Dermatoskopia miejsc intymnych — jak wygląda badanie znamion w pachwinach, okolicy narządów płciowych i odbytu

Znamię w pachwinie, na wardze sromowej, mosznie, prąciu albo przy odbycie to coś, o czym wiele osób woli nie mówić nawet lekarzowi. Tymczasem właśnie takie miejsca najłatwiej przeoczyć, bo nikt ich nie ogląda na co dzień. Dermatoskopia miejsc intymnych to po prostu obejrzenie znamion w tej okolicy w powiększeniu, tak samo jak na plecach czy nogach.

W Twoich Znamionach okolice intymne ogląda się w ramach badania całej skóry, jeśli pacjent wyrazi na to zgodę, bez dodatkowej opłaty. Poniżej wyjaśniamy, dlaczego ta okolica należy do pełnego badania, jak krok po kroku wygląda wizyta, jak dba się o prywatność, co lekarz widzi w dermatoskopie i co dzieje się, gdy zmiana wymaga dalszej diagnostyki.

Dermatoskopia miejsc intymnych w skrócie

• Dlaczego warto: nowotwór skóry może pojawić się także na narządach płciowych [AAD — Skin cancer: know how to spot it], a czerniak sromu bywa wykrywany późno [Murzaku i wsp. 2014].
• Jak często są tam zmiany barwnikowe: ma je mniej więcej co dziesiąta kobieta na sromie [Murzaku i wsp. 2014]. Wiele z nich jest łagodnych.
• Na czym polega badanie: lekarz ogląda skórę w powiększeniu dermatoskopem lub wideodermatoskopem. Badanie jest bezbolesne.
• Zgoda i prywatność: okolice intymne bada się tylko za zgodą pacjenta. Masz prawo do poszanowania intymności i do obecności osoby bliskiej [Ustawa o prawach pacjenta, art. 20–21].
• Cena: wideodermatoskopia całej skóry kosztuje 480 zł u dorosłych, bez dopłaty za okolice intymne.
• Czego nie obejmuje: błon śluzowych, czyli wnętrza pochwy, kanału odbytu czy żołędzi pod napletkiem. Badanie skóry nie zastępuje wizyty u ginekologa, urologa ani proktologa.

Dlaczego okolice intymne należą do pełnego badania znamion?

Komórki barwnikowe są w skórze całego ciała, więc znamiona pojawiają się wszędzie, także na wzgórku łonowym, wargach sromowych, mosznie, prąciu, w pachwinach, między pośladkami i wokół odbytu. Amerykańska Akademia Dermatologii przypomina, że nowotwór skóry może rozwinąć się nawet na narządach płciowych, a niektóre nowotwory skóry powstają w miejscach, które nie są wystawione na słońce [AAD — Skin cancer: know how to spot it].

Są trzy powody, dla których warto tej okolicy nie pomijać:

1. Nikt jej nie ogląda. Znamię na plecach zauważy czasem partner albo lekarz przy innej okazji. Zmiany na sromie, mosznie czy przy odbycie widzi zwykle tylko ich właściciel, i to pod niewygodnym kątem.
2. Czerniak w tej okolicy bywa rozpoznawany późno. Przegląd badań nad zmianami barwnikowymi sromu wskazuje, że czerniak sromu jest często wykrywany późno i przez to ma złe rokowanie [Murzaku i wsp. 2014]. Czerniak błon śluzowych to około 1,1% wszystkich czerniaków, ale bywa późno rozpoznawany także dlatego, że często jest bezbarwnikowy [DermNet — Mucosal melanoma].
3. Łagodne zmiany wyglądają tu czasem nietypowo. Znamiona okolic narządów płciowych mogą pod mikroskopem przypominać zmiany złośliwe, a mimo to zachowywać się łagodnie [Gleason i wsp. 2008]. Ocena w powiększeniu może pomóc odróżnić zmiany, które można obserwować, od tych, które trzeba zbadać dokładniej, choć kryteria dermatoskopowe dla tej okolicy nie są jeszcze dobrze ugruntowane [Ronger-Savle i wsp. 2011].

