Znamię Clarka — co to jest, jak wygląda i czym różni się od poziomu Clarka w czerniaku

„Znamię Clarka” to określenie, które pacjenci znajdują w wyniku badania histopatologicznego, w opisie wizyty albo w internecie. Brzmi groźnie, a w rzeczywistości oznacza łagodne znamię o nietypowym wyglądzie, dziś zwykle nazywane znamieniem atypowym lub dysplastycznym [DermNet — Atypical melanocytic naevus]. Zamieszanie zwiększa to, że nazwisko Clarka nosi też zupełnie inna skala: poziom Clarka (Clark I–V), który opisuje głębokość naciekania czerniaka. W tym artykule rozdzielamy oba pojęcia i wyjaśniamy, co każde z nich oznacza dla Ciebie.

Znamię Clarka w skrócie

• To znamię łagodne. Znamię Clarka to inna nazwa znamienia atypowego, czyli dysplastycznego.
• Wygląda mniej typowo niż zwykły pieprzyk: jest zwykle większe niż 5 mm, bywa asymetryczne, ma nieostre brzegi i kilka odcieni brązu.
• Jest markerem ryzyka. Im więcej takich znamion, tym większe ryzyko czerniaka w dowolnym miejscu skóry.
• Pojedyncze znamię bardzo rzadko przekształca się w czerniaka, a większość czerniaków powstaje na skórze bez wcześniejszego znamienia.
• Nie wycina się go rutynowo. Podstawą jest regularne badanie całej skóry i obserwacja zmian w czasie.
• Poziom Clarka to coś innego: opisuje głębokość czerniaka w wyniku histopatologicznym, a nie łagodne znamię.

Znamię atypowe z ciemniejszym środkiem. Fot. National Cancer Institute (NCI), USA, Wikimedia Commons, Public domain

Co to jest znamię Clarka?

Nazwa pochodzi od nazwiska Wallace'a H. Clarka Jr. W 1978 roku jego zespół z University of Pennsylvania opisał charakterystyczne znamiona u 37 osób z sześciu rodzin, w których chorowano na czerniaka. Autorzy nazwali to zjawisko „zespołem znamion B-K” od pierwszych liter nazwisk dwojga pacjentów [Clark i wsp., Arch Dermatol 1978; Duffy i Grossman, J Am Acad Dermatol 2012]. Znamiona były liczne (od mniej niż 10 do ponad 100), występowały głównie na górnej części tułowia i kończynach, miały od 5 do 15 mm i różniły się kształtem brzegów oraz kolorem [Clark i wsp., Arch Dermatol 1978].

Później dla takich zmian przyjęła się nazwa znamię dysplastyczne. W 1992 roku konferencja konsensusowa amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia (NIH) zaleciła, by z niej zrezygnować, i zaproponowała opis „znamię z zaburzeniem architektury” z podaniem stopnia atypii komórek. Nowe określenie nie wyparło dawnego, a część dermatopatologów proponowała w zamian nazwę znamię Clarka [Duffy i Grossman, J Am Acad Dermatol 2012]. Dlatego w opisach znamion spotyka się dziś kilka nazw tej samej zmiany: znamię atypowe, dysplastyczne, Clarka, a w starszej literaturze także znamię B-K [DermNet — Atypical melanocytic naevus].

Znamię Clarka, atypowe i dysplastyczne — czy to to samo?

W codziennej praktyce te nazwy stosuje się zamiennie, ale ściśle rzecz biorąc oznaczają co innego:

• znamię atypowe to opis kliniczny, czyli tego, jak znamię wygląda na skórze i w dermatoskopie,
• znamię dysplastyczne to rozpoznanie histopatologiczne, czyli opis tego, jak znamię wygląda pod mikroskopem.

Tylko część znamion, które wyglądają nietypowo, spełnia mikroskopowe kryteria znamienia dysplastycznego. Z kolei wiele znamion dysplastycznych wygląda na skórze zupełnie zwyczajnie [DermNet — Atypical melanocytic naevus]. Nazwa „znamię Clarka” bywa używana w obu znaczeniach.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Jak wygląda znamię Clarka?

Znamię Clarka zbudowane jest z tych samych komórek co zwykły pieprzyk, ale ma nietypowe cechy. Może mieć dowolne ich połączenie [DermNet — Atypical melanocytic naevus]:

• asymetrię — dwie połowy znamienia nie są do siebie podobne,
• nieostre lub nieregularne brzegi, przechodzące stopniowo w zdrową skórę,
• kilka odcieni brązu, czasem z różowym tłem,
• średnicę powyżej 5 mm w jednym wymiarze,
• przewagę płaskiej części, często z lekko uniesionym środkiem, co przypomina jajko sadzone.

