Szczepionka na czerniaka — jak działa szczepionka mRNA, wyniki badań i kiedy będzie dostępna
Hasło „szczepionka na czerniaka” wraca w mediach za każdym razem, gdy pojawiają się nowe wyniki badań. Warto od razu wyjaśnić najważniejsze: nie istnieje szczepionka, która chroniłaby przed zachorowaniem na czerniaka. To, co nazywa się szczepionką na czerniaka, jest lekiem dla osób, które już chorowały. Chodzi przede wszystkim o spersonalizowaną szczepionkę mRNA o nazwie intismeran autogene (wcześniej mRNA-4157 lub V940), przygotowywaną osobno dla każdego chorego na podstawie zmian genetycznych w jego guzie i podawaną po operacji razem z immunoterapią.
W sierpniu 2026 roku firmy Merck i Moderna ogłosiły, że badanie III fazy tej szczepionki osiągnęło główny cel [Merck i Moderna 2026]. Lek nie jest jednak zarejestrowany i można go otrzymać wyłącznie w badaniach klinicznych. Poniżej wyjaśniamy, jak działa, co dokładnie pokazały badania, czym różni się od terapii limfocytami TIL i co możesz zrobić już dziś, żeby czerniak nie zaskoczył Cię w zaawansowanym stadium.
Najlepszą ochroną przed groźnym czerniakiem jest wczesne wykrycie. Umów badanie znamion w jednym z naszych ośrodków:
- Warszawa - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
- Poznań - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
- Wrocław - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
- Kraków - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
- Szczecin - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
- Gdańsk - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
- Lublin - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
- Katowice - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
Nie ma Twojego miasta na liście? Zmianę możesz wstępnie ocenić online — prześlij zdjęcie do analizy AI. To wstępna ocena w oczekiwaniu na wizytę, która nie zastępuje badania.
Szczepionka na czerniaka w skrócie
- Szczepionki chroniącej przed czerniakiem nie ma. Badane szczepionki to leczenie dla osób po operacji czerniaka.
- Najbliżej rejestracji jest szczepionka mRNA intismeran autogene, podawana z pembrolizumabem po wycięciu czerniaka w stopniach IIB–IV.
- W badaniu II fazy KEYNOTE-942 nawrót lub zgon wystąpił u 22% chorych leczonych skojarzeniem i u 40% leczonych samym pembrolizumabem [Weber i wsp., Lancet 2024].
- Badanie III fazy INTerpath-001 z udziałem 1137 chorych osiągnęło w sierpniu 2026 roku główny cel, ale szczegółowe wyniki nie zostały jeszcze opublikowane [Merck i Moderna 2026].
- Szczepionka nie jest zarejestrowana ani w Unii Europejskiej, ani w Stanach Zjednoczonych. Nie ma też ustalonej ceny.
- Terapia limfocytami TIL (lifileucel) jest zarejestrowana w USA od 2024 roku, ale w Unii Europejskiej producent wycofał wniosek o rejestrację [FDA 2024; EMA 2025].
Centrum Badania Znamion
Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona
Czy istnieje szczepionka, która chroni przed czerniakiem?
Nie. Część nowotworów wywołują wirusy i przed nimi da się chronić szczepieniem. Najlepszym przykładem jest wirus brodawczaka ludzkiego (HPV): szczepienie zapobiega rozwojowi nowotworów, które ten wirus powoduje [WHO, HPV and cancer]. Szczepionka uczy układ odpornościowy rozpoznawać wirusa, zanim ten zdąży uszkodzić komórki.
Czerniak powstaje inaczej. Polskie wytyczne wymieniają jako najważniejsze czynniki ryzyka promieniowanie ultrafioletowe ze słońca i solarium, zwłaszcza oparzenia słoneczne w dzieciństwie i młodości, jasną karnację oraz predyspozycje genetyczne [wytyczne NIO 2024]. Nie ma tu zarazka, przeciw któremu można by się zaszczepić. Zmiany w DNA, które prowadzą do czerniaka, są u każdego chorego inne i pojawiają się dopiero w komórkach nowotworu.
Dlatego profilaktyka czerniaka nadal opiera się na dwóch filarach: ochronie skóry przed nadmiernym promieniowaniem UV i regularnym oglądaniu znamion, tak by ewentualnego czerniaka wykryć jak najwcześniej. O tym, jak chronić skórę, piszemy w artykule Profilaktyka czerniaka.
Czym są szczepionki przeciwnowotworowe?
