Rak płaskonabłonkowy paznokcia — pierwsze objawy, związek z HPV, rozpoznanie i leczenie z zachowaniem palca

Rak płaskonabłonkowy paznokcia długo wygląda jak coś zwyczajnego: kurzajka, która nie chce zejść, grzybica, przewlekły stan zapalny wału paznokciowego albo skutek urazu. Właśnie dlatego rozpoznaje się go z opóźnieniem, czasem po latach leczenia innych chorób [Starace i wsp., Dermatol Pract Concept 2018; Mazur i wsp., Cancers 2026]. A to najczęstszy nowotwór złośliwy aparatu paznokciowego [Lecerf i wsp., J Am Acad Dermatol 2013; Lipner i wsp., J Am Acad Dermatol 2026].

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest rak płaskonabłonkowy (kolczystokomórkowy) paznokcia, jak wygląda jego początek i postać zaawansowana, jaki ma związek z wirusem HPV, z czym bywa mylony, jak się go rozpoznaje i leczy oraz jakie jest rokowanie. Piszemy też, na czym polega nasza rola, gdy zmiana przy paznokciu budzi niepokój.

Rak płaskonabłonkowy paznokcia w skrócie

• To rak kolczystokomórkowy (płaskonabłonkowy, SCC) rozwijający się w aparacie paznokciowym: pod płytką, w łożysku, macierzy lub na wałach paznokciowych.
• Dotyczy głównie palców rąk, zwłaszcza wskazującego, środkowego i kciuka, częściej u mężczyzn po 50. roku życia [Lecerf i wsp. 2013; Lipner i wsp. 2026].
• Często ma związek z HPV, w tym z typami onkogennymi, takimi jak HPV 16 [Riddel i wsp. 2011; Shimizu i wsp. 2019].
• Udaje łagodne choroby: kurzajkę, grzybicę, zanokcicę. Typowe objawy to zgrubienie pod płytką, odklejanie płytki, sączenie i niszczenie płytki [Lecerf i wsp. 2013].
• Rozpoznanie daje tylko biopsja z badaniem histopatologicznym.
• Leczenie to całkowite wycięcie, zwykle z zachowaniem palca. Amputacja jest potrzebna rzadko, głównie przy naciekaniu kości [Lipner i wsp. 2026; Hwang i wsp. 2026].

Co to jest rak płaskonabłonkowy paznokcia?

Rak płaskonabłonkowy, nazywany też rakiem kolczystokomórkowym (ang. squamous cell carcinoma, SCC), wywodzi się z keratynocytów, czyli komórek naskórka, które wytwarzają keratynę. To to samo białko, z którego zbudowane są włosy i paznokcie [DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma]. Ogólnie o tym nowotworze piszemy w artykule rak kolczystokomórkowy — zdjęcia i objawy. Tutaj skupiamy się na jego szczególnej lokalizacji: aparacie paznokciowym.

Aparat paznokciowy to coś więcej niż płytka. Tworzą go:

• płytka paznokcia, czyli twarda, widoczna część,
• macierz, ukryta pod wałem przy nasadzie, z której rośnie płytka,
• łożysko, na którym płytka leży,
• wały paznokciowe, czyli fałdy skóry otaczające płytkę z boków i od nasady,
• hyponychium, skóra pod wolnym brzegiem paznokcia.

Rak płaskonabłonkowy może zacząć się w każdym z tych miejsc. W belgijskiej serii 58 chorych najczęściej dotyczył łożyska paznokcia [Lecerf i wsp. 2013]. W dużym wieloośrodkowym badaniu opisano dwie typowe postacie: przy paznokciu, jako brodawkowata grudka lub tarczka rosnąca na boki, oraz pod paznokciem, jako sączący się, owrzodziały guz naciekający skórę właściwą [Lipner i wsp. 2026].

