Guzki na stopie — zdjęcia i opis: guzek na podeszwie, grzbiecie stopy, pięcie i palcu

Guzek na stopie łatwo zauważyć, bo przeszkadza przy chodzeniu, uwiera w bucie albo widać go przy obcinaniu paznokci. Dobra wiadomość jest taka, że zdecydowana większość guzków na stopie to zmiany łagodne. W analizie 623 guzów i zmian guzopodobnych stopy i stawu skokowego, które usunięto w jednym szpitalu w ciągu 10 lat, łagodnych było 97,1% [Tay i wsp. 2021]. Stopa ma jednak swoją specyfikę: czerniak na podeszwie bywa mylony z kurzajką, odciskiem albo raną, a błędne rozpoznanie na początku wiąże się z gorszym rokowaniem [Sondermann i wsp. 2016].

W tym artykule opisujemy guzki na stopie według miejsca, w którym się pojawiają: od spodu stopy, na grzbiecie, na pięcie i na palcach. Wyjaśniamy, jak wyglądają i czym się różnią, które guzki zdarzają się u dzieci, jakie cechy powinny niepokoić i do jakiego lekarza zgłosić się z daną zmianą. Ogólnie o guzkach w skórze i pod skórą piszemy w artykule guzek pod skórą, a o całej kończynie w artykule guzki na nogach.

Guzki na stopie w skrócie

• Od spodu stopy najczęściej spotyka się kurzajki podeszwowe i odciski. Głębszy, twardy guzek w łuku stopy to zwykle włókniak podeszwy (choroba Ledderhose'a) [DermNet: Viral warts; DermNet: Plantar fibromatosis].
• Na grzbiecie stopy miękki, gładki guzek to najczęściej torbiel galaretowata, która często znika sama [NHS: Ganglion cyst].
• Na pięcie drobne miękkie grudki, które pojawiają się przy staniu i znikają po odciążeniu stopy, to guzki piezogeniczne [DermNet: Piezogenic papules].
• Na palcach twardy guzek pod paznokciem dużego palca może być kostną wyroślą, a bolesny czerwony staw dużego palca napadem dny moczanowej [DermNet: Subungual exostosis; NHS: Gout].
• Sygnały alarmowe to guzek, który rośnie, jest twardy i nieruchomy, krwawi, owrzodział, ma ciemny lub różowy kolor albo nie reaguje na leczenie „kurzajki” [NICE NG12; DermNet: Acral lentiginous melanoma].
• Zdjęcie nie wystarczy. Rozpoznanie stawia lekarz po obejrzeniu i dotknięciu zmiany, często z dermatoskopem, USG lub RTG.

Jak opisać guzek na stopie? Cechy, na które patrzy lekarz

Zanim porównasz swój guzek z jakimkolwiek zdjęciem, zwróć uwagę na kilka cech. Te same pytania zada lekarz.

• Gdzie dokładnie jest? Podeszwa, pięta, łuk stopy, grzbiet, bok stopy przy dużym palcu, palec, okolica paznokcia. Miejsce zawęża listę możliwych przyczyn bardziej niż wygląd.
• Czy jest w skórze, czy pod nią? Zmiana w skórze zmienia jej powierzchnię, kolor lub układ linii papilarnych. Guzek pod skórą wyczuwasz palcami, a skóra nad nim wygląda normalnie.
• Czy jest twardy, czy miękki? Czy się przesuwa? Miękki, sprężysty guzek przesuwalny względem podłoża częściej jest torbielą lub tłuszczakiem. Twardy i nieruchomy wymaga dokładniejszej oceny [NHS: Ganglion cyst].
• Czy boli i kiedy? Ból przy chodzeniu, ból przy ściskaniu stopy z boków albo nagły, silny ból stawu to różne tropy.
• Czy zmienia się przy obciążeniu? Guzki, które pojawiają się tylko przy staniu, to typowa cecha grudek piezogenicznych [DermNet: Piezogenic papules].
• Jak szybko rośnie? Guzek, który powiększa się z tygodnia na tydzień albo z miesiąca na miesiąc, wymaga wizyty, nawet jeśli nie boli [NICE NG12].

Dobrym pomysłem jest zrobienie zdjęcia guzka z linijką obok. Za kilka tygodni łatwiej ocenisz, czy się zmienił, a lekarz dostanie konkretną informację.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Guzek na stopie od spodu

Podeszwa to miejsce stale uciskane przy chodzeniu, więc nawet mała zmiana szybko daje się odczuć. Oto najczęstsze przyczyny guzka od spodu stopy.

