Dermatoskopia u dzieci — kiedy warto zbadać znamiona dziecka, jak wygląda badanie i ile kosztuje

Znamiona u dziecka często budzą więcej niepokoju niż te same znamiona u dorosłego. Rodzice zauważają, że pieprzyk urósł razem z dzieckiem, że pojawiają się nowe albo że jeden wygląda inaczej niż reszta. Dermatoskopia pozwala lekarzowi ocenić takie zmiany w powiększeniu, bez nakłuwania i bez bólu, a często też uspokoić rodziców bez potrzeby usuwania czegokolwiek.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest dermatoskopia u dzieci, kiedy warto ją wykonać, czym znamiona dzieci różnią się od znamion dorosłych, jak przebiega badanie, ile trwa i ile kosztuje. Odpowiadamy też na pytanie, czy dzieciom usuwa się pieprzyki. Ogólnie o tym, jak działa dermatoskop, piszemy w artykule dermatoskopia — co to jest, a o tym, które znamiona dziecka są normalne, a które pilne, w poradniku pieprzyki u dzieci — kiedy kontrola.

Dermatoskopia u dzieci w skrócie

• Co to jest: oglądanie znamion w powiększeniu i specjalnym oświetleniu, które pokazuje struktury niewidoczne gołym okiem [DermNet — Dermoscopy].
• Czy boli: nie. Nie ma igieł ani znieczulenia, a badanie można wykonać w każdym wieku.
• Kiedy warto: przy znamieniu wrodzonym, dużej liczbie znamion, czerniaku w rodzinie i każdej zmianie, która szybko rośnie, krwawi albo odstaje od pozostałych.
• Czym różni się od badania dorosłych: znamiona dzieci mają inny wygląd w dermatoskopie i częściej się zmieniają, więc ocena wymaga doświadczenia [Zalaudek 2011; Scope 2011].
• Ile trwa: na pełne badanie rezerwujemy 30 minut.
• Ile kosztuje: w Twoich Znamionach 380 zł u dziecka do 12. roku życia. Aktualne ceny są w cenniku.

Centrum Badania Znamion

Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów badanie znamion

Co to jest dermatoskopia i wideodermatoskopia u dziecka?

Dermatoskop to ręczne urządzenie z soczewką powiększającą i źródłem światła. Dzięki niemu lekarz widzi rozkład barwnika i układ naczyń, czyli struktury, których nie widać gołym okiem [DermNet — Dermoscopy]. Wideodermatoskopia działa na tej samej zasadzie, ale obraz z kamery trafia na ekran komputera. Zdjęcia znamion można zapisać i porównać przy następnej wizycie. Różnice między obiema metodami opisujemy w artykule dermatoskopia a wideodermatoskopia.

U dzieci ta możliwość porównania ma szczególne znaczenie. Znamiona dziecka rosną i zmieniają się razem z nim, więc pojedyncze spojrzenie nie zawsze wystarcza. Dokumentacja zdjęciowa pozwala odróżnić typowy, równomierny wzrost od zmiany, która zachowuje się inaczej niż pozostałe. Więcej o tej metodzie piszemy w artykule mapowanie znamion.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Czy dermatoskopia jest skuteczna?

Tak. Największy przegląd badań, opracowany przez Cochrane, objął ponad 42 tysiące zmian skórnych. Badanie dermoskopowe wykonywane przez lekarza przy pacjencie wykrywało czerniaka wyraźnie trafniej niż samo oglądanie skóry. W przeliczeniu na 1000 ocenianych zmian pozwalało przeoczyć mniej czerniaków albo wykonać znacznie mniej niepotrzebnych wycięć łagodnych znamion, zależnie od tego, jak ustawiono próg decyzji [Cochrane 2018].

Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, że przegląd dotyczył dorosłych [Cochrane 2018]. Ten przegląd nie obejmował dzieci, więc nie przenosimy jego liczb na młodszych pacjentów. U dzieci dodatkową korzyścią może być to, że badanie pozwala uspokoić rodziców i uniknąć usuwania znamion, które wyglądają nietypowo gołym okiem, a w dermatoskopie mają cechy typowe dla wieku dziecka.

Kiedy warto zbadać znamiona dziecka?

