Włókniak na brodawce sutkowej i na piersi — co to jest, czym różni się od guza w piersi i kiedy go zbadać

Drobna, miękka grudka na brodawce sutkowej, kilka cielistych wyrostków w fałdzie pod biustem albo „guzek" na skórze piersi, który pojawił się w ciąży. Wszystkie te zmiany pacjentki i pacjenci nazywają włókniakami, i zwykle mają rację. Problem w tym, że słowo „włókniak" w okolicy piersi oznacza dwie zupełnie różne rzeczy: zmianę na skórze i guz wewnątrz gruczołu piersiowego. Rozróżnienie jest ważne, bo każdą z nich bada inny lekarz i innymi metodami.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest włókniak na brodawce sutkowej, na otoczce, na skórze piersi i pod biustem, czym różni się od gruczolakowłókniaka w piersi, z czym można go pomylić, kiedy zmiana na brodawce wymaga pilnej oceny i jak usuwa się włókniaki skórne w gabinecie. O włókniakach w innych miejscach piszemy w artykułach włókniaki na ciele i włókniak pod pachą.

Włókniak na piersi w skrócie

• Dwa znaczenia: włókniak miękki na skórze piersi, otoczki lub brodawki (zmiana skórna) i gruczolakowłókniak, czyli łagodny guz wewnątrz piersi, który wymaga USG.
• Włókniak na brodawce lub otoczce: łagodna, cielista grudka na szypule; w piśmiennictwie opisywana jako polip włóknisto-nabłonkowy brodawki.
• Włókniaki pod biustem: typowe włókniaki miękkie w miejscu tarcia; NHS wymienia okolicę pod piersiami wśród ich najczęstszych lokalizacji.
• Z czym można pomylić: gruczoły Montgomery'ego, dodatkowa brodawka, znamię, brodawka łojotokowa, gruczolak brodawki, ziarniniak naczyniowy, choroba Pageta.
• Sygnały alarmowe: zmiana na brodawce, która sączy, krwawi, łuszczy się, tworzy nadżerkę, jest twarda lub rośnie; guzek wyczuwalny w głębi piersi.
• Usuwanie: włókniaki skórne usuwa się w gabinecie laserem CO2 lub chirurgicznie, po ocenie w dermatoskopie.

Włókniak na brodawce sutkowej — co to właściwie jest?

Brodawka sutkowa i otoczka to skóra, tylko bardziej pofałdowana, ciemniejsza i bogatsza w gruczoły. Mogą na niej rosnąć te same zmiany, co na reszcie ciała, w tym włókniak miękki (akrochordon), czyli miękka, cielista lub lekko brązowa grudka, często na cienkiej szypule. Zbudowany jest z luźnej tkanki łącznej i naczyń pokrytych naskórkiem. Nie boli, nie swędzi i nie sączy, chyba że zostanie otarty przez biustonosz lub podczas karmienia.

W literaturze medycznej taką zmianę na brodawce opisuje się jako polip włóknisto-nabłonkowy brodawki sutkowej. Opisano między innymi przypadek takiego polipa u kobiety oraz duże, kilkucentymetrowe polipy brodawki, które z racji rozmiaru wymagały wycięcia i badania histopatologicznego. Sam fakt, że są to opisy pojedynczych przypadków, mówi, że duże włókniaki brodawki są rzadkością; drobne zmiany tego typu lekarze widują znacznie częściej, ale nikt ich nie publikuje.

Czym włókniak na brodawce nie jest? Nie jest guzem gruczołu piersiowego, nie wychodzi z przewodów mlecznych i nie ma związku z rakiem piersi. Jest zmianą skóry, taką samą jak włókniak na szyi.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Włókniak na piersi a „włókniak w piersi" — dwie różne rzeczy

Zamieszanie bierze się z potocznego języka. Gruczolakowłókniak (fibroadenoma) to łagodny guz zbudowany z tkanki gruczołowej i włóknistej, który rośnie wewnątrz piersi, jest wyczuwalny jako gładki, przesuwalny guzek i nie ma nic wspólnego ze skórą. NHS wymienia go, obok torbieli, jako jedną z najczęstszych niezłośliwych przyczyn guzka w piersi. Potocznie mówi się na niego „włókniak w piersi" lub „włókniak na piersi".

Jak je rozróżnić w praktyce?

