Rozejście się rany po szyciu — jak wygląda, dlaczego się zdarza i co robić

Zszyta rana powinna się zrastać, a jej brzegi z każdym dniem trzymać się mocniej. Czasem jednak dzieje się odwrotnie: brzegi zaczynają się od siebie oddalać, szew puszcza albo po zdjęciu nici w linii rany pojawia się szczelina. Takie rozejście się rany po szyciu (w języku medycznym: dehiscencja) jest jednym z powikłań, które mogą wystąpić po każdym zabiegu, także po wycięciu zmiany skórnej [DermNet, Risks and complications of skin surgery].

W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda rana, która się rozeszła, dlaczego tak się dzieje, co zrobić od razu, jak lekarz leczy takie powikłanie i co możesz zrobić, żeby zmniejszyć jego ryzyko. Tekst dotyczy przede wszystkim ran po zabiegach na skórze. Rozejście się rany po dużych operacjach brzusznych to inna sytuacja, wymagająca pilnej pomocy w szpitalu.

Masz zaplanowane wycięcie znamienia? Przy chirurgicznym usuwaniu znamion lekarz dobiera sposób szycia do miejsca i napięcia skóry, a po zabiegu dostajesz zalecenia, jak dbać o ranę.

Co to jest rozejście się rany po szyciu?

Rozejście się rany to sytuacja, w której brzegi rany zamkniętej szwami, zszywkami, klejem lub paskami ponownie się od siebie oddalają. Może dotyczyć krótkiego odcinka albo całej długości rany, samej powierzchni skóry albo także głębszych warstw.

Do rozejścia dochodzi najczęściej w pierwszych tygodniach po zabiegu, kiedy nowa tkanka jest jeszcze słaba. Opis powikłań chirurgii skóry w serwisie DermNet wymienia dwie typowe sytuacje: ranę, która otwiera się po zdjęciu szwów z powodu dużego napięcia skóry, oraz ranę, która rozchodzi się w przebiegu zakażenia [DermNet, Risks and complications of skin surgery]. Brytyjskie wytyczne NICE dotyczące zakażeń miejsca operowanego również zwracają uwagę, że zakażenie może hamować gojenie i powodować rozchodzenie się brzegów rany [NICE NG125].

Centrum Badania Znamion

Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów badanie znamion

Jak wygląda rozejście się rany?

Rana, która się rozeszła, przestaje być cienką, równą linią. Najczęściej zauważysz:

• szczelinę między brzegami rany — od kilku milimetrów do całej długości cięcia,
• różową lub czerwoną, wilgotną tkankę w głębi szczeliny albo świeży strup,
• luźne lub wyrwane szwy, czasem nić, która przecięła skórę i odstaje od brzegu,
• wydzielinę — przejrzystą, krwistą albo, przy zakażeniu, ropną,
• zaczerwienienie, obrzęk i większą bolesność, jeśli przyczyną jest infekcja.

Rozejście może być częściowe (np. na jednym końcu rany, gdzie napięcie jest największe) albo całkowite. Bywa też powierzchowne, gdy otwiera się tylko naskórek, a głębsze warstwy trzymają się dzięki szwom pogrążonym, oraz głębokie, gdy widać tkankę podskórną. Tej oceny nie trzeba robić samodzielnie. Wystarczy, że opiszesz lekarzowi, co widzisz, albo wyślesz zdjęcie, jeśli placówka na to pozwala.

Jak goi się zszyta rana — i kiedy jest najsłabsza

Żeby zrozumieć, dlaczego rana może się rozejść, warto wiedzieć, jak przebiega gojenie. Zszycie rany pozwala jej goić się przez rychłozrost, czyli przez bezpośrednie zbliżenie brzegów. Według NICE taki sposób gojenia pozostawia minimalną, estetycznie akceptowalną bliznę [NICE NG125]. Wstępne gojenie trwa około 2–3 tygodni, a przebudowa i wzmacnianie rany trwają jeszcze 6–12 miesięcy [DermNet, Risks and complications of skin surgery].