Wiele zmian w okolicach intymnych okazuje się niegroźnych. Badanie nie ma straszyć, tylko dać pewność, że nic ważnego nie zostało pominięte.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Co obejmuje badanie okolic intymnych?

Podczas badania znamion lekarz ogląda skórę, czyli:

• pachwiny i wzgórek łonowy,
• zewnętrzną skórę narządów płciowych: wargi sromowe większe, moszną, trzon prącia,
• krocze, pośladki i szparę międzypośladkową,
• skórę wokół odbytu.

Badanie znamion nie obejmuje błon śluzowych: wnętrza pochwy, wewnętrznej powierzchni warg sromowych mniejszych, żołędzi i wewnętrznej blaszki napletka ani kanału odbytu. Zmiany w tych miejscach ocenia ginekolog, urolog lub proktolog. Badanie skóry nie zastępuje też cytologii ani badania ginekologicznego.

Jeśli lekarz zauważy zmianę na granicy skóry i błony śluzowej, obejrzy ją, a gdy wymaga dalszej diagnostyki, wyjaśni, do kogo się zgłosić.

Jak przebiega dermatoskopia miejsc intymnych krok po kroku

1. Rozmowa. Lekarz pyta o znamiona, które się zmieniły, o czerniaka w rodzinie, przebyte leczenie i przyjmowane leki. To dobry moment, by powiedzieć, że w okolicy intymnej masz zmianę, która Cię niepokoi, albo że wolisz, by tej okolicy nie badać.
2. Badanie całej skóry. Do badania rozbierasz się do bielizny. Lekarz ogląda kolejno wszystkie okolice ciała, także skórę głowy, stopy i paznokcie, i w powiększeniu ocenia znamiona. Jak wygląda badanie paznokci, opisujemy w artykule dermatoskopia paznokcia.
3. Okolice intymne — tylko za zgodą. Skórę okolic intymnych lekarz ogląda tylko wtedy, gdy się na to zgodzisz. Odsłaniasz wtedy na krótko potrzebny fragment ciała. Lekarz ogląda skórę i znamiona dermatoskopem albo wideodermatoskopem, czyli kamerą z powiększeniem połączoną z komputerem. Różnicę między tymi urządzeniami wyjaśniamy w artykule dermatoskopia a wideodermatoskopia.
4. Dokumentacja. Zdjęcia zmian, które wymagają obserwacji, trafiają do dokumentacji medycznej. Na kolejnej wizycie lekarz porównuje obraz i ocenia, czy coś się zmieniło. Na czym to polega, opisujemy w artykule mapowanie znamion.
5. Omówienie wyniku. Lekarz mówi, które zmiany są łagodne, które warto obserwować, a które wymagają usunięcia lub dalszej diagnostyki.

Ile czasu trwa dermatoskopia?

Na pełne badanie znamion rezerwujemy 30 minut. Jeśli znamion jest dużo, lekarz poświęca więcej czasu, by ocenić je podczas jednej wizyty. Obejrzenie samej okolicy intymnej zwykle zajmuje kilka minut. Wizyta kontrolna, obejmująca znamiona wskazane przez lekarza na poprzednim badaniu, trwa zwykle 15–20 minut.

Prywatność, komfort i Twoje prawa

Badanie okolic intymnych bywa krępujące, i to zrozumiałe. Warto wiedzieć, co gwarantują przepisy. Ustawa o prawach pacjenta stanowi, że:

• masz prawo do poszanowania intymności i godności, w szczególności podczas udzielania świadczeń, a osoba wykonująca zawód medyczny ma obowiązek tak postępować [Ustawa o prawach pacjenta, art. 20 i 22],
• na Twoje życzenie przy badaniu może być obecna osoba bliska. Lekarz może tego odmówić tylko z powodu zagrożenia epidemicznego lub bezpieczeństwa zdrowotnego pacjenta i odnotowuje to w dokumentacji [Ustawa o prawach pacjenta, art. 21],
• obecność innych osób, np. studentów, wymaga Twojej zgody [Ustawa o prawach pacjenta, art. 22],
• możesz zgodzić się na badanie lub odmówić zgody, także na jego część [Ustawa o prawach pacjenta, art. 16].

