Choroba Bowena prącia (erytroplazja Queyrata) — objawy, rozpoznanie, leczenie i HPV

Czerwona plama na żołędzi lub napletku, która nie mija mimo maści na zapalenie, to sytuacja, z którą wielu mężczyzn zwleka miesiącami. Powodem jest często wstyd, a czasem przekonanie, że „to tylko podrażnienie”. Najczęściej rzeczywiście to zapalenie żołędzi, grzybica albo choroba zapalna skóry. Czasem jednak za taką zmianą stoi choroba Bowena prącia, czyli wczesna, przedinwazyjna postać raka kolczystokomórkowego, którą dobrze leczy się wtedy, gdy zostanie wcześnie rozpoznana [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia].

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest choroba Bowena prącia i jej odmiany, jaki ma związek z wirusem HPV, jak się ją rozpoznaje i leczy, co oznacza dla partnerki lub partnera oraz czym jest choroba Bowena sromu i okolicy odbytu. Ogólnie o chorobie Bowena na skórze piszemy w artykule choroba Bowena — objawy, przyczyny, leczenie.

Choroba Bowena prącia w skrócie

• Co to jest: zmiana przedinwazyjna (rak kolczystokomórkowy in situ) ograniczona do naskórka prącia. Ta sama choroba ma kilka nazw: erytroplazja Queyrata, choroba Bowena prącia, śródnabłonkowa neoplazja prącia (PeIN) [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia].
• Jak wygląda: czerwona, dobrze odgraniczona plama na żołędzi lub napletku, aksamitna, wilgotna, łuszcząca się lub nadżerkowa, która nie mija [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia].
• Kogo dotyczy: najczęściej nieobrzezanych mężczyzn po 50. roku życia. Czynniki ryzyka to przetrwałe zakażenie HPV wysokiego ryzyka, liszaj twardzinowy, stulejka, palenie i obniżona odporność [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia; EAU].
• Czy jest groźna: bez leczenia część zmian przechodzi w raka inwazyjnego. Szacunki ryzyka bardzo się różnią między źródłami [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia; EAU].
• Rozpoznanie: wymaga biopsji i badania histopatologicznego [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia].
• Leczenie: kremy z 5-fluorouracylem lub imikwimodem, laser, obrzezanie, wycięcie zmiany, zdjęcie powierzchniowej warstwy żołędzi. Prowadzi je zwykle urolog [EAU].
• Partner lub partnerka: zwykle zaleca się badanie w kierunku zmian wywołanych przez HPV [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia].

Choroba Bowena — rumieniowa, złuszczająca się plama. Fot. John Campbell, Wikimedia Commons, CC0

Czym jest choroba Bowena prącia?

W języku medycznym choroba Bowena oznacza raka kolczystokomórkowego in situ, czyli śródnaskórkowego. Oznacza to, że komórki nowotworowe są ograniczone do naskórka, w którym powstały, i nie naciekają głębszych tkanek [DermNet: Intraepidermal SCC]. Na skórze ciała choroba Bowena dotyczy zwykle miejsc wystawionych na słońce. Na prąciu ma inne przyczyny, inny przebieg i inne leczenie, dlatego opisujemy ją osobno.

Dla zmian przedinwazyjnych na prąciu używa się kilku nazw [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia; EAU]:

• erytroplazja Queyrata — tradycyjna nazwa zmiany na żołędzi lub wewnętrznej blaszce napletka,
• choroba Bowena prącia — inna tradycyjna nazwa tej samej grupy zmian,
• śródnabłonkowa neoplazja prącia (PeIN) — obecna nazwa patomorfologiczna obejmująca wszystkie te zmiany. Wyróżnia się postać związaną z HPV oraz postać niezależną od HPV, tak zwaną zróżnicowaną [EAU]. Według EAU, zgodnie z klasyfikacją WHO z 2022 roku, nazw „erytroplazja Queyrata” i „choroba Bowena” nie zaleca się już używać, ale nadal funkcjonują one w piśmiennictwie i w rozmowie z pacjentami [EAU].

Według wytycznych Europejskiego Towarzystwa Urologicznego (EAU) PeIN uważa się za zmianę poprzedzającą raka kolczystokomórkowego prącia, który stanowi ponad 95% nowotworów złośliwych tego narządu [EAU]. Rak prącia jest w Europie rzadki: zapadalność wynosi około 0,94 na 100 tysięcy mężczyzn, a Polska należy do krajów o niskiej zapadalności [EAU].