Amerykański Narodowy Instytut Raka (NCI) dzieli szczepionki związane z nowotworami na zapobiegawcze, które chronią przed czynnikiem wywołującym raka, i lecznicze, przeznaczone dla osób, które już chorują. Szczepionki lecznicze nie działają przeciw przyczynie choroby, tylko przeciw samym komórkom nowotworowym [NCI, Cancer Treatment Vaccines].
Ich założenie jest proste. Komórki nowotworu mają na powierzchni białka, których nie ma w zdrowych komórkach albo jest ich znacznie mniej. Szczepionka ma nauczyć układ odpornościowy rozpoznawać te białka i niszczyć komórki, które je noszą. Szczepionki lecznicze można przygotować z komórek guza danego chorego, z antygenów typowych dla danego nowotworu albo z komórek dendrytycznych chorego [NCI, Cancer Treatment Vaccines].
Dotychczasowe próby w czerniaku
Czerniak od dawna jest poligonem doświadczalnym dla immunoterapii, ale szczepionki długo nie przynosiły przełomu. W badaniu, które doprowadziło do rejestracji ipilimumabu, ramieniem porównawczym była szczepionka peptydowa gp100. To ipilimumab, a nie szczepionka, wydłużył przeżycie chorych [wytyczne NIO 2024].
W Unii Europejskiej dopuszczony do obrotu jest talimogene laherparepvec (T-VEC, Imlygic) [EMA, Imlygic]. To zmodyfikowany wirus opryszczki, który wstrzykuje się bezpośrednio do zmian czerniaka. Namnaża się w komórkach nowotworu i je rozsadza, a przy okazji pobudza odpowiedź odpornościową. NCI zalicza go do terapii wirusami onkolitycznymi, które czasem opisuje się jako rodzaj szczepionki leczniczej. Wskazanie jest wąskie: dorośli z nieoperacyjnym czerniakiem z przerzutami regionalnymi lub odległymi (stopnie IIIB, IIIC i IVM1a), bez zajęcia kości, mózgu, płuc i innych narządów wewnętrznych [EMA, Imlygic].
Szczepionka mRNA na czerniaka: jak działa?
Intismeran autogene to zindywidualizowana terapia neoantygenowa oparta na mRNA [Merck i Moderna 2026]. Neoantygeny to fragmenty białek, które powstają wyłącznie w komórkach nowotworu w wyniku mutacji. Dla układu odpornościowego są obce, ale czerniak potrafi się przed nim ukrywać.
Każdy chory dostaje własną szczepionkę
Przygotowanie szczepionki przebiega w kilku krokach:
- Chirurg usuwa czerniaka, a w razie potrzeby także przerzuty w węzłach chłonnych.
- Materiał z guza trafia do laboratorium, gdzie określa się jego unikalny zestaw mutacji, swoisty „odcisk palca” nowotworu.
- Na tej podstawie projektuje się cząsteczkę mRNA, która koduje do 34 neoantygenów właściwych dla guza tego jednego chorego.
- Gotową szczepionkę podaje się domięśniowo co 3 tygodnie, maksymalnie 9 razy [Weber i wsp., Lancet 2024; Merck i Moderna 2026].
Po podaniu komórki chorego odczytują instrukcję zapisaną w mRNA i wytwarzają fragmenty białek nowotworu. Układ odpornościowy uczy się je rozpoznawać i tworzy limfocyty T, które mają wyszukiwać komórki czerniaka pozostałe w organizmie po operacji [Merck i Moderna 2026].
Dlaczego razem z immunoterapią?
Szczepionkę podaje się z pembrolizumabem, lekiem z grupy anty-PD-1. Czerniak potrafi „wyłączać” atakujące go limfocyty, wykorzystując receptor PD-1 na ich powierzchni. Pembrolizumab blokuje ten mechanizm, a szczepionka wskazuje limfocytom konkretny cel. Leki anty-PD-1 to dziś standardowe leczenie uzupełniające u chorych po wycięciu czerniaka w stopniach IIB–IV [Weber i wsp., Lancet 2024]. W Polsce takie leczenie finansuje program lekowy B.59 [MZ, załącznik B.59]. Badania sprawdzają więc, czy dodanie szczepionki do tego leczenia daje więcej niż samo leczenie.
Jak działa immunoterapia i jakie ma dzia łania niepożądane, opisujemy w artykule Immunoterapia czerniaka.