W praktyce pomaga kilka prostych rzeczy:

• powiedz na początku, czy chcesz, by lekarz obejrzał okolice intymne, i czy jest tam konkretna zmiana, o którą Ci chodzi,
• jeśli coś jest dla Ciebie trudne, poproś, by lekarz uprzedzał, co za chwilę zrobi,
• zapytaj o wszystko, czego nie rozumiesz w ocenie lub zaleceniach.

Czy na badaniu znamion trzeba zdjąć majtki?

Nie. Do badania całej skóry rozbierasz się do bielizny i bieliznę zostawiasz. Okolice intymne lekarz ogląda tylko wtedy, gdy się na to zgodzisz. Wtedy prosi o odsłonięcie potrzebnego fragmentu skóry na krótką chwilę, a potem możesz się ubrać. Pełne wskazówki, jak przygotować się do wizyty, znajdziesz w artykułach jak przygotować się do wideodermatoskopii i jak przygotować się do badania znamion.

Czy przed badaniem trzeba golić okolice intymne?

Nie trzeba. Owłosienie zwykle nie przeszkadza w obejrzeniu znamion. Golenie tuż przed wizytą może natomiast podrażnić skórę: zaczerwienienie, drobne zacięcia i krostki po goleniu utrudniają ocenę. Jeśli włosy są bardzo długie, wystarczy je przyciąć nożyczkami lub maszynką bez golenia do skóry. Gdy chcesz się ogolić, zrób to kilka dni przed badaniem.

Przed wizytą nie stosuj też w tej okolicy samoopalacza ani kremów barwiących, które mogą zmienić kolor skóry.

Co lekarz widzi w dermatoskopie w okolicy intymnej?

Dermatoskop powiększa obraz i oświetla skórę tak, że widać struktury niewidoczne gołym okiem. W okolicy intymnej pomaga zwłaszcza odróżnić od siebie zmiany ciemne i czerwone, które z daleka wyglądają podobnie.

Kilka liczb pokazuje, ile może wnieść powiększenie, ale każda pochodzi z małej, wyselekcjonowanej próby. W badaniu 256 chorych (po 32 zmiany z każdej grupy, m.in. pojedyncze naczyniaki rogowaciejące, czerniaki i pigmentowane raki podstawnokomórkowe) ciemne jeziorka naczyniowe wskazywały na naczyniaka rogowaciejącego z czułością około 94% i swoistością około 99% i nie występowały w czerniakach ani w rakach podstawnokomórkowych. Badano jednak pojedyncze naczyniaki w ogóle, a nie tylko te w okolicy intymnej [Zaballos i wsp. 2007]. W wieloośrodkowym badaniu zmian barwnikowych błon śluzowych i ich granicy ze skórą obszary bez struktur w kolorze niebieskim, szarym lub białym wskazały wszystkie czerniaki w badanej grupie, przy swoistości około 82%, czyli część zmian łagodnych też miała takie cechy [Blum i wsp. 2011]. Czerniaków było tam jednak tylko 11 na 140 zmian, więc to wskazówka dla lekarza, a nie test, który daje pewność.

Opisy poszczególnych zmian znajdziesz w artykułach: pieprzyk w miejscu intymnym, czarne plamki na wargach sromowych i grudki perliste prącia. O czerniaku w tej okolicy piszemy w artykule czerniak błon śluzowych.

Kiedy dermatoskopia nie wystarcza?

Dermatoskopia pomaga zdecydować, co obserwować, a co zbadać dokładniej, ale nie daje ostatecznego rozpoznania. Autorzy badania zmian barwnikowych sromu (68 zmian, w tym 5 czerniaków) podkreślają, że w razie wątpliwości konieczna jest biopsja i badanie histopatologiczne [Ronger-Savle i wsp. 2011]. Zmiany złośliwe występowały częściej u osób starszych [Blum i wsp. 2011], dlatego nowa ciemna plama na sromie, prąciu lub przy odbycie u osoby w średnim lub starszym wieku wymaga szczególnej uwagi.