Grudkowatość bowenoidalna

Osobną postacią jest grudkowatość bowenoidalna (bowenoid papulosis). Ma postać pojedynczych lub licznych małych grudek lub tarczek, różowych, brązowych lub fioletowych, na żołędzi, napletku, sromie lub wokół odbytu. Dotyczy zwykle młodych, aktywnych seksualnie osób przed 30. rokiem życia, w równym stopniu kobiet i mężczyzn. Wywołuje ją HPV wysokiego ryzyka, najczęściej typ 16, przenoszony zwykle drogą płciową. Nazwa „grudkowatość bowenoidalna” nie jest już używana w klasyfikacji WHO, a zmianę określa się dziś jako śródnabłonkową zmianę wysokiego stopnia (HSIL) [DermNet: Bowenoid papulosis].

Pod mikroskopem przypomina chorobę Bowena, ale często ma łagodniejszy przebieg i bywa, że ustępuje sama lub po leczeniu. Mimo to wymaga kontroli, bo może przejść w raka, zwłaszcza u osób z obniżoną odpornością i u starszych osób z dużymi zmianami. Często nawraca, bo zakażenie zwykle obejmuje kilka miejsc naraz [DermNet: Bowenoid papulosis]. Łatwo ją pomylić z kłykcinami, dlatego rozpoznanie potwierdza biopsja [DermNet: Bowenoid papulosis].

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Jak wygląda choroba Bowena prącia? Objawy

Typowa zmiana to jedna lub kilka czerwonych, dobrze odgraniczonych tarczek na żołędzi albo wewnętrznej stronie napletka. Powierzchnia może być gładka, aksamitna i wilgotna, ale też łuszcząca się, nadżerkowa lub brodawkowata [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia]. Mogą jej towarzyszyć [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia]:

• zaczerwienienie i stan zapalny,
• swędzenie, pieczenie lub ból,
• łuszczenie i strupy,
• nadżerki, owrzodzenia, krwawienie,
• w późniejszym okresie wydzielina, trudność z odprowadzeniem napletka i oddawaniem moczu.

Rozpoznanie często się opóźnia, bo zmiana przypomina częstsze choroby: zapalenie żołędzi, zakażenie drożdżakowe, wyprysk czy łuszczycę [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia]. Dlatego najważniejszym sygnałem ostrzegawczym jest czas: czerwona zmiana na prąciu, która nie ustępuje mimo leczenia, wymaga biopsji. NHS zaleca wizytę u lekarza z każdą zmianą wyglądu prącia, a zwłaszcza z guzkiem, ranką lub owrzodzeniem, które nie goją się w ciągu 4 tygodni, krwawieniem, wydzieliną, zmianą koloru skóry albo nowym problemem z odprowadzeniem napletka [NHS: Penile cancer symptoms].

Z czym można pomylić chorobę Bowena prącia?

• Zapalenie żołędzi. Żołądź jest obrzęknięta, swędząca, bolesna i zaczerwieniona, czasem z wydzieliną spod napletka i nieprzyjemnym zapachem [NHS: Balanitis]. Zwykle reaguje na leczenie. Zapalenie, które nie mija, powinno skłonić do dalszej diagnostyki [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia].
• Liszaj twardzinowy. Przewlekła choroba zapalna skóry okolic płciowych, która u mężczyzn daje białawe, stwardniałe zmiany i może zwężać napletek. Rzadko występuje u mężczyzn obrzezanych w niemowlęctwie [DermNet: Lichen sclerosus]. Według DermNet bywa czynnikiem ryzyka PeIN [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia].
• Łuszczyca i wyprysk okolic płciowych. Dają czerwone, czasem łuszczące się plamy. Leczeniem zapalnych chorób skóry zajmuje się nasz serwis siostrzany Twoja Dermatologia.
• Kłykciny kończyste. Brodawkowate zmiany wywołane głównie przez HPV niskiego ryzyka. Grudkowatość bowenoidalna może je przypominać [DermNet: Bowenoid papulosis].
• Pozasutkowa choroba Pageta. Rzadki nowotwór, który daje czerwone, łuszczące się, swędzące plamy w pachwinach, na mosznie, sromie lub wokół odbytu [DermNet: Extramammary Paget disease].
• Rak inwazyjny. Guzek, zgrubienie, owrzodzenie albo krwawiąca zmiana mogą oznaczać, że rak przekroczył już naskórek [NHS: Penile cancer symptoms].