Zdrowe dziecko z kilkoma zwykłymi znamionami nie wymaga rutynowych badań. Rodzice mogą sami raz na jakiś czas obejrzeć jego skórę. Badanie u lekarza warto zaplanować, gdy:

• dziecko ma znamię wrodzone, szczególnie duże. Ryzyko czerniaka w znamionach wrodzonych jest niewielkie, ale wyraźnie rośnie przy znamionach o średnicy 40 cm i większych [Krengel 2006],
• ma bardzo dużo znamion — większa liczba znamion wiąże się z większym ryzykiem czerniaka w przyszłości [DermNet — Melanocytic naevus],
• w rodzinie był czerniak [wytyczne NIO] albo w rodzinie występują liczne znamiona atypowe [DermNet — Childhood melanoma],
• ma bardzo jasną skórę, łatwo ulega oparzeniom słonecznym albo ma obniżoną odporność [DermNet — Childhood melanoma],
• jedno znamię odstaje od pozostałych wyglądem albo tempem wzrostu,
• pojawił się różowy lub czerwony guzek, który rośnie albo krwawi — o tym, dlaczego to ważne, piszemy niżej.

Sytuacje, które wymagają szybszej wizyty, oraz listę kontrolną dla rodziców opisujemy szczegółowo w artykule pieprzyki u dzieci — kiedy kontrola i co jest pilne.

Czym znamiona dzieci różnią się od znamion dorosłych?

Inaczej wyglądają w dermatoskopie. U dzieci i nastolatków na tułowiu przeważają znamiona o tak zwanym wzorze globularnym, czyli zbudowane z drobnych, okrągłych skupisk barwnika. U dorosłych częściej spotyka się wzór siateczkowaty. Badanie ponad 5 tysięcy znamion u 480 osób pokazało, że liczba znamion globularnych maleje po drugiej dekadzie życia, a wzór siateczkowaty staje się najczęstszy [Zalaudek 2011]. Autorzy podkreślają, że ocena znamienia musi uwzględniać wiek pacjenta i miejsce na ciele [Zalaudek 2011].

Częściej się zmieniają. W amerykańskim badaniu w Framingham sfotografowano plecy uczniów w wieku 11 lat i powtórzono zdjęcia 3 lata później. U 75% dzieci pojawiło się co najmniej jedno nowe znamię na plecach, a u 28% co najmniej jedno zniknęło. Jednocześnie wzór poszczególnych znamion w dermatoskopie był zwykle stabilny [Scope 2011]. Pojawianie się nowych znamion i ich równomierny wzrost w dzieciństwie są więc zjawiskiem typowym. Znamiona, które pojawiają się w wieku od około 2 do 10 lat, często zostają na całe życie [DermNet — Melanocytic naevus].

Częściej zdarzają się znamiona Spitz. To łagodne znamiona typowe dla dzieci i młodych dorosłych [DermNet — Melanocytic naevus], które w dermatoskopie mogą przypominać czerniaka. Międzynarodowe Towarzystwo Dermoskopii zaleca, by znamiona o niesymetrycznym obrazie wycinać, symetryczne guzki wycinać albo ściśle obserwować, a płaskie symetryczne znamiona prowadzić zależnie od wieku pacjenta [Lallas 2017]. Decyzję podejmuje lekarz po obejrzeniu zmiany.

Czerniak u dzieci wygląda często inaczej

Czerniak przed okresem dojrzewania jest bardzo rzadki [DermNet — Childhood melanoma]. Kiedy jednak się zdarza, często nie spełnia klasycznych kryteriów ABCDE. W amerykańskim badaniu retrospektywnym obejmującym 70 dzieci i nastolatków z czerniakiem lub guzem leczonym jak czerniak klasycznych cech nie miało 60% dzieci do 10. roku życia i 40% w wieku 11–19 lat. Zamiast tego częste były zmiany bez barwnika, krwawiące, guzkowe, jednolite w kolorze i pojawiające się na niezmienionej skórze [Cordoro 2013]. Autorzy zaproponowali dla dzieci zmodyfikowane kryteria ABCD [Cordoro 2013]:

• A — zmiana bez barwnika (amelanotyczna), w kolorze skóry albo czerwona,
• B — krwawienie, guzek (od ang. bleeding, bump),
• C — jednolity kolor,
• D — zmiana nowa (de novo), o dowolnej średnicy.

Nie oznacza to, że każdy czerwony guzek u dziecka jest groźny. Różowy albo czerwony guzek może mieć też łagodne przyczyny, takie jak ziarniniak naczyniowy czy znamię Spitz. Właśnie dlatego rosnący lub krwawiący guzek warto pokazać lekarzowi, który oceni go w dermatoskopie, zamiast czekać, aż „zrobi się ciemny”.

Jak przebiega dermatoskopia u dziecka?

