Brodawczak na głowie — co to może być, kiedy niepokoi i jak go usunąć

Narośl wyczuwalna pod palcami przy myciu włosów albo zahaczana grzebieniem to częsty powód wizyty u lekarza. Pacjenci nazywają ją „brodawczakiem na głowie”, choć pod tą nazwą kryje się kilka różnych zmian. Najczęściej to brodawka łojotokowa, rzadziej kurzajka, znamię skórne albo u dzieci znamię łojowe. Na łysiejącej skórze głowy, mocno narażonej na słońce, zdarzają się też zmiany przedrakowe i raki skóry, które z daleka wyglądają podobnie.

W tym artykule pokazujemy, co może kryć się pod nazwą „brodawczak” na skórze głowy, jak wyglądają te zmiany, kiedy wymagają pilnej oceny i jak się je usuwa. Wszystko o samych brodawkach łojotokowych, łącznie ze zdjęciami i metodami usuwania, znajdziesz w artykule brodawki łojotokowe — czym są i jak je usunąć.

Brodawczak na głowie w skrócie

• Najczęściej to brodawka łojotokowa — niegroźna zmiana, która może występować w skupiskach właśnie na skórze głowy [DermNet — Seborrhoeic keratosis].
• Kurzajka, czyli brodawczak wirusowy, też może pojawić się na głowie, bo HPV zakaża skórę w dowolnym miejscu [AAD — Warts: Signs and symptoms].
• U dzieci żółtopomarańczowa, łysa plama obecna od urodzenia to zwykle znamię łojowe [DermNet — Sebaceous naevus].
• Na łysiejącej skórze głowy częste jest rogowacenie słoneczne, które zwiększa ryzyko raka kolczystokomórkowego [DermNet — Actinic keratosis].
• Usuwanie: lekarz najpierw ustala rozpoznanie. W większości naszych ośrodków usuwamy takie zmiany laserem CO2, a wątpliwe wycinamy chirurgicznie z badaniem histopatologicznym.
• „Brodawczak splotu naczyniówkowego” to guz mózgu, a nie zmiana skóry. Piszemy o tym na końcu artykułu.

Co najczęściej kryje się pod nazwą „brodawczak na głowie”?

Ostatnia pozycja w tabeli to nie brodawka, tylko guzek pod skórą. Pacjenci często jednak opisują go podobnie. Torbiel włosowa w 90% przypadków leży właśnie na skórze głowy [DermNet — Trichilemmal cyst]. Opisujemy ją w artykule kaszak na głowie, a inne guzki pod skórą głowy w artykule tłuszczak na głowie.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Brodawczak łojotokowy na głowie

Brodawka łojotokowa, nazywana też rogowaceniem łojotokowym, to niegroźna narośl i częsty objaw starzenia się skóry. Ma ją ponad 90% osób po 60. roku życia. Zwykle zaczyna pojawiać się po 30.–40. roku życia, a przed 20. rokiem życia jest rzadka [DermNet — Seborrhoeic keratosis]. Nazwa wprowadza w błąd: brodawka łojotokowa nie powstaje z gruczołów łojowych i nie ma związku z łojem [DermNet — Seborrhoeic keratosis]. To nie jest też kurzajka.

Jak wygląda na głowie [DermNet — Seborrhoeic keratosis]:

• wygląda jak przyklejona do skóry, ma wyraźne granice,
• ma woskową, gładką lub brodawkowatą powierzchnię,
• jej kolor może być cielisty, żółtawy, szary, jasno- lub ciemnobrązowy, czarny albo mieszany,
• ma od 1 mm do kilku centymetrów średnicy,
• może występować pojedynczo albo w skupiskach. DermNet wymienia skórę głowy wśród typowych miejsc skupisk.

Na skórze owłosionej brodawka łojotokowa bywa szczególnie uciążliwa. Zahacza o grzebień, szczotkę i gumkę do włosów, a podrażniona staje się czerwona, swędząca i pokrywa się strupem. DermNet opisuje podrażnioną brodawkę łojotokową jako zaczerwienioną i pokrytą strupem, czasem z wypryskiem wokół [DermNet — Seborrhoeic keratosis]. Powodem usunięcia może być jej wygląd, świąd albo właśnie zahaczanie [DermNet — Seborrhoeic keratosis].