Choroba Bowena paznokcia — rak in situ

Część raków płaskonabłonkowych paznokcia to postać in situ, czyli ograniczona do naskórka. Taką zmianę nazywa się chorobą Bowena albo śródnaskórkowym rakiem kolczystokomórkowym [DermNet — Intraepidermal squamous cell carcinoma]. W belgijskiej serii postać in situ stanowiła większość, bo 63% przypadków [Lecerf i wsp. 2013]. Choroba Bowena na palcach i paznokciach często wiąże się z zakażeniem HPV [Cabrera i wsp., Eur J Dermatol 2024; DermNet — Intraepidermal squamous cell carcinoma].

Pod paznokciem choroba Bowena może zacząć się jako czerwony podłużny pasek w płytce, który z czasem niszczy płytkę [DermNet — Intraepidermal squamous cell carcinoma]. Ogólnie śródnaskórkowy rak kolczystokomórkowy przechodzi w postać inwazyjną w około 5% przypadków [DermNet — Intraepidermal squamous cell carcinoma]. Więcej o tej chorobie piszemy w artykule choroba Bowena — objawy i leczenie.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Kto choruje na raka płaskonabłonkowego paznokcia?

Dwa największe opisy chorych dają podobny obraz:

• w belgijskiej serii z 15 lat 72,5% chorych stanowili mężczyźni, szczyt zachorowań przypadał na wiek 50–69 lat, palce rąk były zajęte w 98%, a najczęściej palec wskazujący i środkowy prawej ręki (po 20,8%) [Lecerf i wsp. 2013],
• w wieloośrodkowym badaniu 261 chorych z wielu krajów 72,4% stanowili mężczyźni, zwykle w szóstej dekadzie życia, a w 62% przypadków chorował palec wskazujący lub środkowy prawej ręki albo kciuk [Lipner i wsp. 2026].

Rak płaskonabłonkowy paznokcia u stopy zdarza się więc znacznie rzadziej niż na dłoni. Inne zmiany przy paznokciach stóp, od kostnej wyrośli po kłębczaka, opisujemy w artykule narośl na paznokciu u stopy.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Przyczyna nie jest do końca poznana. Opisuje się związek z wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), zwłaszcza typami wysokiego ryzyka, a także z urazami i promieniowaniem jonizującym [Starace i wsp. 2018].

HPV — wirus brodawczaka ludzkiego

Polskie wytyczne wymieniają zakażenie HPV wśród czynników ryzyka raka kolczystokomórkowego skóry [wytyczne NIO — raki skóry 2024]. Przy paznokciach ten związek jest szczególnie wyraźny:

• w przeglądzie przypadków raka kolczystokomórkowego palców związanego z HPV najczęstszym typem był HPV 16. Zmiany wyglądały zwykle jak uporczywe brodawki, utrzymujące się średnio 5,3 roku przed rozpoznaniem [Riddel i wsp., J Am Acad Dermatol 2011],
• w przeglądzie 136 przypadków raka paznokcia i choroby Bowena paznokcia z oznaczonym HPV połowę wiązano z typami wysokiego ryzyka, a 24% chorych miało w wywiadzie inne choroby związane z HPV. Autorzy sugerują możliwość przenoszenia wirusa między okolicą narządów płciowych a palcami [Shimizu i wsp., J Am Acad Dermatol 2019],
• w badaniu 261 chorych cechy zakażenia HPV w obrazie mikroskopowym (koilocyty) stwierdzono w 32,2% guzów, częściej w postaci in situ [Lipner i wsp. 2026].

Odsetek przypadków związanych z HPV różni się między badaniami i populacjami. W badaniu z Korei onkogenne typy HPV wykrywano w raku płaskonabłonkowym paznokcia rzadko [Lee i wsp., JAAD Int 2026]. Dlatego HPV nie jest jedyną możliwą przyczyną.

Czy kurzajka może przejść w raka?