Kurzajka podeszwowa

Kurzajki na stopie wywołuje wirus brodawczaka ludzkiego (HPV). Na podeszwie są wciśnięte w skórę przez ciężar ciała, więc wyglądają jak płaskie, twarde, zrogowaciałe zgrubienia, które bolą przy nacisku. Typową cechą są drobne czerwone lub czarne punkty, czyli zakrzepłe naczynia włosowate, widoczne zwłaszcza po zeskrobaniu zrogowaciałej warstwy [DermNet: Viral warts]. Kurzajka przerywa też linie papilarne skóry. Są szczególnie częste u dzieci w wieku szkolnym [DermNet: Viral warts]. Szczegółowo opisujemy je w artykule kurzajka na stopie.

Odcisk i modzel

Odcisk to mała, twarda grudka zrogowaciałej skóry, a modzel to większy obszar zgrubiałej, szorstkiej skóry. Powstają w miejscach ucisku i tarcia, na stopach, palcach i dłoniach [NHS: Corns and calluses]. W odróżnieniu od kurzajki odcisk nie ma czarnych punkcików naczyń [DermNet: Viral warts]. Odciskami zajmuje się podolog. Nie wycinaj ich samodzielnie, a przy cukrzycy, zaburzeniach krążenia lub obniżonej odporności nie lecz ich w domu, tylko pokaż lekarzowi [NHS: Corns and calluses].

Włókniak podeszwy (choroba Ledderhose'a)

To twarde, nieprzesuwalne guzki w rozcięgnie podeszwowym, czyli mocnym paśmie tkanki biegnącym od pięty do podstaw palców. Leżą zwykle w środkowej lub przyśrodkowej części podeszwy, w łuku stopy. Rosną powoli, na początku często nie bolą, później mogą przeszkadzać przy chodzeniu [DermNet: Plantar fibromatosis]. Skóra nad nimi jest zwykle niezmieniona. To choroba łagodna, częstsza u mężczyzn w średnim i starszym wieku, czasem współistniejąca z przykurczem Dupuytrena na dłoni [DermNet: Plantar fibromatosis; Adler i Dixon 2026]. W cytowanej serii operowanych zmian stopy był to najczęstszy łagodny guz [Tay i wsp. 2021].

Leczy się ją najpierw zachowawczo: wkładkami odciążającymi, fizjoterapią, czasem zastrzykami, a operację zostawia się na sytuacje, gdy inne metody zawiodą [DermNet: Plantar fibromatosis]. Chorobą Ledderhose'a zajmuje się ortopeda. Więcej w artykule włókniak na stopie.

Nerwiak Mortona — „kamyk w bucie”

Nerwiak Mortona to pogrubienie tkanki wokół podrażnionego nerwu między kośćmi śródstopia. Typowo daje kłujący, palący ból między trzecim a czwartym palcem i uczucie, jakby pod stopą tkwił kamyk albo guzek. Może towarzyszyć mu mrowienie lub drętwienie palców. Objawy nasilają się w ciasnych butach i na wysokim obcasie [NHS: Morton's neuroma]. Zwykle nie widać go z zewnątrz. Leczy go lekarz rodzinny i ortopeda lub podolog: zaczyna się od szerokich butów, wkładek i leków przeciwbólowych [NHS: Morton's neuroma].

Bolesne czerwone guzki na podeszwie

Bolesne, czerwone guzki i zgrubienia na podeszwach, które pojawiają się nagle u dziecka lub młodej osoby, mogą być idiopatycznym zapaleniem gruczołów potowych podeszew. Sprzyjają mu upał, wilgoć, wysiłek i nadmierne pocenie się stóp, a chodzenie bywa bolesne. Zmiany zwykle ustępują same w ciągu około 4 tygodni, choć mogą nawracać [DermNet: Idiopathic plantar hidradenitis]. Mimo to taki obraz warto pokazać lekarzowi, bo czerwony, bolesny guzek ma też inne, wymagające leczenia przyczyny.

Porowiak — „wielki naśladowca” na podeszwie

Porowiak ekrynowy to rzadki, łagodny guz gruczołu potowego. Zwykle ma postać pojedynczej, twardej grudki, najczęściej na podeszwie lub dłoni, u starszych osób. Ze względu na zmienny wygląd nazywa się go „wielkim naśladowcą” [Kyrmanidou i wsp. 2023]. Ma to znaczenie w obie strony: porowiak może przypominać inne zmiany, a czerniak bez barwnika na podeszwie może przypominać porowiaka [DermNet: Acral lentiginous melanoma]. Dlatego taką zmianę usuwa się z badaniem histopatologicznym.

