Laser na keloidy — czy działa na bliznowce i z czym go łączyć

Keloid, czyli bliznowiec, to blizna, która rośnie dalej, gdy rana jest już dawno zagojona. Może swędzieć, boleć i przeszkadzać w codziennym życiu. Wiele osób szuka informacji o laserze, bo kojarzy go z nowoczesnym i skutecznym leczeniem blizn. Laser rzeczywiście może pomóc, ale przy bliznowcach rzadko wystarcza sam. AAD wyjaśnia, że laser może zmniejszyć wysokość i zaczerwienienie keloidu, a zwykle łączy się go z innymi metodami, np. serią iniekcji sterydu lub uciskiem [AAD, Keloids: treatment].

W tym artykule wyjaśniamy, czym bliznowiec różni się od blizny przerostowej, jakie lasery stosuje się w jego leczeniu, co mówią badania, kiedy laser ma największy sens i kiedy trzeba sięgnąć po inne metody. Ogólny przegląd laserowego leczenia blizn znajdziesz w artykule Laser na blizny.

Usuwamy zmiany skórne laserem CO2 tak, by blizna była jak najmniejsza. Jeśli masz skłonność do bliznowców, powiedz o tym lekarzowi przed każdym zabiegiem. Zobacz, jak wygląda laserowe usuwanie znamion w naszych ośrodkach.

W skrócie

• Bliznowiec rozrasta się poza granice rany i zwykle nie cofa się sam [DermNet; AAD, Keloids: overview].
• Lasery naczyniowe (barwnikowy, Nd:YAG) zmniejszają przede wszystkim zaczerwienienie i świąd [Ogawa i wsp. 2019].
• Lasery frakcyjne mogą spłaszczyć i zmiękczyć bliznę oraz ułatwić wnikanie leku [Ogawa i wsp. 2019; Waibel i wsp. 2019].
• Klasyczny laser odparowujący całą powierzchnię nie jest zalecany, bo bliznowce po nim często nawracają [Ogawa i wsp. 2019].
• Przegląd Cochrane uznał dowody na skuteczność laserów w bliznowcach za niewystarczające [Leszczynski i wsp., Cochrane 2022].
• Najlepsze wyniki daje leczenie skojarzone [AAD, Keloids: treatment; Gold i wsp. 2014].

Centrum Badania Znamion

Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów badanie znamion

Keloid — co to takiego?

Keloid (bliznowiec) to twarda, gładka, wypukła blizna, która powstaje w wyniku nadmiernego bliznowacenia. Pojawia się po urazie skóry, choć rzadko może powstać bez zauważalnego urazu. Rozrasta się poza granice pierwotnej rany [DermNet].

Typowe cechy bliznowca według DermNet:

• kolor fioletowoczerwony, u osób o ciemniejszej skórze częściej ciemniejszy niż otoczenie,
• twarda, gładka i wypukła powierzchnia,
• świąd i dyskomfort,
• może pojawić się nawet po latach od urazu,
• wychodzi poza obszar pierwotnej rany.

AAD dodaje, że bliznowiec rośnie zwykle powoli przez miesiące lub lata. Na płatku ucha ma często postać okrągłego guzka, a na barku czy klatce piersiowej rozlewa się po skórze, jakby ktoś wylał płyn, który potem stwardniał. Bliznowiec nie cofa się z czasem i aby go zmniejszyć, trzeba go leczyć [AAD, Keloids: overview].

Najczęstsze miejsca to górna część klatki piersiowej, barki, płatki uszu, szyja i ramiona [DermNet].

Czym różni się blizna przerostowa od keloidu?

Obie blizny są wypukłe, ale zachowują się inaczej. To rozróżnienie ma duże znaczenie przy wyborze leczenia [DermNet].

Według AAD blizna przerostowa pojawia się jeden do dwóch miesięcy po zranieniu i z czasem często staje się mniej widoczna [AAD, Keloids: overview]. Więcej o niej piszemy w artykule Blizna przerostowa.

Dlaczego powstają bliznowce i kto jest na nie narażony?

Dokładny mechanizm nie jest znany. Wiadomo, że w bliznowcu proces gojenia wymyka się spod kontroli: organizm wytwarza więcej kolagenu i innych składników tkanki łącznej, niż potrzeba do zamknięcia rany [DermNet; AAD, Keloids: causes].

