Laser na blizny — rodzaje laserów, wskazania, przebieg i efekty leczenia

Laser na blizny to dziś jedna z podstawowych metod poprawy wyglądu blizn: wklęsłych po trądziku, pooperacyjnych, pourazowych, a także czerwonych i wypukłych. Międzynarodowy panel ekspertów uznał lasery za leczenie pierwszego wyboru w bliznach pourazowych i przykurczach [Seago i wsp., Lasers in Surgery and Medicine 2020]. Trzeba jednak od razu powiedzieć jasno: laser nie usuwa blizny. Może ją spłycić, spłaszczyć, wygładzić, rozjaśnić i uelastycznić. American Academy of Dermatology ujmuje to tak, że zabieg zamienia jedną bliznę na inną, mniej widoczną [AAD].

Ten artykuł to przewodnik po całym temacie. Wyjaśniamy, jak działa laser, jakie są rodzaje laserów i do jakich blizn pasuje każdy z nich, kiedy zacząć leczenie, jak przygotować się do zabiegu, ile trwa gojenie i jakie są ryzyka. Szczegóły poszczególnych zagadnień opisujemy w osobnych artykułach, do których prowadzą linki w tekście.

Usuwamy zmiany skórne laserem CO2 tak, by blizna była jak najmniejsza. Jeśli planujesz usunięcie znamienia, brodawki lub włókniaka, zobacz, jak wygląda laserowe usuwanie znamion w naszych ośrodkach.

Laser na blizny w skrócie

• Laser poprawia wygląd blizny, ale jej nie usuwa. Efekt narasta przez kilka miesięcy po zabiegu [AAD].
• Do wklęsłych, nierównych i twardych blizn stosuje się głównie lasery frakcyjne: ablacyjne (CO2, erbowy) i nieablacyjne [DermNet — Fractional laser].
• Do czerwonych, swędzących i wypukłych blizn stosuje się lasery naczyniowe, np. barwnikowy 585 lub 595 nm [Ogawa i wsp. 2019].
• Przy bliznowcach i grubych bliznach przerostowych dowody na skuteczność samego lasera są słabe, dlatego łączy się go z innymi metodami [Leszczynski i wsp., Cochrane 2022].
• Zwykle potrzebna jest seria zabiegów, a nie jeden zabieg [AAD].
• Przed zabiegiem konieczna jest konsultacja lekarska, a w okresie gojenia ochrona przed słońcem [AAD].

Czy laser na blizny jest skuteczny?

Krótka odpowiedź brzmi: tak, w wielu rodzajach blizn, ale „skuteczny” nie znaczy „usuwający bliznę”.

Najsilniej przemawiają za laserem uzgodnienia ekspertów. W 2014 roku grupa lekarzy z doświadczeniem w leczeniu blizn u żołnierzy i cywilów uznała, że laser frakcyjny ablacyjny powinien mieć ważne miejsce w leczeniu blizn pourazowych, także jako wczesna interwencja przy ryzyku przykurczu [Anderson i wsp., JAMA Dermatology 2014]. W 2020 roku 26 lekarzy z 13 krajów, w procesie konsensusu metodą delficką, uznało lasery za leczenie pierwszego wyboru w bliznach pourazowych i przykurczach [Seago i wsp. 2020].

Inaczej wygląda sytuacja przy bliznach patologicznych, czyli przerostowych i bliznowcach. Przegląd Cochrane z 2022 roku objął 15 badań z randomizacją i 604 uczestników. Autorzy stwierdzili, że dostępne dowody nie pozwalają ani potwierdzić, ani wykluczyć skuteczności lasera w tych bliznach. Badania były małe, niejednorodne i obciążone ryzykiem błędu. Jedynie dla lasera barwnikowego 585 nm znaleziono dowody niskiej pewności, że blizny leczone nim poprawiają się częściej niż blizny nieleczone [Leszczynski i wsp., Cochrane 2022].

Co z tego wynika w praktyce?

• Przy bliznach wklęsłych, pooperacyjnych i pourazowych laser jest metodą dobrze ugruntowaną.
• Przy bliznach czerwonych i swędzących laser naczyniowy często zmniejsza zaczerwienienie i świąd [Ogawa i wsp. 2019].
• Przy bliznowcach laser jest raczej elementem leczenia skojarzonego niż samodzielną metodą. Opisujemy to w artykule Laser na keloidy.

AAD dodaje, że laser może też zmniejszyć ból i świąd blizny oraz poprawić zakres ruchu, jeśli blizna go ogranicza [AAD].

Jak działa laser na blizny?

Laser emituje światło o jednej długości fali. Tkanka pochłania je wybiórczo: jedne lasery „celują” w wodę w skórze, inne w hemoglobinę w naczyniach krwionośnych, jeszcze inne w barwnik. Od tego, co pochłania energię, zależy, co laser robi z blizną.

Ablacja i koagulacja

Lasery ablacyjne, takie jak CO2 (10 600 nm) i erbowy Er:YAG (2940 nm), odparowują cienką warstwę tkanki. Laser CO2 dociera do skóry właściwej i tworzy w niej drobne obszary uszkodzenia termicznego, które pobudzają powstawanie nowego kolagenu [DermNet — CO2 laser]. Lasery nieablacyjne podgrzewają skórę właściwą, ale nie usuwają naskórka. Dają mniejszy efekt na jeden zabieg, za to rekonwalescencja jest krótka [DermNet — Laser resurfacing].