NHS podkreśla, by nie próbować samodzielnie diagnozować przyczyny guzka w piersi, tylko zawsze pokazać go lekarzowi; większość guzków okazuje się niegroźna, ale czasem guzek jest objawem raka piersi. W Polsce do ginekologa i onkologa nie potrzeba skierowania, więc guzek wyczuwalny w piersi można od razu zgłosić w poradni ginekologicznej lub chorób piersi. Nasze ośrodki zajmują się zmianami skóry; guzków wewnątrz piersi nie diagnozujemy.

Włókniaki pod piersiami i pod biustem

Fałd pod piersią to jedno z klasycznych miejsc włókniaków miękkich. NHS wymienia okolicę pod piersiami obok szyi, pach, powiek i pachwin, a DermNet jako przyczynę wskazuje tarcie skóry o skórę, wysoki poziom czynników wzrostu w ciąży i insulinooporność. Pod biustem skóra jest ciepła, wilgotna i stale ociera się o fiszbiny biustonosza, więc włókniaki łatwo się tu podrażniają, czerwienią i bolą.

Włókniakom pod piersiami często towarzyszy rogowacenie ciemne: aksamitne, brunatne zgrubienie skóry w fałdach, które jest skórnym objawem insulinooporności. DermNet podaje, że rogowacenie ciemne u kobiet może obejmować także brodawki i otoczki, a włókniaki są jego częstym towarzyszem. Jeśli masz wiele włókniaków pod biustem i w innych fałdach, warto zbadać glukozę i lipidy u lekarza rodzinnego. Szerzej o tym piszemy w artykule liczne włókniaki.

Pod biustem rosną też brodawki łojotokowe, które lubią fałdy skórne i mogą tworzyć grupy. Są brązowe, woskowate, „przyklejone" do skóry i często mylone z włókniakami, bo w fałdzie bywają uszypułowane.

Włókniak miękki w zbliżeniu. Fot. Davidwidlund, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Z czym można pomylić włókniaka na brodawce i otoczce?

Okolica brodawki jest wyjątkowa, bo rosną tu zmiany, których nie ma nigdzie indziej. Zanim uznasz grudkę za włókniaka, warto znać jej „sobowtóry".

Gruczoły Montgomery'ego

Drobne, cieliste lub żółtawe grudki rozsiane po otoczce to zwykle gruczoły Montgomery'ego, czyli ektopowe gruczoły łojowe, odpowiednik plamek Fordyce'a na ustach. Są prawidłowym elementem budowy otoczki, uwydatniają się w ciąży i przy karmieniu, i nie wymagają żadnego leczenia. Nie należy ich wyciskać.

Dodatkowa brodawka sutkowa

Mała brązowa lub różowa grudka z zagłębieniem w środku, położona na linii od pachy przez pierś do pachwiny, może być dodatkową brodawką sutkową. Ma ją do 6% populacji, jest obecna od urodzenia i często przypomina znamię. Może powiększać się w ciąży i być tkliwa przed miesiączką, a w rzadkich przypadkach rozwijają się w niej te same choroby co w prawidłowej piersi. Rozpoznanie ułatwia dermatoskopia, a pewność daje badanie histopatologiczne, jeśli zmianę usunięto.

Znamię i brodawka łojotokowa

Pieprzyk na otoczce lub brodawce to zwykle znamię barwnikowe wypukłe, a brązowa, woskowata grudka to brodawka łojotokowa. Obie w dermatoskopie mają swój charakterystyczny obraz, który odróżnia je od włókniaka. Znamię na brodawce, które zmienia kształt lub kolor, wymaga takiej samej oceny jak każdy inny pieprzyk.

Gruczolak brodawki sutkowej

To rzadki, łagodny rozrost przewodów brodawki, który klinicznie może przypominać grudkę, nadżerkę, chorobę Pageta lub raka kolczystokomórkowego, i dlatego wymaga badania mikroskopowego. W serii 50 przypadków wszystkie pacjentki były kobietami o medianie wieku 56 lat, 68% miało objawy, a u 53% zmiana była widoczna jako narośl na skórze brodawki. Proste wycięcie jest leczeniem, a nawroty są rzadkie. Przegląd 387 przypadków pokazał, że gruczolak brodawki może dawać wyciek, nadżerkę lub guzek, a u około 10% chorych rozpoznano jednocześnie zmianę złośliwą lub przednowotworową, częściej u osób starszych. Autorzy zalecają dokładną diagnostykę i wycięcie. Wniosek dla pacjenta: grudka na brodawce, która sączy, krwawi lub tworzy nadżerkę, to nie włókniak i wymaga biopsji.

