Ziarniniak grzybiasty — co to za choroba, jakie daje pierwsze objawy i czy jest groźny

Nazwa „ziarniniak grzybiasty” wprowadza w błąd podwójnie. To nie jest grzybica ani zwykły ziarniniak, tylko nowotwór: najczęstszy chłoniak skóry. Rozwija się z limfocytów T, czyli komórek układu odpornościowego, które gromadzą się w skórze. Zwykle przebiega bardzo powoli, a jego pierwsze objawy, czerwone i lekko łuszczące się plamy, przez lata przypominają wyprysk lub łuszczycę.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest chłoniak skóry, skąd wzięła się nazwa ziarniniaka grzybiastego, kto na niego choruje, jakie daje pierwsze objawy, jak się go rozpoznaje oraz czy jest groźny i uleczalny. Przegląd wszystkich rodzajów chłoniaków skóry, w tym chłoniaków B-komórkowych i zespołu Sézary'ego, znajdziesz w artykule Chłoniak skóry — objawy, rodzaje, diagnostyka, leczenie i rokowanie.

Ziarniniak grzybiasty w skrócie

• Co to jest: pierwotny chłoniak skóry z limfocytów T, najczęstszy ze wszystkich chłoniaków skóry [DermNet: mycosis fungoides; Willemze i wsp. 2019].
• Kto choruje: głównie dorośli, z medianą wieku rozpoznania 55–60 lat, mężczyźni około dwa razy częściej niż kobiety [DermNet: mycosis fungoides].
• Pierwsze objawy: przewlekłe, czerwone, łuszczące się plamy w miejscach osłoniętych od słońca, czasem wcześniej sam świąd [DermNet: mycosis fungoides].
• Przebieg: zwykle powolny, przez lata, od plam przez blaszki do guzów [DermNet: mycosis fungoides].
• Rozpoznanie: wymaga zestawienia obrazu klinicznego z wynikiem biopsji, często kilkakrotnie powtarzanej [DermNet: mycosis fungoides].
• Rokowanie: we wczesnym stadium bardzo dobre, w zaawansowanym znacznie gorsze [NCI PDQ; Latzka i wsp. 2023].

Co to jest chłoniak skóry?

Chłoniaki to nowotwory limfocytów. Większość z nich zaczyna się w węzłach chłonnych, ale część rozwija się w skórze. Pierwotny chłoniak skóry to taki, w którym w chwili rozpoznania nowotwór ogranicza się do skóry i nie obejmuje węzłów chłonnych, szpiku ani narządów wewnętrznych [Sokołowska-Wojdyło i wsp. 2015]. To co innego niż sytuacja, w której chłoniak węzłowy wtórnie zajmuje skórę.

Według polskiego przeglądu około 65% chłoniaków skóry wywodzi się z dojrzałych limfocytów T, około 25% z limfocytów B, a pozostałe z komórek NK [Sokołowska-Wojdyło i wsp. 2015]. Ziarniniak grzybiasty jest najczęstszym z nich: odpowiada za około 60% chłoniaków skóry T-komórkowych i prawie połowę wszystkich pierwotnych chłoniaków skóry [Willemze i wsp. 2019].

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Skąd nazwa „ziarniniak grzybiasty”?

Nazwę mycosis fungoides wprowadził francuski lekarz Jean-Louis Alibert (1768–1837), bo zmiany skórne, które obserwował u chorych, przypominały mu grzyby [Karamanou i wsp. 2014]. Polskie tłumaczenie „ziarniniak grzybiasty” zachowało to porównanie. Spotyka się też zapis „ziarniak grzybiasty”.

Dla pacjenta ważne są dwie rzeczy:

• Nie jest to grzybica. Choroba nie ma nic wspólnego z zakażeniem grzybami i nie leczy się jej lekami przeciwgrzybiczymi.
• Nie jest to zwykły ziarniniak. Słowo „ziarniniak” w innych nazwach oznacza zmiany łagodne, na przykład ziarniniaka naczyniowego czy ziarniniaka obrączkowatego. Ziarniniak grzybiasty jest nowotworem.