Przyczyny i czynniki ryzyka

• Przetrwałe zakażenie HPV wysokiego ryzyka. Najczęściej wykrywa się typ 16 [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia]. Około połowa raków prącia wiąże się z HPV [NHS: Penile cancer causes; EAU].
• Przewlekłe choroby zapalne skóry, zwłaszcza liszaj twardzinowy i liszaj płaski [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia]. Dane nie są jednoznaczne: według EAU liszaj twardzinowy jest częsty u chorych na raka prącia, ale nie wiąże się z niekorzystnymi cechami histopatologicznymi, w tym z PeIN [EAU].
• Stulejka, czyli trudność z odprowadzeniem napletka i utrzymaniem higieny. Jest silnie związana z rakiem inwazyjnym prącia [EAU; NHS: Penile cancer causes].
• Palenie papierosów [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia; NHS: Penile cancer causes].
• Obniżona odporność, np. przy zakażeniu HIV lub lekach immunosupresyjnych [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia; NHS: Penile cancer causes].
• Leczenie łuszczycy metodą PUVA (psoraleny i światło UVA) [NHS: Penile cancer causes].
• Wiek i brak obrzezania. Najczęściej chorują nieobrzezani mężczyźni po 50. roku życia [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia]. Obrzezanie noworodków zmniejsza ryzyko raka inwazyjnego, ale według EAU nie wydaje się zmniejszać ryzyka samej PeIN [EAU].

Czy choroba Bowena prącia to rak? Ryzyko przejścia w raka inwazyjnego

Choroba Bowena to najwcześniejsza, przedinwazyjna postać nowotworu: nazywana też rakiem in situ, według EAU jest zmianą poprzedzającą raka kolczystokomórkowego prącia [EAU]. Bez leczenia może przejść w inwazyjnego raka kolczystokomórkowego, który nacieka głębsze tkanki i może dawać przerzuty do węzłów chłonnych.

Jak często tak się dzieje? Tu źródła wyraźnie się różnią i warto to powiedzieć wprost:

• DermNet podaje, że 10–30% nieleczonych zmian przechodzi w raka inwazyjnego [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia],
• wytyczne EAU podają, że mimo leczenia progresja dotyczy 2,6–13% chorych, a w nowszej wieloośrodkowej analizie z Ameryki Północnej izolowana PeIN często nawracała, ale rzadko przechodziła w raka inwazyjnego, w około 2% przypadków [EAU].

Różnice wynikają m.in. z tego, że badania obejmowały różne grupy chorych, różne postacie PeIN i różne sposoby leczenia. Wniosek praktyczny jest jednak ten sam: zmiany nie wolno zostawić bez rozpoznania, a po leczeniu trzeba się regularnie kontrolować.

Jak rozpoznaje się chorobę Bowena prącia?

1. Wywiad i badanie. Lekarz pyta, od kiedy jest zmiana, czy była leczona, czy pojawiały się zmiany u partnerki lub partnera, i ogląda całą okolicę płciową, pachwiny i okolicę odbytu.
2. Biopsja i badanie histopatologiczne. To podstawa rozpoznania. Biopsja potwierdza PeIN i wyklucza raka inwazyjnego, który wymaga innego leczenia [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia]. EAU zaleca leczenie miejscowe dopiero przy zmianie potwierdzonej biopsją [EAU].
3. Badanie w kierunku HPV i innych zakażeń może zlecić lekarz prowadzący. Nie jest potrzebne do rozpoznania choroby Bowena, ale pomaga ocenić sytuację partnerów.

Wytyczne NICE zalecają rozważenie skierowania w trybie podejrzenia nowotworu przy guzie lub owrzodzeniu prącia, gdy wykluczono zakażenie przenoszone drogą płciową albo zmiana nie ustąpiła po jego leczeniu, oraz przy niewyjaśnionych lub uporczywych objawach na napletku lub żołędzi [NICE NG12].