Zwykłe kurzajki są bardzo częste i najczęściej wywołują je typy HPV 1, 2, 3, 4, 10, 27, 29 i 57. Lubią okolice paznokci, a przy dłuższym trwaniu mogą zniekształcać płytkę [DermNet — Viral warts]. To inne typy niż HPV 16, który najczęściej znajdowano w raku paznokcia związanym z HPV [Riddel i wsp. 2011]. Przegląd z 2011 roku zwraca jednak uwagę, że brodawki przy paznokciach i pod nimi wywołane przez typy wysokiego ryzyka niosą ryzyko przemiany nowotworowej, zarówno u osób z prawidłową, jak i z obniżoną odpornością [Riddel i wsp. 2011].

W praktyce kurzajka u dziecka czy młodej osoby, która ustępuje po leczeniu, nie jest powodem do niepokoju. Uwagi wymaga coś innego: zmiana brodawkowata u dorosłego, na jednym palcu, która od miesięcy nie reaguje na leczenie albo wraca. O kurzajkach na palcach i przy paznokciach piszemy w artykułach kurzajki na dłoniach i czy kurzajki są groźne.

Inne czynniki

• Osłabiona odporność. Polskie wytyczne wymieniają immunosupresję, np. po przeszczepieniu narządu, wśród czynników ryzyka raka kolczystokomórkowego [wytyczne NIO — raki skóry 2024]. W przeglądzie przypadków związanych z HPV immunosupresję stwierdzono jednak tylko u 6,8% chorych, więc w opisanych przypadkach dotyczył on głównie osób z prawidłową odpornością [Riddel i wsp. 2011].
• Urazy i promieniowanie jonizujące opisuje się jako czynniki związane z rakiem paznokcia [Starace i wsp. 2018].
• Lampy UV do manicure. Według modelu matematycznego ryzyko raka kolczystokomórkowego na grzbiecie dłoni z powodu lamp UVA jest bardzo małe, a rękawiczki bez końcówek palców zmniejszają je jeszcze bardziej [Diffey, Br J Dermatol 2012]. Szczegóły omawiamy w artykule lampa UV do paznokci a rak skóry. O wpływie solarium na nowotwory skóry piszemy w artykule solarium a nowotwory skóry.

Jak wygląda rak płaskonabłonkowy paznokcia? Objawy

Obraz jest bardzo zmienny, dlatego ten nowotwór nazywa się w literaturze „wielkim naśladowcą” wśród guzów paznokcia [Starace i wsp. 2018].

Początek raka płaskonabłonkowego paznokcia

Wczesne objawy są niepozorne [Starace i wsp. 2018; Lecerf i wsp. 2013; DermNet — Intraepidermal squamous cell carcinoma]:

• odklejanie się płytki od łożyska (onycholiza), często z zaczerwienieniem,
• zgrubienie i rogowacenie pod płytką, czyli żółtawe lub szare masy pod wolnym brzegiem,
• brodawkowata, szorstka grudka lub tarczka na wale paznokciowym, powoli rosnąca na boki,
• czerwony podłużny pasek w płytce przy chorobie Bowena,
• rzadziej brązowy pasek lub przebarwienie. W przeglądzie badań dermatoskopowych przebarwienie (brązowy pasek) stwierdzono w 89% zmian in situ, choć w przeglądzie było ich tylko 25 [Mazur i wsp. 2026].

Ostatni punkt jest ważny. Ciemny pasek w paznokciu kojarzy się z czerniakiem, ale może też być objawem raka płaskonabłonkowego in situ. Rozróżnienie wymaga badania, a często biopsji.

Objawy postaci zaawansowanej

Gdy nowotwór nacieka głębiej, pojawiają się [Lecerf i wsp. 2013; Starace i wsp. 2018; Lipner i wsp. 2026]:

• sączenie spod płytki,
• niszczenie i utrata płytki,
• owrzodzenie i krwawienie,
• ból, obrzęk i stan zapalny palca.

W badaniu 261 chorych sączenie spod płytki niezależnie wskazywało na postać naciekającą (iloraz szans 3,98), a ból i utrata płytki również częściej towarzyszyły rakowi naciekającemu [Lipner i wsp. 2026]. Ból, obrzęk i stan zapalny zwykle świadczą o naciekaniu z zajęciem kości [Starace i wsp. 2018]. W belgijskiej serii zajęcie kości było jednak rzadkie [Lecerf i wsp. 2013].