Co dzieje się w skórze?

Ziarniniak grzybiasty rozwija się z limfocytów T pamięci, które naturalnie „krążą” do skóry i w niej pracują. W chorobie jeden klon takich komórek zaczyna się namnażać i gromadzić w naskórku i skórze właściwej [Sokołowska-Wojdyło i wsp. 2015]. W badaniu mikroskopowym widać nacieki małych i średnich limfocytów CD4+ wnikających do naskórka [DermNet: mycosis fungoides]. Powolny przebieg choroby sugeruje, że na początku komórki nowotworowe nie potrafią jeszcze dzielić się zupełnie samodzielnie, a ważną rolę odgrywa otoczenie w skórze i osłabienie nadzoru immunologicznego [Sokołowska-Wojdyło i wsp. 2015].

Kto choruje na ziarniniaka grzybiastego?

To choroba rzadka. Szacunkowa częstość zachorowań na świecie wynosi około 6,4 przypadku na milion osób rocznie. Zwykle pojawia się w późnej dorosłości, z medianą wieku 55–60 lat, a wśród osób o jasnej karnacji mężczyźni chorują około dwa razy częściej niż kobiety [DermNet: mycosis fungoides].

Ziarniniak grzybiasty występuje też u dzieci i jest wśród nich najczęstszym pierwotnym chłoniakiem skóry. Średni wiek rozpoznania u dzieci to 10 lat, a ponad połowa z nich ma odmianę z jaśniejszymi plamami. Rozpoznanie u dzieci często opóźnia się o 2–5 lat [DermNet: mycosis fungoides].

Przyczyny ziarniniaka grzybiastego

Przyczyna nie jest znana. Bierze się pod uwagę przewlekłą stymulację układu odpornościowego, predyspozycję genetyczną i narażenie na substancje chemiczne, na przykład leki. Skupiska zachorowań w niektórych regionach i w rodzinach sugerują udział czynników środowiskowych. Nie ma obecnie dowodów, że chorobę wywołuje wirus [DermNet: mycosis fungoides].

W badaniach epidemiologicznych z większym ryzykiem wiązano między innymi otyłość (BMI co najmniej 30), palenie przez 40 lat i dłużej, wyprysk, występowanie szpiczaka w rodzinie oraz niektóre zawody, takie jak rolnicy, malarze i stolarze. Umiarkowana aktywność fizyczna wiązała się z mniejszym ryzykiem [Sokołowska-Wojdyło i wsp. 2015]. To powiązania statystyczne, a nie udowodnione przyczyny. Ziarniniak grzybiasty nie jest zaraźliwy.

Chłoniak skóry — przyczyny i od czego powstaje

Ziarniniak grzybiasty to najczęstszy, ale nie jedyny chłoniak skóry. Wspólne dla wszystkich jest to, że jeden klon limfocytów, czyli komórek odpornościowych, zaczyna dzielić się bez kontroli i gromadzić w skórze. Dlaczego tak się dzieje, w większości przypadków nie wiadomo. W chłoniakach T-komórkowych skóry, do których należy ziarniniak grzybiasty, rozważa się przewlekłe pobudzenie układu odpornościowego (w niektórych typach przez zakażenia wirusowe, choć dla samego ziarniniaka grzybiastego nie ma dowodów na przyczynę wirusową), cechy genetyczne, w tym typ antygenów zgodności tkankowej HLA, oraz narażenie na substancje chemiczne, w tym leki. Badania wykazały też zmiany epigenetyczne, czyli zaburzenia regulacji genów bez zmiany samego DNA [DermNet: cutaneous T-cell lymphoma; DermNet: mycosis fungoides]. Żadna z tych hipotez nie tłumaczy jednak choroby w pełni.

W rzadszych chłoniakach B-komórkowych skóry opisywano związek z zakażeniem. Część chłoniaków strefy brzeżnej skóry w Europie i USA wiąże się z zakażeniem krętkiem Borrelia burgdorferi, który wywołuje boreliozę, i takie przypadki bywają leczone antybiotykami [DermNet: cutaneous B-cell lymphoma]. Nie znaczy to, że po ukąszeniu kleszcza rozwija się chłoniak: to powiązanie dotyczy tylko części chorych z jednym, rzadkim rodzajem chłoniaka. Rodzaje chłoniaków skóry i ich objawy opisujemy w artykule Chłoniak skóry — objawy.