Technika frakcyjna

Dawniej laser ablacyjny usuwał całą powierzchnię skóry w leczonym miejscu. Gojenie trwało długo, a ryzyko powikłań było większe. Klasyczne odparowanie całej powierzchni zostało w dużej mierze zastąpione przez lasery frakcyjne [DermNet — CO2 laser].

Laser frakcyjny dzieli wiązkę na tysiące mikroskopijnych kolumn. Każda tworzy w skórze drobną strefę leczenia, a nienaruszona tkanka wokół niej pomaga ranie szybko się zagoić [DermNet — Fractional laser]. Można to porównać do zmiany zdjęcia piksel po pikselu, a nie całego naraz. W miejscach mikrouszkodzeń skóra przebudowuje kolagen, więc blizna stopniowo staje się bardziej miękka i równa.

Działanie na naczynia

Lasery naczyniowe, czyli barwnikowy (585 lub 595 nm) i lasery YAG (532 lub 1064 nm), uszkadzają drobne naczynia w bliźnie. Według konsensusu Japan Scar Workshop zmniejsza to namnażanie fibroblastów, odkładanie kolagenu typu III i uwalnianie histaminy. Głównym efektem klinicznym jest mniejsze zaczerwienienie i mniejszy świąd [Ogawa i wsp. 2019].

Laser jako „droga” dla leku

Kanaliki wykonane laserem frakcyjnym ablacyjnym mogą posłużyć do podania leku. Po zabiegu nakłada się go na skórę i wnika przez otwarte mikrokanały. W badaniu na 20 osobach z bliznami przerostowymi zarówno triamcynolon, jak i 5-fluorouracyl podane tą drogą zmniejszały powierzchnię blizn, przy czym 5-fluorouracyl nie powodował zaniku skóry ani teleangiektazji typowych dla sterydu [Waibel i wsp., Dermatologic Surgery 2019].

Jakim laserem usunąć bliznę? Rodzaje laserów

Nie ma jednego najlepszego lasera na blizny. Dobór zależy od tego, co w bliźnie przeszkadza najbardziej: zagłębienie, wypukłość, kolor, twardość czy świąd.

Laser frakcyjny CO2

To laser ablacyjny o długości fali 10 600 nm [DermNet — CO2 laser]. Działa najgłębiej z laserów frakcyjnych, dlatego stosuje się go przy bliznach zanikowych, pooperacyjnych, pourazowych i przy twardych bliznach z przykurczem. Ablacyjne lasery frakcyjne działają głębiej niż nieablacyjne, więc lepiej sprawdzają się przy grubszych bliznach [Ogawa i wsp. 2019]. Gojenie trwa zwykle około dwóch tygodni [DermNet — CO2 laser]. Szczegóły opisujemy w artykule Laser frakcyjny CO2 na blizny.

Laser erbowy (Er:YAG)

Laser erbowy o długości fali 2940 nm również odparowuje tkankę, ale płyciej. Rekonwalescencja jest szybsza, a skutków ubocznych mniej, natomiast przy głębszych zmianach działa słabiej niż CO2 [DermNet — CO2 laser]. W metaanalizie badań nad bliznami potrądzikowymi lasery erbowe i CO2 dawały podobną poprawę, z niewielką przewagą CO2 w ocenie lekarzy [Husein-ElAhmed i Steinhoff, JDDG 2021].

Lasery frakcyjne nieablacyjne (1540 i 1550 nm)

Pierwszym laserem frakcyjnym był laser nieablacyjny o długości fali 1550 nm. Działa w skórze właściwej, nie usuwając naskórka [DermNet — Fractional laser]. Zwykle potrzeba kilku zabiegów w odstępach około miesiąca, ale powrót do codziennych zajęć jest szybki. W porównaniu na bliznach po operacji tarczycy laser nieablacyjny i ablacyjny dały podobną poprawę ogólną. Laser ablacyjny lepiej zmiękczał bliznę, a nieablacyjny lepiej wyrównywał jej kolor [Shin i wsp., Lasers in Surgery and Medicine 2014].

Laser barwnikowy (PDL, 585 i 595 nm)

Laser barwnikowy to laser naczyniowy. Nie wygładza zagłębień, ale zmniejsza zaczerwienienie i świąd blizn przerostowych i bliznowców. Najlepiej działa w bliznach płaskich lub niewysokich, do których naczyń wiązka może w pełni dotrzeć. Przy grubych bliznach jego skuteczność jest ograniczona [Ogawa i wsp. 2019]. To jedyny laser, dla którego przegląd Cochrane znalazł (niskiej pewności) dowody przewagi nad brakiem leczenia w bliznach przerostowych i bliznowcach [Leszczynski i wsp., Cochrane 2022].

Lasery Nd:YAG i KTP (1064 i 532 nm)

To również lasery działające na naczynia. Konsensus japoński wymienia je obok lasera barwnikowego jako metodę zmniejszania zaczerwienienia i świądu blizn patologicznych [Ogawa i wsp. 2019].