Guzki na pięcie

Pięta to miejsce dwóch bardzo różnych zmian. Guzki piezogeniczne to miękkie grudki w kolorze skóry na tylnej i bocznej krawędzi pięty. Powstają, gdy tkanka tłuszczowa przeciska się przez skórę właściwą pod ciężarem ciała. Uwypuklają się przy staniu, znikają po odciążeniu stopy, dają się ucisnąć i często występują na obu stopach. Zwykle nie bolą i nie wymagają leczenia. Są częstsze u osób z nadwagą, płaskostopiem i dużym obciążeniem stóp [DermNet: Piezogenic papules].

Drugą zmianą są twarde, zrogowaciałe miejsca na pięcie: modzele i kurzajki. Rzadko na pięcie rozwija się czerniak akralny, który na początku jest płaską, brązową plamą, a dopiero później może tworzyć guzek [DermNet: Acral lentiginous melanoma].

Guz na stopie u góry: grzbiet i boki stopy

Torbiel galaretowata (ganglion)

To najczęstszy „miękki guz” na grzbiecie stopy. Torbiel galaretowata jest gładka, wypełniona płynem i może mieć od wielkości ziarnka grochu do kilku centymetrów. Zwykle nie boli, choć może uwierać w bucie lub boleć przy ruchu w sąsiednim stawie [NHS: Ganglion cyst]. W serii 623 operowanych zmian stopy i stawu skokowego torbiele galaretowate stanowiły ponad 90% zmian guzopodobnych [Tay i wsp. 2021].

Torbiel często znika sama w ciągu kilku miesięcy do roku. Nie wolno jej rozgniatać ani przekłuwać. Jeśli przeszkadza, lekarz może ją nakłuć i odessać płyn, podać steroid albo usunąć chirurgicznie. Po wycięciu zwykle nie wraca, choć bywa inaczej [NHS: Ganglion cyst]. Torbielami galaretowatymi zajmuje się ortopeda lub chirurg.

Guzki przy stawach: dna moczanowa i reumatoidalne zapalenie stawów

Dna moczanowa zwykle zaczyna się nagłym, silnym bólem stawu, najczęściej dużego palca, ze skórą nad nim gorącą, obrzękniętą i zaczerwienioną [NHS: Gout]. U osób nieleczonych, mniej więcej po 10 latach od pierwszego napadu, mogą tworzyć się guzki dnawe: twarde zgrubienia pod skórą zbudowane z kryształów kwasu moczowego. Pojawiają się wokół łokci, dłoni i stóp. Zawierają białą, pastowatą masę i mogą przebijać się przez skórę [DermNet: Gout]. Rozpoznanie wymaga badań, m.in. poziomu kwasu moczowego we krwi, a leczenie prowadzi lekarz rodzinny lub reumatolog [NHS: Gout].

W reumatoidalnym zapaleniu stawów choroba często zaczyna się od drobnych stawów dłoni i stóp. U części chorych wokół zajętych stawów pojawiają się twarde zgrubienia pod skórą, czyli guzki reumatoidalne [NHS: Rheumatoid arthritis symptoms]. Bolesne, obrzęknięte i sztywne rano stawy stóp to powód do wizyty u lekarza rodzinnego, który w razie potrzeby skieruje do reumatologa.

Haluks — twardy guz z boku stopy

Twarde, kostne zgrubienie z boku stopy przy dużym palcu to najczęściej haluks. Duży palec często odchyla się w stronę pozostałych, a skóra nad zgrubieniem bywa twarda, zaczerwieniona lub obrzęknięta. Ból nasila się w butach i przy chodzeniu [NHS: Bunions]. Haluksa nie da się usunąć domowymi sposobami. Gdy przeszkadza, pomaga podolog lub ortopeda, a jedyną metodą usunięcia jest operacja [NHS: Bunions].

Tłuszczak i kaszak

Na stopie, podobnie jak w innych miejscach, może pojawić się tłuszczak, czyli miękki, przesuwalny guzek z tkanki tłuszczowej [DermNet: Lipoma], oraz kaszak, czyli torbiel naskórkowa. Na podeszwach, gdzie nie ma mieszków włosowych, torbiel naskórkowa może powstać po urazie, który „wszczepił” komórki naskórka w głąb skóry [DermNet: Epidermoid cyst]. O tłuszczakach piszemy w artykule tłuszczak.