Wyniki badania II fazy KEYNOTE-942
W badaniu wzięło udział 157 chorych z USA i Australii po całkowitym wycięciu czerniaka w stopniach IIIB–IV. Dwie trzecie z nich (107 osób) otrzymywało szczepionkę z pembrolizumabem, a jedna trzecia (50 osób) sam pembrolizumab. Chorzy i lekarze wiedzieli, kto dostaje jakie leczenie [Weber i wsp., Lancet 2024].
Po około 2 latach obserwacji:
| wynik | szczepionka + pembrolizumab | sam pembrolizumab |
|---|---|---|
| nawrót lub zgon | 22% chorych | 40% chorych |
| bez nawrotu po 18 miesiącach | 79% | 62% |
| ciężkie działania niepożądane związane z leczeniem (stopień ≥3) | 25% | 18% |
Ryzyko nawrotu lub zgonu było w grupie ze szczepionką o około 44% mniejsze (współczynnik ryzyka 0,561). Większość działań niepożądanych była łagodna lub umiarkowana, a samej szczepionce nie przypisano żadnych zdarzeń zagrażających życiu ani zgonów [Weber i wsp., Lancet 2024].
Co oznacza p = 0,053?
Ten wynik często pomija się w doniesieniach medialnych. Wartość p mówi, jak łatwo podobna różnica mogłaby wyjść przypadkiem, gdyby leczenie w rzeczywistości nie działało. Zwyczajowo za istotny statystycznie uznaje się wynik z p poniżej 0,05. W KEYNOTE-942 dwustronna wartość p wyniosła 0,053, a przedział ufności współczynnika ryzyka (0,309–1,017) obejmował wartość 1, czyli brak różnicy [Weber i wsp., Lancet 2024].
Oznacza to, że wynik był obiecujący, ale na granicy pewności statystycznej. Do tego badanie było niewielkie i otwarte. Dlatego jego rezultaty potraktowano jako sygnał wart sprawdzenia w dużym badaniu III fazy, a nie jako dowód, który wystarczy do rejestracji leku.
Obserwacja pięcioletnia
Według komunikatu producentów pięcioletnie dane z KEYNOTE-942, przedstawione na kongresie ASCO w 2026 roku, pokazały zmniejszenie ryzyka nawrotu lub zgonu o 49% (współczynnik ryzyka 0,51) oraz ryzyka przerzutów odległych lub zgonu o 59% w porównaniu z samym pembrolizumabem [Merck i Moderna 2026]. To dane z tej samej, niewielkiej grupy chorych, przekazane w komunikacie firm, a nie w recenzowanej publikacji.
Badanie III fazy INTerpath-001
INTerpath-001 to badanie, od którego zależy rejestracja szczepionki. Objęło 1137 chorych po całkowitym wycięciu czerniaka skóry w stopniach IIB, IIC, III lub IV, którzy nie otrzymywali wcześniej leczenia systemowego. Chorych losowo przydzielano w proporcji 2:1 do szczepionki z pembrolizumabem albo placebo z pembrolizumabem. W odróżnieniu od badania II fazy ani chorzy, ani lekarze nie wiedzieli, kto dostaje szczepionkę [Merck i Moderna 2026].
19 sierpnia 2026 roku producenci ogłosili, że w zaplanowanej analizie pośredniej badanie osiągnęło:
- główny cel, czyli wydłużenie czasu przeżycia bez nawrotu choroby,
- kluczowy cel dodatkowy, czyli wydłużenie czasu bez przerzutów odległych.
Nie pojawiły się nowe sygnały dotyczące bezpieczeństwa. Badanie trwa dalej, by ocenić, czy szczepionka wydłuża także przeżycie całkowite [Merck i Moderna 2026].
Czego jeszcze nie wiemy? Komunikat nie podaje liczb: o ile zmniejszyło się ryzyko nawrotu, ilu chorych miało działania niepożądane, które grupy odniosły największą korzyść. Producenci zapowiedzieli przedstawienie danych na międzynarodowym kongresie medycznym i przekazanie ich urzędom rejestracyjnym [Merck i Moderna 2026]. Rzetelna ocena będzie możliwa dopiero po publikacji pełnych wyników.
W badaniu uczestniczyli także chorzy z Polski. Według rejestru ClinicalTrials.gov ośrodki badawcze działały m.in. w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie i Gliwicach oraz w szpitalach w Poznaniu, Gdańsku, Szczecinie, Bydgoszczy, Białymstoku, Kielcach i Siedlcach. Badanie nie rekrutuje już nowych uczestników, a z udziału wykluczono chorych z czerniakiem oka i błon śluzowych [ClinicalTrials.gov NCT05933577].