Bardzo rzadko nagły wysiew licznych brodawek łojotokowych bywa objawem choroby nowotworowej narządów wewnętrznych, najczęściej gruczolakoraka żołądka. To tzw. objaw Lesera-Trélata [DermNet — Seborrhoeic keratosis]. Dotyczy wysypu wielu zmian w krótkim czasie, a nie pojedynczej brodawki na głowie.

Szczegóły, zdjęcia i porównanie metod usuwania znajdziesz w artykule brodawki łojotokowe — czym są i jak je usunąć. Przegląd innych łagodnych zmian w artykule łagodne zmiany skórne — włókniak, keratoza.

Brodawczak wirusowy na głowie — kurzajka

„Brodawczak ludzki” albo „wirusowy” to kurzajka, czyli brodawka wywołana przez wirus brodawczaka ludzkiego (HPV). Wirus może zakazić skórę w dowolnym miejscu ciała [AAD — Warts: Signs and symptoms], także na głowie. Kurzajka to szorstka, kalafiorowata grudka o średnicy od 1 mm do ponad 1 cm, w której często widać drobne czarne lub czerwone kropki, czyli naczynia włosowate [DermNet — Viral warts].

Na głowie warto pamiętać o dwóch rzeczach:

• drapanie i skubanie przenosi wirusa na sąsiednią skórę, a zadrapanie może zostawić rządek nowych kurzajek [DermNet — Viral warts],
• golenie głowy tworzy w skórze mikrouszkodzenia, przez które HPV łatwiej wnika [AAD — Warts: Causes].

Kurzajka jest zaraźliwa, ale u wielu osób znika sama [DermNet — Viral warts]. Amerykańska Akademia Dermatologii przestrzega jednak przed domowym leczeniem zmiany, co do której nie ma pewności, że jest kurzajką. Brodawkę łojotokową preparat na kurzajki tylko podrażni, a raka skóry leczonego „na kurzajkę” rozpoznaje się z opóźnieniem [AAD — Warts: Signs and symptoms]. Więcej o kurzajkach w artykule brodawki wirusowe, a o brodawczakach w innych miejscach w artykułach brodawczak na twarzy i czy brodawczak boli.

Brodawczak na głowie u dziecka

U dziecka narośl na skórze głowy najczęściej nie jest brodawką łojotokową, bo ta przed 20. rokiem życia zdarza się rzadko [DermNet — Seborrhoeic keratosis]. Częściej to:

• znamię łojowe — występuje u około 0,3% noworodków i jest obecne od urodzenia. Najczęściej leży na skórze głowy jako gładka, żółtopomarańczowa, łysa plama. W okresie dojrzewania staje się grudkowate, brodawkowate lub łuszczące [DermNet — Sebaceous naevus],
• kurzajka — kurzajki są bardzo częste u dzieci w wieku szkolnym [DermNet — Viral warts],
• mięczak zakaźny — perłowe grudki z dołeczkiem pośrodku, głównie u dzieci do 10. roku życia [DermNet — Molluscum contagiosum],
• znamię barwnikowe — gładka lub brodawkowata grudka [DermNet — Melanocytic naevus].

Znamię łojowe budzi u rodziców najwięcej pytań, bo w jego obrębie mogą rozwinąć się inne zmiany. Według DermNet dzieje się tak w 10–20% przypadków, a większość z nich to łagodne guzy przydatków skóry. Rak podstawnokomórkowy rozwija się w mniej niż 1% znamion łojowych [DermNet — Sebaceous naevus]. W analizie 707 wyciętych znamion łojowych nowotwory złośliwe stwierdzono w 2,5% preparatów, prawie wyłącznie u dorosłych. Autorzy uznali, że rozsądnie jest odłożyć wycięcie do okresu dojrzewania [Idriss i Elston 2014]. Zmianę w obrębie znamienia łojowego, np. nowy guzek lub ranę, która się nie goi, trzeba jednak pokazać lekarzowi [DermNet — Sebaceous naevus]. Więcej w artykule znamię łojowe.

Jak wyglądają brodawki nowotworowe na głowie?