Guzek na palcu u stopy

Kostna wyrośl pod paznokciem

Twardy guzek pod paznokciem, najczęściej dużego palca stopy, zwykle po jego wewnętrznej stronie, może być wyroślą kostną podpaznokciową. To łagodny guz z kości i chrząstki. Rośnie powoli przez tygodnie lub miesiące, unosi płytkę paznokcia i odkleja ją od łożyska, co często boli. Połowa opisanych przypadków dotyczy osób przed 20. rokiem życia. Rozpoznanie potwierdza zdjęcie RTG, a leczeniem jest chirurgiczne usunięcie [DermNet: Subungual exostosis]. W tym samym miejscu lekarz różnicuje kurzajkę podpaznokciową, ziarniniak naczyniowy, kłębczaka i czerniaka bezbarwnikowego [DermNet: Subungual exostosis].

Kłębczak — mały guzek, który bardzo boli

Kłębczak to zwykle pojedyncza, czerwononiebieska grudka o średnicy 1–2 cm w okolicy łożyska paznokcia. Jego typową cechą jest silny ból, nasilający się przy zmianie temperatury lub ucisku. Zwykle rozwija się pod paznokciem lub na dłoni, u młodych dorosłych [DermNet: Glomus tumour]. Bardzo bolesna grudka przy paznokciu palca stopy również wymaga diagnostyki.

Ziarniniak naczyniowy

To czerwony, mięsisty guzek o średnicy zwykle 5–10 mm, który rośnie szybko, w ciągu kilku tygodni, i krwawi przy najmniejszym urazie [DermNet: Pyogenic granuloma]. Najważniejszą zmianą, od której trzeba go odróżnić, jest czerniak bezbarwnikowy, który nawet w dermatoskopie może wyglądać podobnie. Dlatego przy wątpliwościach usunięty ziarniniak oddaje się do badania histopatologicznego [DermNet: Pyogenic granuloma]. Więcej w artykule ziarniniak naczyniowy.

Kurzajki na palcach i guzek przy stawie palca

Kurzajki pospolite lubią grzbiety palców stóp i okolice paznokci [DermNet: Viral warts]. Twardy guzek przy stawie palca, któremu towarzyszy ból i obrzęk, częściej wiąże się ze stawem, na przykład z dną moczanową, niż ze skórą [NHS: Gout].

Guzki w skórze stopy: włókniak, naczyniak, znamię

Część guzków na stopie leży w samej skórze. To zakres, w którym lekarz ocenia zmianę dermatoskopem.

Włókniak twardy to twarda, zwykle brązowawa lub różowa grudka o średnicy około 0,5–1,5 cm, najczęściej na podudziach, choć może pojawić się w dowolnym miejscu skóry. Po ściśnięciu skóry z boków zapada się, tworząc dołeczek [DermNet: Dermatofibroma]. Opisujemy go w artykule włókniak twardy.

Na stopie mogą pojawić się też wypukłe znamiona barwnikowe. Każde nowe znamię na podeszwie, które nie znika po kilku tygodniach, warto pokazać lekarzowi [NHS: Lumps; DermNet: Acral lentiginous melanoma].

Grudki na stopie — drobne zmiany na skórze stóp

W opisie zmian skórnych grudka to mała, wyniesiona zmiana o średnicy do 1 cm, a guzek to zmiana większa niż 1 cm, położona zwykle głębiej, w skórze właściwej i tkance podskórnej [DermNet: Terminology]. W praktyce pacjenci używają tych słów zamiennie, ale rozróżnienie pomaga: drobne grudki na stopach to najczęściej zmiany samej skóry, a większe guzki częściej wychodzą z głębszych tkanek, stawów czy ścięgien.

Twarda grudka na stopie to często:

• odcisk, czyli mała grudka twardej, zrogowaciałej skóry w miejscu ucisku i tarcia [NHS: Corns and calluses],
• kurzajka, która ma drobne czarne lub czerwone punkciki naczyń włosowatych i przerywa linie papilarne [DermNet: Viral warts],
• włókniak twardy i rzadki porowiak, opisane wyżej.

Łuszczące się, czerwonobrązowe ogniska na podeszwach mogą być porokeratozą, czyli rzadkim zaburzeniem rogowacenia skóry [DermNet: Porokeratosis]; opisujemy ją w artykule porokeratozy. Miękkie grudki na pięcie, które uwypuklają się przy staniu i znikają po odciążeniu stopy, to guzki piezogeniczne [DermNet: Piezogenic papules]. Swędzące czerwone grudki, które pojawiły się nagle po pobycie na trawie, w lesie czy na plaży, to często ukąszenia owadów: mały, obrzęknięty guzek, który może być czerwony i swędzieć [NHS: Insect bites and stings]. Drobne swędzące pęcherzyki i łuszczenie między palcami czy na podeszwach to najczęściej grzybica lub wyprysk. Takimi zmianami zajmuje się nasz serwis siostrzany Twoja Dermatologia.