Faza zapalna

Pierwsze dni po zabiegu to reakcja zapalna, która nie jest tym samym co zakażenie. Ulotka szpitala NHS opisuje ją jako okres mniej więcej do 5. doby: skóra przy ranie bywa zaczerwieniona i lekko obrzęknięta, rana trochę boli i może z niej wypływać niewielka ilość przejrzystej, bezwonnej wydzieliny [Countess of Chester NHS]. Brzegi naskórka sklejają się zwykle po dniu lub dwóch, ale tkanki pod skórą potrzebują znacznie więcej czasu [Countess of Chester NHS].

Faza proliferacji i naskórkowania

W kolejnych dniach organizm buduje nową tkankę łączną, a naskórek pokrywa linię rany. Na powierzchni tworzy się strup, który chroni ranę. Ta sama ulotka umieszcza etap strupa mniej więcej między 5. a 14. dniem [Countess of Chester NHS]. To właśnie w tym okresie zdejmuje się większość szwów skórnych, a rana jest wciąż znacznie słabsza od zdrowej skóry.

Przebudowa i formowanie blizny

Od około drugiego tygodnia nowa skóra stopniowo się wzmacnia i spłaszcza [Countess of Chester NHS]. Szpitalna ulotka dla pacjentów po zabiegach jednodniowych przypomina, że skóra nie odzyskuje pełnej wytrzymałości przez kilka miesięcy, a świeża blizna jest na początku czerwona i twarda [East Kent NHS]. Jak wygląda dalsze dojrzewanie blizny i jak o nią dbać, opisujemy w artykule Blizna po operacji — jak się goi i czym ją smarować.

Wniosek dla praktyki jest prosty: rana jest najbardziej narażona na rozejście w pierwszych tygodniach, także po zdjęciu szwów, bo zdjęcie nici nie oznacza, że skóra jest już w pełni wytrzymała.

Rodzaje ran chirurgicznych a ryzyko powikłań

Wytyczne NICE dzielą rany operacyjne według stopnia zanieczyszczenia: na czyste, czyste skażone, skażone oraz brudne lub zakażone [NICE NG125]. Im bardziej zanieczyszczona rana, tym większe ryzyko zakażenia, a zakażenie jest jedną z głównych przyczyn rozejścia się rany.

Rana po wycięciu zmiany skórnej to zwykle rana czysta: powstaje w odkażonej skórze, w jałowych warunkach. Zakażenia po zabiegach na skórze zdarzają się w około 1% przypadków, choć odsetek ten zależy od rodzaju zabiegu, miejsca i stanu zdrowia pacjenta [DermNet, Risks and complications of skin surgery]. Rany zanieczyszczone, na przykład po urazach, często nie zszywa się od razu, bo zamknięcie zabrudzonej rany grozi zakażeniem [DermNet, Surgical wound closure].

Przyczyny rozejścia się rany

Rozejście rzadko ma jedną przyczynę. Najczęściej nakłada się kilka czynników: napięcie skóry, osłabione gojenie i dodatkowe obciążenie rany.

Czynniki związane z raną i zabiegiem

• Duże napięcie skóry. Rana zamknięta pod napięciem jest bardziej narażona zarówno na rozejście, jak i na zakażenie [DermNet, Surgical wound closure]. Dotyczy to zwłaszcza pleców, ramion, okolic stawów i miejsc, gdzie skóra jest gruba i stale się napina.
• Zakażenie rany. Infekcja osłabia tkanki i może powodować oddzielanie się brzegów rany [NICE NG125].
• Krwiak i obrzęk. Nadmierne krwawienie zwiększa ryzyko zakażenia, powoduje obrzęk i opóźnia gojenie [DermNet, Risks and complications of skin surgery].
• Sposób zamknięcia rany. Paski do zamykania ran mają małą wytrzymałość na rozciąganie, dlatego w niewłaściwym miejscu mogą nie utrzymać brzegów [Forsch, AFP 2008]. Przegląd Cochrane wykazał, że klej tkankowy gorzej niż szwy chroni ranę operacyjną przed rozejściem [Dumville i wsp., Cochrane 2014].
• Termin zdjęcia szwów. Szwy niewchłanialne zdejmuje się w terminie zależnym od miejsca na ciele i napięcia, z jakim zamknięto ranę [DermNet, Suturing techniques]. Zbyt wczesne zdjęcie może pozbawić podparcia ranę, która nie zdążyła się jeszcze zrosnąć. Terminy dla poszczególnych okolic ciała zebraliśmy w artykule Kiedy zdjąć szwy z twarzy.