1. Przygotowanie. Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania. Warto, by dziecko przyszło bez kremu, balsamu i samoopalacza na skórze oraz bez lakieru na paznokciach. Więcej wskazówek znajdziesz w artykule jak przygotować się do wideodermatoskopii. Dobrze jest zabrać dokumentację wcześniejszych badań i zdjęcia znamion, jeśli rodzic je robił.
2. Rozmowa. Lekarz pyta o znamiona wrodzone, zmiany, które zauważyli rodzice, oparzenia słoneczne i czerniaka w rodzinie.
3. Obejrzenie całej skóry. Dziecko rozbiera się do bielizny. Lekarz ogląda skórę od głowy do stóp, także owłosioną skórę głowy, dłonie, stopy i paznokcie.
4. Ocena w powiększeniu. Do wybranych znamion przykłada głowicę dermatoskopu albo kamerę wideodermatoskopu. Dotyk jest delikatny i bezbolesny. Zdjęcia znamion wymagających obserwacji zapisuje się w dokumentacji.
5. Omówienie wyniku. Lekarz mówi, czy znamiona wyglądają typowo dla wieku, czy któreś wymaga kontroli albo usunięcia, i kiedy zaplanować kolejne badanie.

Zgoda rodzica. U dziecka zgodę na badanie wyraża przedstawiciel ustawowy, zwykle rodzic. Nastolatek, który skończył 16 lat, ma prawo wyrazić zgodę także sam [ustawa o prawach pacjenta, art. 17]. Małoletniemu pacjentowi towarzyszy rodzic lub opiekun, który wyraża zgodę na badanie.

Jak przygotować małe dziecko? Warto wcześniej opowiedzieć, że lekarz będzie oglądał „pieprzyki przez lupę ze światełkiem” i że nic nie będzie bolało. U małych dzieci pomaga ulubiona zabawka albo bajka na telefonie. Badanie wideodermatoskopowe dzieci często traktują jak ciekawostkę, bo mogą zobaczyć swoją skórę na ekranie.

Ile czasu trwa dermatoskopia?

Na pełne wideodermatoskopowe badanie całego ciała rezerwujemy 30 minut. Czas zależy od liczby znamion: u dziecka z kilkoma znamionami badanie trwa zwykle krócej, a przy wielu znamionach lekarz poświęca więcej czasu, żeby ocenić je podczas jednej wizyty. Wizyta kontrolna, obejmująca znamiona wskazane przez lekarza na poprzednim badaniu, trwa zwykle 15–20 minut.

Ile kosztuje dermatoskopia u dziecka?

W Twoich Znamionach wideodermatoskopia całego ciała kosztuje:

• 380 zł — dziecko do 12. roku życia, w tym samym zakresie co badanie dorosłego,
• 480 zł — dzieci starsze i dorośli,
• 300 zł — wizyta kontrolna znamion wskazanych przez lekarza, do 6 miesięcy od pełnego badania.

Aktualne ceny we wszystkich ośrodkach znajdziesz w cenniku.

Czy dzieciom usuwa się pieprzyki?

Tylko wtedy, gdy jest do tego konkretny powód. Większość znamion jest łagodna i można je bezpiecznie pozostawić [DermNet — Melanocytic naevus]. Usunięcie rozważa się, gdy:

• znamię budzi wątpliwości w badaniu dermoskopowym albo zmienia się inaczej niż pozostałe,
• zmiana ma cechy wymagające wycięcia według zaleceń dotyczących znamion Spitz [Lallas 2017],
• znamię jest stale drażnione, na przykład przez ubranie albo przy czesaniu [DermNet — Melanocytic naevus],
• lekarz zaleca usunięcie dużego znamienia wrodzonego, co zwykle planuje się w ośrodku z doświadczeniem w chirurgii dziecięcej.

Profilaktycznego usuwania zdrowych znamion się nie zaleca. Podejrzane znamię wycina się w całości i oddaje do badania histopatologicznego, a nie pobiera z niego tylko fragmentu [DermNet — Melanocytic naevus]. Jak wygląda zabieg u dziecka, jakie znieczulenie się stosuje i jak dbać o bliznę, opisujemy w artykule usuwanie znamion u dziecka.

Jak często badać znamiona dziecka?

Nie ma jednego schematu dla wszystkich dzieci. U dziecka bez czynników ryzyka i bez niepokojących zmian wystarczy domowa obserwacja skóry i wizyta, gdy coś się zmieni. U dzieci z dużym znamieniem wrodzonym, licznymi znamionami albo czerniakiem w rodzinie termin kontroli wyznacza lekarz. Osobom z grupy wysokiego ryzyka, zwłaszcza z bardzo licznymi znamionami, zaleca się dokumentację zdjęciową i wideodermatoskopię [DermNet — Melanocytic naevus]. Niezależnie od wieku najważniejsza jest ochrona przed oparzeniami słonecznymi, o której piszemy w artykule ochrona dzieci przed słońcem.