Ziarniniak naczyniowy

Czerwona, krwawiąca przy dotyku grudka, która urosła w ciągu kilku tygodni, może być ziarniniakiem naczyniowym, łagodnym rozrostem naczyń, który częściej pojawia się po drobnym urazie, w ciąży i przy stosowaniu antykoncepcji hormonalnej. Jego najważniejszym rozpoznaniem różnicowym jest czerniak bezbarwnikowy, dlatego taką zmianę usuwa się z badaniem histopatologicznym.

Choroba Pageta i inne nowotwory

Opisujemy je osobno niżej, bo to najważniejszy powód, dla którego zmian na brodawce nie wolno lekceważyć.

Czy włókniak na piersi jest groźny?

Sam włókniak miękki nie. To zmiana łagodna, która nie przekształca się w raka. Groźne może być tylko pomylenie go z czymś innym. O tym, jak często „włókniak" okazuje się inną zmianą, piszemy w artykule włókniak miękki — czy to rak?.

Pokaż lekarzowi zmianę na brodawce, otoczce lub skórze piersi, jeśli:

• sączy, krwawi lub pokrywa się strupem,
• łuszczy się, czerwieni lub tworzy nadżerkę, zwłaszcza na jednej piersi,
• jest twarda, rośnie lub zmienia kolor,
• towarzyszy jej wyciek z brodawki, wciągnięcie brodawki lub guzek w piersi,
• nie goi się mimo leczenia maścią przez kilka tygodni.

Zanim czytasz dalej, sprawdź, jak radzisz sobie z oceną zmian skórnych: 5 prawdziwych zmian, przy każdej jedna decyzja — łagodna czy złośliwa? Większość osób myli się przynajmniej raz. To nie test wiedzy, tylko dowód, że gołym okiem nie widać wszystkiego — dlatego zmianę, która Cię niepokoi, zawsze warto pokazać lekarzowi.

?

Quiz edukacyjny · 5 przypadków

Łagodna czy złośliwa?

Zobaczysz 5 zdjęć prawdziwych zmian skórnych. Przy każdym podejmujesz jedną decyzję, a odpowiedź z krótkim wyjaśnieniem dostajesz od razu. Większość osób myli się co najmniej dwa razy.

Sprawdź swoje oko

Quiz ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania lekarskiego.

Jak wygląda rak brodawki sutkowej? Choroba Pageta

Najważniejszy nowotwór, który może udawać niewinną zmianę skórną brodawki, to choroba Pageta sutka. Stanowi 1–3% wszystkich raków piersi i niemal zawsze towarzyszy jej rak przewodowy w głębi piersi. Dotyczy głównie kobiet po 50. roku życia, rzadko mężczyzn.

Zaczyna się jak egzema: na brodawce jednej piersi pojawia się dobrze odgraniczona, czerwona, łuszcząca się lub pokryta strupem zmiana, która powoli rozszerza się na otoczkę. Początkowo nie daje objawów, potem może swędzieć, piec, sączyć, krwawić i owrzodzieć, a brodawka grubieje lub wciąga się. NHS podaje, że około połowa chorych kobiet ma wyczuwalny guzek za brodawką, a w 9 na 10 takich przypadków jest to rak naciekający. Rozpoznanie opóźnia się średnio o rok, bo zmiana jest leczona jako egzema.

Stąd praktyczna reguła z wytycznych o wyprysku brodawki: jednostronna, przewlekła zmiana wypryskowa brodawki, która utrzymuje się ponad 3 miesiące i nie ustępuje po maści sterydowej, wymaga biopsji w celu wykluczenia choroby Pageta. Rozpoznanie stawia się na podstawie wycinka skóry brodawki, a po potwierdzeniu wykonuje się mammografię i dalsze badania.

Na skórze piersi, jak wszędzie, mogą też wystąpić rak podstawnokomórkowy, rak kolczystokomórkowy i czerniak. Istnieje również barwnikowa odmiana choroby Pageta, którą w dermatoskopie trudno odróżnić od czerniaka. Dlatego ciemna, nieregularna plama na brodawce zawsze trafia do badania histopatologicznego.

Jak lekarz rozpoznaje włókniaka na piersi?

Lekarz ogląda zmianę w dermatoskopie, czyli w powiększeniu i odpowiednim świetle. Włókniak miękki ma jednolitą, cielistą strukturę bez cech znamienia, brodawki łojotokowej czy raka. Jeśli obraz jest typowy, nie trzeba żadnych dodatkowych badań. Jeśli zmiana jest twarda, sączy, krwawi, ma barwnik lub nietypowy obraz, lekarz wycina ją w całości i wysyła do badania histopatologicznego, które daje pewne rozpoznanie.