Ciekawych danych dostarcza przegląd Cochrane porównujący szwy ciągłe i pojedyncze w chirurgii jamy brzusznej i pachwiny. Powierzchowne rozejście rany wystąpiło u 23 z 625 pacjentów (3,7%), z czego u 22 w grupie szwów pojedynczych. Większość tych przypadków pochodziła z dwóch badań, w których szwy pojedyncze były niewchłanialne i zdejmowano je po 7–9 dniach, a w grupie porównawczej stosowano wchłanialne szwy śródskórne, których się nie usuwa. Autorzy zaznaczają, że różnica mogła wynikać z tego, że wchłanialna nić dłużej podtrzymuje ranę, a jakość badań była niska [Gurusamy i wsp., Cochrane 2014]. Więcej o tej technice piszemy w artykule o szwie śródskórnym i jego zaletach.

Czynniki związane z pacjentem

DermNet wymienia następujące czynniki ryzyka zakażenia i rozejścia się rany: starszy wiek, niedożywienie, palenie tytoniu, przyjmowanie sterydów (miejscowo lub ogólnie), leki osłabiające odporność, cukrzycę oraz chorobę tętnic obwodowych [DermNet, Surgical wound closure].

Szczególnie dobrze zbadany jest wpływ palenia. Metaanaliza 140 badań kohortowych obejmujących ponad 479 tysięcy pacjentów wykazała, że u palaczy szansa na opóźnione gojenie i rozejście rany była około dwukrotnie większa niż u osób niepalących (OR 2,07). Rzucenie palenia w okresie okołooperacyjnym zmniejszało ryzyko zakażenia rany, choć nie wykazano, by zmniejszało inne powikłania gojenia [Sørensen, Arch Surg 2012].

Do rozejścia może też doprowadzić zwykłe przeciążenie rany: dźwiganie, intensywny trening, schylanie się albo ruchy mocno rozciągające skórę w miejscu szwów. Szpitalna ulotka NHS ostrzega, że zbyt duży wysiłek w pierwszych dniach może spowodować krwawienie albo rozejście się szwów [East Kent NHS].

Czy po usunięciu szwów rana może się rozejść?

Tak, i to jedna z częstszych sytuacji, które niepokoją pacjentów. DermNet podaje wprost, że po zdjęciu szwów rana może się ponownie otworzyć, na przykład przy dużym napięciu skóry albo zakażeniu [DermNet, Risks and complications of skin surgery]. Wynika to z tego, że w chwili zdejmowania szwów rana jest już zrośnięta, ale wciąż znacznie słabsza od zdrowej skóry, a pełną wytrzymałość odzyskuje przez kilka miesięcy [East Kent NHS].

Personel medyczny ma na to kilka sposobów:

• Zdejmowanie szwów etapami. Szpitalna procedura NHS zaleca, by przy niepewnym zroście zdjąć tylko co drugi szew i poinformować lekarza [NHS GGC].
• Paski wspierające ranę. Paski do zamykania ran pomagają podtrzymać ranę po zdjęciu szwów skórnych, po szwie śródskórnym albo po zamknięciu klejem [DermNet, Suture materials]. Jak je stosować i jak długo nosić, opisujemy w poradniku plastry do zamykania ran typu steri strip.
• Dodatkowe zabezpieczenie miejsc narażonych na rozciąganie. Ulotka oddziału chorób skóry szpitala NHS radzi, by bliznę w miejscu narażonym na rozciąganie, np. na plecach, przez kolejne dwa tygodnie po zdjęciu szwów osłaniać plastrem chirurgicznym [Royal Berkshire NHS].

Jeśli więc po zdjęciu szwów zauważysz, że rana zaczyna się rozchylać, nie czekaj, aż „samo się zrośnie”. Im wcześniej lekarz ją obejrzy, tym więcej ma możliwości.

Co zrobić, gdy rana się rozejdzie?