Czy leki na atopowe zapalenie skóry mogą wywołać chłoniaka skóry?

W ostatnich latach dużo uwagi poświęcono dupilumabowi, lekowi biologicznemu stosowanemu w atopowym zapaleniu skóry. W części badań obserwacyjnych po jego zastosowaniu częściej rozpoznawano chłoniaka T-komórkowego skóry. Autorzy przeglądu z 2025 roku oceniają to jako rzadkie powiązanie, dotyczące prawdopodobnie osób predysponowanych. Nie ma dowodów, by lek przekształcał atopowe zapalenie skóry w chłoniaka. Bardziej prawdopodobne jest, że ujawnia wcześniej istniejący klon nowotworowych limfocytów, a część takich chorych mogła mieć chłoniaka już wcześniej, mylonego z wypryskiem [Lavin i wsp. 2025]. W dużym badaniu kohortowym (baza TriNetX) obejmującym chorych leczonych dupilumabem i innymi lekami ogólnymi samo atopowe zapalenie skóry wiązało się z większym ryzykiem chłoniaków, a dupilumab tego ryzyka nie zwiększał [Kridin i wsp. 2025]. Wnioski: nie należy samodzielnie odstawiać leczenia, ale „wyprysk”, który nie reaguje na terapię albo nietypowo się zmienia, wymaga ponownej oceny lekarza i często biopsji.

Pierwsze objawy ziarniniaka grzybiastego

Choroba może zacząć się od przewlekłego świądu, zanim na skórze pojawią się jakiekolwiek zmiany [DermNet: mycosis fungoides]. Typowe wczesne zmiany to [DermNet: mycosis fungoides]:

• czerwone plamy o nieostrych, nieregularnych brzegach, różnej wielkości, pokryte drobną łuską,
• skóra w obrębie plam bywa cieńsza i pomarszczona,
• plamy pojawiają się głównie w miejscach osłoniętych od słońca: na dolnej części tułowia, na udach, a u kobiet na piersiach,
• zmiany często nie dają żadnych dolegliwości.

U dzieci i osób o ciemnej karnacji zamiast zaczerwienienia częste są jaśniejsze, drobno łuszczące się plamy [DermNet: mycosis fungoides]. Inną odmianą jest postać ze ścieńczeniem skóry, przebarwieniami i rozszerzonymi naczynkami [DermNet: mycosis fungoides].

Najważniejsze jest to, że wczesne plamy przypominają wyprysk, łuszczycę i inne choroby zapalne skóry [DermNet: mycosis fungoides]. Objawy mogą trwać od 2 do 10 lat, zanim rozpoznanie zostanie potwierdzone biopsją, bo zmiany nasilają się i wycofują [NCI PDQ]. Sygnałem ostrzegawczym jest przebieg, a nie pojedyncza plama: „wyprysk”, który od miesięcy nie reaguje na typowe leczenie, wraca w tych samych miejscach osłoniętych od słońca albo powoli grubieje, wymaga oceny lekarza i często biopsji. Samym leczeniem wyprysku i łuszczycy zajmuje się nasz siostrzany serwis Twoja Dermatologia.

Jak rozwija się choroba? Stadia ziarniniaka grzybiastego

Klasyczny ziarniniak grzybiasty powoli przechodzi przez kolejne etapy [DermNet: mycosis fungoides; Sokołowska-Wojdyło i wsp. 2015]:

1. Plamy — opisane wyżej, płaskie zmiany.
2. Blaszki — wyraźnie odgraniczone, zgrubiałe, swędzące zmiany w kształcie pierścieni lub łuków, czerwone, fioletowe lub brązowe.
3. Guzy — nierówne, ciemnoczerwone lub fioletowe guzy większe niż 1 cm, mogące się owrzodzić.
4. Erytrodermia — u części chorych zmiany obejmują ponad 80% powierzchni skóry.