Leczenie choroby Bowena prącia

Wytyczne EAU podkreślają, że nie ma badań z randomizacją porównujących metody leczenia zmian na prąciu, więc zalecenia opierają się na badaniach retrospektywnych i opinii ekspertów [EAU]. Metodę dobiera się do rozległości zmiany, jej położenia i oczekiwań pacjenta.

Leczenie miejscowe kremami

EAU zaleca rozważenie kremu z 5-fluorouracylem (5-FU) lub imikwimodem u chorych z PeIN potwierdzoną biopsją [EAU]. W przeglądzie badań odsetek odpowiedzi wynosił 40–100% dla imikwimodu i 48–74% dla 5-FU, a nawroty odpowiednio około 20% i 11%. Oba leki wywołują silny miejscowy stan zapalny: zaczerwienienie, nadżerki, strupy, czasem owrzodzenia. W 12% przypadków leczenie przerwano z powodu działań niepożądanych [EAU]. Efekt ocenia lekarz po przerwie w leczeniu, a w razie wątpliwości wykonuje biopsję. Jeśli kremy nie zadziałały, nie powtarza się ich, bo brak odpowiedzi może oznaczać raka inwazyjnego [EAU]. O lekach i ich cenach piszemy w artykule imikwimod — cena i wskazania, a o działaniu imikwimodu w opisie DermNet [DermNet: Imiquimod].

Obrzezanie

Większość zmian leży na żołędzi i napletku, dlatego według EAU obrzezanie powinno być podstawowym zabiegiem chirurgicznym. Po obrzezaniu nabłonek żołędzi stopniowo rogowacieje przez 3–6 miesięcy, a resztkowe zmiany mogą się cofnąć [EAU].

Laser

Alternatywą jest odparowanie zmiany laserem CO2 lub Nd:YAG. Odpowiedź na leczenie wynosiła 52–100%, ale nawroty dotyczyły 7–48% chorych. Opisywano też zmiany czucia w obrębie prącia po zabiegu [EAU].

Leczenie chirurgiczne

Rozległe lub nawracające zmiany usuwa się chirurgicznie. Jedną z metod jest zdjęcie powierzchniowej warstwy żołędzi z przeszczepem skóry. Po tym zabiegu nawroty są rzadkie, w opisanych seriach 0–20% [EAU]. W ciężkich lub nawracających przypadkach stosuje się też chirurgię mikrograficzną Mohsa [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia].

Inne metody

Krioterapia i terapia fotodynamiczna mają w leczeniu PeIN ograniczone dane [EAU]. Opisywano też radioterapię i interferon [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia].

Kontrola po leczeniu

Choroba nawraca u części chorych, dlatego po każdej metodzie potrzebna jest regularna, długotrwała obserwacja [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia; EAU]. Ważna jest też higiena okolicy płciowej i rzucenie palenia [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia].

Czy rak prącia jest uleczalny?

Często tak, zwłaszcza wykryty wcześnie. NHS podkreśla, że rak prącia jest łatwiejszy do leczenia, gdy zostanie wcześnie wykryty, a zaawansowany może nie dać się wyleczyć [NHS: Penile cancer treatment]. Wczesne zmiany leczy się zwykle bez operacji, np. kremem z 5-FU lub laserem, a później rozpoznany rak może wymagać operacji, chemioterapii i radioterapii [NHS: Penile cancer treatment]. Małe, ograniczone zmiany leczy się z zachowaniem prącia. W przeglądzie EAU 5-letni odsetek chorych bez nawrotu po takich zabiegach wynosił około 77–82% [EAU]. Usunięcie części lub całego prącia jest zarezerwowane dla zaawansowanych zmian, gdy inne leczenie nie jest możliwe [NHS: Penile cancer treatment].

Co z partnerką lub partnerem?