Z czym bywa mylony rak płaskonabłonkowy paznokcia?

Rak płaskonabłonkowy paznokcia często przypomina łagodne choroby, co opóźnia rozpoznanie [Mazur i wsp. 2026; Venturi i wsp., Diagnostics 2025; Hwang i wsp., Dermatol Surg 2026]. Najczęściej bywa brany za:

• kurzajkę przy paznokciu lub pod nim,
• grzybicę paznokcia, bo też daje zgrubienie i odklejanie płytki,
• zanokcicę, czyli przewlekły stan zapalny wału paznokciowego,
• skutki urazu, np. krwiak lub uszkodzenie płytki,
• czerniaka, gdy pojawia się przebarwienie [Mazur i wsp. 2026],
• inne guzy aparatu paznokciowego, łagodne i złośliwe [Starace i wsp. 2018].

Ostateczne rozstrzygnięcie zawsze należy do badania histopatologicznego.

Leczeniem grzybicy i innych nienowotworowych chorób paznokci zajmuje się nasz siostrzany serwis Twoja Dermatologia. Jeśli jednak „grzybica” dotyczy jednego paznokcia, nie ustępuje po leczeniu albo pojawia się przy niej narośl, sączenie lub krwawienie, warto ją pokazać lekarzowi pod kątem nowotworu.

Rak płaskonabłonkowy a czerniak paznokcia

To dwa różne nowotwory o odmiennym przebiegu i leczeniu:

Źródła tabeli: Lecerf i wsp. 2013; Mazur i wsp. 2026; Lipner i wsp. 2026; wytyczne NIO — czerniaki 2024; DermNet — Intraepidermal squamous cell carcinoma.

Polskie wytyczne dotyczące czerniaka zalecają przy lokalizacji podpaznokciowej amputację dalszego paliczka [wytyczne NIO — czerniaki 2024]. To zalecenie dotyczy czerniaka, a nie raka płaskonabłonkowego, i nie zastępuje decyzji zespołu prowadzącego o zakresie zabiegu w konkretnym przypadku. Przy raku płaskonabłonkowym bez naciekania kości pierwszym wyborem jest chirurgia oszczędzająca palec [Lipner i wsp. 2026]. Więcej o czerniaku w tej okolicy piszemy w artykule czerniak akralny — stopa, dłoń, paznokieć.

Kiedy pokazać paznokieć lekarzowi?

Większość zmian paznokci ma łagodną przyczynę. Lekarz powinien jednak obejrzeć paznokieć, gdy:

• zmiana dotyczy jednego palca i utrzymuje się od kilku tygodni lub narasta,
• „kurzajka” przy paznokciu u dorosłego nie reaguje na leczenie albo szybko wraca,
• płytka odkleja się, grubieje lub kruszy bez wyraźnej przyczyny, zwłaszcza na jednym palcu,
• spod płytki coś się sączy, zmiana krwawi lub pojawia się owrzodzenie,
• w płytce pojawia się czerwony lub brązowy podłużny pasek,
• palec boli, jest obrzęknięty, a stan zapalny nie mija,
• zmiana pojawiła się u osoby, która miała już raka skóry albo choroby związane z HPV.

Autorzy przeglądu badań dermatoskopowych podkreślają, że przy podejrzanych zmianach jednego palca próg do wykonania biopsji powinien być niski [Mazur i wsp. 2026]. Wcześniejsze rozpoznanie i biopsja mogą zwiększyć szansę na leczenie z zachowaniem palca [Hwang i wsp. 2026].

Jak rozpoznaje się raka płaskonabłonkowego paznokcia?

