Masaż blizny — kiedy zacząć, jak masować i jak długo

Masaż blizny to najprostszy sposób, by zadbać o bliznę po zagojeniu rany. Nie wymaga sprzętu ani wizyt w gabinecie, a wykonywany regularnie może sprawić, że blizna będzie bardziej miękka, płaska i mniej wrażliwa. NHS zaleca masowanie blizny kremem na bazie wody kilka razy dziennie, maksymalnie po 10 minut, i podkreśla, że wolno to robić dopiero po pełnym zagojeniu rany [NHS — Scars].

W tym artykule wyjaśniamy, czy masaż blizny naprawdę działa, po jakim czasie można zacząć, jak masować krok po kroku, czym smarować bliznę, jak długo to robić i kiedy przerwać. Dowiesz się też, kiedy sam masaż nie wystarczy i warto zgłosić się do lekarza.

Usuwamy zmiany skórne laserem CO2 tak, by blizna była jak najmniejsza. Zobacz, jak wygląda laserowe usuwanie znamion w naszych ośrodkach.

Masaż blizny w skrócie

• Zacznij dopiero, gdy rana jest całkowicie zagojona: bez szwów, strupka i wydzieliny [Royal Berkshire NHS].
• Używaj bezzapachowego kremu lub oleju. Żaden produkt nie ma udowodnionej przewagi nad innymi [Royal Berkshire NHS].
• Uciskaj bliznę tak mocno, by zbielała, ale bez bólu [Royal Berkshire NHS].
• Zacznij od 2–3 minut 2–3 razy dziennie, potem wydłuż do 5–10 minut [Royal Berkshire NHS].
• Kontynuuj przez co najmniej 3–6 miesięcy [St George's NHS].
• Dowody naukowe są ograniczone, ale najlepsze wyniki opisywano w bliznach pooperacyjnych [Shin i Bordeaux 2012].

Czy blizny powinno się masować?

Masaż blizny zalecają szpitalne ulotki NHS po zabiegach skórnych [Royal Berkshire NHS; St George's NHS]. Jak wygląda to w badaniach?

Przegląd z 2012 roku objął 10 publikacji i 144 osoby, które masowały blizny. Poprawę kliniczną stwierdzono u 45,7% z nich. W bliznach pooperacyjnych wynik był wyraźnie lepszy: u 27 z 30 osób (90%) wygląd blizny lub ocena w skali POSAS się poprawiły. Autorzy podkreślają jednak, że dowody są słabe, sposoby masażu bardzo różne, a wyniki nie były mierzone w jednolity sposób [Shin i Bordeaux, Dermatologic Surgery 2012].

Przegląd z 2018 roku dotyczył blizn przerostowych po oparzeniach. Objął 8 publikacji i 258 osób. Masaż zmniejszał grubość, wysokość i zaczerwienienie blizny, poprawiał jej elastyczność oraz zmniejszał ból. Autorzy określili te dowody jako wstępne i niskiej jakości [Ault i wsp., Burns 2018].

Metaanaliza z 2020 roku objęła fizjoterapeutyczne metody leczenia blizn u dorosłych, nie tylko masaż. W porównaniu z brakiem leczenia poprawiały one ból, świąd, zabarwienie, elastyczność, powierzchnię i grubość blizny [Deflorin i wsp. 2020].

Podsumowując: masaż nie jest cudowną metodą, ale jest tani, bezpieczny przy zagojonej ranie i ma sens, zwłaszcza po operacji.

Jak dojrzewa blizna i dlaczego masaż ma znaczenie?

Blizna to tkanka włóknista, którą organizm buduje z kolagenu, by wzmocnić miejsce urazu. Im dłużej rana się goi i im głębsze było uszkodzenie, tym blizna jest zwykle grubsza i mniej elastyczna [Royal Berkshire NHS].

Tuż po zabiegu blizna jest często płaska i jasna. W kolejnych tygodniach może jednak:

• twardnieć, unosić się i grubieć,
• przyklejać się do tkanek pod spodem, co daje efekt wciągnięcia i może ograniczać ruch,
• swędzieć lub być nadwrażliwa na dotyk [Royal Berkshire NHS].