Laser pikosekundowy

Lasery pikosekundowe emitują bardzo krótkie impulsy. Zaczęto ich używać do usuwania tatuaży, a później także przy przebarwieniach i bliznach potrądzikowych. Przegląd literatury opisuje w większości badań skuteczne i bezpieczne leczenie, ale dotyczy on różnych wskazań, a w bliznach najlepiej udokumentowane są lasery frakcyjne [Torbeck i wsp., Dermatologic Surgery 2019].

Porównanie laserów na blizny

Tabela pokazuje ogólne zasady. Konkretne parametry, liczba przejść i odstępy między zabiegami ustala lekarz dla danej blizny. Konsensus japoński zwraca uwagę, że połączenie lasera naczyniowego z frakcyjnym działa w bliznach patologicznych lepiej niż każdy z nich osobno [Ogawa i wsp. 2019].

Planujesz usunięcie zmiany skórnej?

Usuwamy znamiona, brodawki i włókniaki laserem CO2 tak, by blizna była jak najmniejsza. Zmianę najpierw ocenia lekarz w dermatoskopie.

Umów się

Jakie blizny można leczyć laserem? Wskazania

Blizny zanikowe i potrądzikowe

Wklęsłe blizny po trądziku i ospie wietrznej to jedno z najczęstszych wskazań do laserów frakcyjnych. Różne typy takich blizn (szpikulcowe, pudełkowe, toczące się) reagują jednak różnie, a przy części z nich laser trzeba łączyć z innymi metodami. Szczegółowo omawiamy to w artykułach Laser na blizny potrądzikowe i Blizny zanikowe.

Blizny pooperacyjne

Laser może poprawić wygląd blizny po operacji zarówno wcześnie, w trakcie gojenia, jak i po latach. Badano m.in. blizny po usunięciu nowotworów skóry i po operacji tarczycy [Lin i wsp., Dermatologic Surgery 2023; Shin i wsp. 2014]. Kiedy zacząć, który laser wybrać i jak postępować przy bliźnie po usunięciu znamienia, opisujemy w artykule Laser na blizny pooperacyjne.

Blizny pourazowe, pooparzeniowe i przykurcze

To grupa, której dotyczą konsensusy ekspertów z 2014 i 2020 roku. Laser frakcyjny ablacyjny może zmiękczyć twardą bliznę i poprawić ruchomość skóry, a wczesna interwencja może pomóc uniknąć przykurczu [Anderson i wsp. 2014; Seago i wsp. 2020].

Blizny przerostowe

Blizna przerostowa jest wypukła, ale nie wychodzi poza granice rany. Często cofa się z czasem i lepiej niż bliznowiec odpowiada na leczenie [DermNet — Keloid]. Laser naczyniowy zmniejsza jej zaczerwienienie i świąd, a laser frakcyjny może poprawić jej grubość i elastyczność. Więcej o całym leczeniu piszemy w artykule Blizna przerostowa.

Bliznowce (keloidy)

Bliznowiec rozrasta się poza granice rany i rzadko cofa się samoistnie [DermNet — Keloid]. Laser może zmniejszyć jego wysokość i zaczerwienienie, ale zwykle łączy się go z iniekcjami sterydu lub uciskiem [AAD, Keloids: treatment]. Klasyczny laser odparowujący całą powierzchnię nie jest zalecany w bliznach patologicznych, bo wiąże się z dużą liczbą nawrotów [Ogawa i wsp. 2019]. Szczegóły: Laser na keloidy i Ostrzykiwanie bliznowca.

Czerwone blizny

Świeże blizny są często różowe lub czerwone, bo zawierają dużo naczyń. Zwykle bledną same z czasem [NHS — Scars]. Jeśli zaczerwienienie utrzymuje się długo albo blizna swędzi, lekarz może rozważyć laser naczyniowy [Ogawa i wsp. 2019].

Rozstępy

DermNet wymienia rozstępy wśród zmian, przy których laser frakcyjny może przynieść korzyść [DermNet — Fractional laser]. Rozstępy nie są jednak bliznami w ścisłym znaczeniu i w tym artykule ich nie omawiamy.

Jak dobrać laser do blizny?

Przed zabiegiem lekarz ocenia kilka cech blizny. Każda z nich podpowiada coś innego:

Ocena uwzględnia też fototyp skóry. Przy ciemniejszej karnacji rośnie ryzyko przebarwień po laserze. DermNet wymienia fototypy V i VI wśród sytuacji, w których laser CO2 może być nieodpowiedni, i zaleca u osób o ciemnej lub opalonej skórze wykonanie zabiegu próbnego na małym obszarze [DermNet — CO2 laser; DermNet — Laser resurfacing]. Jeśli nie znasz swojego fototypu, sprawdź go w artykule o skali Fitzpatricka.

Laser na blizny przy ciemniejszej karnacji

Ciemniejsza skóra nie wyklucza leczenia laserem, ale wymaga większej ostrożności. Powody są dwa.