To pytanie zadaje sobie większość chorych. Kilka rzeczy warto wiedzieć:

• HPV jest bardzo częsty. WHO podaje, że w 90% przypadków organizm sam opanowuje zakażenie [WHO: HPV and cancer]. Zakażenie HPV nie świadczy o niewierności: według NIZP-PZH w ciągu życia zakaża się nim około 80% aktywnych seksualnie kobiet i mężczyzn [NIZP PZH: Szczepienia przeciw HPV], a wirus może pozostawać w organizmie długo, zanim da objawy.
• Badanie partnerów. DermNet zaleca, by partnerzy osób z PeIN zostali zbadani w kierunku innych zmian wywołanych przez HPV w okolicy narządów płciowych i odbytu, w tym szyjki macicy, sromu i odbytu [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia]. Przy grudkowatości bowenoidalnej u partnerek zaleca się badanie ginekologiczne i cytologię [DermNet: Bowenoid papulosis].
• Bez paniki. Według EAU u partnerek mężczyzn z rakiem prącia nie stwierdzono częstszego raka szyjki macicy [EAU]. Regularne badania przesiewowe szyjki macicy są jednak dobrym pomysłem dla każdej kobiety.
• Prezerwatywy zmniejszają ryzyko zakażenia HPV [WHO: HPV and cancer; NHS: Penile cancer causes].
• Szczepienie przeciw HPV chroni przed zakażeniem, ale nie leczy istniejących zmian [WHO: HPV and cancer]. W Polsce bezpłatnie szczepi się dzieci w wieku od 9 do 14 lat [Ministerstwo Zdrowia: Szczepienia przeciw HPV]. Szczepienie zaleca się również chłopcom, bo HPV wywołuje także raka prącia, odbytu i części ustnej gardła [NIZP PZH: Szczepienia przeciw HPV]. Skuteczność szczepienia u mężczyzn z już rozpoznaną PeIN jest nieznana [DermNet: Penile intraepithelial neoplasia].

Choroba Bowena sromu

U kobiet odpowiednikiem choroby Bowena prącia jest śródnabłonkowa neoplazja sromu. Dawniej nazywano ją chorobą Bowena sromu, ale tej nazwy już się nie używa [DermNet: Vulval intraepithelial neoplasia]. Wyróżnia się dwie postacie:

• postać związaną z HPV (HSIL), częstszą, z przeciętnym wiekiem rozpoznania około 40 lat. Około połowa chorych ma w przeszłości nieprawidłowe wyniki cytologii. Około 12% zmian cofa się samoistnie w ciągu roku, ale nieleczone mogą przejść w raka [DermNet: Vulval intraepithelial neoplasia],
• postać zróżnicowaną, związaną z liszajem twardzinowym i liszajem płaskim, rzadszą, ale bardziej skłonną do przejścia w raka: bez leczenia nawet do 85% przypadków [DermNet: Vulval intraepithelial neoplasia].

Objawy to swędzenie, pieczenie i płaskie lub lekko wyniesione, dobrze odgraniczone zmiany o kolorze różowym, czerwonym, brązowym lub białym [DermNet: Vulval intraepithelial neoplasia]. NICE zaleca rozważenie skierowania w trybie podejrzenia nowotworu przy niewyjaśnionym guzku, owrzodzeniu lub krwawieniu ze sromu [NICE NG12]. Leczeniem zajmuje się ginekolog.

Choroba Bowena odbytu

Rak odbytu w większości przypadków wywołuje zakażenie HPV [NHS: Anal cancer causes]. Jego objawy to krwawienie, swędzenie i ból wokół odbytu, małe guzki w okolicy odbytu i wydzielina. Łatwo je pomylić z hemoroidami i szczeliną odbytu [NHS: Anal cancer symptoms]. Ryzyko jest większe u palaczy, osób z obniżoną odpornością, np. z HIV lub po przeszczepie, osób uprawiających seks analny i kobiet po raku szyjki macicy, pochwy lub sromu [NHS: Anal cancer causes]. NICE zaleca rozważenie skierowania w trybie podejrzenia nowotworu przy niewyjaśnionym guzie lub owrzodzeniu odbytu [NICE NG12]. Zmianami w tej okolicy zajmuje się chirurg lub proktolog.

Co możemy zrobić w Twoich Znamionach?

Lekarz może obejrzeć niepokojącą zmianę na skórze okolic płciowych, także w dermatoskopie, ocenić, czy wymaga pilnej diagnostyki, i wskazać dalszą drogę. Zmiany na prąciu, sromie i wokół odbytu wymagają zwykle leczenia przez urologa, ginekologa lub chirurga, dlatego w razie potrzeby lekarz kieruje do odpowiedniego miejsca. Nie obiecujemy usunięcia takich zmian w naszych ośrodkach.

