Kaszak na głowie — jak wygląda we włosach, czy jest groźny i jak go usunąć

Twardy, okrągły guzek wyczuwalny pod włosami, który zahacza o szczotkę albo uwiera przy leżeniu na poduszce, to bardzo częsty powód wizyty. Potocznie mówimy na niego „kaszak na głowie”. Warto jednak wiedzieć, że na owłosionej skórze głowy przeważa inna torbiel niż na plecach czy twarzy: torbiel włosowa, zwana też trichilemmalną. Około 90% takich torbieli występuje właśnie na skórze głowy [DermNet — Trichilemmal cyst].

W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda kaszak na głowie we włosach i z tyłu głowy, skąd się bierze, czym różni się od zwykłego kaszaka, kiedy guzek na głowie powinien niepokoić, co zrobić, gdy guzek ma dziecko, oraz jak wygląda wycięcie i ile kosztuje. Ogólne informacje o kaszakach w każdej lokalizacji znajdziesz w artykule Kaszak — co to jest, jak wygląda i jak go usunąć.

Kaszak na głowie w skrócie

• Co to jest: najczęściej łagodna torbiel włosowa, czyli woreczek pod skórą wypełniony zbitą keratyną.
• Jak wygląda: twardy, gładki, przesuwalny guzek o średnicy od pół centymetra do kilku centymetrów, zwykle bez ujścia na szczycie [DermNet — Trichilemmal cyst].
• U kogo: najczęściej u kobiet w średnim wieku. Skłonność do torbieli często jest rodzinna [DermNet — Trichilemmal cyst].
• Czy jest groźny: zwykle nie. Uwagi wymaga guzek, który szybko rośnie, krwawi, owrzodział albo odrasta.
• Leczenie: wycięcie całej torbieli w znieczuleniu miejscowym. Nie da się jej trwale wycisnąć ani rozpuścić maścią.

Kaszak (torbiel naskórkowa) na łydce. Fot. Ianchai, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Usuwanie zmian skórnych

Lekarz oceni zmianę i dobierze metodę usunięcia

65 000+usuniętych zmian

72 000+wideodermatoskopii

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Wybierz miasto i umów zabieg:

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Co to jest kaszak na głowie? Torbiel włosowa a torbiel naskórkowa

Słowo „kaszak” obejmuje w języku potocznym kilka rodzajów torbieli. Na plecach, twarzy i szyi zwykle jest to torbiel naskórkowa. Na głowie, w miejscu gęsto porośniętym włosami, przeważa torbiel włosowa [DermNet — Cutaneous cysts and pseudocysts]. Obie są łagodne, ale różnią się budową i zachowaniem.

Dane w tabeli pochodzą z DermNet [DermNet — Trichilemmal cyst; DermNet — Cutaneous cysts and pseudocysts; DermNet — Epidermoid cyst]. Torbiel włosowa powstaje z zewnętrznej pochewki korzenia włosa, a jej ściana nie ma warstwy ziarnistej, co pozwala ją rozpoznać pod mikroskopem [DermNet — Trichilemmal cyst]. Dawna nazwa „torbiel łojowa” jest myląca: żadna z tych torbieli nie jest wypełniona łojem. Szczegółowo o torbieli naskórkowej piszemy w osobnym artykule Torbiel naskórkowa.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Jak wygląda kaszak na głowie?

Kaszak na głowie najczęściej odkrywa się palcami, nie wzrokiem: przy myciu, czesaniu albo u fryzjera. Typowy obraz to:

• gładki, okrągły lub owalny guzek pod skórą, który wyraźnie się odznacza i ma twardą, sprężystą konsystencję,
• wielkość od około 0,5 do 5 cm [DermNet — Trichilemmal cyst],
• skóra nad guzkiem w normalnym kolorze, czasem napięta i błyszcząca, a przy większych torbielach z przerzedzonymi włosami,
• brak środkowego punktu, typowego dla kaszaka na plecach [DermNet — Trichilemmal cyst],
• ruchomość względem kości: guzek daje się lekko przesunąć razem ze skórą.