Jeśli znamię z okolicy narządów płciowych zostaje wycięte, ważne jest, by patomorfolog wiedział, skąd pochodzi. Znamiona tej okolicy bywają pod mikroskopem niepokojące mimo łagodnego przebiegu, a bez tej informacji łatwo o nadrozpoznanie czerniaka i niepotrzebnie rozległą operację [Gleason i wsp. 2008].

Pokaż lekarzowi bez zwłoki zmianę w okolicy intymnej, która:

• jest nowa lub zmienia wielkość, kształt albo kolor,
• krwawi, swędzi, sączy lub boli bez wyraźnej przyczyny,
• tworzy ranę, która nie goi się od kilku tygodni,
• jest guzkiem, który szybko rośnie, także jeśli nie jest ciemny [DermNet — Mucosal melanoma].

Jak wygląda uczulenie w miejscach intymnych?

To częste pytanie, ale dotyczy innego problemu niż znamiona. Kontaktowe zapalenie skóry w okolicy intymnej daje zwykle zaczerwienienie i świąd, czasem pieczenie i łuszczenie. Zapalenie skóry prawie zawsze swędzi [DermNet — Contact dermatitis]. W okolicy narządów płciowych podrażnienie wywołują często wilgoć i zbyt intensywne mycie, a uczulenie najczęściej zapachy, konserwanty i guma [DermNet — Genital skin problems]. Podobne objawy dają też infekcje, a swędzenie okolic łonowych bywa objawem wszawicy łonowej [DermNet — Pubic lice].

Takie dolegliwości ocenia ginekolog, urolog albo lekarz zajmujący się chorobami skóry. Leczeniem zapaleń i uczuleń skóry zajmuje się nasz serwis siostrzany twojadermatologia.pl.

Co, jeśli zmianę trzeba usunąć?

O tym, czy i jak usunąć zmianę ze skóry okolic intymnych, lekarz decyduje dopiero po badaniu. Znamię barwnikowe, które budzi wątpliwości, usuwa się chirurgicznie w całości, a tkanka trafia do badania histopatologicznego. Laser stosuje się do zmian, które lekarz ocenił jako łagodne i które nie są znamionami barwnikowymi.

Usunięcie po ocenie dotyczy skóry pachwin i wzgórka łonowego. W cenniku okolice intymne to szczególna lokalizacja: usunięcie zmiany laserem kosztuje w większości naszych ośrodków 460 zł, a chirurgicznie 680 zł, plus 150 zł za badanie histopatologiczne, gdy jest potrzebne. Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem. Zmiany na wargach sromowych, trzonie prącia, mosznie, żołędzi, błonie śluzowej czy w kanale odbytu lekarz ocenia i w razie potrzeby kieruje do ginekologa, urologa lub proktologa; nie podajemy dla nich ceny.

Jeśli badanie histopatologiczne wykaże nowotwór złośliwy, lekarz omawia dalsze kroki zgodnie z wytycznymi, a w razie potrzeby organizujemy konsultację onkologiczną.

Ile kosztuje dermatoskopia miejsc intymnych?

W Twoich Znamionach nie ma osobnej usługi „dermatoskopia miejsc intymnych”. Okolice intymne ogląda się w ramach wideodermatoskopii, czyli badania znamion na całej skórze, jeśli pacjent wyrazi na to zgodę. Badanie kosztuje 480 zł u dorosłych i nie ma za tę okolicę dopłaty. Aktualne ceny znajdziesz w cenniku. Jak wygląda badanie znamion u dzieci, opisujemy w artykule dermatoskopia u dzieci.

Dermatoskopu nie zastąpi też aplikacja w telefonie. Zdjęcie znamienia może pomóc zauważyć, że coś się zmienia, ale nie zastąpi badania — piszemy o tym w artykule dermatoskop czy aplikacja.

Jak samodzielnie oglądać okolice intymne?

Między wizytami warto raz w miesiącu obejrzeć skórę okolic intymnych przy dobrym świetle, z lusterkiem ręcznym, siedząc lub stojąc z jedną nogą opartą na krześle. Jeśli masz tam znamię, zrób mu zdjęcie telefonem, by za kilka miesięcy porównać. Samoobserwacja pomaga zauważyć zmianę, ale gołym okiem nie widać wszystkiego, a łagodne znamiona w tej okolicy często wyglądają nietypowo. Szczegółowy sposób oglądania opisujemy we wspomnianym wyżej artykule o pieprzyku w miejscu intymnym, a ogólnie o samym badaniu w artykule dermatoskopia — co to jest.

