Laserowe usuwanie zmian nowotworowych — kiedy laser wolno, a kiedy potrzebny jest skalpel

Pytanie o laserowe usuwanie zmian nowotworowych zadają zwykle dwie grupy osób. Jedni mają na skórze zmianę, którą ktoś nazwał „nowotworem łagodnym”, np. brodawkę łojotokową czy włókniaka, i szukają szybkiego, estetycznego sposobu jej usunięcia. Drudzy usłyszeli rozpoznanie raka skóry albo obawiają się, że zmiana może być złośliwa, i liczą na to, że laser pozwoli uniknąć skalpela. Te dwie sytuacje wymagają zupełnie innego postępowania.

Najważniejsza informacja tego artykułu brzmi: zmian podejrzanych o nowotwór złośliwy, a zwłaszcza czerniaka, nie usuwa się laserem. Wycina się je chirurgicznie i bada pod mikroskopem. Laser jest dobrą metodą dla zmian łagodnych, ocenionych wcześniej przez lekarza, a w leczeniu raków skóry pozostaje wyjątkiem, nie regułą. Poniżej wyjaśniamy, dlaczego tak jest i co mówią na ten temat aktualne wytyczne.

Laser a zmiany nowotworowe — najważniejsze w skrócie

• Łagodne nowotwory skóry (np. brodawki łojotokowe, włókniaki miękkie) można usuwać laserem CO2, ale dopiero po ocenie lekarza w dermatoskopie.
• Czerniak: zmianę podejrzaną zawsze wycina się chirurgicznie z marginesem 1–3 mm i bada histopatologicznie [NIO, Czerniaki].
• Rak podstawnokomórkowy i kolczystokomórkowy: metodą z wyboru jest wycięcie z oceną marginesów. Polskie wytyczne nie zalecają laseroterapii, bo nie pozwala ocenić doszczętności leczenia [NIO, Raki skóry].
• Zmiany przednowotworowe (rogowacenie słoneczne) i wybrane powierzchowne raki: laser bywa jedną z opcji, ale po rozpoznaniu i w określonych sytuacjach.
• Zasada bezpieczeństwa: najpierw rozpoznanie, potem metoda. Nie odwrotnie.

Ocena zmiany skórnej

Niepokoi Cię zmiana na skórze? Lekarz oceni ją w dermatoskopii

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów ocenę zmiany

„Zmiana nowotworowa” — łagodna czy złośliwa?

W języku medycznym słowo „nowotwór” oznacza każdy rozrost tkanki, także całkowicie łagodny. Dlatego w opisie badania można przeczytać, że brodawka łojotokowa, włókniak czy naczyniak to „nowotwory łagodne”. Dla pacjenta brzmi to groźnie, choć zmiany te nie dają przerzutów i zwykle nie zamieniają się w raka.

W praktyce zmiany skórne dzielimy na trzy grupy:

1. Łagodne nowotwory skóry — m.in. brodawki łojotokowe, włókniaki miękkie, włókniak twardy, naczyniaki, rozrost gruczołów łojowych. Usuwa się je głównie ze względów estetycznych lub gdy przeszkadzają.
2. Zmiany przednowotworowe i raki śródnaskórkowe — rogowacenie słoneczne i choroba Bowena, czyli rak kolczystokomórkowy in situ, ograniczony do naskórka.
3. Nowotwory złośliwe — rak podstawnokomórkowy, rak kolczystokomórkowy, czerniak i rzadsze nowotwory skóry.

Problem w tym, że gołym okiem nie zawsze da się powiedzieć, do której grupy należy dana zmiana. Rak podstawnokomórkowy potrafi przypominać prosaka lub drobną bliznę, a wczesny czerniak zwykłe znamię. Jak wyglądają raki skóry, pokazujemy w artykule jak wygląda rak skóry. Dlatego polskie wytyczne zalecają badanie dermatoskopowe przed usunięciem zmiany, a przy podejrzeniu raka skóry biopsję wycinającą lub pobranie wycinka do badania histopatologicznego [NIO, Raki skóry].

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Dlaczego zmiany podejrzanej nie usuwa się laserem?