Kiedy szczepionka na czerniaka będzie dostępna?
Tego nie wiadomo. Droga leku od pozytywnego wyniku do pacjenta w Polsce wygląda zwykle tak:
- publikacja pełnych wyników i ich ocena przez środowisko naukowe,
- wniosek o rejestrację w amerykańskiej FDA i europejskiej EMA oraz ocena danych przez te urzędy,
- po rejestracji w Unii Europejskiej decyzja o refundacji w Polsce, na przykład przez dopisanie leku do programu lekowego.
Każdy z tych etapów może trwać wiele miesięcy. Przykład terapii TIL, opisany niżej, pokazuje też, że rejestracja w USA nie oznacza automatycznie rejestracji w Europie.
Kto mógłby otrzymać szczepionkę?
Jeśli szczepionka zostanie zarejestrowana, będzie przeznaczona dla tej samej grupy, którą badano: chorych po całkowitym usunięciu czerniaka skóry w stopniach IIB–IV, czyli z wysokim ryzykiem nawrotu [Merck i Moderna 2026]. Większość osób z czerniakiem nigdy nie będzie jej potrzebować. Polskie wytyczne podają, że w chwili rozpoznania około 80% chorych ma chorobę miejscową [wytyczne NIO 2024]. Czerniak in situ i czerniak w stopniu I leczy się zwykle samą operacją, a leczenie uzupełniające zaleca się dopiero od stopnia IIB. Co oznaczają poszczególne stopnie, wyjaśniamy w artykule Stopnie zaawansowania czerniaka.
Najlepszy moment to wczesne wykrycie
Ile kosztuje szczepionka na raka?
Spersonalizowana szczepionka mRNA na czerniaka nie ma ceny, bo nie jest zarejestrowana i nie można jej legalnie kupić ani w Polsce, ani za granicą. Producenci nie podali, ile będzie kosztować. Jeśli ktoś oferuje „szczepionkę na czerniaka” albo „szczepionkę na raka” za pieniądze, to nie jest lek, o którym mówią opisane wyżej wyniki badań.
Jedyną drogą dostępu do leków, które nie są jeszcze zarejestrowane, jest udział w badaniu klinicznym. Polskie wytyczne wskazują, że u chorych w stadium uogólnienia najbardziej właściwe jest leczenie właśnie w ramach badań klinicznych [wytyczne NIO 2024]. O to, czy w danym momencie prowadzi się badanie odpowiednie dla Twojej sytuacji, warto zapytać w ośrodku onkologicznym, który prowadzi leczenie.
Terapia limfocytami TIL — inna droga tej samej idei
Terapię limfocytami naciekającymi guz (TIL, od tumor-infiltrating lymphocytes) czasem myli się ze szczepionką, choć działa inaczej. Z usuniętego guza pobiera się limfocyty, które już „znają” czerniaka, namnaża je w laboratorium do ogromnych liczb i podaje choremu z powrotem we wlewie. Wcześniej chory dostaje chemioterapię, która oczyszcza miejsce dla nowych limfocytów, a później interleukinę 2, która pobudza ich działanie [EMA 2025].
Co pokazały badania
W badaniu III fazy prowadzonym w Holandii i Danii 168 chorych z nieoperacyjnym czerniakiem w stopniu IIIC lub IV, w większości po niepowodzeniu leczenia anty-PD-1, otrzymywało TIL albo ipilimumab [Rohaan i wsp., NEJM 2022]:
- odpowiedź na leczenie uzyskano u 49% chorych po TIL i u 21% po ipilimumabie,
- mediana czasu bez progresji wyniosła 7,2 miesiąca wobec 3,1 miesiąca,
- ciężkie działania niepożądane wystąpiły u wszystkich chorych leczonych TIL, głównie jako skutek chemioterapii poprzedzającej podanie limfocytów.
Lifileucel: rejestracja w USA, wycofany wniosek w Europie
16 lutego 2024 roku amerykańska FDA zarejestrowała lifileucel (Amtagvi), pierwszą terapię komórkową w czerniaku, w trybie przyspieszonym. Jest przeznaczona dla chorych z nieoperacyjnym lub przerzutowym czerniakiem po wcześniejszym leczeniu anty-PD-1. U 73 chorych leczonych zalecaną dawką odpowiedź uzyskano u 31,5% [FDA 2024].