Dermatoskop ocenia skórę. Guzek wyczuwalny w głębi piersi, wyciek z brodawki i wciągnięcie brodawki wymagają badania piersi i USG w poradni chorób piersi. Jeśli lekarz podczas oceny zmiany skórnej wyczuje guzek w piersi, powie o tym i skieruje dalej.

W Twoich Znamionach każdą zmianę skórną oglądamy w wideodermatoskopie. Jeśli masz też znamiona na ciele, badanie całej skóry (480 zł u dorosłych) pozwala ocenić je wszystkie na jednej wizycie.

Jak usunąć włókniaka z brodawki, piersi lub spod biustu?

Włókniaków nie trzeba usuwać, jeśli nie przeszkadzają. Powody do zabiegu to otarcia przez biustonosz, ból, krwawienie, dyskomfort przy karmieniu i względy estetyczne. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, a metodę dobiera lekarz:

• Laser CO2 — w większości naszych ośrodków drobne włókniaki na skórze piersi i pod biustem odparowujemy laserem CO2; zabieg trwa kilka minut, a na jednej wizycie można usunąć wiele zmian.
• Odcięcie u podstawy — dla uszypułowanych włókniaków, z możliwością wysłania materiału do badania.
• Wycięcie chirurgiczne z badaniem histopatologicznym — dla zmian budzących wątpliwości, zmian z barwnikiem i wszystkich zmian na samej brodawce, które sączą, krwawią lub są twarde. Wycinamy je chirurgicznie, a badanie histopatologiczne kosztuje 150 zł za zmianę; wynik jest zwykle gotowy w 14–21 dni.

Skóra piersi i fałd pod biustem należą w cenniku do tułowia, czyli lokalizacji standardowej: pierwsza zmiana do 0,5 cm usuwana laserem kosztuje 390 zł, a każda kolejna na tej samej wizycie 80 zł; wycięcie chirurgiczne pierwszej zmiany do 1,5 cm kosztuje 580 zł i obejmuje bezpłatną wizytę kontrolną ze zdjęciem szwów. Zmianę położoną na samej brodawce lub otoczce lekarz ocenia indywidualnie, bo to okolica delikatna, w której liczy się też zachowanie funkcji brodawki. Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem, a aktualną tabelę znajdziesz w cenniku. Usuwanie włókniaków ze względów estetycznych nie jest finansowane przez NFZ.

Włókniak na brodawce a karmienie piersią

Włókniak miękki na brodawce lub otoczce nie szkodzi dziecku i nie przeszkadza w laktacji, ale może być ocierany i boleć przy karmieniu. Jeśli zmiana nie sączy i nie krwawi, zabieg zwykle można odłożyć do zakończenia karmienia; jeśli dokucza, lekarz oceni, czy i kiedy bezpiecznie ją usunąć. Każda zmiana na brodawce, która pojawiła się w czasie karmienia i nie goi się, wymaga oceny, bo wyprysk, zakażenie i choroba Pageta mogą wyglądać podobnie.

Czego nie robić

NHS odradza samodzielne usuwanie włókniaków ze względu na ryzyko zakażenia, krwawienia i blizny. Na brodawce i otoczce ryzyko jest większe: skóra jest cienka, bogato ukrwiona i unerwiona, a blizna może zniekształcić brodawkę. Nie podwiązuj zmiany nitką, nie stosuj preparatów na kurzajki, octu ani „wypalaczy", i nie wyciskaj gruczołów Montgomery'ego.

Po zabiegu

Po laserze zostaje drobna ranka ze strupkiem, która goi się w ciągu około 1–2 tygodni; po wycięciu szwy zdejmuje się na bezpłatnej wizycie kontrolnej. W tym czasie warto nosić miękki, bawełniany biustonosz bez fiszbin, utrzymywać rankę w czystości i chronić ją przed tarciem. Usunięty włókniak zwykle nie odrasta, ale u osób ze skłonnością mogą pojawiać się nowe zmiany w innych miejscach. Szczegóły w artykule zalecenia po usunięciu włókniaka.

Najczęstsze pytania

Co to jest włókniak na brodawce sutkowej?

Najczęściej włókniak miękki, czyli łagodna, cielista lub nieco ciemniejsza grudka na szypule, taka sama jak włókniaki na szyi czy pod pachą, tylko położona na brodawce lub otoczce. W piśmiennictwie opisuje się ją jako polip włóknisto-nabłonkowy brodawki. To zmiana skóry, a nie guz gruczołu piersiowego, i nie ma związku z rakiem piersi.