Takie znamiona pojawiają się zwykle w dzieciństwie i wczesnej młodości, ale mogą powstać w każdym wieku. W populacjach o jasnej skórze ma je od około 5 do 12% osób [DermNet — Atypical melanocytic naevus]. W pierwszym opisie dominowały na górnej części tułowia i kończynach [Clark i wsp., Arch Dermatol 1978], ale mogą pojawić się w każdym miejscu skóry.

U osób z wieloma znamionami często widać znamię „podpisowe”, czyli wzór, który powtarza się na całej skórze. Znamię, które do tego wzoru nie pasuje, to tzw. brzydkie kaczątko i ono wymaga szczególnie uważnej oceny [DermNet — Atypical melanocytic naevus]. Więcej o tym, jak wygląda zestaw wielu znamion atypowych, piszemy w artykule o zespole znamion atypowych.

Jak wygląda znamię Clarka w dermatoskopie?

Gołym okiem znamię Clarka to zwykle płaska lub lekko wypukła, brązowa plamka o nieco nierównym brzegu. Więcej widać dopiero w dermatoskopie, czyli w powiększeniu ze specjalnym oświetleniem. Lekarz opisuje wtedy dwie rzeczy [DermNet — Atypical melanocytic naevus]:

• budowę znamienia: wyraźną siateczkę barwnikową (wzór siateczkowaty), liczne drobne grudki i kropki barwnika (wzór grudkowy), jednolite brązowe zabarwienie albo połączenie tych wzorów,
• rozkład barwnika: ciemniejszy lub jaśniejszy środek, nierówne przebarwienie lub odbarwienie przy brzegu albo kilka ciemniejszych i jaśniejszych ognisk, przez co znamię wygląda na „łaciate”.

Ciemniejszy lub jaśniejszy środek to jeden z opisywanych układów barwnika w znamionach atypowych. Natomiast nierówne przebarwienie lub odbarwienie, które sięga brzegu znamienia, spotyka się zarówno w znamionach atypowych, jak i w czerniaku, dlatego wymaga rozważenia wycięcia [DermNet — Atypical melanocytic naevus].

Znamię Clarka na zdjęciach — czego zdjęcie nie pokaże

Zdjęcia znamion Clarka w internecie pomagają zrozumieć, o jakich zmianach mowa, ale nie pozwalają ocenić własnego znamienia. Znamię atypowe i wczesny czerniak mogą wyglądać na zdjęciu bardzo podobnie, a różnice widać często dopiero w dermatoskopie albo w porównaniu obrazów z kolejnych miesięcy [DermNet — Atypical melanocytic naevus; wytyczne NIO 2024]. Ostateczne rozpoznanie daje tylko badanie histopatologiczne [DermNet — Atypical melanocytic naevus].

Własne zdjęcia mają za to dużą wartość jako dokumentacja. Polskie wytyczne wskazują u osób z zespołem znamion atypowych gromadzenie dokumentacji fotograficznej i porównywanie zdjęć w kolejnych odstępach czasu jako przydatną praktykę [wytyczne NIO 2024]. Najlepiej robić je zawsze w tym samym świetle i z tej samej odległości, a ocenę zostawić lekarzowi. Przykłady zmian, które okazały się czerniakiem, pokazujemy w artykule Jak odróżnić zwykły pieprzyk od czerniaka — zdjęcia.

Skąd się bierze znamię Clarka?

Znamiona atypowe mogą występować sporadycznie albo rodzinnie. Przy postaci sporadycznej częściej spotyka się je u mężczyzn, u osób młodszych, u osób z jasną skórą łatwo ulegającą oparzeniom, przy dużej ekspozycji na słońce i u osób z rogowaceniem słonecznym. Z pojawianiem się nowych i zmianą istniejących znamion wiąże się też stosowanie nielegalnych preparatów do opalania z melanotanem [DermNet — Atypical melanocytic naevus].

Postać rodzinna to zespół rodzinnych znamion atypowych i czerniaka (FAMMM). Rozpoznaje się go, gdy ktoś ma ponad 50 znamion, w tym wiele atypowych, a czerniak wystąpił u krewnego pierwszego lub drugiego stopnia [DermNet — Atypical melanocytic naevus; Duffy i Grossman, J Am Acad Dermatol 2012]. Polskie wytyczne wymieniają rodzinny zespół znamion atypowych wśród czynników zwiększających ryzyko czerniaka [wytyczne NIO 2024].