Po pierwsze, ciemniejsza skóra częściej reaguje na uraz i stan zapalny przebarwieniem. Po zabiegu laserem nieablacyjnym u osób o ciemnej lub opalonej skórze mogą pojawić się zaburzenia pigmentacji, dlatego DermNet zaleca najpierw zabieg próbny na niewielkim obszarze, a po zabiegach unikanie słońca i stosowanie filtrów [DermNet — Laser resurfacing]. U osób z ciemniejszą skórą lub skłonnością do przebarwień przed zabiegiem frakcyjnym może być potrzebne przygotowanie skóry kremem rozjaśniającym lub peelingiem [DermNet — Fractional laser].

Po drugie, bliznowce występują częściej u osób z fototypami III–VI [DermNet — Keloid]. Skłonność do bliznowców to jedna z sytuacji, w których laser CO2 może być nieodpowiedni [DermNet — CO2 laser].

Jednocześnie DermNet podaje, że laser frakcyjny można stosować przy każdym typie skóry, jeśli technika jest dostosowana do wieku, karnacji, ekspozycji na słońce i okolicy ciała [DermNet — Fractional laser]. W praktyce oznacza to zwykle łagodniejsze parametry, mniejszą gęstość zabiegu, dłuższe przerwy i szczególnie staranną ochronę przed słońcem. Konsensus z 2020 roku omawia osobno laserowe leczenie blizn u osób o ciemniejszej karnacji, co pokazuje, że wymaga ono odrębnego podejścia [Seago i wsp. 2020].

Ciemniejszej skóry dotyczą też inne metody leczenia blizn. Przy krioterapii na brązowej lub czarnej skórze może powstać trwała jaśniejsza plama, a iniekcje sterydu mogą zostawić jaśniejsze plamki w miejscu wkłucia [AAD, Keloids: treatment].

Laser na blizny w różnych miejscach ciała

Miejsce blizny wpływa na wybór lasera, intensywność zabiegu i ryzyko.

Twarz to okolica, w której laserem leczy się przede wszystkim blizny potrądzikowe i pooperacyjne. Porównania laserów CO2 i erbowych w bliznach potrądzikowych pokazują, że oba typy dają podobną poprawę, więc wybór zależy od głębokości blizn i tolerancji gojenia [Husein-ElAhmed i Steinhoff 2021]. Wokół oczu trzeba pamiętać o rzadkim, ale poważnym powikłaniu, jakim jest wywinięcie powieki [DermNet — CO2 laser].

Szyja, dekolt i dłonie goją się wolniej niż twarz. DermNet zwraca uwagę, że właśnie w tych okolicach laser frakcyjny jest szczególnie przydatny w porównaniu z tradycyjnymi laserami odparowującymi całą powierzchnię [DermNet — Fractional laser].

Górna część klatki piersiowej, barki, małżowiny uszne i szyja to okolice szczególnie podatne na bliznowce [DermNet — Keloid]. Blizny w tych miejscach lekarz ocenia ze szczególną uwagą, a leczenie planuje tak, by nie wywołać nawrotu.

Okolice stawów i miejsca dużego napięcia skóry sprzyjają bliznom przerostowym i przykurczom. W tych bliznach laser frakcyjny ablacyjny może poprawić elastyczność i zakres ruchu [Anderson i wsp. 2014; AAD].

Ręce i nogi to częste miejsce blizn po usunięciu zmian skórnych. Wspomniane badanie, w którym porównano laser CO2 w dniu zabiegu i po dwóch tygodniach, dotyczyło właśnie blizn na kończynach [Lin i wsp. 2023].

Po jakim czasie laser na bliznę?

Często zaleca się odczekanie do dojrzenia blizny. Badania z ostatnich lat pokazują, że w niektórych sytuacjach laser można zastosować wcześniej.

Przegląd systematyczny z 2018 roku objął 25 badań, w których laser zastosowano w ciągu trzech miesięcy od powstania rany. Ogólnie rany i blizny leczone laserem goiły się korzystniej, choć nie zawsze różnica była istotna statystycznie. Poprawę stwierdzono w trzech z czterech badań, w których laser zastosowano w fazie zapalnej gojenia. Autorzy zaznaczają, że przed ustaleniem standardowych protokołów potrzebne są badania wysokiej jakości [Karmisholt i wsp., JEADV 2018].

W badaniu z randomizacją na 30 bliznach po usunięciu nowotworów skóry porównano laser frakcyjny CO2 zastosowany w dniu zabiegu z laserem po 14 dniach. Po sześciu miesiącach obie połowy blizn wyglądały podobnie [Lin i wsp. 2023]. Badanie dotyczyło jednak jasnej skóry i blizn na kończynach, więc nie można przenieść jego wyników na każdą sytuację.

W praktyce:

• blizny świeże (tygodnie do kilku miesięcy) można leczyć laserem, gdy rana jest zamknięta, nie ma infekcji, a lekarz uzna, że skóra jest gotowa,
• blizny dojrzałe (rok i dłużej) również reagują na laser, choć zwykle wolniej,
• po usunięciu zmiany skórnej trzeba najpierw poznać wynik badania histopatologicznego. Piszemy o tym niżej.

Jak goi się rana w pierwszych tygodniach po zabiegu, opisujemy w artykule Pielęgnacja rany po zabiegu.