Bliznowiec może powstać po wszystkim, co zostawia bliznę, jeśli skóra ma do tego skłonność. AAD wymienia m.in. [AAD, Keloids: causes]:

• przekłucie uszu i inne przekłucia,
• trądzik i ospę wietrzną,
• oparzenia, skaleczenia, otarcia, ukąszenia owadów,
• tatuaże,
• rany po operacjach, zabiegach i zastrzykach,
• zapalenie mieszków włosowych, także po goleniu.

Czynniki zwiększające ryzyko [AAD, Keloids: causes; DermNet]:

• ciemniejsza karnacja. Bliznowce występują częściej u osób z fototypami III–VI,
• bliznowce w rodzinie. Około jedna trzecia osób z bliznowcem ma krewnego pierwszego stopnia, który też je miewa,
• wiek 10–30 lat, choć bliznowiec może pojawić się w każdym wieku,
• ciąża, w której zmiany hormonalne zwiększają ryzyko.

DermNet zauważa też, że bliznowce częściej powstają w ranach, które goiły się długo i bez szycia [DermNet].

Na czym polega laseroterapia bliznowców?

W bliznowcach stosuje się lasery z dwóch głównych grup. Działają inaczej i odpowiadają na inne problemy.

Lasery naczyniowe

Bliznowce i blizny przerostowe zawierają dużo drobnych naczyń. Konsensus Japan Scar Workshop wyjaśnia, że lasery naczyniowe niszczą te naczynia i w ten sposób ograniczają namnażanie fibroblastów, odkładanie kolagenu i uwalnianie histaminy. Należą do nich laser barwnikowy (585 lub 595 nm) i lasery YAG (532 lub 1064 nm). Głównym efektem jest mniejsze zaczerwienienie i świąd [Ogawa i wsp. 2019].

Lasery naczyniowe najlepiej działają w płaskich bliznowcach i bliznach przerostowych, bo wiązka dociera w nich do wszystkich naczyń. Przy grubych bliznowcach ich skuteczność jest ograniczona [Ogawa i wsp. 2019].

Lasery frakcyjne

Laser frakcyjny wytwarza w skórze mikroskopijne strefy uszkodzenia otoczone zdrową tkanką. Wywołuje to odpowiedź gojenia i przebudowę kolagenu. Lasery frakcyjne ablacyjne działają głębiej niż nieablacyjne, dlatego lepiej sprawdzają się w grubszych bliznach [Ogawa i wsp. 2019].

Laser jako droga dla leku

Kanaliki po laserze frakcyjnym ablacyjnym można wykorzystać do podania leku na skórę. W badaniu na 20 osobach z bliznami przerostowymi triamcynolon i 5-fluorouracyl podawane po laserze w trzech sesjach co miesiąc podobnie zmniejszały powierzchnię blizn. Po 5-fluorouracylu nie obserwowano zaniku skóry i rozszerzonych naczynek, które mogą pojawiać się po sterydzie [Waibel i wsp., Dermatologic Surgery 2019]. Badanie dotyczyło blizn przerostowych, nie bliznowców.

Czego nie stosuje się w bliznowcach?

Klasyczny laser ablacyjny, który odparowuje całą powierzchnię blizny, nie jest zalecany w bliznach patologicznych, bo wiąże się z dużą liczbą nawrotów [Ogawa i wsp. 2019]. Skłonność do bliznowców to także jedna z sytuacji, w których DermNet uznaje laser CO2 za potencjalnie nieodpowiedni [DermNet — CO2 laser]. Decyzja o laserze ablacyjnym u osoby z bliznowcem wymaga więc doświadczenia i ostrożności.

Masz skłonność do bliznowców?

Przed usunięciem zmiany skórnej lekarz oceni ją w dermatoskopie i dobierze metodę tak, by blizna była jak najmniejsza.

Umów się

Czy laser na keloidy działa? Co mówią badania

Wyniki badań są mniej jednoznaczne, niż sugerują reklamy.