Badanie lekarskie i dermatoskopia

Lekarz ogląda paznokieć, wały paznokciowe i skórę wokół, pyta o czas trwania zmiany, dotychczasowe leczenie, urazy i choroby związane z HPV. Pomocna jest dermatoskopia paznokcia, czyli oglądanie płytki i skóry wokół w powiększeniu [Venturi i wsp. 2025]. W przeglądzie systematycznym 20 badań w postaci naciekającej najczęściej widziano [Mazur i wsp. 2026]:

• nadmierne rogowacenie pod płytką (89%),
• odklejanie się płytki (85%),
• nieregularne brzegi zmiany (72%),
• drobne wylewy w kształcie drzazg (52%).

W tym samym przeglądzie różnorodne naczynia w obrazie dermatoskopowym pomagały odróżnić raka od kurzajki [Mazur i wsp. 2026]. Dermatoskopia nie daje jednak rozpoznania. Pozwala wskazać zmianę, którą trzeba zbadać dalej. O tym, co widać w powiększeniu, piszemy w artykule dermatoskopia paznokcia.

Biopsja aparatu paznokciowego

Rozpoznanie potwierdza tylko badanie histopatologiczne tkanki pobranej z aparatu paznokciowego [Starace i wsp. 2018]. Sposób pobrania tkanki zależy od tego, gdzie leży zmiana: na wale, w łożysku czy w macierzy. Jak taki zabieg wygląda, czy boli i jak goi się paznokieć, wyjaśniamy w artykule biopsja spod paznokcia.

Patomorfolog opisuje, czy rak jest in situ, czy naciekający, oraz jego typ. W raku paznokcia wyróżnia się dwie główne postacie mikroskopowe: bazaloidną, związaną z HPV, i rogowaciejącą, niezwiązaną z HPV [Venturi i wsp. 2025]. Pomocniczo wykonuje się barwienia immunohistochemiczne, np. p16, które pośrednio wskazuje na zakażenie HPV [Cabrera i wsp. 2024; Venturi i wsp. 2025].

Badania obrazowe

Gdy rozpoznano raka, ważne jest sprawdzenie, czy nie nacieka kości paliczka. Podstawowym badaniem jest zdjęcie RTG palca [Starace i wsp. 2018]. W planowaniu leczenia pomaga też rezonans magnetyczny [Venturi i wsp. 2025]. Gdy węzły chłonne są powiększone, lekarz zleca ich dalszą diagnostykę.

HPV a badanie innych okolic ciała

Ponieważ część przypadków wiąże się z onkogennymi typami HPV, autorzy przeglądu choroby Bowena na palcach zalecają wykluczenie zmian w okolicy narządów płciowych [Cabrera i wsp. 2024]. Lekarz może więc zapytać o wcześniejsze choroby związane z HPV i zaproponować konsultację ginekologiczną lub urologiczną. To element dokładnej diagnostyki, a nie powód do wstydu.

Leczenie raka płaskonabłonkowego paznokcia

Celem leczenia jest całkowite usunięcie guza przy możliwie najlepszym zachowaniu funkcji palca [Venturi i wsp. 2025]. Warto wiedzieć, że dowody naukowe pochodzą głównie z opisów serii chorych. Przegląd Cochrane z 2023 roku nie znalazł ani jednego prospektywnego badania porównującego metody chirurgiczne w nowotworach aparatu paznokciowego [Hardie i wsp., Cochrane Evid Synth Methods 2023]. Wybór metody zależy więc od zasięgu guza, stanu kości i doświadczenia ośrodka.

Chirurgia mikrograficzna Mohsa

To metoda, w której guz wycina się warstwami, a każdy fragment od razu ocenia pod mikroskopem. Kolejne warstwy usuwa się tylko tam, gdzie zostały komórki nowotworu. Pozwala to oszczędzić zdrowe tkanki [wytyczne NIO — raki skóry 2024]. W 10-letnim doświadczeniu włoskiego ośrodka nawrót wystąpił u 2 chorych, a metoda pozwalała odróżnić naciek kości od stanu zapalnego i ograniczyć zbędne amputacje [Dika i wsp., Dermatol Surg 2015]. W wieloośrodkowym badaniu 261 chorych była najczęściej stosowaną metodą (39,5%) [Lipner i wsp. 2026].

