Kurzajka na stopie — jak wygląda, czym różni się od odcisku i jak się jej pozbyć

Kurzajka na stopie, czyli brodawka podeszwowa, to brodawka wirusowa rosnąca na podeszwie: na pięcie, pod palcami albo na śródstopiu. Często zaczyna się niewinnie, jak mały odcisk, a po kilku tygodniach daje o sobie znać przy każdym kroku. Kurzajki na stopach są częste zwłaszcza u dzieci i nastolatków, ale dotyczą też dorosłych. Są niegroźne, jednak należą do najbardziej upartych brodawek.

W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda kurzajka na stopie, jak odróżnić ją od odcisku, skąd się bierze, jak długo się utrzymuje oraz które metody leczenia mają sens u dorosłych i u dzieci. Ogólne informacje o wirusie HPV i wszystkich rodzajach brodawek znajdziesz w artykule brodawki wirusowe.

Kurzajka na stopie boli albo nie chce zniknąć? Usuwamy kurzajki laserem w siedmiu ośrodkach. Cena zabiegu obejmuje konsultację lekarską w dniu zabiegu:

• Warszawa - Laserowe usuwanie kurzajek, brodawek i włókniaków
• Poznań - Laserowe usuwanie kurzajek, brodawek i włókniaków
• Wrocław - Laserowe usuwanie kurzajek, brodawek i włókniaków
• Kraków - Laserowe usuwanie kurzajek, brodawek i włókniaków
• Szczecin - Laserowe usuwanie kurzajek, brodawek i włókniaków
• Gdańsk - Laserowe usuwanie kurzajek, brodawek i włókniaków
• Lublin - Laserowe usuwanie kurzajek, brodawek i włókniaków

Czym jest kurzajka na stopie?

Kurzajka to brodawka wywołana przez wirus brodawczaka ludzkiego (HPV). Wirus zakaża najgłębszą warstwę naskórka i sprawia, że komórki namnażają się szybciej, a skóra grubieje i rogowacieje [DermNet]. Na podeszwie, gdzie skóra jest stale uciskana ciężarem ciała, brodawka nie może urosnąć na zewnątrz, więc wpycha się w głąb. Stąd ból przy chodzeniu — część osób porównuje go do stąpania po kamyku lub igle [AAD; NHS].

Brodawki podeszwowe najczęściej wywołują HPV 1, 2, 27 i 57 [DermNet; Bristow 2022]. Typ wirusa ma znaczenie praktyczne: w badaniach dzieci brodawki wywołane przez HPV 1 znacznie częściej znikały same i lepiej reagowały na kwas salicylowy niż te wywołane przez pozostałe typy [Bristow 2022].

Centrum Badania Znamion

Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów badanie znamion

Kurzajki na stopach — jak wyglądają?

Kurzajka na stopie to zwykle szorstka, zgrubiała, płaska lub lekko wypukła zmiana, w której często widać drobne czarne kropki [AAD]. Można spotkać dwie główne postacie [DermNet; AAD]:

• Brodawka głęboka (myrmecia) — wrastająca w głąb, bolesna przy ucisku. Otacza ją żółtawa, zgrubiała skóra przypominająca odcisk. Wywołuje ją zwykle HPV 1.
• Brodawki mozaikowe — skupisko wielu płytkich brodawek, które zlewają się ze sobą i mogą zajmować spory obszar podeszwy. Bolą mniej niż brodawki głębokie. Wywołuje je zwykle HPV 2.

Czarne kropki to nie korzenie

Jedno z najczęstszych pytań brzmi: czy kurzajka ma korzeń? Nie ma. Czarne kropki widoczne w brodawce to zakrzepłe naczynia włosowate, które odżywiają brodawkę [AAD; DermNet]. Dlatego próby „wyrwania korzenia” są bezcelowe, a do tego ryzykowne.

Czy kurzajki na stopach bolą?

Większość brodawek nie boli, ale brodawki podeszwowe są wyjątkiem [AAD]. Ból bywa na tyle silny, że zmienia sposób chodzenia i utrudnia sport, a z czasem może prowadzić nawet do bólu kolan czy bioder [DermNet].

Kurzajka na stopie a odcisk — jak je odróżnić?

To najczęstsza pomyłka. Odcisk i modzel to zgrubienia skóry powstające od ucisku i tarcia, bez udziału wirusa. Lekarz bierze pod uwagę kilka cech [DermNet; Bristow 2022]:

Ta tabela pomaga zrozumieć różnice, ale nie zastąpi oceny. Samodzielne „sprawdzanie” przez zdrapywanie skóry może rozsiać wirusa.