Przegląd Cochrane z 2022 roku objął 15 badań z randomizacją i 604 uczestników z bliznami przerostowymi i bliznowcami. Autorzy uznali, że dowody nie wystarczają, by potwierdzić lub wykluczyć skuteczność lasera. Jedynie dla lasera barwnikowego 585 nm znaleźli dowody niskiej pewności, że blizny nim leczone poprawiają się częściej niż nieleczone. Dla lasera frakcyjnego CO2 i laserów nieablacyjnych pewność dowodów była bardzo niska [Leszczynski i wsp., Cochrane 2022].

Przegląd metod leczenia bliznowców z 2018 roku zwraca uwagę, że sam laser (barwnikowy, CO2, Nd:YAG) wiąże się z dużą liczbą nawrotów w ciągu 6–24 miesięcy. W niewielkich badaniach opisywano lepsze wyniki po połączeniu lasera CO2 z iniekcją triamcynolonu [Morelli Coppola i wsp. 2018].

Międzynarodowe zalecenia z 2014 roku podkreślają, że lasery przesunęły się w ostatnich latach do głównego nurtu leczenia blizn, a wyniki są zwykle lepsze, gdy łączy się kilka metod [Gold i wsp., Dermatologic Surgery 2014].

Wniosek: laser to cenne narzędzie w leczeniu bliznowca, ale jako część planu, a nie jedyna metoda.

Kiedy laseroterapia przynosi najlepsze efekty?

Wczesne stadium i płaskie bliznowce

Laser naczyniowy działa najlepiej, gdy bliznowiec jest jeszcze płaski lub niewysoki, czerwony i swędzący [Ogawa i wsp. 2019]. Na tym etapie celem jest zmniejszenie objawów i zahamowanie wzrostu.

Blizny przerostowe

Blizny przerostowe lepiej odpowiadają na leczenie niż bliznowce i często same się cofają [DermNet]. U nich laser, zwłaszcza w połączeniu z innymi metodami, ma większe szanse na wyraźną poprawę. Szczegóły w artykule Blizna przerostowa.

Keloidy — leczenie skojarzone

Przy typowym, grubym bliznowcu laser zwykle łączy się z innymi metodami [AAD, Keloids: treatment]:

• laser + iniekcje sterydu. Konsensus japoński wskazuje, że połączenie lasera z iniekcją kortykosteroidu może poprawić wyniki. Zastrzega jednak, by nie wykonywać zabiegu laserem barwnikowym bezpośrednio po iniekcji sterydu, bo w bliźnie brakuje wtedy naczyń, w które celuje laser [Ogawa i wsp. 2019],
• laser naczyniowy + laser frakcyjny. Takie połączenie działa w bliznach patologicznych lepiej niż każdy z nich osobno [Ogawa i wsp. 2019],
• laser + ucisk. AAD wymienia ucisk jako typowe uzupełnienie lasera [AAD, Keloids: treatment],
• laser + plastry silikonowe po zakończeniu serii, by utrzymać efekt.

Jak wygląda ostrzykiwanie bliznowca sterydem, ile zabiegów potrzeba i jakie są działania niepożądane, opisujemy w artykule Ostrzykiwanie bliznowca.

Ile zabiegów jest potrzebnych?

Nie ma jednej liczby. Zależy ona od wielkości i grubości bliznowca, jego wieku, miejsca na ciele, rodzaju lasera i tego, z jakimi metodami się go łączy. W badaniach włączonych do przeglądu Cochrane obserwacja trwała od 12 tygodni do 12 miesięcy, a protokoły były bardzo różne [Leszczynski i wsp., Cochrane 2022]. Zwykle trzeba zaplanować serię zabiegów rozłożoną na kilka miesięcy, a potem okres kontroli. Ogólne zasady liczby sesji i przerw opisujemy w artykule Laser na blizny — ile zabiegów.

Czy laser usuwa bliznowiec całkowicie?

Nie. AAD podkreśla, że żadna metoda nie usuwa keloidu w każdym przypadku i nie ma leczenia, które zawsze zapobiega jego nawrotowi [AAD, Keloids: treatment]. Laser może sprawić, że bliznowiec będzie:

• niższy i bardziej płaski,
• mniej czerwony,
• mniej swędzący i bolesny,
• bardziej miękki.

Celem leczenia jest więc poprawa wyglądu i komfortu, a nie skóra bez śladu. AAD radzi, by przed wizytą zastanowić się, co jest najważniejsze: ulga w świądzie lub bólu, spłaszczenie blizny, a może możliwość ponownego noszenia kolczyków przy bliznowcu na uchu [AAD, Keloids: treatment].