Polskie wytyczne zalecają chirurgię Mohsa przy rakach skóry wysokiego ryzyka i zaznaczają, że w Polsce nie jest ona refundowana [wytyczne NIO — raki skóry 2024]. Dłonie i stopy należą w polskiej tabeli oceny ryzyka raka kolczystokomórkowego do lokalizacji wysokiego ryzyka [wytyczne NIO — raki skóry 2024].

Wycięcie całego aparatu paznokciowego

Alternatywą jest wycięcie całego aparatu paznokciowego z marginesem i pokrycie rany przeszczepem skóry pełnej grubości. We francuskiej serii 55 chorych bez naciekania kości, obserwowanych co najmniej 5 lat, nawrót wystąpił u 2 osób. Większość była bardzo zadowolona z efektu, choć wiele osób zgłaszało później nadwrażliwość palca na uderzenia (76%) i zimno (75%) [Topin-Ruiz i wsp., JAMA Dermatol 2017]. Po takim zabiegu paznokieć nie odrasta.

Amputacja paliczka

Amputacja dalszego paliczka nie jest leczeniem pierwszego wyboru [Lipner i wsp. 2026]. W przeglądzie piśmiennictwa najczęściej wiązała się z naciekaniem kości, nawrotem lub rozległym zajęciem tkanek, a przy zmianie ograniczonej do tkanek miękkich stosowano zwykle metody oszczędzające palec [Hwang i wsp. 2026]. W przeglądzie opisów przypadków związanych z HPV amputacji wymagało około 6% chorych [Riddel i wsp. 2011].

Metody nieoperacyjne

W chorobie Bowena na palcach opisuje się też leczenie miejscowe, np. imikwimodem, 5-fluorouracylem, terapią fotodynamiczną, krioterapią czy laserem. Autorzy przeglądu podkreślają jednak, że leczeniem z wyboru jest całkowite chirurgiczne usunięcie zmiany [Cabrera i wsp. 2024]. Polskie wytyczne przypominają, że metody bez oceny marginesów, takie jak laser, krioterapia czy elektrokoagulacja, nie pozwalają sprawdzić, czy nowotwór usunięto w całości, a złotym standardem w raku skóry pozostaje chirurgia [wytyczne NIO — raki skóry 2024]. Leczenie miejscowe, celowane w HPV i immunoterapia są w raku paznokcia nadal przedmiotem badań [Venturi i wsp. 2025].

Nawroty

Rak płaskonabłonkowy paznokcia ma skłonność do nawrotów. W belgijskiej serii nawrót po wszystkich metodach łącznie wystąpił u 30,6% chorych, częściej po zabiegach innych niż metoda Mohsa [Lecerf i wsp. 2013]. W nowszym badaniu 261 chorych odsetek nawrotów wynosił 9,7% i nie różnił się istotnie między metodami [Lipner i wsp. 2026]. Raki związane z HPV w okolicy paznokcia wracają po wycięciu częściej niż raki kolczystokomórkowe w innych miejscach [Riddel i wsp. 2011].

Rokowanie — czy rak płaskonabłonkowy paznokcia jest groźny?

Rokowanie jest na ogół dobre, jeśli nowotwór zostanie usunięty w całości, choć nawroty się zdarzają. Rak płaskonabłonkowy paznokcia rośnie zwykle powoli, a przerzuty, np. do węzłów chłonnych, są rzadkie, choć możliwe [Starace i wsp. 2018]. W belgijskiej serii większość przypadków była w postaci in situ [Lecerf i wsp. 2013].

Wiarygodnych statystyk przeżycia dla samej lokalizacji pod paznokciem brakuje, bo opisywane grupy chorych są małe i oceniane wstecznie [Hardie i wsp. 2023]. Na gorsze rokowanie wskazują: głęboki naciek, zajęcie kości, nawroty i opóźnione rozpoznanie. Późne rozpoznanie zmniejsza szansę na leczenie z zachowaniem palca, a więc zwiększa ryzyko utraty części palca i jego funkcji [Hwang i wsp. 2026].