Zmiany z różnych etapów mogą występować jednocześnie, a guzy mogą powstawać także na skórze wcześniej niezmienionej [Sokołowska-Wojdyło i wsp. 2015]. Opisano wiele odmian choroby. Najczęstsze poza postacią klasyczną to odmiana mieszkowa, zwykle na głowie i szyi, często z wypadaniem włosów, siateczkowica pagetoidalna w postaci pojedynczej łuszczącej się plamy na kończynie oraz bardzo rzadka postać ziarniniakowa z wiotką skórą w pachach i pachwinach [DermNet: mycosis fungoides].

Do oceny zaawansowania stosuje się klasyfikację TNMB, która uwzględnia skórę (T), węzły chłonne (N), narządy wewnętrzne (M) i krew (B) [Olsen i wsp. 2007]. W skórze T1 oznacza plamy i blaszki zajmujące mniej niż 10% powierzchni ciała, T2 zajmujące 10% lub więcej, T3 guzy, a T4 erytrodermię [NCI PDQ; DermNet: mycosis fungoides]. Stadium IA oznacza ograniczone zmiany skórne (T1) bez zajęcia węzłów chłonnych i narządów oraz bez istotnego zajęcia krwi [Olsen i wsp. 2007].

Jak rozpoznaje się ziarniniaka grzybiastego?

Rozpoznanie wymaga starannego zestawienia obrazu klinicznego z wynikiem badania histopatologicznego [DermNet: mycosis fungoides]. We wczesnym stadium obraz w mikroskopie bywa niecharakterystyczny i przypomina przewlekły stan zapalny [Sokołowska-Wojdyło i wsp. 2015], dlatego często trzeba pobrać kilka wycinków, czasem w odstępach czasu [DermNet: mycosis fungoides].

Wycinek ocenia się dodatkowo:

• immunohistochemicznie, aby określić rodzaj limfocytów w nacieku,
• molekularnie, sprawdzając, czy limfocyty pochodzą z jednego klonu. Pojedynczy dodatni wynik nie przesądza o nowotworze; za chłoniakiem przemawia ten sam klon w kilku miejscach [Sokołowska-Wojdyło i wsp. 2015].

Międzynarodowe Towarzystwo Chłoniaków Skóry opracowało dla wczesnej postaci algorytm, który łączy kryteria kliniczne, histopatologiczne, immunohistochemiczne i molekularne, zamiast opierać się na jednym badaniu [Pimpinelli i wsp. 2005]. Po potwierdzeniu choroby wykonuje się badania krwi. Przy ograniczonych zmianach skórnych (stadia IA–IIA) badania obrazowe i ocena szpiku zwykle nie są potrzebne [Sokołowska-Wojdyło i wsp. 2015].

Czy ziarniniak grzybiasty jest groźny?

To nowotwór złośliwy, ale jego groźność zależy przede wszystkim od stadium w chwili rozpoznania.

• Większość chorych rozpoznaje się wcześnie. W brytyjskiej kohorcie 1502 chorych 71% miało w chwili rozpoznania wczesne stadium [Agar i wsp. 2010].
• Wczesne stadium rzadko skraca życie. U chorych w stadium IA mediana przeżycia wynosi 20 lat lub więcej, a większość zgonów w tej grupie nie jest związana z chłoniakiem [NCI PDQ]. W amerykańskiej kohorcie 525 chorych ryzyko zgonu osób z ograniczonymi zmianami (T1, stadium IA) nie było wyższe niż w populacji kontrolnej [Kim i wsp. 2003].
• Część chorych ma postęp choroby. Według kilku badań retrospektywnych u około 20% chorych choroba przechodzi ze stadium I lub II do stadium III lub IV [NCI PDQ]. W cytowanej brytyjskiej kohorcie 1502 chorych, obejmującej także stadia zaawansowane, progresja choroby wystąpiła u 34%, a 26% zmarło z powodu chłoniaka [Agar i wsp. 2010]. Liczby różnią się, bo dotyczą innych grup chorych i mogą opierać się na innych definicjach progresji.
• Stadia zaawansowane są groźne. W stadiach III–IV ponad połowa chorych umiera z powodu chłoniaka, a mediana przeżycia wynosi około 5 lat [NCI PDQ].