Kiedy laseroterapia może nie wystarczyć?

• Gruby, wysoki bliznowiec. Lasery naczyniowe działają w nim słabo [Ogawa i wsp. 2019]. Zwykle zaczyna się od iniekcji sterydu, by zmniejszyć grubość.
• Duży bliznowiec na klatce piersiowej, łopatce lub nad spojeniem łonowym. Konsensus japoński wskazuje, że po wycięciu bliznowców w tych miejscach nawroty są częste [Ogawa i wsp. 2019].
• Bliznowiec, który już raz nawrócił. Wymaga zwykle planu łączącego kilka metod.

W takich sytuacjach lekarz może rozważyć wycięcie chirurgiczne z leczeniem uzupełniającym. Samo wycięcie bliznowca kończy się nawrotem niemal zawsze [AAD, Keloids: treatment]. Konsensus japoński podaje, że napromienianie w odpowiedniej dawce, wykonane w ciągu tygodnia po wycięciu zmniejsza odsetek nawrotów do 10% lub mniej, w porównaniu z 50–80% po samej operacji [Ogawa i wsp. 2019]. Metaanaliza sieciowa 14 badań potwierdziła, że wycięcie z napromienianiem daje istotnie lepsze wyniki niż samo wycięcie [Siotos i wsp., Annals of Plastic Surgery 2019].

Bezpieczeństwo i możliwe powikłania

Każdy laser niesie ryzyko działań niepożądanych. Przy bliznowcach szczególnie ważne są:

• nawrót lub powiększenie się bliznowca po zbyt agresywnym zabiegu ablacyjnym [Ogawa i wsp. 2019],
• przebarwienia po zabiegu, częstsze przy ciemniejszej karnacji [DermNet — CO2 laser],
• przedłużone zaczerwienienie, infekcje i opryszczka po laserach ablacyjnych [DermNet — CO2 laser],
• ból podczas zabiegu, zwłaszcza przy laserach ablacyjnych.

Konsensus japoński zaleca chłodzenie skóry w trakcie zabiegu, by chronić jej powierzchnię [Ogawa i wsp. 2019].

Czy bliznowce są niebezpieczne?

Bliznowiec nie zmienia się w raka [AAD, Keloids: overview; DermNet]. DermNet zauważa jednak, że osoby z bliznowcami mają nieco wyższe ryzyko nowotworów skóry niż osoby bez nich [DermNet].

Ważniejsze jest co innego: niektóre nowotwory skóry mogą wyglądać jak bliznowiec. DermNet wymienia m.in. raka kolczystokomórkowego i włókniakomięsaka guzowatego skóry. Gdy rozpoznanie jest niepewne, potrzebna jest biopsja [DermNet]. AAD dodaje, że alergia na złoto w kolczykach może dawać obrzęk przypominający bliznowiec [AAD, Keloids: treatment].

Zgłoś się do lekarza, zanim zaczniesz leczenie laserem, jeśli zmiana:

• pojawiła się bez urazu lub w miejscu, gdzie nie było rany,
• szybko rośnie, krwawi lub owrzodziała,
• ma nietypowy kolor lub zawiera barwnik,
• powstała w bliźnie po usunięciu nowotworu skóry.

Laser odparowuje tkankę i nie zostawia materiału do badania. W razie wątpliwości umów badanie wideodermatoskopowe, a lekarz zdecyduje, czy potrzebna jest biopsja.

Jak zmniejszyć ryzyko nowego bliznowca?

Osoba, która miała bliznowiec, może w przyszłości mieć kolejny [AAD, Keloids: treatment]. Dlatego warto:

• unikać zbędnych zabiegów i przekłuć w miejscach podatnych na bliznowce, takich jak klatka piersiowa i barki [DermNet],
• mówić lekarzowi o skłonności do bliznowców przed każdym zabiegiem, także usunięciem znamienia,
• dbać o gojenie rany bez napięcia. DermNet wymienia zabiegi ograniczające napięcie rany i ograniczenie liczby szwów jako sposoby zapobiegania [DermNet],
• po zagojeniu rany rozważyć plastry silikonowe, które można stosować po urazie, by zapobiec bliznowcowi [AAD, Keloids: treatment].