Zanim czytasz dalej, sprawdź, jak radzisz sobie z oceną zmian skórnych: 5 prawdziwych zmian, przy każdej jedna decyzja — łagodna czy złośliwa? Większość osób myli się przynajmniej raz. To nie test wiedzy, tylko dowód, że gołym okiem nie widać wszystkiego — dlatego zmianę, która Cię niepokoi, zawsze warto pokazać lekarzowi.

?

Quiz edukacyjny · 5 przypadków

Łagodna czy złośliwa?

Zobaczysz 5 zdjęć prawdziwych zmian skórnych. Przy każdym podejmujesz jedną decyzję, a odpowiedź z krótkim wyjaśnieniem dostajesz od razu. Większość osób myli się co najmniej dwa razy.

Sprawdź swoje oko

Quiz ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania lekarskiego.

Czy znamię Clarka jest groźne?

Znamię Clarka samo w sobie jest łagodne. Jego znaczenie polega na czymś innym: jest markerem, czyli sygnałem, że skóra danej osoby jest bardziej skłonna do rozwoju czerniaka. W porównaniu z osobami bez znamion atypowych ryzyko czerniaka jest [DermNet — Atypical melanocytic naevus]:

• około 1,5–2,4 razy większe przy jednym lub kilku znamionach atypowych,
• około 6 razy większe przy pięciu znamionach atypowych,
• nawet do 32 razy większe przy dziesięciu i więcej.

Metaanaliza 46 badań potwierdziła, że przy pięciu znamionach atypowych ryzyko czerniaka jest ponad sześciokrotnie większe niż u osób bez takich znamion [Gandini i wsp., Eur J Cancer 2005]. British Association of Dermatologists podaje, że przy ponad 50 znamionach, z których co najmniej trzy są atypowe, ryzyko jest 7–10 razy większe niż w populacji ogólnej [BAD — Atypical mole syndrome].

Ryzyko przemiany konkretnego znamienia jest natomiast bardzo małe. Według szacunków populacyjnych roczne ryzyko, że pojedynczy pieprzyk zmieni się w czerniaka, wynosi u osób przed 40. rokiem życia najwyżej 1 na 200 000, a u mężczyzn po 60. roku życia około 1 na 33 000 [Tsao i wsp., Arch Dermatol 2003]. W metaanalizie 38 badań tylko 29% czerniaków powstało prawdopodobnie z istniejącego znamienia, a 71% na skórze bez znamienia [Pampena i wsp., J Am Acad Dermatol 2017].

Nazwa „dysplastyczne” sugeruje stan przedrakowy, ale dowody tego nie potwierdzają. Opisano pojedyncze przypadki przemiany, jednak rutynowe usuwanie takich znamion nie zapobiega czerniakowi [DermNet — Atypical melanocytic naevus]. Dlatego najważniejsza jest kontrola całej skóry, a nie wycięcie jednego znamienia.

Jak lekarz rozpoznaje znamię Clarka?

Znamię atypowe rozpoznaje się zwykle podczas badania skóry, wspomaganego dermatoskopią [DermNet — Atypical melanocytic naevus]. Polskie wytyczne podają, że dermatoskopia poprawia czułość rozpoznawania czerniaka o około 30% [wytyczne NIO 2024]. Lekarz ocenia w powiększeniu układ barwnika: siateczkę, kropki i grudki, jednolite pola koloru oraz ich rozkład. Nierównomierne przebarwienie lub odbarwienie, które sięga brzegu znamienia, spotyka się zarówno w znamionach atypowych, jak i w czerniaku, dlatego przy takim obrazie rozważa się wycięcie [DermNet — Atypical melanocytic naevus].

U osób z wieloma znamionami atypowymi przydatne jest gromadzenie zdjęć wybranych zmian lub całej skóry i porównywanie ich podczas kolejnych wizyt [wytyczne NIO 2024]. Tak działa wideodermatoskopia: lekarz ogląda każde znamię w powiększeniu na ekranie, a zmiany do obserwacji zapisuje ze zdjęciem i lokalizacją, by przy następnym badaniu porównać je z poprzednim obrazem.

Ostateczne rozpoznanie „znamię dysplastyczne” daje dopiero badanie histopatologiczne wyciętej zmiany.