Grudki na stopach u dziecka to najczęściej kurzajki, które u dzieci w wieku szkolnym są szczególnie częste i często znikają samoistnie [DermNet: Viral warts; Bruggink i wsp. 2013]. Więcej o zmianach u dzieci piszemy niżej.

Jedna grudka zawsze zasługuje na uwagę: taka, która rośnie, krwawi, ma kilka kolorów, owrzodziała albo nie goi się mimo leczenia „odcisku” czy „kurzajki”. Czerniak na stopie bywa początkowo brany za łagodną zmianę, co opóźnia rozpoznanie [Soon i wsp. 2003; Sondermann i wsp. 2016]. Taką grudkę lekarz ogląda w dermatoskopie i w razie wątpliwości usuwa z badaniem histopatologicznym.

Jak wygląda guz nowotworowy na stopie?

Nowotwory złośliwe stopy są rzadkie, ale łatwo je przeoczyć, bo często udają łagodne zmiany. Oto te, które trzeba znać.

Czerniak akralny i czerniak bez barwnika

Czerniak akralny rozwija się na dłoniach, podeszwach i pod paznokciami, częściej na stopach. Na początku jest to zwykle nowa, jasno- lub ciemnobrązowa plama układająca się wzdłuż listewek skórnych, która w zaawansowanej postaci może tworzyć guzek i owrzodzieć. Część czerniaków akralnych nie ma barwnika i wygląda jak kurzajka, odcisk albo łagodny guzek [DermNet: Acral lentiginous melanoma].

Czerniak bez barwnika jest często różowy, czerwony albo w kolorze skóry i nie spełnia kryteriów ABCDE. Dla takich zmian DermNet proponuje zapamiętać „trzy R”: red (czerwony), raised (wypukły), recent change (niedawno się zmienił) [DermNet: Amelanotic melanoma]. Polskie wytyczne podkreślają, że do oceny zmian na dłoniach i podeszwach stosuje się osobne kryteria dermatoskopowe niż na reszcie skóry [wytyczne NIO 2024].

Jak często takie pomyłki się zdarzają? W niemieckim ośrodku 30% ze 107 czerniaków stopy rozpoznano początkowo jako coś innego, m.in. przewlekłą ranę, znamię, krwiak, grzybicę, kurzajkę lub zanokcicę. Błędne rozpoznanie opóźniało właściwe rozpoznanie o 9 miesięcy (mediana), a w tej grupie 5-letnie przeżycie całkowite wynosiło 63,5% wobec 88,4%, a przeżycie bez nawrotu choroby 47,8% wobec 72,7% u chorych rozpoznanych od razu [Sondermann i wsp. 2016]. W amerykańskiej serii 18 z 53 czerniaków podeszwy i paznokci stóp początkowo błędnie rozpoznano, m.in. jako kurzajkę, modzel, grzybicę lub ciało obce, a u połowy z tych 18 chorych zmiana nie miała barwnika [Soon i wsp. 2003]. Więcej o tej postaci czerniaka piszemy w artykule czerniak akralny — stopa, dłoń, paznokieć i na stronie czerniak na dłoniach i podeszwach stóp.

Rak brodawkowaty podeszwy

Rzadką odmianą raka kolczystokomórkowego, która dotyczy stóp, jest rak brodawkowaty podeszwy (epithelioma cuniculatum). Leczy się go chirurgicznie, przez wycięcie z marginesem zdrowych tkanek, a w zaawansowanych przypadkach może wymagać rozległego zabiegu [Shwe Daniel i wsp. 2023]. To kolejny powód, by „kurzajkę” u dorosłego, która rośnie mimo leczenia, pokazać lekarzowi.

Mięsak Kaposiego

Postać klasyczna dotyczy głównie starszych mężczyzn i często zaczyna się od płaskich plam na jednym lub obu podudziach, które przechodzą w tabliczki i guzki [DermNet: Kaposi sarcoma]. Inne postacie wiążą się z zakażeniem HIV lub leczeniem immunosupresyjnym [DermNet: Kaposi sarcoma].

Mięsaki tkanek miękkich

Mięsaki to rzadkie nowotwory tkanek miękkich, które często tworzą guz wyczuwalny pod skórą. Brytyjskie wytyczne NICE zalecają rozważenie pilnego USG u dorosłego z niewyjaśnionym guzem, który się powiększa, a u dzieci i młodzieży bardzo pilnego [NICE NG12]. NHS radzi pokazać lekarzowi guzek, który rośnie, jest twardy i nieruchomy albo wraca po usunięciu [NHS: Lumps].