Z czym jeszcze można pomylić kurzajkę na stopie?

Na podeszwie może pojawić się też zmiana barwnikowa. Brązowa lub czarna plama na stopie, zwłaszcza nowa lub zmieniająca się, wymaga oceny lekarza, bo w tej okolicy rozwija się czerniak akralny. Opisujemy go w artykule czerniak akralny — stopa, dłoń, paznokieć. Ogólnie AAD przypomina, że część raków skóry może wyglądać jak brodawka, a leczenie ich preparatem na kurzajki opóźnia rozpoznanie [AAD].

Skąd się biorą kurzajki na stopach? Gdzie najłatwiej się zarazić?

Wirus HPV przenosi się przez bezpośredni kontakt ze skórą osoby zakażonej oraz przez skażone powierzchnie i przedmioty [NHS; DermNet]. Do zakażenia dochodzi łatwiej, gdy skóra jest wilgotna lub uszkodzona [NHS]. Sprzyjają mu:

• chodzenie boso w szatniach, pod wspólnymi prysznicami i na basenie,
• pożyczanie butów, skarpet i ręczników,
• skóra rozmiękczona przez długie przebywanie w wodzie lub pocenie się stóp,
• drobne pęknięcia i otarcia skóry.

Warto wiedzieć, że dowody dotyczące basenów są niejednoznaczne. W dużym badaniu holenderskich uczniów chodzenie boso i wizyty na basenie nie zwiększały ryzyka brodawek, a silniejszym czynnikiem było to, czy brodawki miało rodzeństwo lub koledzy z klasy [Bristow 2022]. Wirus brodawek wykrywano też na zdrowej skórze podeszew dzieci, częściej u tych, które miały brodawki gdzie indziej [Bristow 2022]. Mimo to proste środki ostrożności, opisane niżej, mają sens — szczególnie gdy brodawkę już masz i nie chcesz zarazić innych.

Od zakażenia do pojawienia się kurzajki mija zwykle kilka miesięcy, czasem nawet rok [DermNet; NHS].

Czy kurzajki na stopach są niebezpieczne? Czym grozi nieleczona kurzajka?

Kurzajka na stopie jest łagodna i nie przechodzi w nowotwór. Nieleczona może jednak [DermNet; AAD]:

• rosnąć i boleć coraz bardziej przy chodzeniu,
• dawać kolejne brodawki obok lub na drugiej stopie,
• zarażać domowników,
• utrzymywać się latami.

Brodawka może też zniknąć sama. U dzieci połowa brodawek znika bez leczenia w ciągu pół roku, a 90% w ciągu dwóch lat; u dorosłych trwa to dłużej [DermNet]. Kłopot polega na tym, że nie wiadomo, czy dana kurzajka zniknie w miesiąc, czy w trzy lata.

Jak pozbyć się kurzajki na stopie?

Najpierw ważna informacja: brodawki podeszwowe są bardziej oporne na leczenie niż brodawki w innych miejscach [Bristow 2022]. Dlatego warto nastawić się na kilka tygodni lub miesięcy leczenia i nie zniechęcać się po pierwszej próbie.

Kwas salicylowy w domu

Preparaty z kwasem salicylowym (płyny, żele, plastry) to podstawa leczenia domowego. AAD zaleca następujący sposób [AAD]:

1. Zmiękcz brodawkę, mocząc stopę przez ok. 5 minut w ciepłej wodzie.
2. Delikatnie zetrzyj zrogowaciały naskórek jednorazowym pilnikiem lub pumeksem, którego nie używasz do innych miejsc na ciele.
3. Dokładnie osusz skórę.
4. Nałóż preparat zgodnie z ulotką, tylko na brodawkę.
5. Powtarzaj codziennie aż do zniknięcia brodawki; ścieranie wystarczy co kilka dni.

Przerwij stosowanie, jeśli skóra staje się bardzo bolesna, krwawi lub pojawiają się pęcherze [AAD]. Przy cukrzycy, zaburzeniach czucia w stopach (neuropatii) lub złym krążeniu najpierw porozmawiaj z lekarzem [AAD].

Kwas salicylowy działa na stopach słabiej niż na dłoniach. W przeglądzie Cochrane szansa wyleczenia w porównaniu z placebo rosła na dłoniach ponad dwuipółkrotnie, a na stopach tylko o ok. 30% [Kwok i wsp. 2012].

