Co to jest biopsja? Na czym polega, jakie są rodzaje, czy boli i kiedy jest wynik

Biopsja to pobranie niewielkiej próbki tkanki albo komórek z miejsca, które budzi wątpliwości, aby lekarz patomorfolog mógł obejrzeć je pod mikroskopem [NHS; Cancer Research UK]. W wielu sytuacjach to jedyny sposób, by z pewnością stwierdzić, czy zmiana jest nowotworem, czy czymś zupełnie innym [NCI, How Cancer Is Diagnosed; Cancer Research UK]. Samo pobranie bywa krótkie — część biopsji trwa mniej niż 30 minut [NHS, Biopsy] — a o wartości całego badania decyduje to, co dzieje się z próbką później, w pracowni.

W tym artykule wyjaśniamy ogólnie, czym jest biopsja, jakie ma rodzaje — od cienkoigłowej przez mammotomiczną, endometrium i stercza po trepanobiopsję szpiku — jak się do niej przygotować, czy boli i ile czeka się na wynik. Na końcu opisujemy biopsję skóry, którą wykonujemy w naszych ośrodkach. Jeśli interesuje Cię wyłącznie skóra, szczegółowy przewodnik znajdziesz w artykule Biopsja skóry — rodzaje, wskazania, przebieg i zalecenia.

Co to jest biopsja? Wyjaśnienie w prostych słowach

Słowo „biopsja” pochodzi z greki i łączy „bios”, czyli życie, z „opsis”, czyli patrzenie. Chodzi więc o obejrzenie tkanki pobranej od żywego człowieka. W praktyce biopsja jest zabiegiem, a nie badaniem laboratoryjnym. Lekarz pobiera materiał, a rozpoznanie stawia ktoś inny: patomorfolog, który ocenia preparat pod mikroskopem i wydaje opis [NCI, Pathology Reports].

Warto rozróżnić trzy pojęcia, które często się mylą:

• biopsja — sam sposób pobrania materiału (igłą, skalpelem, przez endoskop),
• badanie histopatologiczne — ocena wycinka tkanki, w którym komórki zachowały swój naturalny układ,
• badanie cytologiczne — ocena pojedynczych komórek lub ich niewielkich skupisk, np. zassanych cienką igłą.

Część biopsji daje materiał do cytologii, a część do histopatologii. Od tego zależy, jak dużo informacji przyniesie wynik. Kiedy lekarz mówi „wynik biopsji”, ma zazwyczaj na myśli właśnie opis z pracowni patomorfologii.

W jakim celu robi się biopsję?

Badania krwi, USG, tomografia czy rezonans pokazują, że w organizmie coś się dzieje, ale często nie mówią, czym dokładnie jest wykryta zmiana. Nieprawidłowy wynik badania laboratoryjnego nie jest pewnym dowodem nowotworu, a prawidłowy go nie wyklucza [NCI, How Cancer Is Diagnosed]. Biopsja odpowiada na pytania, na które obrazowanie odpowiedzieć nie potrafi.

Najczęstsze cele biopsji:

1. Potwierdzenie albo wykluczenie nowotworu. To najbardziej znany powód. Raport patomorfologa jest podstawą ostatecznego rozpoznania raka [NCI, Pathology Reports].
2. Określenie rodzaju i cech nowotworu. W opisie znajdują się m.in. typ nowotworu, stopień złośliwości, stan marginesów, a przy niektórych nowotworach także markery molekularne, od których zależy wybór leczenia [NCI, Pathology Reports].
3. Rozpoznanie chorób nienowotworowych. Biopsja pomaga odróżnić choroby zapalne, autoimmunologiczne i zakaźne, które wyglądają podobnie, ale leczy się je zupełnie inaczej.
4. Sprawdzenie, czy zmiana została usunięta w całości. Po wycięciu guza patomorfolog ocenia brzegi preparatu. Margines „czysty” oznacza, że na krawędzi tkanki nie ma komórek nowotworu [NCI, Pathology Reports].
5. Kontrola po leczeniu. Czasem biopsję powtarza się, by ocenić, jak choroba zareagowała na terapię.