Guzki na stopie u dziecka

U dzieci najczęstszą przyczyną guzka na stopie jest kurzajka. W holenderskim badaniu dzieci w wieku 4–12 lat brodawki skórne na dłoniach lub stopach miała co trzecia osoba, a połowa dzieci pozbyła się ich samoistnie w ciągu roku [Bruggink i wsp. 2013]. Kurzajkę, która nie boli i nie przeszkadza, można więc obserwować. Inne przyczyny guzków na stopie u dziecka:

• guzki piezogeniczne na piętach, które pojawiają się przy staniu [DermNet: Piezogenic papules],
• bolesne, czerwone guzki na podeszwach po wysiłku w upale, czyli zapalenie gruczołów potowych, które zwykle mija samo w ciągu kilku tygodni [DermNet: Idiopathic plantar hidradenitis],
• kostna wyrośl pod paznokciem dużego palca, częsta przed 20. rokiem życia [DermNet: Subungual exostosis],
• znamiona barwnikowe, w tym wrodzone, które rosną razem z dzieckiem.

Guzek u dziecka, który rośnie bez wyraźnej przyczyny, wymaga szybkiej oceny i USG [NICE NG12].

Guzki na stopie — porównanie w tabeli

Tabela pomaga się zorientować, ale nie zastąpi badania. Te same objawy mogą mieć różne przyczyny.

Kiedy z guzkiem na stopie do lekarza?

Umów wizytę szybko, jeśli guzek:

• rośnie albo zmienia się w ciągu tygodni lub miesięcy [NICE NG12],
• jest twardy i nieruchomy albo utrzymuje się dłużej niż 2 tygodnie bez wyjaśnienia [NHS: Lumps],
• krwawi, sączy się, owrzodział albo nie goi się,
• jest różowy, czerwony, ciemnobrązowy lub czarny i pojawił się niedawno [DermNet: Amelanotic melanoma],
• wygląda jak kurzajka lub odcisk, ale nie reaguje na leczenie [Soon i wsp. 2003],
• unosi lub zniekształca paznokieć albo pod paznokciem pojawiło się ciemne przebarwienie, które nie wynika z urazu [DermNet: Subungual exostosis; NHS: Melanoma symptoms],
• odrasta po wcześniejszym usunięciu [NHS: Lumps].

Pilnie (a poza godzinami pracy przychodni w nocnej i świątecznej opiece zdrowotnej) zgłoś się z nagłym bólem i obrzękiem stawu, który się nasila, zwłaszcza gdy masz wysoką gorączkę, dreszcze lub nudności, bo to może być zakażenie stawu [NHS: Gout], oraz z bardzo bolesnym, gorącym lub zaczerwienionym guzkiem [NHS: Ganglion cyst].

Osoby z cukrzycą lub zaburzeniami krążenia nie powinny samodzielnie leczyć zmian na stopach, nawet zwykłych odcisków [NHS: Corns and calluses].

Do jakiego lekarza z guzkiem na stopie?

To zależy od tego, gdzie leży zmiana.

• Zmiana w skórze (kurzajka, włókniak, naczyniak, znamię, różowy lub ciemny guzek, zmiana, która krwawi): lekarz zajmujący się zmianami skóry. W Twoich Znamionach oceni ją w dermatoskopie i w razie potrzeby usunie z badaniem histopatologicznym albo skieruje dalej.
• Guz pod skórą związany ze stawem, ścięgnem lub kością (włókniak podeszwy, torbiel galaretowata, nerwiak Mortona, haluks, kostna wyrośl): ortopeda lub chirurg zajmujący się stopą. Tych chorób nie leczymy.
• Odciski, modzele, wkładki: podolog.
• Bolesne, obrzęknięte stawy i guzki przy stawach: lekarz rodzinny, a następnie reumatolog.
• Nie wiesz, od czego zacząć: lekarz rodzinny, który zbada stopę i zleci podstawowe badania.

Jak lekarz diagnozuje guzek na stopie?