Czy znamię Clarka trzeba usunąć?

Zwykle nie. Nie ma cech, które pozwalałyby przewidzieć, które znamię atypowe przekształci się w czerniaka, dlatego profilaktyczne wycinanie wszystkich takich znamion nie jest zalecane [DermNet — Atypical melanocytic naevus]. Każdy zabieg zostawia też bliznę [BAD — Atypical mole syndrome].

Lekarz zaleca wycięcie, gdy znamię zmienia rozmiar, kształt, strukturę lub kolor, wyraźnie odstaje od pozostałych, ma niepokojący obraz w dermatoskopii, krwawi, pokrywa się strupem lub swędzi, a także gdy jest stale drażnione przez ubranie albo maszynkę do golenia [DermNet — Melanocytic naevus]. Znamię budzące wątpliwości usuwa się chirurgicznie, w całości, i wysyła do badania histopatologicznego. Nie usuwa się go laserem, bo po zabiegu laserowym nie zostaje tkanka do oceny pod mikroskopem.

W Twoich Znamionach chirurgiczne usunięcie zmiany do 1,5 cm w standardowej lokalizacji kosztuje 580 zł, a większej lub w szczególnej lokalizacji (twarz, głowa, dłonie, stopy, okolice intymne) 680 zł. Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem. Badanie histopatologiczne kosztuje 150 zł, a w cenę zabiegu wchodzi wizyta kontrolna ze zdjęciem szwów. Szczegóły kwalifikacji, przebieg zabiegu i postępowanie po wyniku opisujemy w artykule usuwanie znamion atypowych.

Wynik „znamię dysplastyczne” lub „znamię Clarka” — co oznacza?

Pod mikroskopem znamię dysplastyczne ma charakterystyczne zaburzenia budowy (np. komórki układają się w rząd wzdłuż granicy naskórka, a część płaska wychodzi szerzej niż część głębsza), nieprawidłowy wygląd części komórek oraz odczyn w otaczającej tkance [DermNet — Atypical melanocytic naevus]. Patomorfolog zwykle podaje też stopień dysplazji: łagodny, umiarkowany lub ciężki [Duffy i Grossman, J Am Acad Dermatol 2012].

Konsensus ekspertów amerykańskiej grupy ds. zmian barwnikowych zaleca [Kim i wsp., JAMA Dermatol 2015]:

• znamion z dysplazją łagodną lub umiarkowaną, wyciętych z wolnymi brzegami, nie trzeba wycinać ponownie,
• znamię z dysplazją łagodną, którego komórki sięgają brzegu wycięcia, ale na skórze nie widać resztki barwnika, można obserwować,
• przy dysplazji umiarkowanej z zajętym brzegiem obserwacja może być rozsądna, choć potrzeba więcej danych.

Przy dysplazji ciężkiego stopnia wielu autorów zaleca poszerzenie wycięcia, głównie dlatego, że taką zmianę trudno odróżnić od czerniaka. Decyzję podejmuje się indywidualnie, najlepiej po rozmowie lekarza z patomorfologiem [DermNet — Atypical melanocytic naevus].

Poziom Clarka (Clark I–V) — to nie to samo co znamię Clarka

Jeśli w wyniku widzisz zapis „Clark II”, „Clark III” czy „Clark level IV”, nie chodzi o znamię Clarka. To skala głębokości naciekania czerniaka, którą Wallace H. Clark Jr. i współpracownicy opisali w 1969 roku [Clark i wsp., Cancer Res 1969]. Określa ona, do której warstwy skóry dotarły komórki nowotworu [NCI — Melanoma Treatment PDQ; DermNet — Melanoma]:

Im głębszy poziom, tym większe ryzyko przerzutów [DermNet — Melanoma]. Skala ma jednak ograniczenia: patomorfolodzy często oceniają ją różnie [NCI — Melanoma Treatment PDQ], a jako zbyt subiektywną usunięto ją z klasyfikacji zaawansowania AJCC [DermNet — Melanoma pathology].

Dlaczego dziś ważniejsza jest skala Breslowa?

Znaczenie poziomu Clarka w ocenie zaawansowania czerniaka malało z każdą edycją klasyfikacji AJCC:

• w 6. edycji (2001) poziom Clarka uwzględniano już tylko przy czerniakach najcieńszych, czyli w kategorii T1 [Balch i wsp., J Clin Oncol 2001],
• w 7. edycji (2009) zastąpiła go w tej roli liczba figur podziału [Balch i wsp., J Clin Oncol 2009],
• w obowiązującej 8. edycji (2017) czerniaki T1 dzieli się wyłącznie według grubości (granica 0,8 mm) i obecności owrzodzenia [Gershenwald i wsp., CA Cancer J Clin 2017].