Pod skórą mogą tworzyć się zrosty, czyli pasma tkanki bliznowatej, które łączą ze sobą sąsiednie warstwy. Można je traktować jak wewnętrzną bliznę. Blizny przechodzące przez staw mogą z czasem ograniczyć jego zginanie lub prostowanie, czyli doprowadzić do przykurczu [St George's NHS].

Blizna dojrzewa przez około 12–24 miesięcy. Im wcześniej i regularniej się ją masuje, tym mniejsze ryzyko długotrwałych problemów [Royal Berkshire NHS]. NHS dodaje, że większość blizn blednie z czasem, co może trwać dwa lata lub dłużej [NHS — Scars].

Ulotka St George's wymienia, w czym masaż może pomóc [St George's NHS]:

• zmniejszyć świąd i nadwrażliwość,
• nawilżyć bliznę, jeśli używa się kremu,
• poprawić jej elastyczność, ruchomość i miękkość,
• sprawić, że kolagen ułoży się bardziej równomiernie dzięki uciskowi.

Po jakim czasie można masować bliznę?

Zasada jest jedna: dopiero po zagojeniu rany.

• Bliznę można zacząć nawilżać, gdy rana przestaje się sączyć, co zwykle następuje po około dwóch tygodniach. Delikatny masaż można rozpocząć niedługo potem [Royal Berkshire NHS].
• Nie masuj blizny, jeśli są w niej jeszcze szwy lub strupek [Royal Berkshire NHS].
• Masaż zaczyna się, gdy rana jest zagojona lub po zdjęciu szwów. Fizjoterapeuta może zalecić wcześniejszy lub późniejszy start, zależnie od zabiegu i stanu skóry [St George's NHS].

Jak dbać o ranę, zanim będzie gotowa do masażu, opisujemy w artykule Pielęgnacja rany po zabiegu. Kiedy zwykle zdejmuje się szwy, piszemy w artykule Kiedy zdjąć szwy z twarzy.

Jak masować bliznę krok po kroku

Poniższy sposób opiera się na ulotce oddziału chirurgii plastycznej Royal Berkshire NHS [Royal Berkshire NHS].

1. Umyj ręce. Skóra wokół blizny powinna być czysta i sucha.
2. Nałóż bezzapachowy krem lub olej na bliznę. Chodzi o poślizg, by palce nie ciągnęły blizny.
3. Połóż opuszki dwóch lub więcej palców na bliźnie i skórze obok niej.
4. Uciskaj stanowczo, tak by skóra zbielała. Masaż nie powinien być przy tym wyraźnie bolesny.
5. Przesuwaj palce powoli w jednym z trzech kierunków opisanych niżej.
6. Masuj też twarde lub napięte miejsca w pobliżu blizny.
7. Zacznij od 2–3 minut, 2–3 razy dziennie. Po kilku dniach wydłuż czas do 5–10 minut, 2–3 razy dziennie.

Ulotka St George's zaleca, by zaczynać od lekkiego ucisku i stopniowo przechodzić do mocniejszego, tak silnego, jak to możliwe bez bólu [St George's NHS].

Masaż kolisty

Wykonuj małe kółka, przesuwając się powoli wzdłuż całej blizny. Kółka powinny obejmować także skórę po obu stronach blizny [Royal Berkshire NHS].

Masaż wzdłuż blizny

Przesuwaj palce w przód i w tył wzdłuż linii blizny, z uciskiem [Royal Berkshire NHS].

Masaż w poprzek blizny

Przesuwaj palce z jednej strony blizny na drugą, stopniowo przechodząc wzdłuż niej, tak by wymasować całą bliznę i tkankę wokół [Royal Berkshire NHS].

Mobilizacja skóry wokół blizny

Ulotki NHS zalecają masowanie nie tylko samej blizny, ale też tkanki wokół niej i wszystkich miejsc, które są twarde lub napięte [Royal Berkshire NHS; St George's NHS]. Jeśli blizna jest przyklejona do podłoża, właśnie praca na jej brzegach i w otoczeniu pomaga przywrócić skórze ruchomość. Przy dużych bliznach i bliznach w okolicy stawów technikę warto ustalić z fizjoterapeutą.

Czym masować bliznę?