Na gorsze rokowanie wpływają między innymi zaawansowanie zmian skórnych, starszy wiek, podwyższone stężenie dehydrogenazy mleczanowej we krwi, przemiana w chłoniaka z dużych komórek i odmiana mieszkowa [Agar i wsp. 2010; NCI PDQ]. Szacunkowe 5-letnie przeżycie w ziarniniaku grzybiastym wynosi około 87% [DermNet: mycosis fungoides].

Nazwa „ziarniniak” w pytaniu „czy ziarniniak jest groźny?” bywa też używana dla zupełnie innych, łagodnych zmian. Ziarniniak naczyniowy i obrączkowaty nie są nowotworami złośliwymi.

Czy ziarniniak grzybiasty jest uleczalny?

Ziarniniak grzybiasty jest dobrze leczalny, ale rzadko całkowicie wyleczalny, a nawroty po leczeniu są częste [DermNet: mycosis fungoides]. Wyjątkiem mogą być chorzy z minimalną chorobą ograniczoną do skóry [NCI PDQ].

We wczesnym stadium najwłaściwsze jest leczenie skierowane na skórę, a większość chorych ma prawidłową oczekiwaną długość życia [Latzka i wsp. 2023]. Stosuje się między innymi miejscowe glikokortykosteroidy, miejscową chemioterapię, fototerapię wąskopasmowym UVB lub PUVA i radioterapię, a przy niewielkich, stabilnych zmianach można rozważyć samą obserwację [DermNet: mycosis fungoides]. Fototerapia w chłoniaku to leczenie w kontrolowanych dawkach pod nadzorem lekarza, a nie opalanie.

W stadiach zaawansowanych stosuje się leczenie ogólne, a chorzy zwykle otrzymują kolejne linie terapii, które często działają przez stosunkowo krótki czas. Długotrwałą remisję można uzyskać tylko u starannie wybranych chorych po przeszczepieniu allogenicznych komórek krwiotwórczych [Latzka i wsp. 2023]. Leczenie prowadzą ośrodki z doświadczeniem w chłoniakach skóry.

Ziarniniak grzybiasty i chłoniak skóry u dzieci

Pierwotne chłoniaki skóry u dzieci są wyjątkowo rzadkie. W hiszpańskim rejestrze chłoniaków skóry osoby poniżej 18. roku życia stanowiły 1,25% wszystkich chorych (10 z 799). Średni wiek rozpoznania wynosił niespełna 10 lat, 7 na 10 dzieci miało ziarniniaka grzybiastego, a pozostałe chłoniaka B-komórkowego strefy brzeżnej [Torre-Castro i wsp. 2021].

Jak wygląda ziarniniak grzybiasty u dziecka?

U dzieci choroba często wygląda inaczej niż u dorosłych. Ponad połowa dzieci ma jaśniejsze, drobno łuszczące się plamy bez ścieńczenia skóry, klasyczne czerwone plamy ma około 40%, a odmianę mieszkową, z grudkami wokół mieszków włosowych, co trzecie dziecko. Często występuje kilka odmian naraz, a chłopcy i dziewczynki chorują prawie tak samo często [DermNet: mycosis fungoides]. Takie zmiany łatwo wziąć za częste dziecięce choroby skóry [Kothari i wsp. 2022]. Dlatego rozpoznanie u dzieci często opóźnia się o 2–5 lat [DermNet: mycosis fungoides]. W izraelskiej serii 37 dzieci najczęstszą postacią była odmiana mieszkowa [Mirmovich Morvay i wsp. 2023].

Sygnałem do wizyty jest przebieg, a nie pojedyncza plama: jasne lub czerwone, łuszczące się plamy, które utrzymują się miesiącami, nie reagują na typowe leczenie albo powoli się powiększają. Rozpoznanie wymaga biopsji skóry, często powtarzanej, i oceny w ośrodku z doświadczeniem w chłoniakach skóry.