Przeciwwskazania do laserowego leczenia blizn

DermNet wymienia sytuacje, w których laser CO2 może być nieodpowiedni [DermNet — CO2 laser]:

• nierealistyczne oczekiwania, np. całkowite usunięcie blizny,
• skłonność do bliznowców i blizn przerostowych,
• przyjmowanie izotretynoiny w ciągu ostatnich sześciu miesięcy,
• aktywna infekcja bakteryjna lub opryszczka w leczonym miejscu,
• wcześniejsze napromienianie leczonego obszaru,
• choroby tkanki łącznej,
• wcześniejszy głęboki peeling chemiczny lub dermabrazja,
• fototypy V i VI (ciemna karnacja),
• zakażenie HIV lub wirusem zapalenia wątroby typu C.

Część z tych punktów dotyczy głównie laserów ablacyjnych. W sprawie izotretynoiny eksperci Amerykańskiego Towarzystwa Chirurgii Dermatologicznej uznali, że nie ma wystarczających dowodów, by odraczać zabiegi laserami nieablacyjnymi i naczyniowymi u osób, które ją przyjmują lub niedawno przyjmowały [Waldman i wsp., Dermatologic Surgery 2017]. Decyzję zawsze podejmuje lekarz.

Zabiegu nie wykonuje się też na opalonej lub poparzonej słońcem skórze. Laser mógłby spowodować poważne oparzenie lub przebarwienie [AAD].

Kwalifikacja i przygotowanie do zabiegu

AAD podkreśla, że przed każdym zabiegiem laserowym potrzebna jest konsultacja lekarska. Jeśli ktoś proponuje laser bez niej, lepiej zrezygnować [AAD]. Podczas konsultacji warto powiedzieć lekarzowi:

• jakie leki i suplementy przyjmujesz,
• czy miewasz opryszczkę,
• czy chorujesz na cukrzycę lub inne choroby przewlekłe,
• czy palisz papierosy,
• czego oczekujesz po leczeniu.

AAD zaleca też kilka zmian przed zabiegiem [AAD]:

1. Rzuć palenie co najmniej na dwa tygodnie przed zabiegiem.
2. Po uzgodnieniu z lekarzem odstaw witaminę E, aspirynę i inne leki lub suplementy, które mogą opóźniać gojenie.
3. Na 2–4 tygodnie odstaw kosmetyki z retinoidem lub kwasem glikolowym.
4. Jeśli masz skłonność do opryszczki, lekarz może zalecić lek przeciwwirusowy.
5. Unikaj słońca i solarium. Z opalenizną lub oparzeniem słonecznym zabieg nie jest możliwy.

Lekarz zwykle wykonuje też zdjęcia blizny, aby później porównać efekt [DermNet — Fractional laser].

Pytania, które warto zadać na konsultacji

Dobra konsultacja to rozmowa w obie strony. Warto wyjść z niej z odpowiedziami na kilka pytań:

• Jaki to rodzaj blizny? Zanikowa, przerostowa, bliznowiec czy blizna z przykurczem? Od tego zależy cały plan.
• Który laser i dlaczego? Ablacyjny, nieablacyjny, naczyniowy, a może połączenie kilku?
• Ile zabiegów i w jakich odstępach? I ile będzie kosztował cały plan, a nie tylko jedna sesja?
• Jak długo potrwa gojenie po każdym zabiegu? Czy trzeba wziąć wolne z pracy?
• Jaki efekt jest realny w tej konkretnej bliźnie? Czy lekarz pokaże, jak ocenia się poprawę?
• Czy laser wystarczy, czy trzeba go łączyć z inną metodą, np. iniekcją lub plastrami silikonowymi?
• Jakie są ryzyka przy mojej karnacji i w tym miejscu ciała?
• Kto wykonuje zabieg i jakie ma doświadczenie z bliznami?

Przebieg zabiegu

Przebieg zależy od rodzaju lasera i wielkości blizny, ale zwykle wygląda podobnie:

1. Oczyszczenie skóry i zdjęcie makijażu oraz biżuterii.
2. Znieczulenie. Przy laserach frakcyjnych nakłada się krem znieczulający, który zaczyna w pełni działać po około 45–60 minutach [DermNet — Fractional laser]. Przy większych zabiegach ablacyjnych stosuje się też inne formy znieczulenia [DermNet — Laser resurfacing].
3. Ochrona oczu okularami dopasowanymi do długości fali lasera.
4. Zabieg. Lekarz przesuwa głowicę nad blizną i jej brzegami. Leczenie całej twarzy laserem frakcyjnym trwa około 30 minut, a pojedynczej blizny zwykle krócej [DermNet — Fractional laser]. Podczas zabiegu stosuje się chłodzenie skóry.
5. Opatrunek lub maść i omówienie zaleceń.

Czy laser na blizny boli?

Zabiegi laserami ablacyjnymi są zwykle bardziej bolesne niż nieablacyjnymi. Nieablacyjne bywają tylko lekko nieprzyjemne i nie zawsze wymagają znieczulenia [DermNet — Laser resurfacing]. Po zabiegu frakcyjnym przez około godzinę można odczuwać pieczenie podobne do oparzenia słonecznego [DermNet — Fractional laser].

Ile czasu goi się blizna po laserze?