Laser CO2 działa, odparowując tkankę [DermNet, Carbon dioxide laser treatment]. To jego zaleta przy zmianach łagodnych, bo pozwala usunąć je precyzyjnie i często z dobrym efektem estetycznym. Przy zmianie, która może być złośliwa, ta sama cecha staje się poważną wadą:

• nie zostaje materiał do badania. Bez badania histopatologicznego nie wiadomo, czym była zmiana,
• nie da się ocenić marginesów. Nie wiadomo, czy usunięto wszystkie komórki nowotworowe,
• nie da się zmierzyć grubości nowotworu. W czerniaku od grubości według Breslowa zależy dalsze postępowanie, m.in. szerokość marginesu ponownego wycięcia i kwalifikacja do biopsji węzła wartowniczego [NIO, Czerniaki],
• zmiana może odrosnąć niezauważona. Odrastająca zmiana na bliźnie może wyglądać inaczej niż pierwotna, co utrudnia późniejsze rozpoznanie.

To nie jest teoretyczne ryzyko. Opisano grupę 12 pacjentów, u których czerniaka rozpoznano dopiero po wcześniejszym laserowym leczeniu zmiany barwnikowej. Trzy z tych osób zmarły z powodu czerniaka, a dwie były w IV stopniu zaawansowania z przerzutami odległymi. Autorzy podkreślają, że laser zwiększa ryzyko opóźnienia rozpoznania, a tym samym właściwego leczenia, i zalecają dokładne badanie każdej zmiany barwnikowej w dermatoskopie przed jakimkolwiek zabiegiem [Zipser i wsp. 2010]. Dlatego w naszych ośrodkach z laserem usuwamy laserem wyłącznie zmiany, które w badaniu dermatoskopowym mają łagodny obraz. Każda zmiana budząca wątpliwości jest wycinana chirurgicznie i przekazywana do badania histopatologicznego.

Czerniak — nigdy laserem

Polskie wytyczne dotyczące czerniaków są w tej sprawie jednoznaczne. Postępowaniem z wyboru przy zmianie podejrzanej o czerniaka jest biopsja wycinająca: wycięcie całej zmiany w znieczuleniu miejscowym z marginesem 1–3 mm zdrowej skóry, razem z powierzchowną warstwą tkanki tłuszczowej (bez powięzi), i zszycie rany [NIO, Czerniaki]. Wytyczne podkreślają, że podstawą rozpoznania jest badanie histopatologiczne całej wyciętej zmiany, a postępowanie inne niż biopsja wycinająca nie daje prawidłowego rozpoznania. Biopsja ścinająca (shave) oraz pobieranie wycinka ze zmiany nie dostarczają wiarygodnych informacji o zmianie pierwotnej i nie powinny być stosowane [NIO, Czerniaki].

Jeśli badanie potwierdzi czerniaka, w drugim etapie wycina się bliznę z szerszym marginesem: 5 mm przy czerniaku in situ, 1 cm przy grubości do 2 mm i 2 cm przy grubości powyżej 2 mm. W części przypadków wykonuje się też biopsję węzła wartowniczego [NIO, Czerniaki]. Żadnego z tych kroków nie da się zaplanować po zabiegu laserem. Jak wygląda badanie usuniętej zmiany i jak czytać jego wynik, opisujemy w artykule o biopsji znamienia i wyniku histopatologicznym.

Rak skóry — jak się go usuwa?

Przy rakach skóry, czyli raku podstawnokomórkowym (BCC) i kolczystokomórkowym (SCC), nadrzędnym celem jest doszczętne usunięcie nowotworu. Polskie wytyczne zalecają w pierwszej kolejności metody, które dają największą pewność wyleczenia i najmniejsze ryzyko nawrotu [NIO, Raki skóry].

Wycięcie raka skóry z oceną marginesów

Najczęściej stosowaną metodą, zarówno przy rakach niskiego, jak i wysokiego ryzyka nawrotu, jest chirurgiczne wycięcie z oceną histologiczną marginesów [NIO, Raki skóry]. Polskie wytyczne zalecają margines co najmniej 4 mm dla raka podstawnokomórkowego i 6 mm dla raka kolczystokomórkowego. Przy rakach wysokiego ryzyka zaleca się chirurgię mikrograficzną Mohsa, czyli usuwanie guza warstwami z oceną brzegów w trakcie zabiegu, a gdy nie jest dostępna, szerszy margines, około 10 mm [NIO, Raki skóry]. Metoda Mohsa nie jest w Polsce refundowana [NIO, Raki skóry].