Kontrole po leczeniu

Po leczeniu raka kolczystokomórkowego zaleca się kontrole skóry co kilka miesięcy przez pierwsze lata, potem rzadziej, zwykle do końca życia. Wytyczne NIO podają w różnych miejscach nieco inne odstępy, dlatego harmonogram ustala lekarz [wytyczne NIO — raki skóry 2024]. W ośrodku stosującym metodę Mohsa chorych kontrolowano co 6 miesięcy przez 5 lat [Dika i wsp. 2015]. Podczas kontroli lekarz ogląda bliznę, pozostałe paznokcie i skórę oraz węzły chłonne.

Jak zmniejszyć ryzyko i nie przegapić początku?

Nie ma sposobu, który całkowicie chroni przed rakiem paznokcia. Rozsądne kroki to:

• nie leczyć latami „kurzajki” bez diagnozy. Jeśli zmiana przy paznokciu u dorosłego nie ustępuje mimo leczenia, poproś o ocenę lekarza,
• nie wycinać i nie przypalać samodzielnie narośli przy paznokciu, bo opóźnia to rozpoznanie i utrudnia badanie,
• zgłaszać zmiany jednego paznokcia, które trwają lub narastają,
• pamiętać o kontrolach po leczeniu raka skóry i chorób związanych z HPV,
• przy manicure hybrydowym rozważyć rękawiczki bez końcówek palców, które według modelu obliczeniowego niemal eliminują i tak małe ryzyko raka skóry grzbietu dłoni związane z lampą (model nie dotyczył samego aparatu paznokciowego) [Diffey 2012].

Co możemy zrobić w Twoich Znamionach?

Ocena. Podczas wideodermatoskopii lekarz ogląda w powiększeniu zmiany skóry, a zmianę przy paznokciu lub w jego okolicy może ocenić w powiększeniu i zdecydować, czy wymaga dalszej diagnostyki. Badanie kosztuje 480 zł u dorosłych i 380 zł u dzieci.

Skierowanie. W wybranych ośrodkach (Poznań, Kraków, Lublin) cennik obejmuje chirurgię aparatu paznokciowego, czyli zabiegi pod płytką, w macierzy i łożysku (500 zł). Jeśli zmiana przy paznokciu wymaga biopsji, RTG lub leczenia operacyjnego, lekarz wyjaśni, jakie badanie jest potrzebne, i zdecyduje, czy biopsję można wykonać na miejscu, czy potrzebne jest skierowanie, np. do chirurga ręki lub ośrodka onkologicznego.

Gdy wynik budzi niepokój. Jeśli badanie histopatologiczne potwierdzi raka, lekarz omawia dalsze kroki zgodnie z wytycznymi, a w razie potrzeby organizujemy konsultację onkologiczną. Z dalszymi decyzjami nie zostajesz sam.

Kurzajki na palcach z dala od paznokcia i inne zmiany skóry dłoni lekarz może usunąć po ocenie, a metodę zawsze dobiera indywidualnie. Ceny znajdziesz w cenniku. O innych nowotworach skóry, w tym o raku podstawnokomórkowym, piszemy w osobnych artykułach.

Najczęstsze pytania

Jak wygląda początek raka płaskonabłonkowego paznokcia?

Najczęściej niepozornie: jako szorstka, brodawkowata grudka przy paznokciu, zgrubienie i rogowacenie pod płytką, odklejanie się płytki od łożyska albo zaczerwienienie wokół paznokcia. Postać in situ, czyli choroba Bowena paznokcia, może zaczynać się czerwonym podłużnym paskiem w płytce, a bywa też przebarwiona na brązowo. Takie objawy zwykle mają łagodną przyczynę. Niepokoić powinna zmiana na jednym palcu, która utrzymuje się od miesięcy lub nie reaguje na leczenie.

Jakie są pierwsze objawy raka na paznokciach?