Rozejście się rany nie jest zwykle stanem zagrożenia życia, ale wymaga oceny lekarza. Do czasu wizyty:

1. Umyj ręce i nie dotykaj rany palcami.
2. Zatamuj ewentualne krwawienie. Przyłóż jałowy gazik lub czysty opatrunek i uciskaj ranę bez przerwy przez 10–15 minut [Royal Berkshire NHS].
3. Przykryj ranę czystym, jałowym opatrunkiem, żeby chronić ją przed zabrudzeniem.
4. Nie zbliżaj brzegów na siłę, nie zaklejaj rany klejem ani paskami na własną rękę i nie zakładaj „domowych” szwów. Zamknięcie rany, w której mogą być bakterie, grozi zakażeniem [DermNet, Surgical wound closure].
5. Nie smaruj rany maściami ani preparatami, których nie zalecił lekarz.
6. Skontaktuj się z lekarzem lub placówką, w której wykonano zabieg, najlepiej tego samego dnia. Jeśli to niemożliwe, zgłoś się do lekarza rodzinnego albo nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.

Pilnej pomocy wymaga sytuacja, w której krwawienie nie ustępuje mimo ucisku, masz gorączkę i dreszcze, zaczerwienienie szybko się rozszerza albo rana rozeszła się po dużej operacji i widać głębokie tkanki.

Kiedy lekarz zszywa ranę ponownie, a kiedy zostawia ją do wygojenia

Decyzja zależy przede wszystkim od tego, czy rana jest czysta, czy zakażona. Czystą ranę, która się otworzyła, można zszyć ponownie. Ranę zakażoną zostawia się zwykle otwartą, żeby goiła się przez ziarninowanie [DermNet, Risks and complications of skin surgery]. Lekarz oceni też głębokość rozejścia, stan brzegów i miejsce na ciele. Przy niewielkim, płytkim rozejściu czasem wystarczy zbliżenie brzegów paskami i obserwacja.

Przy zakażeniu lekarz może zalecić antybiotyk [DermNet, Risks and complications of skin surgery] i wyznaczy wizyty kontrolne, na których oceni postęp gojenia.

Gojenie przez ziarninowanie — co to oznacza dla Ciebie

Rana zostawiona do wygojenia od dna wypełnia się stopniowo nową tkanką, kurczy się i pokrywa naskórkiem. Taki proces trwa wyraźnie dłużej niż gojenie rany zszytej, blizna jest zwykle szersza, a rana wymaga częstszych zmian opatrunków i starannej pielęgnacji [DermNet, Surgical wound closure].

Wytyczne NICE zalecają, by rany chirurgiczne gojące się w ten sposób zaopatrywać odpowiednimi opatrunkami interaktywnymi, a nie wilgotną gazą bawełnianą ani niektórymi dawniej używanymi środkami (Eusol, preparaty rtęciowe) [NICE NG125]. Po 48 godzinach od zabiegu ranę, która się rozeszła, można oczyszczać wodą z kranu [NICE NG125]. Sposób zmiany opatrunku i rodzaj preparatów zawsze ustal z lekarzem. Ogólne zasady opisujemy w poradniku Pielęgnacja rany po zabiegu.

Sącząca się rana po szyciu — co jest normalne?

Wydzielina z rany nie zawsze oznacza problem. W pierwszych godzinach po zabiegu niewielkie sączenie lub krwawienie jest normalne i zwykle ustępuje po ucisku [East Kent NHS]. Lekkie zabarwienie opatrunku krwią nie wymaga żadnego działania [Royal Berkshire NHS]. W fazie zapalnej, mniej więcej do 5. doby, z rany może wypływać niewielka ilość przejrzystej, bezwonnej wydzieliny [Countess of Chester NHS].

Niepokojące są natomiast:

• wydzielina, która narasta zamiast się zmniejszać,
• wydzielina żółta, zielona lub ropna albo o nieprzyjemnym zapachu,
• sączenie połączone z rosnącym bólem, zaczerwienieniem, obrzękiem i ociepleniem skóry,
• gorączka lub ogólne złe samopoczucie.

Te objawy mogą świadczyć o zakażeniu rany [Great Ormond Street Hospital NHS] i wymagają kontaktu z lekarzem. Rana, która sączy się dłużej niż kilka pierwszych dni albo z której nagle zaczyna wypływać więcej płynu, także powinna zostać obejrzana, bo bywa to pierwszym sygnałem rozejścia lub krwiaka.