W Unii Europejskiej producent wycofał wniosek o rejestrację 22 lipca 2025 roku. Europejska Agencja Leków miała zastrzeżenia: odsetek odpowiedzi był jej zdaniem zbyt niski, by ocenić realną korzyść, schemat leczenia powodował poważne działania niepożądane, w części przypadków śmiertelne, a dokumentacja dawki i produkcji była niepełna [EMA 2025]. Terapia TIL nie jest więc w Polsce dostępna jako zarejestrowany lek.
Jaki jest najnowszy lek na czerniaka dostępny w Polsce?
Choć szczepionka jest jeszcze w badaniach, chorzy w Polsce mają dziś dostęp do wielu nowoczesnych leków. Program lekowy B.59 finansuje [MZ, załącznik B.59; wytyczne NIO 2024]:
- immunoterapię anty-PD-1 (niwolumab, pembrolizumab) po operacji i w chorobie zaawansowanej,
- niwolumab z ipilimumabem, także w nowym wskazaniu: dwie dawki przed operacją u chorych z przerzutami w węzłach chłonnych wykrytymi przed zabiegiem,
- niwolumab z relatlimabem u chorych z czerniakiem zaawansowanym i ekspresją PD-L1 poniżej 1%,
- leczenie celowane inhibitorami BRAF i MEK u chorych z mutacją BRAF.
Kto i na jakich zasadach kwalifikuje się do tego leczenia, opisujemy w artykule Program lekowy B.59 — czerniak. Ogólne rokowanie w poszczególnych stadiach przedstawiamy w artykule Czy czerniak jest uleczalny?.
Kto wymyślił szczepionkę na czerniaka?
Nie ma jednego wynalazcy. Szczepionki przeciwnowotworowe bada się od dziesięcioleci. Intismeran autogene opracowują wspólnie firmy Moderna i Merck (poza Stanami Zjednoczonymi i Kanadą działająca jako MSD) [Merck i Moderna 2026].
Szczepionka korzysta z technologii mRNA, której przełomowe podstawy opisali Katalin Karikó i Drew Weissman. Wykazali oni, że chemiczna modyfikacja zasad w mRNA wytwarzanym w laboratorium niemal całkowicie znosi niepożądaną reakcję zapalną. Wyniki opublikowali w 2005 roku, a w 2023 roku otrzymali za nie Nagrodę Nobla [Nobel Prize 2023]. To samo odkrycie umożliwiło powstanie szczepionek mRNA przeciw COVID-19.
Producenci badają intismeran także w innych nowotworach. Program INTerpath obejmuje dziewięć badań II i III fazy, m.in. w niedrobnokomórkowym raku płuca, raku pęcherza moczowego i raku nerki [Merck i Moderna 2026].
Co możesz zrobić już dziś?
Szczepionka, jeśli zostanie zarejestrowana, będzie wsparciem dla chorych z zaawansowanym czerniakiem. Na to, czy ktoś w ogóle znajdzie się w tej grupie, ogromny wpływ ma moment wykrycia. Czerniak wykryty, gdy jest cienki, zwykle wymaga tylko zabiegu chirurgicznego i późniejszych kontroli.
- Oglądaj skórę raz w miesiącu, także plecy, z pomocą lustra lub drugiej osoby.
- Zgłoś się do lekarza, gdy znamię się zmienia, odstaje od pozostałych albo pojawia się nowa, nietypowa zmiana.
- Unikaj oparzeń słonecznych i solarium.
- Regularnie badaj znamiona w dermatoskopie, zwłaszcza gdy masz ich dużo, jasną karnację albo czerniaka w rodzinie.
Pamiętaj, że gołym okiem nie widać wszystkiego. Samoobserwacja pomaga zauważyć zmianę, ale jej ocenę zostaw lekarzowi z dermatoskopem.
Najczęstsze pytania
Kiedy będzie dostępna szczepionka na czerniaka?
Nie wiadomo. W sierpniu 2026 roku producenci ogłosili, że badanie III fazy INTerpath-001 osiągnęło główny cel, i zapowiedzieli rozmowy z urzędami rejestracyjnymi. Szczegółowych wyników jeszcze nie opublikowano, a szczepionka nie jest zarejestrowana ani w Stanach Zjednoczonych, ani w Unii Europejskiej. Po rejestracji w Polsce potrzebna będzie jeszcze decyzja o refundacji. Do tego czasu jest dostępna wyłącznie w badaniach klinicznych.
Ile kosztuje szczepionka na raka?