To zależy od nowotworu. Rak płaskonabłonkowy daje zwykle zgrubienie pod płytką, jej odklejanie, brodawkowatą narośl, sączenie, krwawienie i stopniowe niszczenie płytki. Czerniak paznokcia zaczyna się najczęściej od brązowego lub czarnego podłużnego paska, ale może też nie mieć barwnika. Każdą zmianę dotyczącą jednego paznokcia, która trwa tygodniami lub narasta, powinien obejrzeć lekarz.

Czy da się wyleczyć raka płaskonabłonkowego paznokcia?

Zwykle tak, jeśli guz zostanie usunięty w całości, choć nie ma wiarygodnych statystyk wyleczeń dla tej lokalizacji. Podstawą leczenia jest całkowite usunięcie guza, najczęściej z zachowaniem palca, np. metodą Mohsa albo przez wycięcie całego aparatu paznokciowego z przeszczepem skóry. Amputacji paliczka wymagają zwykle zmiany naciekające kość, nawrotowe lub bardzo rozległe. Nowotwór może wracać, dlatego po leczeniu potrzebne są kontrole.

Jak długo można żyć z rakiem płaskonabłonkowym paznokcia?

Przerzuty tego nowotworu są rzadkie, choć możliwe, a znaczna część przypadków to rak in situ, ograniczony do naskórka. Wiarygodnych statystyk przeżycia dla samej lokalizacji pod paznokciem brakuje, bo opisywane serie chorych są niewielkie. Rokowanie pogarsza głębokie naciekanie, zajęcie kości i nawroty, dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie.

Czy kurzajka pod paznokciem może być rakiem?

Zwykle nie. Kurzajki przy paznokciach są częste i zwykle wywołują je inne typy wirusa brodawczaka niż te, które znajduje się w raku paznokcia. Rak płaskonabłonkowy paznokcia często wygląda jednak jak uporczywa kurzajka, a w przeglądzie przypadków związanych z HPV takie zmiany utrzymywały się średnio ponad 5 lat przed rozpoznaniem. Dlatego „kurzajka” u dorosłego, na jednym palcu, która nie reaguje na leczenie, wymaga oceny lekarza i często biopsji.

Czy przy raku płaskonabłonkowym paznokcia trzeba amputować palec?

Najczęściej nie. Gdy guz nie nacieka kości, leczeniem pierwszego wyboru jest chirurgia z zachowaniem palca. Amputacja dalszego paliczka bywa potrzebna przy naciekaniu kości, nawrocie po wcześniejszym leczeniu albo bardzo rozległym guzie. W przeglądzie przypadków związanych z HPV amputacji wymagało około 6% chorych.

Czy rak płaskonabłonkowy paznokcia jest zaraźliwy?

Sam nowotwór nie przenosi się z człowieka na człowieka. Część tych raków wiąże się jednak z zakażeniem onkogennymi typami HPV, a wirus może się przenosić, także drogą płciową. Badacze opisują możliwy związek z zakażeniem okolic narządów płciowych, dlatego lekarz może zapytać o inne choroby związane z HPV i zaproponować odpowiednie badania.

Podsumowanie

Rak płaskonabłonkowy paznokcia to najczęstszy nowotwór złośliwy aparatu paznokciowego. Dotyczy głównie palców rąk u mężczyzn po 50. roku życia i często wiąże się z HPV. Przez długi czas wygląda jak kurzajka, grzybica czy zanokcica, dlatego bywa rozpoznawany z opóźnieniem. Zmiana jednego paznokcia, która trwa lub narasta, sączy się, krwawi, niszczy płytkę albo jest „kurzajką” opierającą się leczeniu, wymaga oceny lekarza i zwykle biopsji. Wcześnie rozpoznany rak leczy się zazwyczaj z zachowaniem palca, a po leczeniu potrzebne są regularne kontrole.

Zobacz również

• Rak kolczystokomórkowy — zdjęcia i objawy
• Biopsja spod paznokcia i biopsja macierzy
• Dermatoskopia paznokcia
• Choroba Bowena — objawy i leczenie
• Narośl na paznokciu u stopy
• Konsultacje onkologiczne — nowotwory skóry