Zakażenie a rozejście się rany

Zakażenie i rozejście rany często idą w parze. NICE definiuje zakażenie miejsca operowanego jako ranę z miejscowymi objawami infekcji, takimi jak ocieplenie, zaczerwienienie, ból i obrzęk, a w cięższych przypadkach z gorączką. Takie zakażenie może hamować gojenie i powodować rozchodzenie się brzegów rany [NICE NG125].

Objawy zakażenia pojawiają się zwykle kilka dni po zabiegu [DermNet, Risks and complications of skin surgery]. Na ciemniejszej karnacji zaczerwienienie bywa trudniejsze do zauważenia, dlatego warto zwracać uwagę również na ból, ocieplenie i wydzielinę [Great Ormond Street Hospital NHS]. Leczenie zakażenia należy do lekarza, który zdecyduje o ewentualnym antybiotyku. Nie stosuj na własną rękę antybiotyku pozostałego z poprzedniej kuracji.

Jak zapobiegać rozejściu się rany?

Na część czynników ryzyka masz realny wpływ:

• Oszczędzaj operowane miejsce. Przez kilka dni unikaj intensywnego wysiłku, dźwigania i schylania się [East Kent NHS], a jeśli rana jest na plecach, ramieniu lub nodze, zapytaj lekarza, jak długo ograniczać ruchy rozciągające skórę.
• Nie pal, a jeśli to możliwe, odstaw papierosy jeszcze przed zabiegiem. Szpitalna ulotka NHS zaleca niepalenie przynajmniej w pierwszym tygodniu po zabiegu [East Kent NHS], a dane z metaanalizy pokazują, że palenie wyraźnie zwiększa ryzyko powikłań gojenia [Sørensen, Arch Surg 2012].
• Dbaj o higienę rany. Według NICE po 48 godzinach od zabiegu można bezpiecznie brać prysznic [NICE NG125]. Nie mocz rany w wannie ani na basenie, dopóki lekarz na to nie pozwoli [Royal Berkshire NHS].
• Nie zdrapuj strupów i nie drap rany [Royal Berkshire NHS].
• Zgłoś się na zdjęcie szwów w wyznaczonym terminie. Nie zdejmuj szwów samodzielnie i nie przyspieszaj tego terminu.
• Noś paski lub plaster, jeśli lekarz je zalecił, i nie odrywaj ich wcześniej.
• Kontroluj choroby przewlekłe, zwłaszcza cukrzycę, i poinformuj lekarza przed zabiegiem o lekach, które przyjmujesz, w tym o sterydach i lekach immunosupresyjnych.
• Obserwuj ranę i reaguj na niepokojące objawy, zamiast czekać na kontrolę.

Szczegółowe zalecenia dotyczące opatrunku, mycia i kąpieli po wycięciu znamienia znajdziesz w artykule Zalecenia po usunięciu pieprzyka.

Rozejście się rany po usunięciu znamienia

Rany po wycięciu znamion są zwykle niewielkie i czyste, a większość z nich goi się bez powikłań [Royal Berkshire NHS]. Ryzyko rozejścia rośnie jednak przy dużym napięciu skóry, a miejscem szczególnie narażonym na rozciąganie bywają np. plecy [Royal Berkshire NHS]. Operacje na podudziach i w fałdach skóry to z kolei czynnik zwiększający ryzyko zakażenia, a rany na nogach goją się wolniej, bo słabiej się tam ukrwiają [DermNet, Risks and complications of skin surgery]. Dlatego lekarz dobiera sposób szycia do lokalizacji: w głębi zakłada szwy wchłanialne, które przejmują napięcie, a skórę zamyka szwem możliwie mało obciążającym brzegi [DermNet, Surgical wound closure].

Jeśli rana po wycięciu znamienia się rozejdzie, nie wpływa to na wynik badania histopatologicznego, bo wycięta zmiana trafiła już do laboratorium. Rozejście może natomiast wydłużyć gojenie i sprawić, że blizna będzie szersza. Gdy blizna po zagojeniu przeszkadza, można rozważyć jej leczenie. Metody opisujemy w artykule Blizna po operacji.

Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?