Kaszak we włosach bywa trudny do obejrzenia, dlatego warto poprosić kogoś o rozchylenie włosów i zrobienie zdjęcia z bliska. Takie zdjęcia, robione co kilka miesięcy, pomagają ocenić, czy guzek rośnie. Nie zastąpią jednak obejrzenia i dotknięcia zmiany przez lekarza.

Kaszak z tyłu głowy to częsta lokalizacja. Zwykle przeszkadza przy leżeniu i opieraniu głowy. Nie myl go z powiększonym węzłem chłonnym na szyi lub karku: węzły zwykle są tkliwe, powiększają się przy infekcji i same maleją w ciągu jednego–dwóch tygodni. Węzeł, który rośnie, jest twardy i nieruchomy albo nie zmniejsza się, wymaga oceny lekarza [NHS — Swollen glands].

Kaszaki na głowie, kilka naraz to typowa sytuacja dla torbieli włosowych: w około 70% przypadków jest ich więcej niż jedna [DermNet — Cutaneous cysts and pseudocysts]. Mogą pojawiać się po kolei przez lata.

Od czego robią się kaszaki na głowie?

Torbiel włosowa nie bierze się z brudu, farbowania włosów, łupieżu ani nieodpowiednich kosmetyków. Jej źródłem jest pochewka korzenia włosa [DermNet — Trichilemmal cyst]. Najważniejsze, co dziś wiadomo:

• Dziedziczność. Skłonność do torbieli włosowych często przekazywana jest w rodzinie w sposób autosomalny dominujący, czyli dziecko chorego rodzica ma 1 na 2 szanse na odziedziczenie tej skłonności [DermNet — Trichilemmal cyst]. W badaniu rodziny z licznymi torbielami powiązano ją z wariantami genu PLCD1. Do powstania konkretnej torbieli potrzebna jest dodatkowo nowa mutacja w komórkach jej ściany [Hörer i wsp. 2019].
• Wiek i płeć. Torbiele włosowe najczęściej rozpoznaje się u kobiet w średnim wieku [DermNet — Trichilemmal cyst].
• Uraz. Torbiel naskórkowa, rzadsza na głowie, może powstać po urazie, kiedy fragment naskórka zostaje wciśnięty w głąb skóry [DermNet — Cutaneous cysts and pseudocysts].

Jeśli w rodzinie ktoś miał kaszaki na głowie, kolejne guzki u krewnych są dość prawdopodobne. Nie oznacza to choroby ogólnoustrojowej.

Czy kaszak na głowie boli?

Niepowikłana torbiel włosowa zwykle nie boli. Może jednak przeszkadzać mechanicznie: zahaczać o szczotkę, uwierać przy noszeniu czapki czy kasku. NHS podaje właśnie taki przykład, czyli torbiel na głowie zaczepiającą przy czesaniu, jako sytuację, w której warto rozważyć leczenie [NHS — Skin cyst].

Ból, zaczerwienienie i obrzęk oznaczają stan zapalny. Torbiel włosowa pęka rzadziej niż naskórkowa, ale jeśli dojdzie do pęknięcia, ostra reakcja zapalna bywa mylona z zakażeniem bakteryjnym. Antybiotyk pomaga tylko wtedy, gdy rzeczywiście doszło do infekcji [DermNet — Trichilemmal cyst]. Bolesny, czerwony guzek na głowie wymaga pilnej oceny lekarza [NHS — Skin cyst].

Czy kaszak na głowie jest groźny?

Torbiel włosowa jest zmianą łagodną. Rzadko, według DermNet w około 2% przypadków, rozrasta się w tzw. proliferującą torbiel włosową [DermNet — Proliferating trichilemmal cyst]. Dotyczy to głównie kobiet po 50. roku życia. Taki guz zwykle pozostaje łagodny, ale może osiągać duże rozmiary, owrzodzieć i sączyć się. Wyjątkowo przechodzi w postać złośliwą [DermNet — Proliferating trichilemmal cyst]. Przegląd literatury podkreśla, że po prostym miejscowym wycięciu takie zmiany często nawracają, dlatego zaleca się ich całkowite wycięcie i długą obserwację po zabiegu [Satyaprakash i wsp. 2007].