Wymrażanie

Lekarz zamraża brodawkę ciekłym azotem, a zabieg powtarza co 2–4 tygodnie [AAD]. Jest to metoda bolesna, po której tworzy się strup lub pęcherz [AAD]. Na stopie trzeba to uwzględnić, bo pęcherz może przez kilka dni przeszkadzać w chodzeniu.

Czy wymrażanie jest lepsze od kwasu salicylowego? Przy kurzajkach na stopach — nie. W dużym badaniu EVerT po 12 tygodniach całkowicie wyleczonych było 14% osób w obu grupach: po krioterapii i po kwasie salicylowym. Po pół roku wyleczenie zgłaszała mniej więcej co trzecia osoba w każdej grupie [Cockayne i wsp. 2011]. W innym badaniu wymrażanie, kwas salicylowy i samo czekanie dawały przy brodawkach stóp podobne wyniki po 13 tygodniach [Bruggink i wsp. 2010]. Więcej o tej metodzie: zamrażanie kurzajek.

Laser

Laser stosuje się zwykle przy kurzajkach, które nie ustąpiły po innych metodach [AAD]. W przeglądzie systematycznym odsetek wyleczeń po laserze CO2 wynosił w różnych badaniach od 50% do 100%. Autorzy podkreślają jednak, że badania są różnorodne, a jednolitych zasad leczenia brakuje [Nguyen i wsp. 2016]. Przegląd dotyczący brodawek podeszwowych również mówi o skromnych dowodach korzyści z lasera [Bristow 2022].

W Twoich Znamionach usuwamy kurzajki, w większości ośrodków laserem. Przed zabiegiem lekarz ogląda zmianę, ocenia, czy to na pewno brodawka, i dobiera metodę zgodnie z aktualnymi wytycznymi. Przebieg zabiegu, gojenie i ceny opisujemy w artykule usuwanie kurzajek laserem — przebieg, ceny, a skuteczność — w artykule laserowe usuwanie kurzajek — czy jest skuteczne?.

Łyżeczkowanie, elektrokoagulacja i wycięcie

Te metody stosuje się przy dużych i opornych brodawkach. Na podeszwie mają jednak poważną wadę: zostawiają bliznę, która w miejscu nacisku może boleć przy chodzeniu, a brodawka, która wróci w bliźnie, jest bardzo trudna do leczenia [DermNet]. Co piąta brodawka wraca w ciągu kilku miesięcy po łyżeczkowaniu z przyżeganiem [DermNet].

Inne metody

Przy brodawkach opornych lekarz może zaproponować m.in. kantarydynę, 5-fluorouracyl, bleomycynę podawaną w zmianę lub immunoterapię [AAD]. U części pacjentów stosuje się też zabiegi z podgrzewaniem tkanek mikrofalami; pierwsze badania są obiecujące, ale wymagają potwierdzenia [Bristow 2022]. Kurzajkami na stopach zajmują się także podolodzy [NHS].

Kurzajka na stopie u dziecka — leczenie

U dzieci brodawki są bardzo częste: w holenderskim badaniu miał je co trzeci uczeń w wieku 4–15 lat, a u 59% z nich brodawki występowały wyłącznie na stopach [Bristow 2022]. Jednocześnie u dzieci brodawki szybciej znikają same [Bristow 2022; DermNet].

Dlatego przy kurzajce na stopie u młodszego dziecka rozsądne jest często podejście „obserwuj i czekaj” albo łagodne leczenie kwasem salicylowym. U starszych dzieci można rozważyć krioterapię, a metody trzeciego wyboru, np. laser czy immunoterapię, zostawia się dla brodawek opornych [Bristow 2022]. Krioterapia boli, więc stosuje się ją głównie u starszych dzieci i dorosłych [AAD].

Do lekarza warto pójść, gdy brodawka mocno boli, dziecko utyka, brodawek przybywa albo nie masz pewności, czy to kurzajka.

Czego nie robić z kurzajką na stopie?

• Nie wycinaj i nie rozdrapuj brodawki — rozsiewasz wirusa i ryzykujesz zakażenie [NHS].
• Nie używaj tego samego pilnika do brodawki i reszty stopy [AAD].
• Nie stosuj kwasu na zdrową skórę wokół brodawki i nie lecz nim stóp przy cukrzycy bez porozumienia z lekarzem [AAD].
• Nie chodź boso w miejscach publicznych, jeśli masz brodawkę [NHS].
• Nie lecz w domu zmiany, co do której nie masz pewności — szczególnie ciemnej, zmieniającej się lub krwawiącej [AAD].

Od czego mogą nawracać kurzajki?