Skóra głowy, zwłaszcza łysiejąca, dostaje dużo słońca przez całe życie. Rogowacenie słoneczne często pojawia się właśnie na łysiejącej skórze głowy, a także na uszach, nosie i czole [DermNet — Actinic keratosis]. To szorstka, łuszcząca się zmiana przedrakowa. Pojedyncze ognisko rzadko przechodzi w raka kolczystokomórkowego, ale u osoby z ponad 10 ogniskami ryzyko raka na którymś etapie życia szacuje się na 10–15% [DermNet — Actinic keratosis]. Zgrubienie, bolesność, owrzodzenie lub powiększanie się ogniska to sygnały, że mogło przejść w raka [DermNet — Actinic keratosis].

Zmiany nowotworowe, które mogą wyglądać jak „brodawczak” na głowie:

• Rak podstawnokomórkowy — najczęstszy rak skóry. Rośnie powoli jako tabliczka lub guzek w kolorze skóry, różowy lub barwnikowy, często błyszczący i perłowy, z naczynkami na powierzchni. Może samoistnie krwawić lub tworzyć owrzodzenie [DermNet — Basal cell carcinoma].
• Rak kolczystokomórkowy — powiększający się, łuszczący lub pokryty strupem guzek, który rośnie w ciągu tygodni lub miesięcy, może tworzyć owrzodzenie i często boli. Zwykle rozwija się na podłożu rogowacenia słonecznego [DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma]. Więcej w artykule rak płaskonabłonkowy skóry głowy.
• Czerniak bezbarwnikowy — różowa, czerwona lub cielista zmiana bez typowego brązowego koloru. Przez nietypowy wygląd bywa rozpoznawany później niż czerniaki barwnikowe [DermNet — Amelanotic melanoma]. Zobacz czerniak bezbarwnikowy.

Pokaż lekarzowi zmianę na głowie, która:

• jest nowa u osoby dorosłej i szybko rośnie,
• krwawi bez urazu, tworzy strup, który nie chce się zagoić, lub owrzodzenie,
• boli lub jest tkliwa,
• zmienia kolor, kształt lub wielkość,
• wyraźnie różni się od pozostałych zmian,
• pojawiła się w obrębie znamienia łojowego.

Brodawka łojotokowa też bywa podobna do raka podstawnokomórkowego, raka kolczystokomórkowego lub czerniaka [DermNet — Seborrhoeic keratosis]. Gołym okiem nie widać wszystkiego, dlatego ocenę zostaw lekarzowi z dermatoskopem.

Keratoza skóry głowy — rogowacenie łojotokowe czy słoneczne?

„Keratoza”, czyli rogowacenie, to ogólne określenie zmian, w których naskórek nadmiernie rogowacieje. Pod hasłem „keratoza skóry głowy” kryją się najczęściej dwie zupełnie różne zmiany, opisane wyżej: brodawka łojotokowa (rogowacenie łojotokowe) i rogowacenie słoneczne (keratoza aktyniczna). Pierwsza jest niegroźna, druga to zmiana przedrakowa, dlatego ich odróżnienie ma znaczenie.

Czym smarować rogowacenie skóry głowy? To zależy od rodzaju keratozy. Rogowacenie słoneczne, zwłaszcza gdy ognisk jest wiele, leczy się m.in. kremami na receptę, np. z 5-fluorouracylem lub imikwimodem, które stosuje się przez kilka tygodni i które wywołują przejściowy stan zapalny skóry [DermNet — Actinic keratosis]. Leczenie dobiera lekarz – szczegóły, także dotyczące skóry głowy, opisujemy w artykule rogowacenie słoneczne — leczenie. Czy istnieje krem na brodawki łojotokowe, omawiamy w artykule brodawki łojotokowe — domowe sposoby. Twardy, stożkowaty wyrostek z rogowej masy na łysinie to z kolei róg skórny – u jego podstawy może leżeć zmiana przedrakowa lub rak, dlatego zawsze warto pokazać go lekarzowi [DermNet — Cutaneous horn].

Gruba, łuszcząca się skóra na większej powierzchni głowy, ze świądem i łupieżem, to zwykle nie keratoza, tylko choroba zapalna skóry, np. łojotokowe zapalenie skóry lub łuszczyca – tymi problemami zajmuje się nasz serwis siostrzany Twoja Dermatologia.

Czy brodawczak na głowie może sam zniknąć?