Przegląd Cochrane obejmujący 52 badania randomizowane potwierdza, że metody chirurgiczne mają najniższy odsetek nawrotów raka podstawnokomórkowego [Thomson i wsp. 2020]. Brytyjskie towarzystwo dermatologiczne również wskazuje chirurgię jako najczęstsze leczenie BCC [BAD, Basal cell carcinoma].

Sam zabieg wygląda podobnie jak wycięcie znamienia: odbywa się w znieczuleniu miejscowym, lekarz wycina zmianę z marginesem, zszywa ranę i przekazuje materiał do badania. Wynik histopatologiczny mówi nie tylko, jaki to nowotwór, ale też czy brzegi wycięcia są wolne od komórek nowotworowych. Jeśli nie są, lekarz planuje poszerzenie wycięcia lub inne leczenie.

Kiedy zamiast wycięcia stosuje się inne metody?

Wytyczne dopuszczają metody alternatywne, zwłaszcza przy rakach o niskim ryzyku nawrotu, u osób starszych, obciążonych innymi chorobami lub gdy wycięcie dałoby zły efekt czynnościowy czy estetyczny [NIO, Raki skóry]. Należą do nich:

• leczenie miejscowe — kremy z imikwimodem lub 5-fluorouracylem, terapia fotodynamiczna, stosowane głównie przy powierzchownych rakach podstawnokomórkowych i chorobie Bowena [NIO, Raki skóry],
• radioterapia — gdy operacja jest przeciwwskazana lub groziłaby nieakceptowalnym efektem [NIO, Raki skóry],
• kriochirurgia — przy powierzchownych rakach niskiego ryzyka do 2 cm i w rogowaceniu słonecznym, ale nie w zmianach guzkowych [NIO, Raki skóry].

Metody niechirurgiczne przy BCC niskiego ryzyka są mniej skuteczne niż chirurgia, ale dają akceptowalny odsetek nawrotów i prawdopodobnie lepszy efekt kosmetyczny [Thomson i wsp. 2020]. Każda z nich wymaga wcześniejszego rozpoznania i regularnych kontroli po leczeniu.

A co z laserem w leczeniu raka skóry?

Polskie wytyczne zaliczają laseroterapię do metod miejscowych bez możliwości oceny marginesów i wprost jej nie zalecają, podobnie jak łyżeczkowania z elektrodestrukcją, dermabrazji i peelingu chemicznego. Powodem jest brak wiarygodnych dowodów skuteczności i brak kontroli doszczętności leczenia [NIO, Raki skóry].

Amerykańska Akademia Dermatologii podaje podobnie: skuteczność i bezpieczeństwo lasera w leczeniu raka podstawnokomórkowego wciąż są badane, dlatego laser stosuje się tylko w określonych sytuacjach, np. gdy pacjent nie może poddać się żadnemu innemu leczeniu [AAD, Basal cell carcinoma: diagnosis and treatment]. Przegląd systematyczny z 2024 roku, obejmujący kilkadziesiąt badań, doszedł do wniosku, że chirurgia pozostaje lepsza od lasera przy nowotworach wysokiego ryzyka i w okolicach ważnych kosmetycznie. Laser może być do zaakceptowania przy zmianach niskiego ryzyka na tułowiu i kończynach, ale potrzeba dalszych badań z długą obserwacją, zanim trafi do codziennej praktyki [Rosenthal i wsp. 2024].

Inaczej wygląda sytuacja przy zmianach przednowotworowych:

• w rogowaceniu słonecznym brytyjskie towarzystwo dermatologiczne wymienia laser ablacyjny jako jedną z metod, obok kremów, krioterapii, łyżeczkowania i terapii fotodynamicznej [BAD, Actinic keratoses],
• przy rogowaceniu słonecznym czerwieni wargowej (actinic cheilitis) opcją może być laserowa odnowa powierzchni wargi [AAD, Actinic keratosis: diagnosis and treatment],
• w chorobie Bowena laser CO2 lub erbowy wymienia się wśród metod stosowanych sporadycznie, obok podstawowych opcji, takich jak kremy, krioterapia, terapia fotodynamiczna i wycięcie [DermNet, Intraepidermal squamous cell carcinoma].

We wszystkich tych sytuacjach laser jest jedną z opcji leczenia rozpoznanej zmiany, a nie sposobem na szybkie pozbycie się zmiany o niejasnym charakterze.