• Wywiad i badanie. Lekarz pyta, od kiedy jest zmiana, czy rośnie, czy boli, czy był uraz, jakie masz choroby. Ogląda i dotyka guzka, sprawdza, czy się przesuwa i czy zmienia się przy obciążeniu stopy.
• Dermatoskopia. Przy zmianach w skórze pozwala odróżnić kurzajkę, naczyniak, włókniak i znamię. Na podeszwach stosuje się osobne kryteria oceny [wytyczne NIO 2024]. W Twoich Znamionach zmiany skóry oceniamy w wideodermatoskopii, która kosztuje 480 zł u dorosłych i 380 zł u dzieci.
• Zeskrobanie warstwy rogowej. Po delikatnym ścięciu zrogowacenia w kurzajce pojawiają się punkcikowate krwawienia z naczyń, a w odcisku nie [DermNet: Viral warts].
• USG i rezonans. Pokazują, czy guz jest torbielą, czy litą zmianą, i jak głęboko sięga. Są podstawą oceny guzów pod skórą, w tym włókniaka podeszwy [DermNet: Plantar fibromatosis; NICE NG12].
• RTG. Potwierdza zmiany kostne, na przykład kostną wyrośl pod paznokciem [DermNet: Subungual exostosis].
• Badania krwi. Przy podejrzeniu dny lekarz zleca oznaczenie kwasu moczowego [NHS: Gout].
• Biopsja i badanie histopatologiczne. Rozstrzygają, gdy obraz jest niejasny. Przy zmianach na stopie, które budzą choćby cień podejrzenia, autorzy badań nad czerniakiem stopy zalecają, by jak najwcześniej rozważyć biopsję [Sondermann i wsp. 2016].

Leczenie i usuwanie guzków na stopie

Leczenie zależy od rozpoznania. Część zmian nie wymaga żadnego zabiegu (guzki piezogeniczne, mała torbiel galaretowata, kurzajka u dziecka, która nie przeszkadza), część leczy się zachowawczo (odciski, nerwiak Mortona, wczesna choroba Ledderhose'a), a część trzeba usunąć.

W Twoich Znamionach zajmujemy się zmianami w skórze stopy:

• Kurzajki: w większości naszych ośrodków usuwamy je laserem CO2. Pierwsza kurzajka kosztuje 460 zł, każda kolejna podczas tej samej wizyty 100 zł. O przebiegu zabiegu piszemy w artykule usuwanie kurzajek laserem.
• Inne łagodne zmiany skóry (np. włókniak, naczyniak, znamię): lekarz dobiera metodę po obejrzeniu zmiany. Stopa to szczególna lokalizacja, więc w naszych ośrodkach z laserem zabieg laserowy kosztuje 460 zł, a usunięcie chirurgiczne 680 zł.
• Zmiany, które budzą wątpliwości: wycinamy chirurgicznie i oddajemy do badania histopatologicznego (150 zł). Wynik zwykle jest gotowy po 14–21 dniach. Jeśli okaże się złośliwy, lekarz omawia dalsze kroki zgodnie z wytycznymi i w razie potrzeby organizujemy konsultację onkologiczną.

Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem. Rana na podeszwie jest obciążana przy każdym kroku, dlatego lekarz omawia z Tobą, jak odciążyć stopę w pierwszych dniach po zabiegu. Kontrola ze zdjęciem szwów po zabiegu wykonanym u nas jest bezpłatna.

Guzów głębokich, takich jak włókniak podeszwy, torbiel galaretowata, nerwiak Mortona, haluks czy kostna wyrośl, nie leczymy. Lekarz może je wstępnie ocenić i podpowiedzieć, do kogo się zgłosić.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka choroba powoduje guzy na stopach?

Najczęściej to nie choroba ogólna, tylko miejscowa zmiana: kurzajka podeszwowa, odcisk, torbiel galaretowata na grzbiecie stopy albo włókniak podeszwy, czyli choroba Ledderhose'a. Guzy na stopach dają też choroby stawów: dna moczanowa, w której kryształy kwasu moczowego tworzą guzki dnawe, i reumatoidalne zapalenie stawów z guzkami reumatoidalnymi. Rzadko guz na stopie jest nowotworem, na przykład czerniakiem akralnym lub mięsakiem.

Jak wyglądają guzki reumatyczne?

Guzki reumatoidalne to twarde zgrubienia pod skórą, które pojawiają się w okolicy stawów zajętych przez reumatoidalne zapalenie stawów, także na stopach. Zwykle towarzyszą im inne objawy choroby: ból, obrzęk i poranna sztywność drobnych stawów dłoni i stóp. Rozpoznanie i leczenie prowadzi reumatolog.

Jak wygląda guz nowotworowy pod skórą?

Nie ma jednego wyglądu, dlatego nowotworu nie da się wykluczyć na zdjęciu. Niepokój powinien budzić guzek, który systematycznie rośnie, jest twardy i nieruchomy, boli bez urazu, krwawi, owrzodział albo odrasta po usunięciu. Na stopie czerniak może wyglądać jak różowy guzek, kurzajka, odcisk albo niegojąca się rana. Taką zmianę trzeba pokazać lekarzowi.

Od czego robią się guzki na stopie?