Nie każdy guzek na głowie jest też torbielą. Na skórze głowy pojawiają się m.in. tłuszczaki, które na czole często leżą głęboko, pod rozcięgnem czaszki [DermNet — Lipoma], twarde, zwapniałe guzki zwane pilomatrixoma [DermNet — Pilomatricoma], a na łysiejącej, nasłonecznionej skórze także raki skóry [NHS — Non-melanoma skin cancer: symptoms]. Bardzo rzadko guzek na głowie jest przerzutem innego nowotworu [DermNet — Skin metastasis].

Pokaż guzek lekarzowi bez zwlekania, jeśli:

• szybko rośnie (DermNet zaznacza, że szybki wzrost jest nietypowy i bywa objawem zakażenia lub zmiany złośliwej) albo jest bardzo duży [DermNet — Proliferating trichilemmal cyst],
• jest twardy i nieruchomy, zrośnięty z podłożem [NHS — Lumps],
• krwawi, owrzodział, sączy się [DermNet — Proliferating trichilemmal cyst] albo boli, swędzi lub pokrywa się strupem dłużej niż 4 tygodnie [NHS — Non-melanoma skin cancer: symptoms],
• odrasta po wcześniejszym usunięciu [NHS — Lumps],
• jest bolesny, czerwony i gorący [NHS — Lumps].

Duży kaszak na głowie

Torbiel włosowa może osiągać kilka centymetrów, a proliferująca torbiel nawet kilkanaście [DermNet — Proliferating trichilemmal cyst]. Im większa zmiana, tym dłuższe cięcie i trudniejsze zszycie napiętej skóry głowy. Dlatego zwykle nie warto czekać, aż kaszak urośnie. DermNet zaznacza, że planowe wycięcie przed pęknięciem zapobiega bliznom po stanach zapalnych [DermNet — Trichilemmal cyst]. Bardzo duży, szybko rosnący lub owrzodziały guz na głowie wymaga oceny, a czasem badań obrazowych przed zabiegiem.

Guzek na głowie u dziecka — rzadko jest kaszakiem

U małych dzieci guzek na głowie częściej okazuje się torbielą skórzastą (dermoidalną) niż kaszakiem. Taka torbiel powstaje jeszcze w życiu płodowym, w około 40% przypadków jest widoczna od urodzenia i zwykle ujawnia się do 5. roku życia. Typowe miejsca to zewnętrzna część brwi, powieka, górna część nosa, szyja i skóra głowy [DermNet — Dermoid cyst]. Przed zabiegiem może być potrzebne USG, które pokazuje, czy torbiel nie sięga głębiej [DermNet — Dermoid cyst].

W retrospektywnej serii 234 małych pacjentów (średni wiek przy zgłoszeniu ok. 2 lat) operowanych w ośrodku neurochirurgicznym część torbieli skórzastych i naskórkowych skóry głowy wżerała się w kość czaszki: u około 22% na część jej grubości, u około 12% na całą grubość. Ubytki kości wiązały się zwłaszcza z położeniem torbieli w okolicy czołowej. Autorzy zalecają wczesne wycięcie, ale to praca z ośrodka neurochirurgicznego, czyli dotyczy dzieci już zakwalifikowanych do operacji [Prior i wsp. 2018]. U dzieci spotyka się też pilomatrixoma, twardy guzek na głowie lub szyi [DermNet — Pilomatricoma], oraz znamię łojowe, czyli żółtopomarańczowe, bezwłose pole na skórze głowy obecne od urodzenia [DermNet — Sebaceous naevus].

Guzek na głowie u dziecka pokaż najpierw pediatrze. Lekarz zdecyduje, czy potrzebne są badania obrazowe i konsultacja chirurga dziecięcego.

Czy kaszak na głowie sam zniknie?

Nie należy na to liczyć. Torbiel włosowa ma grubą ścianę, która rzadko pęka [DermNet — Trichilemmal cyst], więc zwykle pozostaje taka sama albo powoli rośnie. Nawet jeśli torbiel się opróżni, jej ściana zostaje w skórze i z czasem znowu się wypełnia. Proliferująca torbiel wymaga całkowitego wycięcia z marginesem zdrowej tkanki [DermNet — Proliferating trichilemmal cyst].