Nie ma dowodów, że jakiś produkt działa lepiej od innych. Krem lub olej ma przede wszystkim zapewnić poślizg [Royal Berkshire NHS]. NHS i ulotka St George's proponują proste kremy na bazie wody [NHS — Scars; St George's NHS]. Wybieraj produkty bezzapachowe, by nie podrażniać świeżej blizny [Royal Berkshire NHS].

O tym, które maści i kremy wspierają gojenie, a które nie mają dowodów działania, piszemy w artykule Maść na gojenie ran.

Jak długo masować bliznę?

• Co najmniej 3–6 miesięcy po zabiegu lub urazie [St George's NHS].
• Osiągnięcie płaskiej, ruchomej i niewrażliwej blizny może zająć kilka miesięcy, a każdy goi się inaczej [Royal Berkshire NHS].
• Blizna przebudowuje się nawet do dwóch lat, więc masaż może mieć sens także później, jeśli blizna jest twarda lub ściągnięta [Royal Berkshire NHS].

Ulotki NHS zalecają masaż krótko, ale kilka razy dziennie [Royal Berkshire NHS].

Kiedy przerwać masaż?

Przerwij masaż i skontaktuj się z lekarzem, jeśli pojawi się [Royal Berkshire NHS]:

• zaczerwienienie,
• krwawienie,
• blizna cieplejsza niż skóra wokół,
• ból większy niż zwykle.

NHS zaleca pilny kontakt z lekarzem, gdy blizna jest obrzęknięta lub bolesna, ciepła w dotyku albo wydobywa się z niej ropa [NHS — Scars]. Mogą to być objawy zakażenia.

Kiedy nie masować blizny?

• gdy rana nie jest zagojona, są w niej szwy lub strupek [Royal Berkshire NHS],
• gdy blizna ma objawy zakażenia [NHS — Scars],
• gdy w bliźnie pojawił się nowy guzek, owrzodzenie, krwawienie lub barwnik, zwłaszcza po usunięciu znamienia lub nowotworu skóry. Wtedy najpierw potrzebna jest ocena lekarza.

Ostatni punkt jest szczególnie ważny po usunięciu zmian skórnych. Blizna po usunięciu pieprzyka zwykle goi się bez problemów, ale czasem w jej obrębie pojawia się barwnik. Co jest normalne, a co wymaga kontroli, opisujemy w artykule Blizna po usunięciu pieprzyka. W razie wątpliwości umów badanie wideodermatoskopowe.

Masaż a plastry silikonowe i inne metody

Masaż dobrze łączy się z innymi sposobami dbania o bliznę.

Plastry i żele silikonowe. Międzynarodowe zalecenia uznają silikon za metodę pierwszego wyboru w zapobieganiu i leczeniu blizn przerostowych i bliznowców [Monstrey i wsp. 2014]. Przegląd Cochrane z 2013 roku ocenił jednak dowody jako słabe, bo badania były obciążone ryzykiem błędu [O'Brien i Jones, Cochrane 2013]. DermNet zaleca noszenie opatrunków na bliznę przez 12–24 godziny na dobę przez co najmniej 8–12 tygodni [DermNet].

Ochrona przed słońcem. NHS zaleca zakrywanie blizny na słońcu przez co najmniej rok i stosowanie filtra SPF 30 lub wyższego [NHS — Scars]. Więcej w artykule Blizna a słońce.

Bliznowce i blizny przerostowe. DermNet wymienia masowanie blizny kremem lub olejem wśród metod pomocnych u części osób, obok silikonu, ucisku, iniekcji sterydu i lasera [DermNet]. Przy grubej, czerwonej lub rosnącej bliźnie sam masaż zwykle nie wystarczy. O innych metodach piszemy w artykułach Ostrzykiwanie bliznowca i Laser na blizny.

Kiedy warto zgłosić się do fizjoterapeuty lub lekarza?

Do fizjoterapeuty warto się zgłosić, gdy:

• blizna przechodzi przez staw i ogranicza ruch lub istnieje ryzyko przykurczu [St George's NHS],
• blizna jest duża, np. po rozległej operacji lub oparzeniu,
• blizna jest przyklejona do podłoża mimo kilku tygodni samodzielnego masażu,
• nie wiesz, jak mocno i jak długo masować.

Do lekarza zgłoś się, gdy blizna boli lub przeszkadza [NHS — Scars], jest gruba, czerwona i swędzi albo rośnie poza granice rany. To mogą być cechy blizny przerostowej lub bliznowca [DermNet]. Więcej w artykule Blizna przerostowa.

Ile kosztuje terapia blizn?

Samodzielny masaż w domu nie wymaga wydatków poza kremem. Koszt terapii u fizjoterapeuty zależy od liczby wizyt, a laseroterapii od wielkości blizny, rodzaju lasera i liczby zabiegów.

Laserowe leczenie blizn planujemy wkrótce wprowadzić do oferty. Wykonujemy laserowe i chirurgiczne usuwanie zmian skórnych, przy którym dbamy o to, by blizna była jak najmniejsza. Aktualne ceny znajdziesz w cenniku.

Najczęstsze pytania

Po jakim czasie można masować bliznę?

Dopiero gdy rana jest całkowicie zagojona: nie ma szwów, strupka ani wydzieliny. Po zabiegu na skórze zwykle następuje to po około dwóch tygodniach. Najpierw można zacząć nawilżać bliznę, a niedługo potem delikatnie ją masować. Jeśli lekarz lub fizjoterapeuta zalecił inny termin, trzymaj się jego zaleceń.

Czy blizny powinno się masować?

Warto, choć dowody naukowe są ograniczone. Masaż jest tani, bezpieczny przy zagojonej ranie i w niewielkich badaniach słabej jakości poprawiał elastyczność i wygląd blizny, a w części także ból i świąd, zwłaszcza po operacji. Szpitalne ulotki NHS zalecają go po zabiegach skórnych. Nie zastępuje innych metod, gdy blizna jest gruba, czerwona lub rośnie.

Jak masować bliznę, żeby nie było zrostów?

Masaż nie gwarantuje, że zrosty nie powstaną, ale może pomóc utrzymać bliznę ruchomą. Nałóż bezzapachowy krem lub olej i opuszkami dwóch lub więcej palców uciskaj bliznę i skórę wokół niej tak mocno, by zbielała, ale bez bólu. Wykonuj małe kółka wzdłuż blizny, ruchy wzdłuż niej i w poprzek. Masuj także twarde lub napięte miejsca obok blizny. Zacznij od 2–3 minut 2–3 razy dziennie, a po kilku dniach wydłuż do 5–10 minut.

Jak długo masować bliznę?

Zwykle przez kilka miesięcy. Szpitalne ulotki NHS zalecają masaż przez co najmniej trzy do sześciu miesięcy, a blizna dojrzewa nawet do dwóch lat. Według ulotek NHS im wcześniej i regularniej się masuje, tym mniejsze ryzyko długotrwałych problemów, takich jak twardnienie czy ograniczenie ruchu.

Ile kosztuje terapia blizn?

Samodzielny masaż w domu nie wymaga wydatków poza kremem. Koszt terapii u fizjoterapeuty zależy od liczby wizyt, a laseroterapii od wielkości blizny, rodzaju lasera i liczby zabiegów. Laserowe leczenie blizn planujemy wkrótce wprowadzić do oferty. Aktualne ceny innych zabiegów są w cenniku.

Podsumowanie

Masaż blizny to prosty i bezpieczny sposób, by pomóc jej dojrzeć. Zaczyna się go dopiero po zagojeniu rany, zwykle około dwóch tygodni po zabiegu, gdy nie ma już szwów ani strupka. Masuje się z kremem, stanowczo, ale bez bólu, kółkami, wzdłuż i w poprzek blizny, kilka razy dziennie przez co najmniej kilka miesięcy. Dowody naukowe są ograniczone, ale najlepsze wyniki opisano w bliznach pooperacyjnych. Jeśli blizna się zaczerwienia, ociepla, boli lub rośnie, przerwij masaż i skonsultuj się z lekarzem.

Zobacz również:

Usuwamy zmiany laserem CO2 tak, by blizna była jak najmniejsza

Umów się

---

Zobacz również

• Blizna po operacji — jak się goi i jak ją zmniejszyć
• Pielęgnacja rany po zabiegu
• Laser na blizny
• Blizna przerostowa
• Leczenie blizn — przegląd metod
• Swędzenie blizny — przyczyny i sposoby
• Plastry silikonowe na blizny
• Żel silikonowy na blizny
• Blizny po oparzeniu — leczenie i pielęgnacja