Przyczyn jest wiele. Kurzajki wywołuje wirus brodawczaka ludzkiego, odciski i modzele powstają od ucisku i tarcia butów, torbiel galaretowata często od wycieku płynu ze stawu po urazie, a guzki piezogeniczne od przepuklin tkanki tłuszczowej przy obciążeniu pięty. Guzki dnawe tworzą złogi kwasu moczowego, a włókniak podeszwy rozrost tkanki włóknistej w rozcięgnie podeszwowym.

Twardy guzek na stopie od spodu — co to może być?

Najczęściej kurzajka podeszwowa, odcisk albo, gdy guzek leży głębiej w łuku stopy, włókniak podeszwy. Uczucie „kamyka w bucie” między trzecim a czwartym palcem przy palącym bólu sugeruje nerwiaka Mortona. Twarda zmiana na podeszwie, która rośnie, krwawi albo nie reaguje na leczenie kurzajki, wymaga oceny lekarza, bo w tym miejscu rozwija się czerniak akralny.

Guz na stopie u góry — co to może być?

Miękki, gładki guzek na grzbiecie stopy to najczęściej torbiel galaretowata, czyli ganglion. Może być też tłuszczakiem lub kaszakiem. Twarde, kostne zgrubienia wiążą się zwykle ze stawami: z boku przy dużym palcu to haluks, a guzki w okolicy stawów mogą być guzkami dnawymi lub reumatoidalnymi. Guz, który rośnie albo jest twardy i nieruchomy, warto pokazać lekarzowi.

Czy guzek na stopie może zniknąć sam?

Niektóre tak. Torbiel galaretowata często cofa się w ciągu kilku miesięcy do roku, połowa dzieci z kurzajkami pozbywa się ich w ciągu roku, a guzki piezogeniczne znikają, gdy odciążysz stopę. Włókniak podeszwy, haluks, kostna wyrośl pod paznokciem czy tłuszczak same nie znikają. Guzek, który rośnie, nie powinien być obserwowany na własną rękę.

Do jakiego lekarza z guzkiem na stopie?

Zmiany w skórze, takie jak kurzajki, włókniaki, naczyniaki czy ciemne lub różowe guzki, oceni lekarz w ośrodku zajmującym się zmianami skóry. Guzy głębokie, związane ze ścięgnami, stawami lub kośćmi, na przykład włókniak podeszwy, torbiel galaretowata, nerwiak Mortona czy haluks, leczy ortopeda. Dną i reumatoidalnym zapaleniem stawów zajmuje się reumatolog, a odciskami podolog. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, idź do lekarza rodzinnego.

Co to są grudki na stopach?

Grudka to mała, wyniesiona zmiana skórna o średnicy do 1 cm, a guzek to zmiana większa i zwykle głębsza. Na stopach często są to odciski, kurzajki, miękkie grudki na pięcie widoczne przy staniu, ślady po ukąszeniach owadów, a rzadziej włókniak twardy, znamię lub porokeratoza. Grudkę, która rośnie, krwawi, zmienia kolor albo nie goi się, powinien obejrzeć lekarz.

Twarda grudka na stopie — co to może być?

Najczęściej odcisk, czyli mała grudka twardej, zrogowaciałej skóry w miejscu ucisku, albo kurzajka, która w odróżnieniu od odcisku ma drobne czarne lub czerwone punkciki i przerywa linie papilarne. Twardą grudką bywa też włókniak twardy albo rzadki porowiak. Twardą, rosnącą lub krwawiącą grudkę trzeba pokazać lekarzowi, bo na stopie czerniak bywa mylony z kurzajką lub odciskiem.

Podsumowanie

Guzki na stopie to w ogromnej większości zmiany łagodne. Od spodu stopy dominują kurzajki, odciski i włókniak podeszwy, na pięcie guzki piezogeniczne, na grzbiecie torbiel galaretowata, a na palcach kurzajki, kostna wyrośl pod paznokciem i zmiany związane ze stawami, takie jak dna moczanowa. O tym, co to za zmiana, najwięcej mówi jej miejsce, konsystencja i zachowanie w czasie. Czujność jest potrzebna wtedy, gdy guzek rośnie, jest twardy i nieruchomy, krwawi, owrzodział albo „kurzajka” nie reaguje na leczenie, bo czerniak stopy często udaje zmiany łagodne. Zmianę w skórze oceni lekarz w dermatoskopie, a guzy głębokie ortopeda, często z pomocą USG.

Zobacz również

• Guzki na nogach — zdjęcia i opis
• Guzek pod skórą — co to może być
• Włókniak na stopie
• Kurzajka na stopie
• Czerniak akralny — stopa, dłoń, paznokieć