Nie wyciskaj kaszaka na głowie. Pęknięcie torbieli może wywołać stan zapalny lub zakażenie [NHS — Skin cyst]. Maści, okłady czy „ściągające” preparaty nie usuwają ściany torbieli.

Jak pozbyć się kaszaka na głowie? Wycięcie krok po kroku

Mała, spokojna torbiel, która nie przeszkadza, nie wymaga leczenia [DermNet — Trichilemmal cyst]. Gdy kaszak rośnie, przeszkadza albo budzi wątpliwości, jedynym trwałym rozwiązaniem jest jego wycięcie z całą ścianą. Zabieg wygląda zwykle tak:

1. Ocena i kwalifikacja. Lekarz ogląda i bada guzek, pyta o czas trwania, tempo wzrostu i przyjmowane leki, zwłaszcza przeciwkrzepliwe.
2. Przygotowanie skóry. Włosy wokół zmiany rozczesuje się lub przycina na niewielkim obszarze. Szerokie golenie głowy zwykle nie jest potrzebne.
3. Znieczulenie miejscowe. Odczuwalne jest ukłucie i krótkie pieczenie. Sam zabieg nie powinien boleć.
4. Usunięcie torbieli. Lekarz nacina skórę i wyłuszcza torbiel w całości, bez jej rozcinania. Przy niektórych torbielach stosuje się małe nacięcie lub otwór wykonany sztancą, przez który usuwa się zawartość, a potem ścianę [DermNet — Trichilemmal cyst].
5. Szwy i opatrunek. Skóra głowy jest dobrze ukrwiona, więc lekarz dba o dokładne zatamowanie krwawienia i założenie szwów.
6. Badanie histopatologiczne. Usuniętą torbiel wysyła się do pracowni patomorfologii. To badanie potwierdza, czym była zmiana, i wyklucza rzadkie guzy, które ją przypominają.

Po zabiegu rana na głowie może być przez kilka dni tkliwa. Jak dbać o ranę, kiedy myć włosy, kiedy zdejmuje się szwy i co powinno niepokoić, opisujemy w artykule Kaszak po wycięciu.

Kaszak na głowie w stanie zapalnym wymaga oceny lekarza. To lekarz decyduje, czy najpierw leczyć stan zapalny, czy nacinać zmianę, i kiedy zaplanować wycięcie. W naszych ośrodkach kaszaki usuwamy chirurgicznie, bo ta metoda pozwala wyjąć całą torebkę i przekazać ją do badania. Laser CO2, którym w większości ośrodków usuwamy płytkie zmiany w skórze, nie jest metodą z wyboru przy torbielach pod skórą. Ostatecznie metodę zawsze dobiera lekarz. Więcej o zabiegach laserowych przeczytasz na stronie laserowe usuwanie zmian skórnych.

Do jakiego lekarza z kaszakiem na głowie?

• Na NFZ: zacznij od lekarza rodzinnego. Do poradni chirurgicznej potrzebne jest skierowanie [Pacjent.gov.pl — Kto i kiedy nie potrzebuje skierowania]. O tym, kiedy NFZ refunduje usunięcie kaszaka i ile się czeka, piszemy w artykule Usuwanie kaszaka na NFZ.
• Prywatnie: skierowanie nie jest potrzebne. Możesz od razu umówić konsultację u lekarza, który usuwa zmiany skórne. W naszych ośrodkach lekarz najpierw ocenia guzek i kwalifikuje do zabiegu, a konsultacja w dniu zabiegu jest wliczona w jego cenę.
• Guzek u małego dziecka: najpierw pediatra, który oceni potrzebę badań obrazowych.

Ile kosztuje usunięcie kaszaka na głowie?