• Kurzajka — często tak. U dzieci bez leczenia około połowa znika w ciągu sześciu miesięcy, a 90% w ciągu dwóch lat. U dorosłych utrzymuje się dłużej, ale z czasem też ustępuje [DermNet — Viral warts].
• Brodawka łojotokowa — zwykle się utrzymuje. Pojedyncze zmiany cofają się czasem samoistnie, także po fazie zapalnej [DermNet — Seborrhoeic keratosis].
• Znamię łojowe i znamiona barwnikowe — nie znikają.

Uwaga na zmianę, która „odpada” i odrasta albo regularnie krwawi po uderzeniu czy czesaniu. To nie jest typowe zachowanie łagodnej brodawki i wymaga oceny lekarza.

Jak lekarz ocenia brodawczaka na głowie?

Lekarz rozchyla włosy i ogląda zmianę w dermatoskopie. W kurzajce widać naczynia włosowate, a dermatoskop pomaga odróżnić ją od brodawki łojotokowej [DermNet — Viral warts]. Jeśli obraz nie jest jednoznaczny, lekarz wycina zmianę albo pobiera wycinek i wysyła go do badania histopatologicznego [DermNet — Seborrhoeic keratosis]. Przebieg takiego badania opisujemy w artykule biopsja skóry głowy.

Jak pozbyć się brodawki na głowie?

Czego nie robić

• Nie odcinaj i nie zrywaj zmiany samodzielnie. Zmiana usunięta w domu nie trafi do badania pod mikroskopem.
• Nie stosuj preparatów na kurzajki, dopóki nie masz pewności, że to kurzajka [AAD — Warts: Signs and symptoms].
• Nie drap i nie skub zmiany, bo to podrażnia brodawkę łojotokową, a kurzajkę rozsiewa [DermNet — Seborrhoeic keratosis; DermNet — Viral warts].

Metody usuwania

Brodawkę łojotokową usuwa się m.in. wymrażaniem, łyżeczkowaniem, przypalaniem lub ścięciem skalpelem. Każda metoda ma wady, a u osób o ciemniejszej karnacji częstym problemem jest jaśniejsza plamka po zabiegu [DermNet — Seborrhoeic keratosis]. Kurzajki usuwa się m.in. wymrażaniem, łyżeczkowaniem z przypalaniem lub laserem [DermNet — Viral warts]. Znamię łojowe zwykle wycina się chirurgicznie, a metody powierzchowne, takie jak laser, nie są zalecane, bo nie usuwają całej zmiany [DermNet — Sebaceous naevus].

Usuwanie brodawczaka z głowy w Twoich Znamionach

W większości naszych ośrodków brodawki łojotokowe i kurzajki na skórze głowy usuwamy laserem CO2. W każdym ośrodku możemy zmianę wyciąć chirurgicznie. Zmianę, która budzi wątpliwości, wycinamy i wysyłamy do badania histopatologicznego, bo tkanki odparowanej laserem nie da się ocenić pod mikroskopem. Metodę zawsze dobiera lekarz po obejrzeniu zmiany w dermatoskopie. Wymrażania i elektrokoagulacji nie wykonujemy.

Skóra głowy to w naszym cenniku lokalizacja szczególna. W ośrodkach z laserem usunięcie pierwszej zmiany kosztuje 460 zł, a każdej kolejnej na tej samej wizycie 100 zł. Kurzajka kosztuje tyle samo: 460 zł i 100 zł za każdą kolejną. Wycięcie chirurgiczne zmiany na głowie kosztuje 680 zł, a każdej kolejnej na tej samej wizycie 400 zł. Badanie histopatologiczne to 150 zł. Konsultacja w dniu zabiegu jest wliczona w cenę. To ceny orientacyjne, dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem, a aktualne stawki są w cenniku. Przykładowe wyliczenia opisujemy w artykule usuwanie brodawczaków — cena, a przebieg zabiegu w artykule brodawczaki — usuwanie.

Brodawczak splotu naczyniówkowego to nie zmiana skóry

Szukając informacji o „brodawczaku głowy”, można trafić na opisy brodawczaka splotu naczyniówkowego. To guz ośrodkowego układu nerwowego, który powstaje w mózgu, a nie zmiana skóry, więc narośl wyczuwalna na skórze głowy nie ma z nim nic wspólnego [National Cancer Institute — Choroid Plexus Tumors].