Najczęstsze pytania

Czy na badaniu znamion trzeba zdjąć majtki?

Nie. Do badania całej skóry rozbierasz się do bielizny. Okolice intymne lekarz ogląda tylko wtedy, gdy się na to zgodzisz: prosi wtedy o odsłonięcie potrzebnego fragmentu skóry na krótką chwilę, a potem możesz się z powrotem ubrać. Jeśli w tej okolicy masz znamię, które Cię niepokoi, powiedz o tym na początku wizyty.

Ile czasu trwa dermatoskopia?

W Twoich Znamionach na pełne badanie znamion, czyli wideodermatoskopię całej skóry, rezerwujemy 30 minut. Przy dużej liczbie znamion lekarz poświęca więcej czasu. Obejrzenie samej okolicy intymnej zajmuje zwykle kilka minut. Wizyta kontrolna jest krótsza, zwykle 15–20 minut.

Czy przed badaniem trzeba golić okolice intymne?

Nie. Owłosienie zwykle nie przeszkadza w obejrzeniu znamion, a golenie tuż przed wizytą może podrażnić skórę i utrudnić ocenę. Jeśli włosy są bardzo długie, wystarczy je przyciąć. Gdy chcesz się ogolić, zrób to kilka dni wcześniej, żeby skóra zdążyła się uspokoić.

Jak wygląda uczulenie w miejscach intymnych?

Najczęściej jako zaczerwienienie, świąd, pieczenie, czasem obrzęk lub łuszczenie skóry w miejscu kontaktu z drażniącą lub uczulającą substancją, np. środkiem myjącym, zapachem, konserwantem czy gumą [DermNet — Genital skin problems]. To nie jest zmiana znamienia, tylko stan zapalny skóry. Takie objawy ocenia lekarz zajmujący się chorobami skóry lub ginekolog albo urolog, bo podobnie mogą wyglądać infekcje.

Czy badanie okolic intymnych kosztuje dodatkowo?

Nie. W Twoich Znamionach okolice intymne ogląda się w ramach badania całej skóry, jeśli pacjent wyrazi na to zgodę. Wideodermatoskopia całego ciała kosztuje 480 zł u dorosłych i nie ma za tę okolicę żadnej dopłaty.

Czy mogę nie zgodzić się na badanie okolic intymnych?

Tak. Masz prawo zgodzić się na badanie albo odmówić zgody, także na jego część [Ustawa o prawach pacjenta, art. 16]. Lekarz obejrzy wtedy pozostałą skórę. Warto jednak wiedzieć, że nowotwór skóry może pojawić się także na narządach płciowych [AAD — Skin cancer: know how to spot it], dlatego jeśli w tej okolicy jest znamię, które się zmienia, krwawi lub swędzi, lepiej je pokazać.

Czy dermatoskopia miejsc intymnych boli?

Nie. Dermatoskopia to obejrzenie skóry w powiększeniu, z dobrym oświetleniem. Nie wymaga nacięcia, znieczulenia ani pobierania wymazów. Lekarz przykłada urządzenie do skóry albo ogląda zmianę z bliska, więc możesz poczuć jedynie lekki dotyk.

Podsumowanie

Dermatoskopia miejsc intymnych to zwykła część pełnego badania znamion: lekarz ogląda w powiększeniu skórę pachwin, narządów płciowych, krocza i okolicy odbytu, ale tylko wtedy, gdy pacjent się na to zgodzi. Badanie jest bezbolesne, trwa kilka minut i nie wymaga golenia ani zdejmowania bielizny na cały czas wizyty. Pomaga odróżnić łagodne znamiona, melanozę i naczyniaki od zmian, które trzeba zbadać dokładniej, a w razie wątpliwości rozstrzyga biopsja. W Twoich Znamionach okolice intymne ogląda się w ramach wideodermatoskopii całej skóry za 480 zł, bez dopłaty.