Gojenie zależy przede wszystkim od tego, czy laser był ablacyjny.

Po laserze frakcyjnym nieablacyjnym obrzęk jest zwykle niewielki i ustępuje w ciągu 2–3 dni. Skóra pozostaje różowa przez 3–5 dni. W ciągu doby odbudowuje się naskórek, a skóra może przez 3–14 dni mieć brązowawy odcień i łuszczyć się. Większość osób wraca do pracy od razu lub następnego dnia [DermNet — Fractional laser].

Po laserze ablacyjnym pojawia się obrzęk, zaczerwienienie, sączenie i złuszczanie. Skóra goi się zwykle około dwóch tygodni, w zakresie od jednego do czterech tygodni, zależnie od głębokości zabiegu. Makijaż kamuflujący można zwykle nałożyć po dwóch tygodniach [DermNet — Laser resurfacing]. Po laserze CO2 DermNet podaje czas powrotu do zdrowia około dwóch tygodni [DermNet — CO2 laser].

To, że naskórek się zagoił, nie oznacza końca procesu. Przebudowa kolagenu w głębszych warstwach trwa miesiącami, dlatego efekt ocenia się po kilku miesiącach [AAD; DermNet — Fractional laser].

Zalecenia po zabiegu

Po zabiegu lekarz przekazuje zalecenia dopasowane do lasera. Najczęściej dotyczą:

• ochrony przed słońcem. W okresie gojenia i przez kilka miesięcy po zabiegu frakcyjnym DermNet zaleca krem z filtrem SPF 50+, odzież ochronną i kapelusz z szerokim rondem [DermNet — Fractional laser]. AAD ostrzega, że słońce na gojącej się skórze może spowodować kolejną bliznę [AAD]. Więcej w artykule Blizna a słońce,
• nawilżania łuszczącej się skóry kremem [DermNet — Fractional laser],
• delikatnego oczyszczania po zabiegu ablacyjnym, zwykle wodą i maścią, raz lub dwa razy dziennie [DermNet — Fractional laser],
• niedrapania strupków i łuszczącej się skóry,
• chłodzenia i spania z głową lekko uniesioną w pierwszych dniach po zabiegu ablacyjnym [DermNet — Laser resurfacing].

AAD przypomina, że staranne przestrzeganie zaleceń domowych zmniejsza ryzyko działań niepożądanych i poprawia efekt [AAD].

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Skontaktuj się z lekarzem, jeśli po zabiegu pojawi się narastający ból, ropna wydzielina, gorączka, pęcherzyki przypominające opryszczkę albo zaczerwienienie, które się powiększa zamiast słabnąć. Infekcje bakteryjne, wirusowe i grzybicze należą do możliwych powikłań lasera CO2 [DermNet — CO2 laser].

Ile zabiegów i jak często?

Laser na blizny rzadko kończy się na jednym zabiegu. AAD wyjaśnia, że seria jest często potrzebna, zwłaszcza przy laserach nieablacyjnych, które nie wymagają rekonwalescencji, ale działają łagodniej [AAD]. DermNet podaje dla lasera nieablacyjnego 1550 nm cztery do pięciu zabiegów w odstępach miesięcznych [DermNet — Fractional laser]. W badaniach nad wczesnym leczeniem blizn laserem najczęściej stosowano 2–4 zabiegi co 2–8 tygodni [Karmisholt i wsp. 2018].

Od czego zależy liczba sesji, kiedy widać pierwsze efekty i dlaczego czasem trzeba więcej zabiegów, opisujemy w artykule Laser na blizny — ile zabiegów.

Efekty — czego się spodziewać?

Efekty lasera pojawiają się stopniowo. Na początku poprawa bywa niewielka, a pełny wynik widać po kilku miesiącach [AAD]. Po laserze nieablacyjnym optymalną poprawę ocenia się po trzech do czterech miesiącach [DermNet — Fractional laser].

Czego można się spodziewać?

• blizna wklęsła staje się płytsza i mniej widoczna w bocznym świetle,
• twarda blizna staje się bardziej miękka i elastyczna,
• czerwona blizna blednie,
• zmniejsza się świąd i ból blizny [AAD; Ogawa i wsp. 2019],
• przy bliznach z przykurczem może poprawić się zakres ruchu [AAD].

Czego nie należy oczekiwać?

• całkowitego zniknięcia blizny [AAD],
• identycznego efektu u każdej osoby i przy każdej bliźnie,
• trwałego wyleczenia bliznowca samym laserem. Bliznowce często nawracają, a żadna metoda nie zapobiega temu w każdym przypadku [AAD, Keloids: treatment],
• szybkiego wyniku. Na efekt trzeba poczekać miesiące.

Jak ocenia się efekt?

Pamięć wyglądu blizny sprzed kilku miesięcy bywa zawodna, dlatego podstawą oceny są zdjęcia wykonane przed pierwszym zabiegiem [DermNet — Fractional laser]. Najlepiej, by kolejne zdjęcia były robione w tym samym świetle, z tej samej odległości i pod tym samym kątem. Lekarz ocenia też wysokość, twardość, kolor i objawy blizny, takie jak świąd czy ból. Przy bliznach wypukłych pomocne są skale oceny, np. japońska skala JSS, która ułatwia odróżnienie bliznowca od blizny przerostowej i ocenę nasilenia zmian [Ogawa i wsp. 2019].