Zadzwoń do placówki, w której wykonano zabieg, albo zgłoś się do lekarza, jeśli:

• brzegi rany się rozchodzą, szew puścił albo po zdjęciu szwów w ranie pojawiła się szczelina,
• krwawienie nie ustępuje mimo ucisku,
• z rany wypływa ropa, wydzielina narasta lub ma nieprzyjemny zapach,
• ból, zaczerwienienie i obrzęk nasilają się zamiast słabnąć,
• masz gorączkę lub czujesz się ogólnie źle,
• w ranie widać głębokie tkanki.

Najczęstsze pytania

Co zrobić, gdy rana się rozejdzie?

Nie dociskaj brzegów na siłę i nie zaklejaj rany klejem. Przykryj ją czystym, jałowym opatrunkiem, a przy krwawieniu uciskaj przez kilkanaście minut. Tego samego dnia skontaktuj się z lekarzem, który wykonał zabieg. Czystą ranę można czasem zszyć ponownie, a zakażoną zostawia się zwykle do wygojenia od dna.

Jak wygląda rozejście rany?

Brzegi rany, które były do siebie zbliżone, oddalają się na części albo na całej długości. Pomiędzy nimi widać szczelinę, w której może być różowa lub czerwona tkanka, strup albo wydzielina. Szwy bywają luźne lub wyrwane. Rozejście może być płytkie i dotyczyć tylko naskórka albo głębsze.

Jak długo może sączyć się rana po operacji?

Niewielka ilość przejrzystej, bezwonnej wydzieliny w pierwszych dniach jest częścią fazy zapalnej gojenia, którą ulotki szpitalne opisują jako okres do około 5. doby. Wydzielina, która narasta, staje się ropna, żółta lub zielona, brzydko pachnie albo pojawia się razem z gorączką, wymaga kontaktu z lekarzem.

Czy po usunięciu szwów rana może się rozejść?

Tak. Zdjęcie szwów nie oznacza, że rana jest już w pełni wytrzymała, bo skóra odzyskuje siłę przez wiele miesięcy. Rozejście po zdjęciu szwów zdarza się zwłaszcza przy dużym napięciu skóry albo zakażeniu. Dlatego lekarz czasem zdejmuje szwy etapami lub zostawia paski wspierające ranę.

Czy rozejście się rany jest groźne?

Po zabiegach na skórze rozejście jest zwykle niewielkie i dobrze się goi, ale wydłuża leczenie i może pozostawić szerszą bliznę. Groźniejsze jest rozejście połączone z zakażeniem, silnym krwawieniem lub gorączką, dlatego zawsze warto pokazać ranę lekarzowi.

Podsumowanie

Rozejście się rany po szyciu to oddzielenie brzegów rany, które zostały wcześniej zbliżone. Najczęściej wynika z dużego napięcia skóry, zakażenia, krwiaka, przeciążenia rany albo czynników osłabiających gojenie, takich jak palenie, cukrzyca czy przyjmowanie sterydów. Może się zdarzyć także po zdjęciu szwów, bo świeża blizna przez wiele miesięcy jest słabsza od zdrowej skóry. Gdy rana się rozejdzie, przykryj ją czystym opatrunkiem, nie zamykaj jej samodzielnie i skontaktuj się z lekarzem. Czystą ranę można zwykle zszyć ponownie, a zakażoną leczy się opatrunkami do czasu wygojenia od dna.

Zobacz również:

Usunięcie zmiany skórnej z dbałością o gojenie i bliznę — sprawdź, jak wygląda zabieg

Umów się

Centrum Badania Znamion

Zbadaj znamiona w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów badanie znamion

Zobacz również

• Pielęgnacja rany po zabiegu — opatrunek, mycie i objawy zakażenia
• Kiedy zdjąć szwy z twarzy? Terminy i przebieg
• Rodzaje szwów chirurgicznych — techniki szycia i nici
• Blizna po operacji — jak się goi i jak ją zmniejszyć
• Zalecenia po usunięciu pieprzyka
• Klej tkankowy zamiast szwów
• Zakażenie rany — objawy i postępowanie
• Wysięk z rany — co jest normą
• Zdjęcie szwów — kiedy i jak wygląda
• Plastyka miejscowa skóry — zamknięcie rany płatem