Wymrażanie znamion przy nowotworach skóry

Kriochirurgia, czyli niszczenie zmiany bardzo niską temperaturą, ma w onkologii skóry wąskie zastosowanie: powierzchowne raki niskiego ryzyka do 2 cm i rogowacenie słoneczne [NIO, Raki skóry]. Nie stosuje się jej przy zmianach guzkowych, a skuteczność trudno porównywać między badaniami ze względu na różne techniki [NIO, Raki skóry]. Podobnie jak laser, wymrażanie nie pozostawia materiału do badania, dlatego nie wymraża się znamion barwnikowych ani zmian podejrzanych o czerniaka. W Twoich Znamionach nie wykonujemy krioterapii.

Łagodne „nowotwory” skóry — tu laser jest na miejscu

Większość zmian, które ludzie chcą usunąć laserem, to zmiany łagodne. Brodawki łojotokowe, włókniaki miękkie, prosaki czy kępki żółte usuwa się laserem CO2 sprawnie i z dobrym efektem estetycznym, jeśli lekarz wcześniej potwierdzi ich łagodny charakter. W większości naszych ośrodków wykonujemy laserowe usuwanie zmian skórnych, a koszt zabiegu opisujemy w artykule laser CO2 — cena.

Wyjątkiem wśród zmian łagodnych jest włókniak twardy (dermatofibroma). To niegroźny guzek, który zwykle nie wymaga leczenia. Jeśli przeszkadza, usuwa się go chirurgicznie, a nawroty są częste, bo zmiana sięga poza widoczny brzeg. Według DermNet krioterapia, ścinanie i laser rzadko usuwają go całkowicie [DermNet, Dermatofibroma].

Jak to wygląda w Twoich Znamionach?

Postępowanie zależy od tego, co lekarz zobaczy w badaniu:

1. Badanie. Lekarz ogląda zmianę w dermatoskopie, a przy wielu znamionach zaleca pełną wideodermatoskopię (480 zł dla dorosłych).
2. Zmiana łagodna, którą chcesz usunąć: w większości ośrodków usuwamy ją laserem CO2. Kosztuje to 390 zł za zmianę do 0,5 cm na tułowiu lub kończynach albo 460 zł za zmianę większą lub położoną na twarzy, szyi, dekolcie, dłoniach, stopach i w okolicach intymnych.
3. Zmiana budząca wątpliwości: wycinamy ją chirurgicznie i przekazujemy do badania histopatologicznego. Chirurgiczne usunięcie kosztuje 580 lub 680 zł, zależnie od wielkości i miejsca, a badanie histopatologiczne 150 zł.
4. Rozpoznanie nowotworu złośliwego: lekarz omawia dalsze postępowanie zgodnie z wytycznymi, np. poszerzenie wycięcia, a w razie potrzeby pomagamy umówić konsultację onkologiczną. Nie zostajesz sam z dalszymi krokami.

Nie usuwamy laserem zmian złośliwych ani podejrzanych. Aktualne ceny dla Twojego miasta znajdziesz w cenniku.

Gojenie i skutki uboczne po zabiegu laserem

Po usunięciu pojedynczej zmiany laserem CO2 na skórze zostaje płytka rana pod strupkiem. Rekonwalescencja trwa zwykle około dwóch tygodni [DermNet, Carbon dioxide laser treatment]. Możliwe działania niepożądane to m.in. przedłużone zaczerwienienie, przejściowe przebarwienia, późne odbarwienia, zakażenia i nawrót opryszczki, a rzadko blizny [DermNet, Carbon dioxide laser treatment].

Laseroterapii nie stosuje się m.in. przy aktywnym zakażeniu skóry lub opryszczce w miejscu zabiegu, skłonności do bliznowców i nierealistycznych oczekiwaniach. DermNet wymienia wśród przeciwwskazań także przyjmowanie izotretynoiny w ostatnich sześciu miesiącach [DermNet, Carbon dioxide laser treatment]. Najważniejszym „przeciwwskazaniem” pozostaje jednak zmiana, której charakter nie jest pewny. Takie zmiany, a także rany, które się nie goją, krwawią lub rosną, opisujemy w artykule niepokojące zmiany skórne.

Najczęściej zadawane pytania

Czy czerniaka można usunąć laserem?