Skutki uboczne i powikłania

Po laserze CO2 DermNet wymienia trzy grupy działań niepożądanych [DermNet — CO2 laser]:

Lasery frakcyjne mogą wywołać przebarwienia pozapalne, nawet gdy stosuje się je do leczenia zaburzeń barwnika [DermNet — Fractional laser]. Ryzyko przebarwień rośnie przy ciemniejszej karnacji i opalonej skórze [DermNet — Laser resurfacing].

AAD zwraca uwagę, że efekt i bezpieczeństwo zależą w dużej mierze od doświadczenia osoby wykonującej zabieg. Laser w rękach osoby bez wiedzy medycznej może być niebezpieczny [AAD].

Laser a inne metody leczenia blizn

Laser nie jest jedyną metodą, a często nie jest pierwszą. Lekarze zwykle łączą kilka sposobów leczenia, np. laser z wypełniaczem przy głębokich bliznach potrądzikowych [AAD].

• Masaż blizny po zagojeniu rany może poprawić jej elastyczność. Jak go wykonywać, opisujemy w artykule Masaż blizny.
• Plastry i żele silikonowe stosuje się w profilaktyce i leczeniu blizn przerostowych i bliznowców [NHS — Scars; DermNet — Keloid].
• Iniekcje sterydu spłaszczają i zmiękczają blizny przerostowe i bliznowce. Opisujemy je w artykule Ostrzykiwanie bliznowca.
• Krioterapia bywa stosowana przy bliznowcach i bliznach przerostowych [NHS — Scars].
• Korekta chirurgiczna pozwala wyciąć szeroką lub źle ułożoną bliznę, ale przy bliznowcu samo wycięcie może dać nowy, większy bliznowiec [DermNet — Keloid].
• Kamuflaż kosmetyczny pozwala zakryć bliznę, gdy leczenie nie wystarcza lub nie jest możliwe [NHS — Scars].

Konsensus z 2020 roku podkreśla, że laser najlepiej sprawdza się jako część wielokierunkowego planu leczenia [Seago i wsp. 2020].

Laserowe usuwanie blizn — fakty i mity

Mit: laser usuwa bliznę bez śladu. Laser zamienia bliznę na inną, mniej widoczną [AAD]. Celem jest poprawa, a nie skóra jak przed urazem.

Mit: bliznę trzeba leczyć dopiero po roku. Badania wskazują, że laser można stosować także wcześnie, nawet w pierwszych tygodniach po zabiegu, choć potrzebne są dalsze badania wysokiej jakości [Karmisholt i wsp. 2018; Lin i wsp. 2023].

Mit: jeden zabieg wystarczy. Zwykle potrzebna jest seria [AAD].

Mit: im mocniejszy laser, tym lepiej. W bliznach przerostowych i bliznowcach klasyczny laser odparowujący całą powierzchnię wiąże się z dużą liczbą nawrotów i nie jest zalecany [Ogawa i wsp. 2019]. Ważniejsze od mocy jest dopasowanie lasera do blizny.

Fakt: laser może zmniejszyć świąd i ból blizny. To efekt opisywany zarówno przez AAD, jak i konsensus japoński [AAD; Ogawa i wsp. 2019].

Fakt: opalenizna wyklucza zabieg. Z opaloną lub poparzoną słońcem skórą zabiegu się nie wykonuje [AAD].

Fakt: na bliznowiec laser rzadko wystarcza sam. Zwykle łączy się go z iniekcjami sterydu lub uciskiem [AAD, Keloids: treatment].

Ile kosztuje laser na blizny?

Cena zależy od wielkości blizny, rodzaju lasera i liczby zabiegów. Ponieważ blizny zwykle wymagają serii, warto pytać o koszt całego planu leczenia, a nie pojedynczej sesji. AAD przypomina, że w USA laserowe leczenie blizn jest zwykle traktowane przez ubezpieczycieli jako zabieg estetyczny [AAD].

Laserowe leczenie blizn planujemy wkrótce wprowadzić do oferty. Wykonujemy laserowe usuwanie zmian skórnych, przy którym dbamy o to, by blizna była jak najmniejsza. Aktualne ceny znajdziesz w cenniku.

Blizna czy zmiana, którą trzeba zbadać?

Nie każda zmiana przypominająca bliznę jest blizną. DermNet wymienia wśród zmian, które mogą wyglądać jak bliznowiec, m.in. niektóre guzy skóry, w tym raka kolczystokomórkowego i włókniakomięsaka guzowatego skóry [DermNet — Keloid]. Laser odparowuje tkankę i nie zostawia materiału do badania histopatologicznego. Dlatego zmiana o niejasnym charakterze powinna zostać oceniona przez lekarza przed jakimkolwiek zabiegiem.

Szczególnej uwagi wymaga blizna po usunięciu znamienia lub nowotworu skóry, w której pojawia się:

• barwnik, zwłaszcza nieregularny,
• guzek lub zgrubienie, które rośnie,
• owrzodzenie lub rana, która się nie goi,
• krwawienie bez urazu.