Głowa należy do lokalizacji, w których zabieg jest bardziej wymagający, dlatego w naszym cenniku obowiązuje wyższa stawka:

Cena zabiegu obejmuje konsultację w dniu zabiegu. Badanie histopatologiczne obejmuje w razie potrzeby dodatkowe barwienia, bez dopłat. Ceny są takie same we wszystkich naszych ośrodkach, a zabiegi wykonujemy u pacjentów od 6. roku życia. Podane kwoty są orientacyjne, dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem. Aktualne ceny znajdziesz w cenniku.

Najczęstsze pytania

Czy kaszak na głowie jest groźny?

Zwykle nie. Najczęściej jest to łagodna torbiel włosowa. Bardzo rzadko taka torbiel zaczyna się rozrastać i przechodzi w tzw. proliferującą torbiel włosową, która tylko wyjątkowo staje się złośliwa. Lekarzowi warto pokazać każdy guzek na głowie, który szybko rośnie, krwawi, owrzodział, jest twardy i nieruchomy albo odrasta po usunięciu.

Jak pozbyć się kaszaka na głowie?

Trwale tylko przez wycięcie całej torbieli razem z jej ścianą. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, zwykle przez niewielkie nacięcie skóry, często bez golenia dużej powierzchni włosów. Wyciskanie, nakłuwanie i maści nie usuwają ściany torbieli, więc kaszak po nich wraca.

Czy kaszaka na głowie trzeba usunąć?

Nie zawsze. Mały kaszak, który nie rośnie, nie boli i nie przeszkadza, można obserwować po ocenie lekarza. Usunięcie warto rozważyć, gdy guzek rośnie, zahacza o grzebień, zapala się albo budzi wątpliwości. Planowe wycięcie przed pęknięciem pozwala uniknąć blizn po stanach zapalnych.

Od czego robią się kaszaki na głowie?

Torbiele włosowe powstają z pochewki korzenia włosa. Skłonność do nich często jest rodzinna i dziedziczy się w sposób autosomalny dominujący, a w badaniach genetycznych powiązano ją ze zmianami w genie PLCD1. Kaszaki nie biorą się z brudu, farbowania włosów ani złej higieny.

Czy kaszak na głowie sam zniknie?

Praktycznie nie. Torbiel włosowa ma grubą ścianę, rzadko pęka i może latami pozostawać tej samej wielkości albo powoli rosnąć. Nawet jeśli zapalona torbiel się opróżni, jej ściana zostaje pod skórą i zwykle znowu się wypełnia.

Czy kaszak na głowie boli?

Spokojny kaszak na głowie zwykle nie boli. Może być wyczuwalny przy czesaniu albo uwierać przy leżeniu na poduszce. Ból, zaczerwienienie i obrzęk pojawiają się przy stanie zapalnym.

Do jakiego lekarza z kaszakiem na głowie?

Na NFZ zacznij od lekarza rodzinnego, który oceni guzek i w razie potrzeby wystawi skierowanie do poradni chirurgicznej. Prywatnie możesz od razu umówić konsultację u lekarza, który usuwa zmiany skórne. Guzek na głowie u małego dziecka warto pokazać pediatrze, bo u dzieci częściej jest to torbiel skórzasta, która może wymagać badań obrazowych.

Ile kosztuje usunięcie kaszaka na głowie?

W Twoich Znamionach chirurgiczne usunięcie zmiany na głowie kosztuje 680 zł, a badanie histopatologiczne 150 zł. Cena obejmuje konsultację w dniu zabiegu, a wizyta kontrolna ze zdjęciem szwów po zabiegu wykonanym u nas jest bezpłatna. Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem.

Podsumowanie

Kaszak na głowie to najczęściej torbiel włosowa: twardy, gładki guzek pod włosami, bez punktu na szczycie, często mnogi i rodzinny. Jest łagodny, nie znika sam i nie da się go trwale wycisnąć. Gdy rośnie, przeszkadza albo się zapala, najlepszym rozwiązaniem jest planowe wycięcie całej torbieli z badaniem histopatologicznym. Guzek, który szybko rośnie, krwawi, owrzodział albo odrasta, a także każdy guzek na głowie małego dziecka, wymaga oceny lekarza.

Usuwanie zmian skórnych

Usuń zmianę w swoim mieście

Wybierz miasto i umów zabieg:

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin