Szwy rozpuszczalne — po jakim czasie się wchłaniają, jak je rozpoznać i jak dbać o ranę

Szwy rozpuszczalne, nazywane też wchłanialnymi lub samorozpuszczalnymi, to szwy z nici, które organizm stopniowo rozkłada. Nie trzeba ich zdejmować, dlatego pacjenci często wolą je od zwykłych szwów. Z czasem pojawiają się jednak pytania: po jakim czasie nić zniknie, czy to normalne, że coś wystaje z rany, czy można ją wyciągnąć i czy rozpuszczanie boli.

W tym artykule wyjaśniamy, z czego robi się nici wchłanialne, jak długo się wchłaniają, gdzie się je stosuje, co mówią badania o ich skuteczności i jak dbać o ranę zszytą takimi nićmi. Ogólne porównanie technik szycia i materiałów znajdziesz w artykule Rodzaje szwów chirurgicznych.

Czeka Cię wycięcie zmiany skórnej? Przy chirurgicznym usuwaniu znamion lekarz dobiera rodzaj nici do miejsca i głębokości rany, a po zabiegu mówi, czy szwy trzeba będzie zdjąć.

Czym są szwy rozpuszczalne?

Za wchłanialne uznaje się nici, które tracą większość swojej wytrzymałości w ciągu 60 dni. Organizm rozkłada je za pomocą enzymów tkankowych albo w procesie hydrolizy, czyli rozpadu pod wpływem wody w tkankach [DermNet, Suture materials]. Nici niewchłanialne zachowują większość wytrzymałości dłużej niż 60 dni i zakłada się je głównie na powierzchnię skóry, a potem zdejmuje [DermNet, Suturing techniques].

Nici wchłanialne stosuje się przede wszystkim jako szwy głębokie, ukryte pod skórą. Utrzymują ranę zamkniętą od środka, dopóki nie wygoi się na tyle, by sama wytrzymała napięcie bez poszerzania blizny [DermNet, Suture materials]. Coraz częściej zamyka się nimi także samą skórę, zwłaszcza szwem śródskórnym.

Centrum Badania Znamion

Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów badanie znamion

Utrata wytrzymałości a całkowite wchłonięcie

To rozróżnienie wyjaśnia wiele nieporozumień. Nić wchłanialna przestaje trzymać ranę znacznie wcześniej, niż znika z tkanek. Najpierw stopniowo traci wytrzymałość, a dopiero później zostaje całkowicie rozłożona i wchłonięta.

Przykład: nić z poliglaktyny 910 ma po 2 tygodniach około 75% początkowej wytrzymałości, po 3 tygodniach około 50%, a całkowicie wchłania się zwykle w ciągu 3 miesięcy [DermNet, Suture materials]. Ranę podtrzymuje więc przez pierwsze tygodnie, a potem przez pewien czas pozostaje w tkankach, nie pełniąc już istotnej funkcji.

Rodzaje nici rozpuszczalnych

Poniższa tabela zbiera dane z przeglądów DermNet i American Family Physician. Rzeczywiste tempo wchłaniania zależy też od grubości nici, miejsca na ciele i właściwości tkanek.

Źródła tabeli: [DermNet, Suture materials; Forsch i wsp., AFP 2017].

Kilka praktycznych różnic:

• Katgut to materiał naturalny, rozkładany przez enzymy. Wywołuje silniejszą reakcję tkanek niż nici syntetyczne, dlatego katgut zwykły jest dziś rzadko stosowany [DermNet, Suture materials].
• Poliglaktyna 910 jest pleciona, łatwo się nią szyje i wywołuje niewielką reakcję tkanek. Czasem jednak pozostaje w skórze jako drobny guzek albo „wychodzi” na powierzchnię [DermNet, Suture materials].
• Poliglekapron 25 to nić jednowłóknowa o jeszcze mniejszej reakcji tkanek, przydatna tam, gdzie zależy na jej minimalnym odczynie [DermNet, Suture materials]. W przeglądzie AFP podano ją jako typową nić do szwu śródskórnego [Forsch i wsp., AFP 2017].
• Polidioksanon najdłużej zachowuje wytrzymałość, dlatego sprawdza się w ranach o dużym napięciu [DermNet, Suture materials].

Ile czasu rozpuszczają się szwy rozpuszczalne?

Czas całkowitego wchłonięcia zależy od materiału, a źródła podają różne zakresy. Według przeglądu American Family Physician z 2008 roku poliglaktyna, kwas poliglikolowy i poliglekapron wchłaniają się zwykle w ciągu 4–8 tygodni [Forsch, AFP 2008]. DermNet podaje dla poliglaktyny i poliglekaprolu całkowite wchłonięcie zwykle do około 3 miesięcy, a polidioksanon może pozostawać w tkankach dłużej niż pół roku [DermNet, Suture materials].

Co innego oznacza „rozpuszczenie” szwu widocznego na skórze. Ulotki szpitali NHS opisują, kiedy pacjent zwykle przestaje widzieć szwy:

• według oddziału chorób skóry szpitala Royal Berkshire po zabiegu na skórze może minąć do 4 tygodni, zanim odpadną wszystkie szwy rozpuszczalne widoczne na powierzchni [Royal Berkshire NHS],
• według ulotki dla rodziców dzieci po operacjach szwy wchłanialne zwykle znikają w ciągu 21 dni, choć czasem trwa to dłużej i nie powinno to niepokoić [Countess of Chester NHS].

Jeśli po upływie tego czasu na skórze wciąż widać fragment nici, a rana jest wygojona, pokaż ją lekarzowi. Nie wyciągaj nici samodzielnie.

Ile czasu goją się szwy rozpuszczalne?

Rodzaj nici nie zmienia biologii gojenia. Wstępne gojenie rany po zabiegu na skórze trwa około 2–3 tygodni, a przebudowa i wzmacnianie tkanki trwają jeszcze 6–12 miesięcy [DermNet, Risks and complications of skin surgery]. Ulotka szpitala Royal Berkshire podaje, że blizna po zabiegu ze szwami rozpuszczalnymi potrzebuje do 3 miesięcy, by się w pełni uspokoić [Royal Berkshire NHS]. Skóra odzyskuje pełną wytrzymałość dopiero po kilku miesiącach [East Kent NHS].

Zaletą nici wchłanialnych jest to, że część z nich podtrzymuje ranę dłużej niż szwy skórne, które zdejmuje się po kilku lub kilkunastu dniach. Szczegóły dotyczące terminów zdejmowania zwykłych szwów opisujemy w artykule Kiedy zdjąć szwy z twarzy.

Gdzie stosuje się szwy samorozpuszczalne?

• Głębokie warstwy rany. Głębokie rany zamyka się warstwowo nićmi wchłanialnymi, a dopiero potem zszywa skórę [Forsch, AFP 2008]. Szwy w głębi przejmują napięcie, dzięki czemu skóra goi się pod mniejszym obciążeniem [DermNet, Suture materials].
• Szew śródskórny. Nić biegnie tuż pod powierzchnią skóry, a przy użyciu nici wchłanialnej jej końce wiąże się pod skórą, więc niczego nie trzeba zdejmować [DermNet, Suturing techniques]. Więcej o tej technice piszemy w artykule o szwie śródskórnym.
• Błony śluzowe. Rany jamy ustnej, języka czy narządów płciowych, które wymagają szycia, zaopatruje się nićmi wchłanialnymi [Forsch, AFP 2008]. Katgut chromowany stosuje się właśnie przy ranach błon śluzowych [Forsch i wsp., AFP 2017].
• Skóra, zwłaszcza u dzieci. W ulotce szpitala dla rodziców napisano, że większość szwów stosowanych u dzieci to szwy wchłanialne [Countess of Chester NHS], co oszczędza dziecku zdejmowania szwów.
• Miejsca, gdzie zdjęcie szwów byłoby trudne. Szybko wchłanialny katgut stosuje się m.in. w ranach o małym napięciu, gdzie usunięcie szwów byłoby kłopotliwe [DermNet, Suture materials].

Szwy rozpuszczalne czy zwykłe — co mówią badania?

Wielu pacjentów obawia się, że szwy wchłanialne na skórze dadzą gorszą bliznę. Badania tego nie potwierdzają.

• Metaanaliza 19 badań randomizowanych z udziałem 1748 pacjentów nie wykazała różnic między nićmi wchłanialnymi i niewchłanialnymi w częstości zakażeń, wyglądzie blizny, rozejściu się rany ani zadowoleniu pacjentów. Autorzy uznali, że nici wchłanialne nie są gorsze, a oszczędzają czas i koszty [Xu i wsp., Ann Plast Surg 2016].
• Przegląd systematyczny badań dotyczących ran twarzy również nie wykazał różnic w wyglądzie blizny, zakażeniach, rozejściu rany, zaczerwienieniu ani śladach po wkłuciach. Autorzy zaznaczyli jednak, że jakość dowodów była niska [Gillanders i wsp., J Plast Reconstr Aesthet Surg 2018].
• Przegląd dla lekarzy rodzinnych podkreśla, że szwy wchłanialne są tańsze, bo nie wymagają wizyty na zdjęcie szwów [Forsch, AFP 2008].

Po czym poznać, że szwy są rozpuszczalne?

Najpewniejszym źródłem informacji jest lekarz, który zakładał szwy, oraz dokumentacja z zabiegu. Szpitalne ulotki NHS przypominają, że pacjent powinien przed wyjściem usłyszeć, jakie ma szwy i czy trzeba je będzie zdjąć [East Kent NHS]. W zaleceniach szpitala Royal Berkshire jest nawet osobne pole na rodzaj szwów rozpuszczalnych (pod skórą czy na skórze) i ich liczbę [Royal Berkshire NHS].

Jeśli nie masz tej informacji, kilka wskazówek może pomóc, ale żadna nie daje pewności:

• Brak widocznych węzłów i tylko cienka linia rany, czasem z końcówkami nici przy jej krańcach, oznacza zwykle szew śródskórny, który często wykonuje się nicią wchłanialną [DermNet, Suturing techniques].
• Widoczne węzły na skórze mogą należeć zarówno do szwów wchłanialnych, jak i niewchłanialnych.
• Kolor nici nie jest wiarygodną wskazówką. Nici różnych rodzajów bywają barwione, na przykład na niebiesko, żeby łatwiej było je odróżnić od włosów [Forsch, AFP 2008].

Gdy nie wiesz, czy masz umówić się na zdjęcie szwów, zadzwoń do placówki, w której odbył się zabieg. Szwy niewchłanialne pozostawione zbyt długo mogą zostawić ślady po wkłuciach [DermNet, Suturing techniques].

Czy szwy rozpuszczalne się wyciąga?

Zasadniczo nie. Szwy rozpuszczalne nie wymagają zdejmowania, bo organizm stopniowo je wchłania [Great Ormond Street Hospital NHS]. Zdarzają się jednak sytuacje, w których lekarz lub pielęgniarka usuwa fragment nici:

• nić wychodzi na powierzchnię skóry. Czasem szwy rozpuszczalne nie wchłaniają się do końca i przesuwają się w stronę powierzchni rany. Może to powodować niewielkie podrażnienie, zaczerwienienie albo krostkę pod skórą. Zwykle ustępuje to samo, ale jeśli okolica staje się czerwona lub obrzęknięta, trzeba skontaktować się z lekarzem [Great Ormond Street Hospital NHS]. DermNet podaje, że wchłanialne szwy podskórne mogą wychodzić przez skórę nawet po kilku tygodniach lub miesiącach od zabiegu [DermNet, Risks and complications of skin surgery],
• fragment nici na powierzchni wygojonej rany przeszkadza, zahacza o ubranie lub drażni skórę.

W obu przypadkach nie wyciągaj nici sam. Pociągnięcie może podrażnić świeżą bliznę, a pod skórą mogą pozostać jej fragmenty.

Czy rozpuszczanie szwów boli?

Sam rozkład nici zwykle nie jest odczuwalny. Rana może natomiast boleć przez pierwsze dni po zabiegu i wtedy zwykle wystarczają zwykłe leki przeciwbólowe dostępne bez recepty, stosowane zgodnie z ulotką [Royal Berkshire NHS].

Nić to dla organizmu ciało obce, więc wokół szwów może pojawić się lekkie zaczerwienienie i obrzęk. DermNet opisuje to jako spodziewaną reakcję, która nie oznacza alergii ani zakażenia. Silniejszy odczyn wywołują grubsze nici, materiały naturalne i nici plecione [DermNet, Risks and complications of skin surgery]. Prawdziwa alergia na materiał szwu zdarza się rzadko [DermNet, Risks and complications of skin surgery].

Normalne nie są natomiast: narastający ból, obrzęk, ocieplenie skóry, ropna lub nieprzyjemnie pachnąca wydzielina albo gorączka. To mogą być objawy zakażenia [Great Ormond Street Hospital NHS]. W takiej sytuacji skontaktuj się z lekarzem. Jak wygląda zakażona rana i czym różni się od zwykłego gojenia, wyjaśniamy w poradniku Pielęgnacja rany po zabiegu.

Jak dbać o ranę zszytą nićmi rozpuszczalnymi?

Zalecenia szpitalnego oddziału chorób skóry dla pacjentów po zabiegach ze szwami rozpuszczalnymi [Royal Berkshire NHS] można streścić tak:

1. Przez pierwsze 48 godzin utrzymuj ranę w czystości i suchości. Opatrunku nie ruszaj, jeśli jest suchy.
2. Po 48 godzinach możesz brać prysznic, ale nie mocz rany w wannie ani na basenie.
3. Szwy rozpuszczalne na skórze: po 48 godzinach możesz zdjąć opatrunek, wcześniej myjąc ręce i nie dotykając rany palcami.
4. Szwy rozpuszczalne pod skórą: plastra chirurgicznego nie trzeba zdejmować. Będzie odklejał się stopniowo podczas kąpieli. Rana powinna być osłonięta co najmniej tydzień, ale nie dłużej niż 2 tygodnie.
5. Po rozpuszczeniu szwów rana może być lekko zaczerwieniona i pokryta strupkami. Nie zdrapuj ich.
6. Gdy strupy odpadną, a rana przestanie być tkliwa, masuj bliznę 2–3 razy dziennie wazeliną lub kremem nawilżającym. Pomaga to spłaszczyć jej brzegi i zmniejszyć zaczerwienienie.

Jeśli szwy podtrzymują ranę na plecach lub w innym miejscu narażonym na rozciąganie, lekarz może zalecić dodatkowe osłanianie blizny plastrem. O plastrach do zamykania ran piszemy w artykule paski steri strip — jak je stosować.

Grubość nici a rodzaj rany

Grubość nici oznacza się liczbą z zerem: im większa pierwsza cyfra, tym nić cieńsza. Nić 3-0 jest gruba i mocna, a 6-0 cienka i znacznie słabsza [DermNet, Suture materials]. Lekarz stara się użyć najcieńszej nici, która zapewni ranie wystarczające podparcie. Na twarzy stosuje się zwykle nici 5-0 lub 6-0, a na tułowiu i kończynach 4-0 lub 3-0 [DermNet, Suture materials]. Ta zasada dotyczy zarówno nici wchłanialnych, jak i niewchłanialnych.

Szwy rozpuszczalne po usunięciu znamienia

Po wycięciu znamienia lekarz często zamyka ranę w dwóch warstwach: w głębi nićmi wchłanialnymi, a na powierzchni szwem skórnym, wchłanialnym lub niewchłanialnym [DermNet, Suture materials]. Dlatego po jednym zabiegu możesz mieć jednocześnie szwy, których się nie zdejmuje, i takie, na których zdjęcie trzeba przyjść.

Zapytaj przy wyjściu, jakie szwy założono, i zapisz termin ewentualnej wizyty. Pozostałe zalecenia, od opatrunku po kąpiel, znajdziesz w artykule Zalecenia po usunięciu pieprzyka.

Najczęstsze pytania

Czym są szwy rozpuszczalne?

To szwy z nici wchłanialnych, które organizm stopniowo rozkłada, więc nie trzeba ich zdejmować. Tracą większość wytrzymałości w ciągu kilku tygodni, a całkowicie znikają po kilku tygodniach do kilku miesięcy, zależnie od materiału. Najczęściej zakłada się je w głębszych warstwach rany i w szwie śródskórnym.

Ile czasu goją się szwy rozpuszczalne?

Rana zszyta nićmi rozpuszczalnymi goi się tak samo jak inne rany: wstępnie przez około 2–3 tygodnie, a blizna przebudowuje się jeszcze przez wiele miesięcy. Widoczne na skórze fragmenty nici odpadają zwykle w ciągu kilku tygodni. Ulotka szpitala NHS podaje, że może to potrwać do 4 tygodni.

Po czym poznać, że szwy są rozpuszczalne?

Najpewniej z dokumentacji lub od lekarza, który zakładał szwy. Pacjent powinien usłyszeć przy wypisie, jakie ma szwy i czy trzeba je zdjąć. Szwy całkowicie ukryte pod skórą, bez widocznych węzłów, są zwykle wchłanialne. Kolor nici nie jest pewną wskazówką.

Czy szwy rozpuszczalne się wyciąga?

Zwykle nie. Nici wchłanialne rozkładają się same. Wyjątkiem bywa nić, która wychodzi na powierzchnię skóry albo drażni ranę już po jej wygojeniu. Wtedy lekarz lub pielęgniarka może usunąć wystający fragment. Nie wyciągaj szwów samodzielnie.

Czy rozpuszczanie szwów boli?

Sam rozkład nici zwykle nie jest odczuwalny. Rana może boleć w pierwszych dniach po zabiegu, a lekkie zaczerwienienie wokół szwów bywa typową reakcją na nić. Ból, który narasta, obrzęk, ropna wydzielina lub gorączka nie są natomiast normalne i wymagają kontaktu z lekarzem.

Podsumowanie

Szwy rozpuszczalne to nici, które organizm rozkłada enzymatycznie lub przez hydrolizę, więc nie trzeba ich zdejmować. Najpierw tracą wytrzymałość, zwykle w ciągu kilku tygodni, a całkowicie wchłaniają się w ciągu od kilku tygodni do około 3 miesięcy, a polidioksanon nawet po ponad pół roku. Stosuje się je w głębszych warstwach rany, w szwie śródskórnym, na błonach śluzowych i coraz częściej na skórze, a badania nie pokazują, by dawały gorszą bliznę niż szwy zdejmowane. Gdy nić wychodzi na powierzchnię albo rana zaczyna boleć, ropieć lub czerwienieje, pokaż ją lekarzowi zamiast wyciągać szew samodzielnie.

Zobacz również:

Usunięcie zmiany skórnej z dbałością o gojenie i bliznę — sprawdź, jak wygląda zabieg

Umów się

Centrum Badania Znamion

Zbadaj znamiona w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów badanie znamion

Zobacz również

• Rodzaje szwów chirurgicznych — techniki szycia i nici
• Szew śródskórny — na czym polega i kiedy się go stosuje
• Kiedy zdjąć szwy z twarzy? Terminy i przebieg
• Pielęgnacja rany po zabiegu — opatrunek, mycie i objawy zakażenia
• Zalecenia po usunięciu pieprzyka
• Klej tkankowy zamiast szwów
• Rozejście się rany po szyciu