W takiej sytuacji przed laserem umów badanie wideodermatoskopowe. Lekarz oceni zmianę w powiększeniu i zdecyduje, czy potrzebna jest biopsja.

Jak ograniczyć bliznę już przy usuwaniu zmiany skórnej?

Najmniejsza blizna to taka, o którą zadbano od początku. Ważne są: właściwa metoda usunięcia, ułożenie cięcia, technika szycia, pielęgnacja rany i ochrona przed słońcem. Konsensus japoński wśród metod zapobiegania bliznom patologicznym wymienia zmniejszanie napięcia rany, a DermNet m.in. unikanie zbędnych zabiegów u osób skłonnych do bliznowców [Ogawa i wsp. 2019; DermNet — Keloid].

W Twoich Znamionach każdą zmianę przed usunięciem ocenia lekarz w dermatoskopie. Zmiany, które mogą być nowotworem, usuwa się chirurgicznie z marginesem i wysyła do badania histopatologicznego. O metodzie chirurgicznej piszemy na stronie chirurgiczne usuwanie znamion. Zmiany łagodne można usunąć laserem CO2, który pozwala precyzyjnie dopasować głębokość działania.

Laserowe usuwanie zmian skórnych

Usuwamy zmiany laserem CO2 tak, by blizna była jak najmniejsza. Przed zabiegiem lekarz ocenia zmianę w dermatoskopie.

Umów się

Najczęstsze pytania

Czy laser na blizny jest skuteczny?

Tak, w wielu rodzajach blizn, ale skuteczność oznacza poprawę, a nie usunięcie śladu. Międzynarodowy panel ekspertów uznał lasery za leczenie pierwszego wyboru w bliznach pourazowych i przykurczach. Najlepiej udokumentowane są lasery frakcyjne w bliznach zanikowych i pooperacyjnych. Przy bliznach przerostowych i bliznowcach dowody są słabsze, a laser zwykle łączy się z innymi metodami.

Po jakim czasie laser na bliznę?

To zależy od rodzaju blizny. Przy bliznach pooperacyjnych badano leczenie bardzo wczesne, nawet w dniu zabiegu lub dwa tygodnie po nim, i w obu terminach dawało podobne efekty. Blizny dojrzałe, nawet kilkuletnie, również można leczyć laserem. Rana musi być zamknięta, a skóra bez infekcji i opalenizny. Termin ustala lekarz po obejrzeniu blizny.

Jakim laserem usunąć bliznę?

Żaden laser nie usuwa blizny całkowicie. Do wklęsłych i nierównych blizn stosuje się zwykle lasery frakcyjne: ablacyjne (CO2, erbowy) lub nieablacyjne. Czerwone, swędzące i wypukłe blizny dobrze reagują na lasery naczyniowe, np. barwnikowy. Grube blizny przerostowe i bliznowce leczy się najczęściej laserem w połączeniu z lekiem podawanym do blizny. O wyborze decyduje lekarz po ocenie blizny i karnacji.

Ile czasu goi się blizna po laserze?

Po laserze nieablacyjnym obrzęk ustępuje zwykle w ciągu 2–3 dni, a różowe zabarwienie w ciągu kilku dni. Po laserze ablacyjnym, np. CO2, skóra goi się zwykle około dwóch tygodni, w zakresie od jednego do czterech tygodni. Zaczerwienienie może utrzymywać się dłużej, a przebudowa kolagenu trwa miesiącami.

Czy laser usuwa bliznę całkowicie?

Nie. American Academy of Dermatology wyjaśnia, że laser zamienia bliznę na inną, mniej widoczną. Realny cel leczenia to blizna płytsza lub bardziej płaska, gładsza, jaśniejsza, mniej swędząca i bardziej elastyczna.

Podsumowanie

Laser na blizny to skuteczna metoda poprawy wyglądu i komfortu blizny, ale nie jej usunięcia. Lasery frakcyjne, zwłaszcza CO2, wygładzają blizny wklęsłe, pooperacyjne i pourazowe. Lasery naczyniowe zmniejszają zaczerwienienie i świąd. Przy bliznach przerostowych i bliznowcach laser jest zwykle częścią leczenia skojarzonego. Efekt narasta miesiącami i najczęściej wymaga kilku zabiegów. Przed zabiegiem potrzebna jest konsultacja lekarska, a po nim staranna ochrona przed słońcem. Jeśli zmiana w bliźnie budzi wątpliwości, najpierw trzeba ją zbadać.

Zobacz również:

Usuwamy zmiany laserem CO2 tak, by blizna była jak najmniejsza

Umów się

---

Zobacz również

• Laser frakcyjny CO2 na blizny
• Laser na blizny — ile zabiegów potrzeba
• Laser na blizny pooperacyjne
• Laser na blizny potrądzikowe
• Laser na keloidy
• Blizna po usunięciu pieprzyka
• Krem z filtrem po zabiegu laserowym
• Leczenie blizn — przegląd metod
• Blizny po oparzeniu — leczenie i pielęgnacja
• Blizny po ospie — zapobieganie i leczenie
• Laser barwnikowy na czerwone blizny
• Mikronakłuwanie blizn