Polskie wytyczne wymieniają poziom Clarka wśród cech podawanych w wyniku warunkowo, czyli jako informację dodatkową. Podstawą jest grubość naciekania według Breslowa w milimetrach, owrzodzenie i stopień pT [wytyczne NIO 2024]. Mimo to wielu patomorfologów nadal podaje go w raportach [DermNet — Melanoma pathology].

Clark II, III lub IV w wyniku — co dalej?

Poziom Clarka od II wzwyż oznacza, że rozpoznano czerniak naciekający. Dalsze postępowanie zależy przede wszystkim od grubości według Breslowa i owrzodzenia. Zwykle obejmuje ponowne wycięcie blizny z marginesem 1–2 cm, dobranym do grubości nacieku, a od stopnia pT1b także rozważenie biopsji węzła wartowniczego [wytyczne NIO 2024]. Jak czytać cały wynik, wyjaśniamy w artykule o stopniach zaawansowania czerniaka.

Jeśli wynik przyszedł po zabiegu w Twoich Znamionach, lekarz omawia z Tobą dalsze kroki zgodnie z wytycznymi, a gdy potrzebna jest konsultacja onkologiczna, pomagamy ją zorganizować. Z dalszymi decyzjami nie zostajesz bez wsparcia.

Jak kontrolować skórę, gdy masz znamiona Clarka?

Osoby ze znamionami atypowymi mają większe ryzyko czerniaka przez całe życie, dlatego zaleca się im [DermNet — Atypical melanocytic naevus]:

• regularne badanie całej skóry przez lekarza,
• dokumentację zdjęciową znamion, by widzieć zmiany w czasie,
• samodzielne oglądanie skóry raz w miesiącu,
• ochronę przed słońcem od najmłodszych lat.

Przy podejrzeniu rodzinnego zespołu znamion atypowych i czerniaka lekarz może skierować na poradnię genetyczną [DermNet — Atypical melanocytic naevus]. Podczas samobadania zwracaj uwagę na znamiona, które zmieniają się w czasie, nowe znamiona po 40. roku życia, „brzydkie kaczątka” oraz zmiany, które krwawią, pokrywają się strupem lub swędzą [DermNet — Melanocytic naevus]. Większość takich zmian okazuje się łagodna, ale ocenić je powinien lekarz.

Najczęstsze pytania

Co to jest znamię Clarka?

To starsza nazwa znamienia atypowego, nazywanego też dysplastycznym. Pochodzi od nazwiska Wallace'a H. Clarka Jr., którego zespół opisał takie znamiona w 1978 roku u członków rodzin z czerniakiem. Znamię Clarka jest zmianą łagodną. Wygląda jednak mniej typowo niż zwykły pieprzyk, a liczne znamiona tego rodzaju świadczą o większym ryzyku czerniaka, dlatego warto je regularnie kontrolować.

Czy znamię Clarka to nowotwór złośliwy?

Nie. Znamię Clarka jest łagodne i tylko bardzo rzadko przekształca się w czerniaka. Ma jednak znaczenie jako sygnał ostrzegawczy: osoby z wieloma takimi znamionami częściej chorują na czerniaka, przy czym większość czerniaków powstaje na skórze bez wcześniejszego znamienia. Dlatego zamiast wycinać wszystkie znamiona, lekarz regularnie bada całą skórę.

Czy znamię Clarka trzeba wyciąć?

Zwykle nie. Rutynowe wycinanie znamion atypowych nie zapobiega czerniakowi i nie jest zalecane. Lekarz zaleca wycięcie znamienia, które zmienia się w czasie, ma niepokojący obraz w dermatoskopii, wyraźnie odstaje od pozostałych albo krwawi i swędzi. Takie znamię usuwa się chirurgicznie i wysyła do badania histopatologicznego.

Co oznacza Clark III w wyniku badania?

Poziom Clarka opisuje, jak głęboko w skórę wniknął czerniak, więc pojawia się w wyniku, w którym rozpoznano czerniaka, a nie łagodne znamię. Clark III oznacza, że komórki czerniaka wypełniają warstwę brodawkowatą skóry właściwej, ale nie wnikają głębiej. O stopniu zaawansowania decydują dziś grubość według Breslowa i owrzodzenie, a dalsze kroki omawia lekarz na podstawie całego wyniku.