Czy włókniak na piersi jest groźny?

Włókniak miękki na skórze piersi nie jest groźny i nie przekształca się w raka. Groźne może być pomylenie go z inną zmianą: zmiana na brodawce, która sączy, krwawi, łuszczy się, tworzy nadżerkę lub jest twarda, wymaga biopsji, bo tak mogą wyglądać gruczolak brodawki, choroba Pageta lub rak skóry. Guzek wyczuwalny w głębi piersi to osobny problem, który wymaga badania USG w poradni chorób piersi.

Jak odróżnić brodawczaka od włókniaka?

Włókniak miękki jest gładki, miękki i jednolicie cielisty, a brodawczak ma nierówną, brodawkowatą powierzchnię. Gołym okiem obie zmiany trudno odróżnić od brodawki łojotokowej i znamienia, dlatego lekarz ogląda je w dermatoskopie, a zmianę budzącą wątpliwości wycina i bada histopatologicznie. Brodawczak wewnątrzprzewodowy to z kolei zmiana w przewodzie mlecznym, która objawia się wyciekiem z brodawki i wymaga USG, nie dermatoskopu.

Od czego robią się włókniaki w piersiach?

To pytanie dotyczy dwóch różnych rzeczy. Włókniaki na skórze piersi i pod biustem powstają tam, gdzie skóra ociera się o skórę lub biustonosz; sprzyjają im otyłość, ciąża i insulinooporność. Gruczolakowłókniak, nazywany potocznie włókniakiem w piersi, to łagodny guz tkanki gruczołowej wewnątrz piersi, który rozpoznaje się w USG i prowadzi w poradni chorób piersi, a nie u lekarza zmian skórnych.

Jak wygląda rak brodawki sutkowej?

Najbardziej charakterystyczna jest choroba Pageta: czerwona, łuszcząca się, przypominająca egzemę zmiana, która zaczyna się na brodawce jednej piersi i powoli rozszerza na otoczkę, może swędzieć, piec, sączyć, krwawić lub owrzodzieć, a brodawka z czasem grubieje lub wciąga się. Około połowa chorych ma też guzek pod brodawką. Jednostronna „egzema" brodawki, która nie ustępuje po 3 miesiącach leczenia, wymaga biopsji.

Czy włókniak to zmiana nowotworowa?

Włókniak jest nowotworem łagodnym, czyli niezłośliwym: nie nacieka tkanek, nie daje przerzutów i nie przekształca się w raka. Dotyczy to zarówno włókniaka miękkiego na skórze, jak i gruczolakowłókniaka piersi. Zmianę, która wygląda nietypowo lub się zmienia, bada się jednak histopatologicznie, bo tylko to badanie daje pewność, z czym mamy do czynienia.

Jak usunąć włókniak z piersi lub spod biustu?

W gabinecie, po obejrzeniu zmiany w dermatoskopie: laserem CO2 lub przez odcięcie u podstawy, a zmianę budzącą wątpliwości przez wycięcie chirurgiczne z badaniem histopatologicznym. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym i trwa kilka minut. Nie odcinaj włókniaka nitką ani nie stosuj preparatów na kurzajki, zwłaszcza na brodawce, bo grozi to zakażeniem, blizną i przebarwieniem.

Podsumowanie

Włókniak na brodawce sutkowej, otoczce, skórze piersi lub pod biustem to zwykle włókniak miękki, łagodna zmiana skóry, która nie ma nic wspólnego z gruczolakowłókniakiem rosnącym wewnątrz piersi ani z rakiem piersi. Na otoczce i brodawce łatwo pomylić go z gruczołami Montgomery'ego, dodatkową brodawką, znamieniem, brodawką łojotokową i rzadkim gruczolakiem brodawki, a zmiana, która sączy, krwawi, łuszczy się lub tworzy nadżerkę na jednej piersi, może być chorobą Pageta i wymaga biopsji. Guzek wyczuwalny w głębi piersi bada poradnia chorób piersi w USG. Włókniaki skórne usuwa się w gabinecie laserem CO2 lub chirurgicznie, po obejrzeniu w dermatoskopie, a nie nitką w domu.

Zobacz również

• Włókniaki na ciele — zdjęcia, przyczyny, usuwanie
• Włókniak pod pachą — dlaczego boli
• Liczne włókniaki — o czym mogą świadczyć
• Włókniak miękki — czy to rak?
• Akrochordon, czyli włókniak miękki