Najczęstsze pytania

Od jakiego wieku można zrobić dermatoskopię u dziecka?

W każdym wieku, także u niemowlęcia. Badanie polega na oglądaniu skóry przez urządzenie z powiększeniem i światłem, nie wymaga nakłuć ani znieczulenia i nie wiąże się z promieniowaniem. Zdrowe dziecko bez szczególnych powodów nie musi mieć rutynowego badania. Wskazaniem jest znamię wrodzone, dużo znamion, czerniak w rodzinie albo zmiana, która rośnie, krwawi lub wyraźnie różni się od pozostałych.

Czy dermatoskopia jest skuteczna?

Tak. W przeglądzie Cochrane badanie dermoskopowe wykonywane przez lekarza przy pacjencie wykrywało czerniaka wyraźnie trafniej niż samo oglądanie skóry: pozwalało rzadziej przeoczyć czerniaka i rzadziej usuwać zmiany łagodne. Dane pochodzą wyłącznie od dorosłych, a ocena u dzieci wymaga doświadczenia, bo znamiona dzieci wyglądają w dermatoskopie inaczej niż znamiona dorosłych.

Czy dzieciom usuwa się pieprzyki?

Tylko z konkretnego powodu. Większość znamion u dzieci jest łagodna i nie wymaga usuwania. Zabieg rozważa się, gdy znamię budzi podejrzenia w badaniu, szybko lub nierówno się zmienia, krwawi, jest stale drażnione albo gdy lekarz zaleca usunięcie dużego znamienia wrodzonego. Profilaktycznego usuwania zdrowych znamion się nie zaleca.

Ile kosztuje dermatoskopia u dziecka?

W Twoich Znamionach wideodermatoskopia całego ciała dziecka do 12. roku życia kosztuje 380 zł, a starszego dziecka i osoby dorosłej 480 zł. Zakres badania jest taki sam jak u dorosłych. Wizyta kontrolna wybranych znamion do 6 miesięcy od pełnego badania kosztuje 300 zł. Aktualne ceny są w cenniku.

Ile czasu trwa dermatoskopia?

Na pełne badanie całego ciała rezerwujemy 30 minut. U dziecka z niewielką liczbą znamion trwa zwykle krócej, przy wielu znamionach lekarz poświęca więcej czasu. Wizyta kontrolna wybranych znamion trwa zwykle 15–20 minut.

Czy badanie znamion u dziecka boli?

Nie. Lekarz przykłada do skóry głowicę dermatoskopu albo kamerę wideodermatoskopu i ogląda znamiona w powiększeniu. Nie ma nakłuć, igieł ani zastrzyków. Dziecko musi tylko przez chwilę spokojnie leżeć albo stać, a towarzyszy mu rodzic lub opiekun, który wyraża zgodę na badanie.

Podsumowanie

Dermatoskopia u dzieci to bezbolesne badanie, które można wykonać w każdym wieku. Pozwala lekarzowi ocenić znamiona w powiększeniu i odróżnić typowe dla dzieciństwa zmiany od tych, które wymagają kontroli lub usunięcia. Znamiona dzieci wyglądają w dermatoskopie inaczej niż u dorosłych i częściej się zmieniają, dlatego ocena wymaga doświadczenia, a przy wielu znamionach przydaje się dokumentacja zdjęciowa. Badanie warto wykonać przy znamieniu wrodzonym, dużej liczbie znamion, czerniaku w rodzinie i każdej zmianie, która rośnie, krwawi albo odstaje od pozostałych, także gdy jest różowa, a nie ciemna. Większości znamion u dzieci nie trzeba usuwać.

Centrum Badania Znamion

Zbadaj znamiona w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów badanie znamion

Masz zdjęcie zmiany i czekasz na wizytę? Wstępna ocena AI wspiera samoobserwację, ale nie zastępuje badania.

Zobacz również

• Pieprzyki u dzieci — kiedy kontrola i co jest pilne
• Znamiona u dzieci — czy pieprzyk u mojego dziecka nie jest czerniakiem?
• Usuwanie znamion u dziecka
• Dermatoskopia — co to jest i jak działa
• Dermatoskopia a wideodermatoskopia — czym się różnią
• Mapowanie znamion
• Dermatoskopia paznokcia
• Ochrona dzieci przed słońcem