Jak dbać o ranę po zabiegu, opisujemy w artykule Pielęgnacja rany po zabiegu.

Ile kosztuje laserowe usuwanie bliznowca?

Koszt zależy od wielkości bliznowca, rodzaju lasera, liczby zabiegów i tego, czy laser łączy się z innymi metodami, np. iniekcjami. Ponieważ bliznowce leczy się seriami, warto pytać o cenę całego planu.

Laserowe leczenie blizn planujemy wkrótce wprowadzić do oferty. Wykonujemy laserowe usuwanie zmian skórnych, przy którym dbamy o to, by blizna była jak najmniejsza. Aktualne ceny znajdziesz w cenniku.

Najczęstsze pytania

Czy laser działa na keloidy?

Może pomóc, ale rzadko wystarcza sam. Lasery naczyniowe zmniejszają zaczerwienienie i świąd, a lasery frakcyjne mogą spłaszczyć i zmiękczyć bliznowiec. Przegląd Cochrane z 2022 roku uznał jednak dowody na skuteczność laserów w bliznowcach za niewystarczające. Dlatego laser łączy się zwykle z iniekcjami sterydu, uciskiem lub plastrami silikonowymi.

Ile kosztuje laserowe usuwanie bliznowca?

Koszt zależy od wielkości bliznowca, rodzaju lasera, liczby zabiegów i tego, czy laser łączy się z innymi metodami, np. iniekcjami. Ponieważ bliznowce leczy się seriami zabiegów, warto pytać o koszt całego planu. Laserowe leczenie blizn planujemy wkrótce wprowadzić do oferty. Aktualne ceny innych zabiegów są w cenniku.

Jak pozbyć się keloidu?

Całkowite pozbycie się keloidu jest trudne, bo żadna metoda nie działa u wszystkich, a bliznowce często nawracają. Najczęściej stosuje się serię iniekcji sterydu, plastry silikonowe, ucisk, krioterapię i laser, zwykle w połączeniu. Duże bliznowce bywają wycinane, ale po samym wycięciu nawracają niemal zawsze, dlatego po zabiegu stosuje się dodatkowe leczenie, np. napromienianie lub iniekcje.

Czy bliznowiec można wyleczyć?

Bliznowiec można zwykle wyraźnie zmniejszyć, spłaszczyć i złagodzić świąd oraz ból. Całkowite i trwałe wyleczenie udaje się rzadziej, bo bliznowce mają skłonność do nawrotów, a osoba, która miała bliznowiec, może w przyszłości mieć kolejny. Najlepsze wyniki daje leczenie skojarzone i regularne kontrole.

Po jakim czasie można usunąć bliznę laserem?

Przy zwykłych bliznach pooperacyjnych laser stosowano w badaniach nawet w pierwszych tygodniach po zabiegu. Przy bliznowcu termin zależy od tego, czy zmiana jeszcze rośnie i jakie leczenie planuje lekarz. Często najpierw zmniejsza się grubość bliznowca iniekcjami, a laser dołącza się w kolejnych etapach.

Podsumowanie

Laser na keloidy to przydatne, ale nie samodzielne narzędzie. Lasery naczyniowe łagodzą zaczerwienienie i świąd, a lasery frakcyjne mogą spłaszczyć i zmiękczyć bliznowiec oraz ułatwić podanie leku. Dowody naukowe na skuteczność samego lasera są słabe, a bliznowce często nawracają. Najlepsze wyniki daje plan łączący laser z iniekcjami sterydu, uciskiem i plastrami silikonowymi, a przy dużych zmianach także leczenie chirurgiczne z napromienianiem. Przed leczeniem upewnij się, że zmiana na pewno jest bliznowcem.

Zobacz również:

Usuwamy zmiany laserem CO2 tak, by blizna była jak najmniejsza

Umów się

Centrum Badania Znamion

Zbadaj znamiona w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów badanie znamion

Zobacz również

• Laser na blizny — rodzaje laserów i wskazania
• Ostrzykiwanie bliznowca sterydem
• Blizna przerostowa
• Laser frakcyjny CO2 na blizny
• Masaż blizny
• Bliznowiec — czym różni się od zwykłej blizny
• Jak leczyć blizny — metody i ich skuteczność
• Laser barwnikowy na czerwone blizny