Lekarz zleca biopsję wtedy, gdy wynik może zmienić dalsze postępowanie. Jeśli rozpoznanie jest pewne na podstawie badania i obrazowania, biopsja zwykle nie jest potrzebna.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Czy skierowanie na biopsję oznacza raka?

Nie. To jedno z najczęstszych nieporozumień. Skierowanie na biopsję oznacza tylko tyle, że lekarz chce mieć pewność, zanim zaproponuje leczenie albo uspokoi pacjenta. Bardzo wiele biopsji kończy się rozpoznaniem łagodnym, zapalnym albo niejednoznacznym, które wymaga jedynie obserwacji.

Dobrym przykładem jest skóra. Przy zmianie barwnikowej, która w badaniu dermatoskopowym ma cechy niepokojące, polskie wytyczne zalecają wycięcie jej w całości do badania histopatologicznego, czyli biopsję wycinającą [Rutkowski i wsp. 2024]. W metaanalizie obejmującej blisko 400 tysięcy biopsji i wycięć zmian skórnych na jeden rozpoznany czerniak przypadało średnio około dziesięciu usuniętych zmian [Petty i wsp. 2020]. Pozostałe zmiany nie okazywały się czerniakiem. Te biopsje nie były zbędne, bo tylko one pozwoliły to stwierdzić.

Rodzaje biopsji — przegląd

Lekarz wybiera metodę w zależności od tego, gdzie leży zmiana, jak jest duża, co podejrzewa i ile tkanki potrzebuje patomorfolog [Cancer Research UK; MedlinePlus, Biopsy].

Opracowano na podstawie: Cancer Research UK; MedlinePlus; NCI; RadiologyInfo; DermNet.

Przy zmianach położonych głęboko igłę prowadzi się pod kontrolą obrazowania: USG, tomografii komputerowej, mammografii albo rezonansu [Cancer Research UK; MedlinePlus, Biopsy]. Dzięki temu lekarz trafia dokładnie w podejrzany obszar, a nie w zdrową tkankę obok.

Biopsja cienkoigłowa a gruboigłowa — czym się różnią?

W biopsji cienkoigłowej igła połączona ze strzykawką zasysa niewielką liczbę komórek [MedlinePlus, Biopsy]. To szybki zabieg, ale patomorfolog widzi wyłącznie pojedyncze komórki, bez ich wzajemnego ułożenia w tkance.

Biopsja gruboigłowa wycina cienkie walce tkanki. Daje więcej materiału, a Cancer Research UK zwraca uwagę, że pozwala wykonać na nim więcej badań dodatkowych, dlatego bywa bardziej przydatna niż biopsja cienkoigłowa [Cancer Research UK]. W obu metodach igłę wprowadza się zwykle kilka razy, by pobrać materiał z różnych miejsc zmiany [MedlinePlus, Biopsy].

Biopsja mammotomiczna — co to jest?

„Mammotomia” to potoczna nazwa biopsji piersi wspomaganej próżnią. Urządzenie zasysa tkankę do igły i pozwala pobrać kilka próbek przez jedno wkłucie — zwykle od trzech do dwunastu [RadiologyInfo]. Biopsję prowadzi się pod kontrolą mammografii (biopsja stereotaktyczna), USG albo rezonansu. Metoda dobrze sprawdza się przy mikrozwapnieniach i drobnych zmianach widocznych tylko w mammografii [RadiologyInfo].

W miejscu pobrania lekarz może zostawić mały znacznik, który pozwala później odnaleźć to miejsce w badaniach obrazowych. Znacznik nie boli, nie zniekształca piersi i nie przeszkadza w rezonansie [RadiologyInfo]. Zabieg trwa zwykle do godziny, a przez dobę po nim zaleca się unikać dużego wysiłku [RadiologyInfo].

Co to jest biopsja endometrium?