Jak wyglądają niepokojące znamiona?

Uwagę zwraca znamię, które zmienia rozmiar, kształt, strukturę lub kolor, nowe znamię u osoby po 40. roku życia, znamię wyraźnie inne niż pozostałe, czyli „brzydkie kaczątko”, oraz zmiana asymetryczna, o nieregularnym brzegu, kilku kolorach i średnicy ponad 6 mm. Niepokoi też znamię, które krwawi, pokrywa się strupem lub swędzi. Większość takich zmian okazuje się łagodna, ale ocenić je powinien lekarz w dermatoskopii [DermNet — Melanocytic naevus].

Jak wygląda znamię typu Unny?

Znamię Unny to łagodne znamię skórne o brodawkowatej, nierównej powierzchni, które kształtem przypomina malinę [DermNet — Melanocytic naevus]. Jest wypukłe. To inna zmiana niż znamię Clarka, które najczęściej jest płaskie, czasem z lekko uniesionym środkiem.

Czy znamię Suttona znika?

Tak, najczęściej. Znamię Suttona, czyli znamię z białą obwódką, stopniowo blednie, z ciemnobrązowego staje się jasnobrązowe, potem różowe, aż w końcu znika. Cały proces może trwać kilka lat, a jasna plama na skórze z czasem odzyskuje kolor. U dorosłych zaleca się przy okazji badanie całej skóry, bo rzadko taka obwódka pojawia się w reakcji na czerniaka w innym miejscu [DermNet — Halo naevus].

Jakie znamiona nie są czerniakiem?

Łagodne są m.in. zwykłe znamiona barwnikowe, znamiona skórne typu Unny i Miescher, znamiona z obwódką (Suttona), znamiona błękitne i większość znamion atypowych, czyli znamion Clarka. Łagodne są też zmiany, które tylko przypominają pieprzyki, np. brodawki łojotokowe i plamy soczewicowate. Gołym okiem nie zawsze da się je odróżnić od czerniaka, dlatego pewność daje badanie w dermatoskopii, a w razie wątpliwości badanie histopatologiczne. Przegląd typów znamion znajdziesz w artykule jakie są rodzaje znamion.

Jak wygląda znamię Clarka w dermatoskopie?

W powiększeniu lekarz ocenia budowę znamienia, na przykład siateczkę barwnikową, drobne grudki barwnika lub jednolite brązowe zabarwienie, oraz rozkład barwnika. Ciemniejszy lub jaśniejszy środek to jeden z opisywanych układów barwnika w znamionach atypowych. Nierówne przebarwienie lub odbarwienie sięgające brzegu znamienia spotyka się zarówno w znamionach atypowych, jak i w czerniaku, dlatego przy takim obrazie rozważa się wycięcie zmiany.

Czy na podstawie zdjęcia można odróżnić znamię Clarka od czerniaka?

Nie. Znamię atypowe i wczesny czerniak mogą na zdjęciu wyglądać bardzo podobnie, a różnice widać często dopiero w dermatoskopie albo w porównaniu obrazów z kolejnych miesięcy. Ostateczne rozpoznanie daje badanie histopatologiczne wyciętej zmiany. Własne zdjęcia są natomiast przydatne jako dokumentacja, którą lekarz może porównać przy kolejnej wizycie.

Podsumowanie

Znamię Clarka to łagodne znamię atypowe (dysplastyczne), nazwane od nazwiska badacza, który opisał je w rodzinach z czerniakiem. Pojedyncze znamię bardzo rzadko przekształca się w czerniaka, ale liczne znamiona Clarka oznaczają większe ryzyko czerniaka w dowolnym miejscu skóry. Dlatego nie wycina się ich rutynowo, tylko regularnie bada całą skórę, a chirurgicznie usuwa znamiona, które się zmieniają lub budzą wątpliwości. Poziom Clarka (I–V) to osobna skala, która opisuje głębokość czerniaka w wyniku histopatologicznym. Dziś ważniejsza jest grubość według Breslowa, a o dalszym postępowaniu decyduje lekarz na podstawie całego wyniku.

Zobacz również

• Zespół znamion atypowych — objawy, ryzyko czerniaka i kontrola
• Usuwanie znamion atypowych (dysplastycznych)
• Jakie są rodzaje znamion?
• Stopnie zaawansowania czerniaka
• Wideodermatoskopia — komputerowe badanie znamion