Rokowanie u dzieci

Rokowanie jest zwykle dobre. Ziarniniak grzybiasty u dzieci przebiega powoli, a postęp choroby zdarza się wyjątkowo rzadko, dlatego rozpoznaje się go zazwyczaj we wczesnym stadium [Kothari i wsp. 2022]. Wszystkie dzieci w izraelskiej serii miały stadium IA lub IB. Większość leczono fototerapią: na leczenie odpowiedziało 85% z nich, a całkowite ustąpienie zmian po pierwszym cyklu uzyskano u 55% [Mirmovich Morvay i wsp. 2023]. Po odstawieniu leczenia zmiany często nawracają, dlatego potrzebna jest długotrwała obserwacja [Kothari i wsp. 2022], a autorzy hiszpańskiego rejestru zalecają kontrole także w dorosłości [Torre-Castro i wsp. 2021]. Międzynarodowe zalecenia zwracają uwagę, by u dziecka oceniać nie tylko stadium choroby, ale też świąd, wpływ zmian na codzienne funkcjonowanie i samopoczucie psychiczne dziecka oraz niepokój rodziców [Zvulunov i wsp. 2024].

Jak możemy pomóc?

Lekarz w Twoich Znamionach obejrzy całą skórę, oceni przewlekłe plamy i blaszki w dermatoskopie i zdecyduje, czy potrzebna jest biopsja. Pobrany wycinek trafia do badania histopatologicznego, a dokumentacja zdjęciowa z wideodermatoskopii ułatwia porównanie zmian przy kolejnych wizytach. Chłoniaków skóry nie leczymy. Gdy wynik wskaże na nowotwór, lekarz omówi dalsze kroki zgodnie z wytycznymi, a w razie potrzeby organizujemy konsultację onkologiczną i wskazujemy ośrodek prowadzący leczenie chłoniaków skóry. Ceny badań znajdziesz w cenniku.

Najczęstsze pytania

Co to jest ziarniniak grzybiasty?

To najczęstszy pierwotny chłoniak skóry, czyli nowotwór z limfocytów T, który rozwija się w skórze. Mimo nazwy nie jest ani grzybicą, ani zwykłym ziarniniakiem. Zwykle przebiega powoli, przez lata: zaczyna się od czerwonych, łuszczących się plam, które mogą przejść w zgrubiałe blaszki, a u części chorych w guzy.

Co to jest chłoniak skóry?

To nowotwór limfocytów, czyli komórek układu odpornościowego, który zaczyna się w skórze i w chwili rozpoznania nie obejmuje węzłów chłonnych, szpiku ani narządów wewnętrznych. Większość chłoniaków skóry wywodzi się z limfocytów T, a najczęstszym z nich jest ziarniniak grzybiasty. Rzadziej chłoniak skóry pochodzi z limfocytów B lub komórek NK.

Jakie są pierwsze objawy ziarniniaka grzybiastego?

Najczęściej to czerwone, lekko łuszczące się plamy o nieostrych brzegach, zwykle na dolnej części tułowia, na udach, a u kobiet na piersiach, czyli w miejscach osłoniętych od słońca. Skóra w ich obrębie bywa cieńsza i pomarszczona. Pierwszym objawem może być też przewlekły świąd. U dzieci i osób o ciemnej karnacji zamiast zaczerwienienia pojawiają się często jaśniejsze plamy.

Czy ziarniniak grzybiasty jest groźny?

To nowotwór złośliwy, ale w większości przypadków przebiega powoli i jest rozpoznawany we wczesnym stadium. U osób z ograniczonymi plamami (stadium IA) mediana przeżycia przekracza 20 lat, a większość zgonów w tej grupie nie ma związku z chłoniakiem. Groźny jest w stadiach zaawansowanych, z guzami, zajęciem węzłów chłonnych lub krwi, w których rokowanie jest znacznie gorsze.

Czy ziarniniak grzybiasty jest uleczalny?