To pobranie niewielkiego fragmentu błony śluzowej macicy. Lekarz uwidacznia szyjkę macicy we wzierniku, a potem wprowadza przez kanał szyjki cienkie narzędzie, które pobiera tkankę [MedlinePlus, Endometrial biopsy]. Wskazaniem są m.in. nieprawidłowe krwawienia, krwawienia u kobiet przyjmujących leki hormonalne lub tamoksyfen oraz pogrubione endometrium w USG [MedlinePlus, Endometrial biopsy]. Przed zabiegiem bywa potrzebny test ciążowy. To badanie prowadzi lekarz ginekolog.

Co to jest biopsja stercza (prostaty)?

Według brytyjskiej NHS przy podejrzeniu raka prostaty zwykle najpierw wykonuje się rezonans magnetyczny. Jeśli potrzebne są dalsze informacje, lekarz pobiera cienką igłą próbki z gruczołu krokowego i wysyła je do oceny [NHS, Prostate cancer: tests and next steps]. Na wynik może się czekać kilka tygodni [NHS, Prostate cancer: tests and next steps]. Badanie zleca i wykonuje urolog.

Gastroskopia z biopsją — co to znaczy?

Gastroskopia to badanie przełyku, żołądka i dwunastnicy giętkim wziernikiem z kamerą. Jeśli lekarz zobaczy podejrzany fragment błony śluzowej, może przez kanał wziernika pobrać z niego wycinek. Pacjent tego nie czuje [NHS, Gastroscopy]. Zapis „gastroskopia z biopsją” oznacza więc tylko, że podczas badania pobrano materiał do mikroskopu, i sam w sobie nie świadczy o chorobie nowotworowej. Biopsje pobiera się podczas gastroskopii także przy podejrzeniu stanów zapalnych czy zakażenia.

Brytyjska służba zdrowia podaje, że na wynik takiej biopsji można czekać nawet do dwóch miesięcy [NHS, Gastroscopy]. W Polsce termin zależy od pracowni, dlatego warto zapytać o niego w dniu badania.

Co to jest trepanobiopsja?

Trepanobiopsja to pobranie fragmentu szpiku kostnego razem z otaczającą go tkanką kostną. Najczęściej wykonuje się ją z tylnej części talerza kości biodrowej, zwykle razem z biopsją aspiracyjną szpiku [MedlinePlus, Bone marrow tests]. W biopsji aspiracyjnej lekarz zasysa płynny szpik, a w trepanobiopsji wprowadza do kości wydrążoną igłę i obraca nią, by pobrać rdzeń tkanki. Oba pobrania trwają łącznie około dziesięciu minut [MedlinePlus, Bone marrow tests]. Badanie służy głównie rozpoznawaniu chorób krwi.

Biopsja szyjki macicy

Podczas kolposkopii lekarz ogląda szyjkę macicy w powiększeniu i może pobrać z niej wycinek wielkości łebka od szpilki. Zwykle odczuwa się wtedy lekkie uszczypnięcie [NHS, Colposcopy]. Większe fragmenty usuwa się pętlą elektryczną, a przy rozległych zmianach wykonuje się konizację w znieczuleniu ogólnym [NHS, Colposcopy].

Biopsja płynna

Biopsja płynna nie wymaga pobierania tkanki. To badanie krwi, w którym szuka się komórek nowotworowych albo fragmentów DNA uwolnionych przez guz [NCI, How Cancer Is Diagnosed]. Może pomagać w planowaniu leczenia i w ocenie, czy nowotwór nie wrócił, ale nie zastępuje klasycznej biopsji tam, gdzie potrzebne jest rozpoznanie histopatologiczne.

Biopsja skóry

Ze skóry materiał pobiera się zwykle bez żadnego obrazowania, bo zmianę widać gołym okiem. Lekarz pobiera walec skóry okrągłym ostrzem (sztancą), ścina zmianę powierzchownie albo wycina ją w całości skalpelem [DermNet, Skin biopsy]. Więcej o tym piszemy w dalszej części artykułu.

Jak przygotować się do biopsji?