Spersonalizowana szczepionka mRNA na czerniaka nie ma ceny, bo nie jest zarejestrowana i nie można jej legalnie kupić. Producenci nie podali, ile będzie kosztować. Jeśli ktoś oferuje „szczepionkę na czerniaka” za pieniądze, to nie jest to lek, o którym mówią wyniki badań. O możliwość udziału w badaniu klinicznym warto zapytać w ośrodku onkologicznym, który prowadzi leczenie.
Jaki jest najnowszy lek na czerniaka?
W Polsce najnowsze możliwości to połączenie niwolumabu z relatlimabem w czerniaku zaawansowanym oraz immunoterapia niwolumabem z ipilimumabem podawana przed operacją u chorych z przerzutami w węzłach chłonnych. Oba sposoby leczenia finansuje program lekowy B.59. W Stanach Zjednoczonych od 2024 roku zarejestrowana jest terapia limfocytami TIL (lifileucel), która nie jest dostępna w Unii Europejskiej. Spersonalizowana szczepionka mRNA jest wciąż w badaniach.
Kto wymyślił szczepionkę na czerniaka?
Spersonalizowaną szczepionkę mRNA intismeran autogene opracowują wspólnie firmy Moderna i Merck (poza USA i Kanadą znana jako MSD). Korzysta ona z technologii mRNA, której podstawy stworzyli Katalin Karikó i Drew Weissman, laureaci Nagrody Nobla z 2023 roku. Szczepionki przeciwnowotworowe bada się jednak od dziesięcioleci i nie ma jednego wynalazcy.
Czy można zaszczepić się, żeby nie zachorować na czerniaka?
Nie. Nie istnieje szczepionka, która chroniłaby przed czerniakiem. Badane szczepionki są leczeniem dla osób, które już chorowały, i mają zmniejszyć ryzyko nawrotu po operacji. Przed czerniakiem chroni unikanie oparzeń słonecznych i solarium, a wczesne wykrycie zapewnia regularne badanie znamion.
Podsumowanie
Szczepionka na czerniaka to nie zastrzyk chroniący zdrowe osoby, tylko spersonalizowany lek mRNA dla chorych po operacji czerniaka w stopniach IIB–IV, podawany razem z pembrolizumabem. W badaniu II fazy zmniejszył ryzyko nawrotu, choć wynik był na granicy istotności statystycznej (p = 0,053). W sierpniu 2026 roku producenci ogłosili, że badanie III fazy INTerpath-001 osiągnęło główny cel, ale pełne wyniki nie są jeszcze znane, a lek nie jest zarejestrowany i dostępny poza badaniami klinicznymi. Terapia TIL jest zarejestrowana w USA, ale nie w Unii Europejskiej. Najskuteczniejszą bronią pozostaje wczesne wykrycie czerniaka, kiedy wystarcza zabieg chirurgiczny.
Zobacz również:
Zobacz również
Ostatnia aktualizacja medyczna: 07.10.2026 · Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej.
Źródła:
- Weber J.S. i wsp. — Individualised neoantigen therapy mRNA-4157 (V940) plus pembrolizumab versus pembrolizumab monotherapy in resected melanoma (KEYNOTE-942): a randomised, phase 2b study — Lancet 2024
- Merck i Moderna — Phase 3 INTerpath-001 trial of intismeran autogene plus KEYTRUDA met endpoints of RFS and DMFS in patients with completely resected stage IIB-IV melanoma (komunikat, 19.08.2026)
- ClinicalTrials.gov — NCT05933577: A Clinical Study of Intismeran Autogene (V940) Plus Pembrolizumab in People With High-Risk Melanoma (V940-001)
- Rohaan M.W. i wsp. — Tumor-Infiltrating Lymphocyte Therapy or Ipilimumab in Advanced Melanoma — NEJM 2022
- FDA — FDA Approves First Cellular Therapy to Treat Patients with Unresectable or Metastatic Melanoma (Amtagvi, 16.02.2024)
- EMA — Amtagvi (lifileucel): application withdrawn (22.07.2025)
- EMA — Imlygic (talimogene laherparepvec): EPAR
- National Cancer Institute — Cancer Treatment Vaccines
- WHO — Human papillomavirus and cancer (fact sheet)
- Rutkowski P. i wsp. — Wytyczne postępowania diagnostyczno-terapeutycznego u chorych na czerniaki, NIO-PIB, wersja 2 (10.2024)
- Ministerstwo Zdrowia — Załącznik B.59 Leczenie chorych na czerniaka skóry lub błon śluzowych (wykaz refundacyjny, 2026)
- Nobel Prize — The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2023: Katalin Karikó, Drew Weissman (komunikat prasowy)