Leczenie usuwa zakażony naskórek, ale nie zabija wirusa. Jeśli w skórze zostaną komórki z HPV, brodawka wraca [DermNet]. Nawroty są częstsze u palaczy i osób z obniżoną odpornością [DermNet]. Nowe brodawki mogą też pojawić się po ponownym kontakcie z wirusem.

Kurzajka na stopie — jak zapobiegać?

Zalecenia NHS [NHS]:

• myj ręce po dotknięciu brodawki,
• zmieniaj skarpety codziennie,
• na basenie zaklejaj brodawkę wodoodpornym plastrem,
• nie pożyczaj ręczników, skarpet ani butów,
• nie chodź boso w szatniach, pod wspólnymi prysznicami i na basenie,
• nie drap i nie skub brodawki.

Szczepionka przeciw HPV nie chroni przed kurzajkami na stopach — działa na typy wirusa wywołujące kłykciny i nowotwory [AAD].

Najczęściej zadawane pytania

Jak pozbyć się kurzajki na stopie?

Na początek można stosować kwas salicylowy z apteki: codziennie zmiękczać brodawkę w ciepłej wodzie, ścierać zrogowaciały naskórek i smarować preparatem przez kilka tygodni [AAD]. W gabinecie lekarz może ją wymrażać lub usunąć laserem. Kurzajki na stopach są bardziej oporne niż na dłoniach, więc leczenie często trwa dłużej i wymaga kilku podejść [Bristow 2022].

Co się dzieje z nieleczoną kurzajką?

Najczęściej po pewnym czasie znika sama, bo organizm rozpoznaje wirusa. U dzieci połowa brodawek znika w ciągu pół roku, a 90% w ciągu dwóch lat, u dorosłych trwa to dłużej [DermNet]. W tym czasie kurzajka może jednak rosnąć, boleć przy chodzeniu, dawać nowe brodawki obok i zarażać inne osoby.

Od czego wychodzą kurzajki na stopach?

Od zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), który wnika przez drobne uszkodzenia skóry. Można się nim zarazić przez kontakt z brodawką innej osoby albo przez przedmioty i powierzchnie, np. wspólne ręczniki, buty czy podłogę szatni [NHS]. Sprzyja temu skóra rozmiękczona wodą.

Jak długo żyje kurzajka?

Od kilku miesięcy do kilku lat [NHS]. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle kilka miesięcy po zakażeniu, czasem nawet po roku [DermNet]. Brodawki podeszwowe należą do najbardziej upartych i dłużej opierają się leczeniu niż brodawki na dłoniach [Bristow 2022].

Jak odróżnić kurzajkę od odcisku?

Kurzajka przerywa linie papilarne skóry, a po zdrapaniu wierzchniej warstwy widać w niej drobne czarne lub czerwone kropki, czyli naczynka. Boli bardziej przy ściśnięciu z boków. Odcisk zachowuje linie skóry, nie ma kropek, boli przy ucisku od góry i powstaje zawsze w miejscu nacisku [DermNet].

Czy można chodzić na basen z kurzajką na stopie?

Tak, ale zaklej kurzajkę wodoodpornym plastrem, noś klapki w szatni i pod prysznicem i nie pożyczaj ręcznika ani obuwia [NHS]. Dzięki temu zmniejszasz ryzyko przeniesienia wirusa na inne osoby.

Podsumowanie

Kurzajka na stopie to brodawka wywołana przez HPV, która wrasta w głąb podeszwy i dlatego boli przy chodzeniu. Od odcisku różnią ją m.in. przerwane linie skóry i czarne kropki naczyń. Często znika sama, zwłaszcza u dzieci, ale może się utrzymywać latami. Kwas salicylowy i krioterapia działają na stopach podobnie i słabiej niż na dłoniach; przy brodawkach opornych lekarz może zaproponować laser. Ciemną, zmieniającą się lub krwawiącą zmianę na stopie zawsze pokaż lekarzowi.

Kurzajka na stopie nie ustępuje?

Lekarz oceni zmianę, a jeśli to brodawka — usunie ją laserem. Cena zabiegu obejmuje konsultację lekarską w dniu zabiegu.

Umów się

Centrum Badania Znamion

Zbadaj znamiona w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów badanie znamion

Zobacz również

• Brodawki wirusowe — rodzaje i leczenie
• Kurzajki na dłoniach
• Zamrażanie kurzajek
• Pieprzyk na stopie, dłoni i paznokciu
• Brodawki płaskie — jak wyglądają i jak je usunąć
• Brodawki łojotokowe a kurzajki — jak je odróżnić