Najczęściej zadawane pytania

Jak wygląda brodawka na głowie?

Najczęściej jak brodawka łojotokowa: dobrze odgraniczona, „przyklejona” do skóry narośl o woskowej lub brodawkowatej powierzchni, w kolorze od cielistego przez brązowy do czarnego. Na skórze głowy bywa też kurzajka, czyli szorstka grudka wywołana przez HPV, gładkie lub „malinowe” znamię albo u dzieci żółtopomarańczowe, łyse znamię łojowe. Rozpoznanie ustala lekarz w dermatoskopie.

Czy brodawczak może sam zniknąć?

To zależy od rodzaju zmiany. Kurzajki często znikają same, u dzieci około 90% w ciągu dwóch lat. Brodawki łojotokowe zwykle się utrzymują, choć pojedyncze czasem cofają się samoistnie, także po fazie zapalnej. Znamię łojowe i znamiona barwnikowe nie znikają. Zmiana, która znika i pojawia się ponownie albo krwawi, wymaga oceny lekarza.

Jak pozbyć się brodawki na głowie?

Nie odcinaj jej i nie zdrapuj samodzielnie, a preparatów na kurzajki nie stosuj, dopóki nie masz pewności, że to kurzajka. Lekarz najpierw ustala, czym jest zmiana, a potem dobiera metodę. W większości naszych ośrodków brodawki na głowie usuwamy laserem CO2, a zmiany budzące wątpliwości wycinamy chirurgicznie i wysyłamy do badania histopatologicznego.

Jak wyglądają brodawki nowotworowe?

Na skórze głowy rak podstawnokomórkowy wygląda często jak błyszcząca, perłowa grudka z naczynkami, która powoli rośnie, krwawi lub tworzy owrzodzenie. Rak kolczystokomórkowy to rosnący w ciągu tygodni lub miesięcy łuszczący się lub pokryty strupem guzek, często bolesny. Czerniak bezbarwnikowy bywa różowy i nie ma typowego brązowego koloru. Każdą nową, rosnącą lub krwawiącą narośl na głowie pokaż lekarzowi.

Czy brodawczak na głowie jest groźny?

Zwykle nie. Najczęstsze „brodawczaki” na głowie, czyli brodawki łojotokowe, są niegroźne. Na łysiejącej skórze głowy, mocno narażonej na słońce, mogą jednak powstawać rogowacenie słoneczne i raki skóry, które wyglądają podobnie. Dlatego nową, szybko rosnącą, bolesną lub krwawiącą zmianę na głowie pokaż lekarzowi.

Ile kosztuje usunięcie brodawczaka z głowy?

Skóra głowy to w naszym cenniku lokalizacja szczególna. W ośrodkach z laserem usunięcie pierwszej zmiany kosztuje 460 zł, a każdej kolejnej na tej samej wizycie 100 zł. Wycięcie chirurgiczne kosztuje 680 zł, a badanie histopatologiczne 150 zł. Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem.

Co to jest keratoza skóry głowy?

To potoczne określenie zmian z nadmiernym rogowaceniem naskórka. Na głowie najczęściej chodzi o rogowacenie łojotokowe, czyli niegroźną brodawkę łojotokową, albo o rogowacenie słoneczne – szorstką, łuszczącą się zmianę przedrakową na łysiejącej skórze, narażonej przez lata na słońce. Odróżnić je pozwala badanie w dermatoskopie, a rogowacenie słoneczne wymaga leczenia dobranego przez lekarza.

Podsumowanie

„Brodawczak na głowie” to potoczna nazwa kilku różnych zmian. U dorosłych to najczęściej niegroźna brodawka łojotokowa, która na skórze owłosionej zahacza o grzebień i bywa podrażniona. Rzadziej to kurzajka wywołana przez HPV albo znamię, a u dzieci znamię łojowe obecne od urodzenia. Na łysiejącej skórze głowy trzeba pamiętać o rogowaceniu słonecznym i rakach skóry, które mogą przypominać brodawkę. Nowa, szybko rosnąca, bolesna lub krwawiąca zmiana wymaga oceny lekarza. Usunięcie zaczyna się od rozpoznania: w większości naszych ośrodków brodawki na głowie usuwamy laserem CO2, a zmiany budzące wątpliwości wycinamy chirurgicznie z badaniem histopatologicznym.