009],
• zbuforowanie roztworu, czyli dodanie wodorowęglanu sodu tuż przed podaniem. Mniej piecze i szybciej działa [DermNet — Local anaesthesia].

Lidokaina zaczyna działać po 1–3 minutach. Bez dodatku adrenaliny znieczulenie utrzymuje się 30–60 minut, a z adrenaliną około dwóch godzin [DermNet — Local anaesthesia]. To wystarczająco długo, żeby zabieg był bezbolesny, i na tyle krótko, że czucie wraca jeszcze tego samego dnia.

Prawdziwe uczulenie na znieczulenie miejscowe jest rzadkie i częściej dotyczy konserwantów niż samego leku [DermNet — Local anaesthesia]. Jeśli znieczulenie, np. u stomatologa, wywołało kiedyś u Ciebie niepokojącą reakcję, powiedz o tym lekarzowi przed zabiegiem.

Znieczulenie kremem

Krem znieczulający to opcja stosowana w niektórych placówkach i przy niektórych zabiegach, zwłaszcza przy laserze frakcyjnym. Opis usuwania zmian laserem na naszej stronie obejmuje znieczulenie miejscowe w zastrzyku albo brak znieczulenia przy zmianach płytkich, więc nie zakładaj, że przed zabiegiem dostaniesz krem. Wytyczne wymieniają krem z mieszaniną lidokainy i prylokainy jako jedną z możliwości: nakłada się go grubą warstwą pod szczelny opatrunek na 60 minut i zdejmuje tuż przed zabiegiem [Krupa Shankar i wsp. 2009]. Wymaga to długiego działania pod opatrunkiem, a samo znieczulenie powierzchniowe bywa niewystarczające [Meesters i wsp. 2016], dlatego przy głębszych zmianach zwykle wybiera się zastrzyk. Nie nakładaj kremu znieczulającego na własną rękę przed wizytą, jeśli lekarz tego nie zalecił.

A dzieci?

U dzieci znieczulenie dobiera się szczególnie starannie, bo strach przed igłą bywa gorszy niż sam zabieg. Lekarz oceni, czy usunięcie zmiany w ogóle jest potrzebne i czy można je wykonać w znieczuleniu miejscowym w gabinecie. Więcej o kwalifikacji dzieci piszemy w artykule Usuwanie znamion u dziecka.

Czy boli po usunięciu zmiany laserem CO2?

Gdy znieczulenie przestaje działać, rana zwykle przez pewien czas szczypie lub piecze, podobnie jak niewielkie otarcie. U większości osób dyskomfort jest niewielki i nie przeszkadza w codziennych zajęciach. Rana goi się pod strupkiem, który powinien odpaść sam. Wytyczne zalecają, by strupek odpadł sam, bez zdrapywania [Krupa Shankar i wsp. 2009].

Ból, który narasta zamiast słabnąć, pulsuje, łączy się z obrzękiem, zaczerwienieniem szerzącym się wokół rany, ropną wydzieliną lub gorączką, może świadczyć o zakażeniu. Wtedy skontaktuj się z ośrodkiem, w którym wykonano zabieg, albo z lekarzem. Infekcja bakteryjna to jedno z umiarkowanych powikłań lasera CO2 [DermNet — Carbon dioxide laser treatment].

Jak dbać o ranę, czego unikać i kiedy wrócić do sportu, opisujemy w artykule Zalecenia po laserowym usuwaniu zmian skórnych.

Laser frakcyjny CO2 na twarz — czy boli bardziej?

Tak. Laser frakcyjny dzieli wiązkę na tysiące mikroskopijnych kolumn, które przebijają naskórek i sięgają w głąb skóry właściwej [DermNet — Fractional laser treatment]. Każda kolumna to drobna rana, a przy zabiegu na całą twarz są ich setki tysięcy. Lasery ablacyjne, takie jak CO2, są przy tym bardziej bolesne niż lasery nieablacyjne [DermNet — Laser resurfacing]. Dlatego pacjenci opisują pieczenie, kłucie i uczucie gorąca, nawet przy dobrym znieczuleniu.

Jak zmniejsza się ból:

• krem znieczulający — przy laserach ablacyjnych na małych obszarach to zwykle podstawowe znieczulenie [DermNet — Laser resurfacing]. Przy zabiegach frakcyjnych nakłada się go zwykle 45–60 minut wcześniej [DermNet — Fractional laser treatment],
• chłodzenie skóry strumieniem zimnego powietrza w trakcie zabiegu [DermNet — Fractional laser treatment],
• znieczulenie w zastrzykach, wziewne lub regionalne — przy większych zabiegach, oprócz kremu [DermNet — Laser resurfacing].

Ile daje krem? W badaniu z udziałem 120 osób przed ablacyjnym laserem frakcyjnym CO2 na czoło nowa, nanokapsułkowa formuła kremu z lidokainą i prylokainą zmniejszała ból o około 57% w porównaniu z placebo bezpośrednio po zabiegu i o około 37–42% w kolejnej półtorej godzinie [Gobbato i wsp. 2019]. To wyraźna ulga, ale nie całkowite wyłączenie czucia. W bardzo małym badaniu na 10 zdrowych osobach, w którym krem z lidokainą i prylokainą działał na skórze pleców tylko 10 minut, mediana oceny bólu po strzale lasera frakcyjnego CO2 wyniosła około 4 w skali od 0 do 10 [Meesters i wsp. 2016]. Może to tłumaczyć, dlaczego przed pełnym zabiegiem krem nakłada się na blisko godzinę.

Po zabiegu skóra piecze jak po oparzeniu słonecznym, a przez kolejne dni jest obrzęknięta i zaczerwieniona. Przy chłodnych okładach i wyżej ułożonej głowie w nocy obrzęk mija szybciej [DermNet — Laser resurfacing]. W Twoich Znamionach nie wykonujemy estetycznego lasera frakcyjnego na twarz. Kto rozważa ten zabieg, znajdzie więcej informacji w artykułach Laser CO2 na twarz i Laser CO2 — cena.

Laser CO2 pod oczy — czy boli?

Okolica oczu wymaga szczególnej ostrożności z dwóch powodów: skóra powiek jest cienka, a oko trzeba chronić przed wiązką lasera. Wytyczne zalecają osłonięcie oka pacjenta specjalną osłonką lub wilgotnym gazikiem. Personel nosi okulary dopasowane do długości fali lasera [Krupa Shankar i wsp. 2009].

Czy zmianę przy oku można usunąć laserem, decyduje lekarz po jej obejrzeniu. Jeśli zabieg jest możliwy, np. przy kępce żółtej czy włókniaku na powiece, lekarz zwykle podaje znieczulenie miejscowe, a sam zabieg odczuwa się wtedy zwykle podobnie jak w innych miejscach. Wiele osób bardziej niż bólu obawia się pracy lasera blisko oka i to jest w pełni zrozumiałe. Powiedz o tym lekarzowi, żeby wcześniej omówił z Tobą przebieg.

Przy laserze frakcyjnym pod oczy stosuje się krem znieczulający i chłodzenie, tak jak na reszcie twarzy. Rzadkim, ale poważnym powikłaniem zabiegów przy oku jest wywinięcie powieki [DermNet — Carbon dioxide laser treatment]. Dlatego zabieg w tej okolicy powinien wykonywać lekarz z doświadczeniem w pracy laserem przy oczach.

Laser CO2 czy skalpel — co boli bardziej?

Tabela jest ogólna i orientacyjna: odczucia są indywidualne, a zestawienie opiera się na typowym przebiegu obu zabiegów w znieczuleniu miejscowym, a nie na badaniu porównującym oba zabiegi. Nie powinna ona decydować o wyborze metody. Laser jest przeznaczony tylko dla zmian, które lekarz ocenia jako łagodne. Zmiana budząca wątpliwości wymaga wycięcia i badania histopatologicznego, nawet jeśli zabieg chirurgiczny wydaje się bardziej uciążliwy. Jak wygląda ból przy chirurgicznym usuwaniu, opisujemy w artykule Czy usuwanie pieprzyka boli?.

Jak przygotować się, żeby zabieg mniej bolał?

• Wyśpij się i zjedz lekki posiłek przed wizytą, chyba że lekarz zalecił inaczej.
• Nie opalaj leczonego miejsca przed zabiegiem. Opalona lub podrażniona skóra jest bardziej wrażliwa i łatwiej o przebarwienie. Więcej w artykule o przeciwwskazaniach do zabiegów laserowych.
• Powiedz lekarzowi o lekach, zwłaszcza przeciwkrzepliwych, światłouczulających i o izotretynoinie przyjmowanej w ostatnich 6 miesiącach [Krupa Shankar i wsp. 2009].
• Zgłoś opryszczkę lub inną infekcję w okolicy zabiegu. To przeciwwskazanie do lasera, a w zmienionej zapalnie skórze znieczulenie działa słabiej [DermNet — Carbon dioxide laser treatment; DermNet — Local anaesthesia].
• Zapytaj lekarza o leki przeciwbólowe. Nie przyjmuj ich przed zabiegiem na własną rękę, zwłaszcza jeśli zażywasz leki przeciwkrzepliwe. Lekarz powie, co możesz przyjąć.
• Mów w trakcie zabiegu. Jeśli czujesz ból, a nie tylko ciepło, powiedz o tym. Lekarz może dołożyć znieczulenie albo zrobić przerwę.

Gojenie i skutki uboczne — czego się spodziewać

Według DermNet rekonwalescencja po laserze CO2 trwa około dwóch tygodni [DermNet — Carbon dioxide laser treatment]. Przy pełnym, nie frakcyjnym odnawianiu skóry twarzy gojenie trwa zwykle dwa tygodnie, w zależności od głębokości zabiegu od jednego do czterech tygodni [DermNet — Laser resurfacing].

DermNet dzieli możliwe działania niepożądane lasera CO2 na trzy grupy [DermNet — Carbon dioxide laser treatment]:

• łagodne: prosaki, zaostrzenie trądziku, okołoustne zapalenie skóry, trądzik różowaty, kontaktowe zapalenie skóry,
• umiarkowane: zakażenie bakteryjne, opryszczka lub drożdżyca, przedłużone zaczerwienienie, przejściowe przebarwienie, odbarwienie pojawiające się z opóźnieniem,
• ciężkie, rzadkie: zwłóknienie i blizna przerostowa, rozsiane zakażenie, wywinięcie powieki.

Jak często się zdarzają? Najlepiej opisano to przy pełnym odnawianiu skóry twarzy, czyli zabiegu znacznie rozleglejszym niż usunięcie jednej zmiany. W serii 500 pacjentów zaczerwienienie wystąpiło u wszystkich i utrzymywało się średnio 4,5 miesiąca. Przebarwienie pojawiło się u 37% osób, częściej przy ciemniejszej karnacji, a opryszczka u 7,4%. Odbarwienie i blizny zdarzyły się u mniej niż 1% osób [Nanni i Alster 1998]. Przy usuwaniu pojedynczych zmian leczony obszar jest wielokrotnie mniejszy. Przebarwienie po takim zabiegu, częste u osób o ciemniejszej karnacji, zwykle blednie w ciągu około sześciu tygodni [Krupa Shankar i wsp. 2009].

Czy jeden zabieg laserem CO2 wystarczy?

Przy usuwaniu małych, łagodnych zmian zwykle tak. Powtórzenie bywa potrzebne przy kurzajkach, rozległych zmianach i części znamion. Jeśli w miejscu usuniętego znamienia pojawi się barwnik albo zmiana zacznie odrastać, nie usuwaj jej ponownie bez kontroli. Lekarz powinien najpierw obejrzeć ją dermatoskopem. Laser frakcyjny na twarz wykonuje się z kolei zwykle w serii kilku sesji. Więcej o tym w artykule Laser CO2 — cena.

Ile kosztuje usunięcie zmiany laserem CO2?

W naszych ośrodkach z laserem usunięcie jednej zmiany do 0,5 cm na tułowiu lub kończynach kosztuje 390 zł. Zmiana większa albo położona na twarzy, szyi, dekolcie, dłoniach, stopach lub w okolicy intymnej kosztuje 460 zł. Kolejne zmiany usuwane na tej samej wizycie są tańsze. Konsultacja lekarska w dniu zabiegu jest wliczona w cenę. Aktualne kwoty dla każdego miasta znajdziesz w cenniku, a szczegóły zabiegu na stronie Laserowe usuwanie znamion.

Jeśli nie wiesz, czy zmiana nadaje się do lasera, zacznij od badania wideodermatoskopowego. Lekarz oceni ją i doradzi, jaka metoda usunięcia będzie bezpieczna.

Najczęściej zadawane pytania

Czy laser CO2 boli?

To zależy od zabiegu. Usunięcie pojedynczej, małej zmiany laserem CO2 trwa kilka minut i zwykle odbywa się w znieczuleniu miejscowym (przy bardzo małych, płytkich zmianach często bez znieczulenia), więc pacjent czuje głównie ukłucie przy podaniu znieczulenia, a potem ciepło i lekkie pieczenie. Laser frakcyjny CO2 na całą twarz jest bardziej odczuwalny, bo obejmuje dużą powierzchnię. Wykonuje się go po kremie znieczulającym i z chłodzeniem skóry, a mimo to pacjenci opisują pieczenie i kłucie.

Czy laser CO2 pod oczy boli?

Skóra powiek jest cienka i wrażliwa, a zabieg w tej okolicy wymaga szczególnej ostrożności. Jeśli lekarz zakwalifikuje zmianę przy oku do usunięcia laserem, podaje znieczulenie miejscowe i chroni oko osłonką lub wilgotnym gazikiem. Przy laserze frakcyjnym pod oczy stosuje się krem znieczulający i chłodzenie. Odczucia są podobne jak na reszcie twarzy, choć wiele osób gorzej znosi sam fakt pracy lasera blisko oka.

Ile goi się skóra po laserze CO2?

DermNet podaje, że rekonwalescencja po laserze CO2 trwa około dwóch tygodni. Po usunięciu pojedynczej zmiany rana goi się pod strupkiem, który odpada sam. Po laserze frakcyjnym na twarz skóra przez pierwsze dni jest obrzęknięta i zaczerwieniona, a potem się łuszczy. Różowy ślad lub zaczerwienienie może utrzymywać się dłużej. Szczegółowy przebieg gojenia opisujemy w artykule o laserze CO2 na twarz.

Jak się wygląda po laserze CO2?

Po usunięciu zmiany w jej miejscu widać płytkie, różowe lub szarawe zagłębienie, które w ciągu kilku dni pokrywa się strupkiem. Po laserze frakcyjnym cała leczona okolica jest zaczerwieniona i obrzęknięta, a w kolejnych dniach ciemnieje i łuszczy się drobnymi płatkami. Dokładny opis dzień po dniu przedstawiamy w artykule o tym, jak wygląda skóra po laserze CO2.

Jakie są skutki uboczne lasera CO2?

Najczęstsze są przejściowe: zaczerwienienie, obrzęk, sączenie, pieczenie, prosaki i zaostrzenie trądziku. Rzadziej zdarzają się zakażenie bakteryjne, opryszczka, przebarwienie pozapalne lub odbarwienie, a najrzadziej blizna przerostowa. Przy usuwaniu zmian ważnym ograniczeniem jest też brak materiału do badania histopatologicznego.

Czy jeden zabieg laserem CO2 wystarczy?

Przy usuwaniu małych, łagodnych zmian, np. włókniaków miękkich czy brodawek łojotokowych, zwykle tak. Kurzajki, rozległe zmiany i niektóre znamiona czasem wymagają powtórzenia. Laser frakcyjny na twarz wykonuje się zwykle w serii kilku sesji.

Czy usuwanie zmiany laserem CO2 boli bardziej niż wycięcie skalpelem?

Gdy znieczulenie jest podawane, w obu przypadkach najbardziej odczuwalne jest właśnie ono, a sam zabieg jest potem bezbolesny lub prawie bezbolesny (przy bardzo małych zmianach laser bywa wykonywany bez znieczulenia). Po laserze zostaje płytka rana bez szwów, która zwykle szczypie przez krótki czas. Po wycięciu chirurgicznym rana jest zszyta i może być tkliwa przez kilka dni. Metodę dobiera lekarz według rodzaju zmiany, a nie według tego, która mniej boli.

Czy można dostać znieczulenie w kremie zamiast zastrzyku?

To zależy od placówki i rodzaju zabiegu. W naszych ośrodkach z laserem przy usuwaniu zmian laserem stosuje się znieczulenie miejscowe w zastrzyku albo go nie stosuje przy płytkich zmianach. Krem z lidokainą i prylokainą jest opcją używaną w niektórych miejscach, zwłaszcza przy laserze frakcyjnym. Musi działać pod opatrunkiem około 60 minut i bywa niewystarczający przy głębszych zmianach. O wyborze znieczulenia decyduje lekarz.

Podsumowanie

Laser CO2 nie jest całkowicie bezbolesny, ale dyskomfort zwykle da się ograniczyć znieczuleniem. Przy usuwaniu pojedynczej zmiany najbardziej odczuwalne jest zwykle podanie znieczulenia, o ile jest potrzebne. Sam zabieg trwa kilka minut i daje głównie uczucie ciepła, a rana po nim szczypie przez krótki czas. Laser frakcyjny na twarz jest bardziej odczuwalny i wymaga kremu znieczulającego, chłodzenia, a czasem zastrzyków, a po nim skóra przez kilka dni wygląda i czuje się jak po oparzeniu słonecznym. Zabieg przy oku jest możliwy, ale wymaga ochrony oka i doświadczenia. Niezależnie od rodzaju zabiegu laserem usuwa się wyłącznie zmiany ocenione przez lekarza jako łagodne.