Nie. Zmianę podejrzaną o czerniaka wycina się chirurgicznie z małym marginesem zdrowej skóry i bada histopatologicznie. Tylko takie badanie pozwala rozpoznać czerniaka i zmierzyć jego grubość, od której zależy dalsze leczenie. Laser odparowuje tkankę, więc nie zostaje nic do zbadania, a czerniak może się rozwijać dalej niezauważony.

Jakie są metody usuwania raka skóry?

Podstawową metodą jest chirurgiczne wycięcie z marginesem zdrowej skóry i oceną brzegów pod mikroskopem; przy rakach wysokiego ryzyka stosuje się też chirurgię mikrograficzną Mohsa. W wybranych sytuacjach, głównie przy powierzchownych rakach niskiego ryzyka lub gdy operacja nie jest możliwa, lekarz może zaproponować radioterapię, kremy z imikwimodem lub 5-fluorouracylem, terapię fotodynamiczną albo kriochirurgię. Laser nie jest metodą rutynową.

Ile kosztuje usunięcie zmiany laserem?

W większości naszych ośrodków usunięcie łagodnej zmiany skórnej laserem CO2 kosztuje 390 zł (zmiana do 0,5 cm na tułowiu lub kończynach) albo 460 zł (zmiana większa lub na twarzy, szyi, dekolcie, dłoniach, stopach i w okolicach intymnych). Zmianę podejrzaną usuwamy chirurgicznie za 580 lub 680 zł, a badanie histopatologiczne kosztuje 150 zł.

Jakie są skutki uboczne po zabiegu laserem?

Najczęściej zaczerwienienie, obrzęk i strupek w miejscu zabiegu. Mogą pojawić się przejściowe przebarwienia lub odbarwienia, zakażenie, nawrót opryszczki, a rzadko blizna. Najpoważniejszym, choć rzadkim problemem jest usunięcie laserem zmiany złośliwej, która nie została wcześniej rozpoznana.

Ile czasu goi się rana po laserze?

Po usunięciu pojedynczej zmiany laserem CO2 rana goi się zwykle do około dwóch tygodni, a strupek odpada sam. Różowy ślad może być widoczny dłużej i blednie stopniowo przez kolejne tygodnie lub miesiące.

Kiedy nie stosować laseroterapii?

Laserem nie usuwa się zmian, które nie zostały ocenione przez lekarza, zmian podejrzanych o nowotwór złośliwy ani zmian, których rozpoznanie wymaga badania histopatologicznego. Przeciwwskazaniem do zabiegu jest też m.in. aktywne zakażenie skóry lub opryszczka w miejscu zabiegu, skłonność do bliznowców oraz leczenie izotretynoiną w ostatnich sześciu miesiącach.

Czy raka podstawnokomórkowego można usunąć laserem?

Rutynowo nie. Polskie wytyczne nie zalecają laseroterapii w leczeniu raków skóry, bo nie pozwala ona ocenić, czy guz usunięto w całości. Laser bywa rozważany w szczególnych sytuacjach, np. przy małym, powierzchownym raku niskiego ryzyka, gdy inne metody nie wchodzą w grę, ale zawsze po rozpoznaniu histopatologicznym i z regularną kontrolą.

Podsumowanie

„Zmiana nowotworowa” może oznaczać zarówno niegroźną brodawkę łojotokową, jak i raka skóry, a od tego zależy, czy laser w ogóle wchodzi w grę. Łagodne nowotwory skóry można usuwać laserem CO2, jeśli lekarz wcześniej potwierdzi ich charakter. Zmianę podejrzaną o czerniaka zawsze wycina się chirurgicznie z marginesem 1–3 mm i bada histopatologicznie. Raki skóry leczy się przede wszystkim wycięciem z oceną marginesów; polskie wytyczne nie zalecają laseroterapii, bo nie pozwala ocenić doszczętności leczenia. Laser bywa opcją w rogowaceniu słonecznym, chorobie Bowena czy wybranych powierzchownych rakach niskiego ryzyka, ale zawsze po rozpoznaniu. Zasada jest prosta: najpierw badanie i rozpoznanie, potem wybór metody.

Ocena zmiany skórnej

Pokaż zmianę lekarzowi w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów ocenę zmiany

Masz zdjęcie zmiany i czekasz na wizytę? Wstępna ocena AI wspiera samoobserwację, ale nie zastępuje badania.