Zwykle mówi się, że jest dobrze leczalny, ale rzadko całkowicie wyleczalny. U większości chorych we wczesnym stadium leczenie skierowane na skórę pozwala kontrolować chorobę latami, a długość życia jest prawidłowa. Nawroty po leczeniu są częste. W zaawansowanych postaciach długotrwałą remisję udaje się uzyskać tylko u wybranych chorych, na przykład po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych.

Jakie są przyczyny ziarniniaka grzybiastego?

Przyczyna nie jest znana. Bierze się pod uwagę przewlekłą stymulację układu odpornościowego, predyspozycję genetyczną i narażenie na niektóre substancje chemiczne, ale żadnej z tych teorii nie udowodniono. W badaniach z ryzykiem choroby wiązano m.in. otyłość, wieloletnie palenie, wyprysk i niektóre zawody, co nie oznacza, że te czynniki ją wywołują.

Czy ziarniniak grzybiasty jest zaraźliwy?

Nie. To nowotwór powstający z własnych limfocytów chorego, a nie zakażenie. Nie przenosi się przez dotyk, wspólne przedmioty ani kontakty z innymi osobami. Według obecnej wiedzy nie ma też dowodów na to, że wywołuje go wirus.

Od czego powstaje chłoniak skóry?

W większości przypadków przyczyna nie jest znana. Chłoniak powstaje, gdy jeden klon limfocytów zaczyna dzielić się bez kontroli i gromadzić w skórze. W chłoniakach T-komórkowych, w tym ziarniniaku grzybiastym, rozważa się przewlekłe pobudzenie układu odpornościowego, cechy genetyczne i narażenie na niektóre substancje chemiczne lub leki. Część rzadszych chłoniaków B-komórkowych skóry w Europie wiąże się z zakażeniem krętkiem wywołującym boreliozę. Chłoniak skóry nie jest zaraźliwy.

Czy ziarniniak grzybiasty występuje u dzieci?

Tak, choć bardzo rzadko. Jest najczęstszym pierwotnym chłoniakiem skóry u dzieci, a średni wiek rozpoznania to około 10 lat. U dzieci często ma postać jaśniejszych, drobno łuszczących się plam, które łatwo pomylić z częstymi dziecięcymi chorobami skóry, dlatego rozpoznanie bywa opóźnione o kilka lat. Plamy, które utrzymują się miesiącami i nie reagują na typowe leczenie, wymagają oceny lekarza i zwykle biopsji.

Czy chłoniak skóry u dziecka jest uleczalny?

Rokowanie u dzieci jest zwykle dobre. Ziarniniak grzybiasty u dzieci przebiega powoli, rzadko postępuje i rozpoznaje się go zazwyczaj we wczesnym stadium. W jednej z serii większość dzieci leczono fototerapią i 85% z nich odpowiedziało na leczenie. Zmiany często jednak nawracają po jego odstawieniu, dlatego dziecko wymaga długotrwałej obserwacji w ośrodku z doświadczeniem w chłoniakach skóry, także w dorosłości.

Podsumowanie

Ziarniniak grzybiasty to najczęstszy chłoniak skóry, nowotwór z limfocytów T, a nie grzybica ani zwykły ziarniniak. Zaczyna się zwykle od przewlekłych, czerwonych, łuszczących się plam w miejscach osłoniętych od słońca, które latami przypominają wyprysk lub łuszczycę, i rozwija się powoli w kierunku blaszek i guzów. Rozpoznanie wymaga biopsji, często kilkakrotnej. Większość chorych rozpoznaje się wcześnie i we wczesnym stadium długość życia zwykle się nie zmienia, choć choroba ma charakter przewlekły i nawraca. Jeśli masz zmianę, która od miesięcy nie reaguje na leczenie, pokaż ją lekarzowi.

Zobacz również

• Chłoniak skóry — objawy, rodzaje, diagnostyka, leczenie i rokowanie
• Czy rak skóry jest groźny?
• Mięsak Kaposiego — pierwsze objawy
• Biopsja skóry — rodzaje, przebieg i zalecenia
• Niepokojące zmiany skórne — objawy
• Rak podstawnokomórkowy