Jeśli rozpoznano już raka skóry, możesz skorzystać z konsultacji onkologicznej, podczas której lekarz omówi wynik i dalsze kroki zgodnie z wytycznymi. O chorobie Bowena na innych częściach ciała piszemy w artykule choroba Bowena, a o raku kolczystokomórkowym w artykule rak kolczystokomórkowy — zdjęcia i objawy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy choroba Bowena jest uleczalna?

Choroba Bowena prącia to zmiana ograniczona do naskórka, więc na tym etapie zwykle dobrze poddaje się leczeniu: kremem z 5-fluorouracylem lub imikwimodem, laserem albo zabiegiem chirurgicznym. Zmiany na prąciu często jednak nawracają, dlatego po leczeniu potrzebne są regularne kontrole, nieraz przez lata.

Czy rak prącia jest uleczalny?

Często tak, zwłaszcza wykryty wcześnie, choć w zaawansowanym stadium wyleczenie może nie być możliwe. Zmiany przedinwazyjne i małe raki ograniczone do żołędzi i napletka leczy się zwykle z zachowaniem prącia: kremami, laserem, obrzezaniem, wycięciem zmiany albo zdjęciem powierzchownej warstwy żołędzi. Rozleglejsze guzy wymagają większej operacji, czasem z usunięciem węzłów chłonnych, radioterapii lub chemioterapii. Im wcześniej rozpoznanie, tym mniej rozległe leczenie.

Czy choroba Bowena jest zaraźliwa?

Sama zmiana nie jest „zakaźnym rakiem” i nie przenosi się jak przeziębienie. Na prąciu często wiąże się jednak z przetrwałym zakażeniem wirusem HPV wysokiego ryzyka, a ten wirus przenosi się przez kontakt skóry okolic płciowych i kontakty seksualne. Dlatego lekarz zwykle zaleca, by partnerka lub partner także się zbadali, a do czasu wyleczenia warto stosować prezerwatywy.

Czy choroba Bowena to stan przedrakowy?

Według wytycznych EAU to zmiana poprzedzająca inwazyjnego raka kolczystokomórkowego prącia, a bywa też nazywana rakiem in situ. Nieprawidłowe komórki są ograniczone do naskórka i nie przekraczają jego granicy, dlatego mówi się o zmianie przedinwazyjnej. Bez leczenia część zmian przechodzi w inwazyjnego raka, dlatego trzeba ją leczyć i kontrolować.

Jak wygląda choroba Bowena na prąciu?

Najczęściej jako jedna lub kilka czerwonych, dobrze odgraniczonych plam na żołędzi albo wewnętrznej stronie napletka. Ich powierzchnia bywa gładka, aksamitna i wilgotna, ale też łuszcząca się, nadżerkowa lub brodawkowata. Zmiana może swędzieć, piec, krwawić i nie mija po leczeniu „na zapalenie żołędzi”.

Do jakiego lekarza z chorobą Bowena prącia?

Leczeniem zmian na prąciu zajmuje się zwykle urolog, często we współpracy z lekarzem zajmującym się nowotworami skóry. Pierwszym krokiem może być wizyta u lekarza rodzinnego, urologa albo w poradni chorób przenoszonych drogą płciową. Ważne, by nie leczyć się samodzielnie maściami i nie czekać, aż zmiana „sama przejdzie”.

Podsumowanie

Choroba Bowena prącia, nazywana też erytroplazją Queyrata lub śródnabłonkową neoplazją prącia, to zmiana przedinwazyjna (rak kolczystokomórkowy in situ) ograniczona do naskórka. Zwykle ma postać czerwonej, aksamitnej lub łuszczącej się plamy na żołędzi albo napletku, która nie mija mimo leczenia zapalenia. Często wiąże się z przetrwałym zakażeniem HPV, a także z liszajem twardzinowym, stulejką, paleniem i obniżoną odpornością. Rozpoznanie wymaga biopsji. Leczenie, prowadzone zwykle przez urologa, obejmuje kremy, laser, obrzezanie i zabiegi chirurgiczne, a po nim potrzebne są regularne kontrole. Wczesne zgłoszenie się do lekarza, mimo skrępowania, pozwala zwykle na leczenie z zachowaniem narządu.

Zobacz również

• Choroba Bowena — objawy, przyczyny, leczenie i rokowanie
• Imikwimod — cena, refundacja i wskazania
• Rak kolczystokomórkowy — zdjęcia i objawy
• Konsultacje onkologiczne — nowotwory skóry