Przygotowanie zależy od rodzaju biopsji, dlatego najważniejsza jest informacja od lekarza, który ją zleca [NHS, Biopsy]. Kilka zasad powtarza się jednak niemal zawsze:

• Leki wpływające na krzepnięcie. Powiedz lekarzowi o lekach przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych, także o kwasie acetylosalicylowym, a nawet o ziołach i suplementach [MedlinePlus, Biopsy; Cancer Research UK]. Czasem trzeba je na krótko odstawić, ale nigdy nie rób tego na własną rękę — decyzję podejmuje lekarz [MedlinePlus, Biopsy].
• Posiłek. Przy biopsji w znieczuleniu miejscowym zwykle można jeść i pić normalnie [Cancer Research UK]. Przed znieczuleniem ogólnym nie je się zwykle przez 6 godzin, a płyny można pić do 2 godzin przed zabiegiem [Cancer Research UK]. Przed gastroskopią trzeba przestać jeść co najmniej 6 godzin wcześniej [NHS, Gastroscopy], a przed biopsją wątroby — 8 godzin [MedlinePlus, Liver biopsy].
• Transport do domu. Jeśli dostaniesz leki uspokajające (sedację), przez 24 godziny nie prowadź samochodu i zaplanuj, kto odbierze Cię z placówki [MedlinePlus, Liver biopsy; NHS, Gastroscopy].
• Choroby przewlekłe. Poinformuj o cukrzycy, alergiach, rozruszniku serca, ciąży i skłonności do omdleń.
• Dokumenty. Zabierz wyniki wcześniejszych badań obrazowych i poprzednie opisy histopatologiczne. Patomorfolog ocenia preparat dokładniej, gdy zna historię choroby.

Jak wygląda pobranie biopsji? Przebieg krok po kroku

Szczegóły zależą od metody, ale schemat jest podobny [NHS, Biopsy; MedlinePlus, Biopsy]:

1. Rozmowa i zgoda. Lekarz wyjaśnia, po co jest biopsja i jakie ma ryzyko, a pacjent podpisuje zgodę.
2. Ułożenie i odkażenie. Pacjent leży lub siedzi tak, by lekarz miał dobry dostęp do miejsca pobrania. Skóra jest odkażana.
3. Znieczulenie. Najczęściej miejscowe, czasem z lekiem uspokajającym. Niektóre biopsje wykonuje się w znieczuleniu ogólnym [NHS, Biopsy].
4. Pobranie materiału. Igłą, skalpelem, sztancą albo narzędziem wprowadzonym przez endoskop, w razie potrzeby pod kontrolą obrazowania.
5. Zabezpieczenie rany. Ucisk, opatrunek, czasem szwy lub plastry zbliżające brzegi rany [Cancer Research UK].
6. Opisanie próbki. Materiał trafia do pojemnika z utrwalaczem, zwykle formaliną, i jest wysyłany do pracowni razem ze skierowaniem [NCI, Pathology Reports].

W Polsce przepisy wymagają, by skierowanie na badanie patomorfologiczne zawierało m.in. dane pacjenta, rodzaj materiału i lokalizację zmiany, datę i godzinę pobrania, sposób utrwalenia, istotne dane kliniczne z rozpoznaniem wstępnym oraz informację o wcześniejszych badaniach i leczeniu [Rozporządzenie MZ, Dz.U. 2017 poz. 2435]. Te informacje nie są formalnością — od nich zależy, jak patomorfolog zinterpretuje obraz pod mikroskopem.

Czy biopsja boli?

To zależy od miejsca i metody, ale większość pacjentów ocenia biopsję jako mniej przykrą, niż się spodziewała. Znieczulenie miejscowe sprawia, że w czasie pobrania czuje się głównie dotyk i ucisk, a nie ból [NHS, Biopsy].

• Biopsja skóry — odczuwalne jest ukłucie i pieczenie przy podawaniu znieczulenia. Potem miejsce jest nieczułe [DermNet, Skin biopsy].
• Biopsje igłowe — możliwy jest dyskomfort w miejscu wkłucia, łagodzony znieczuleniem [MedlinePlus, Biopsy]. Przy biopsji wątroby igła może dawać uczucie głębokiego ucisku i tępego bólu, czasem promieniującego do barku [MedlinePlus, Liver biopsy].
• Biopsja piersi wspomagana próżnią — wiele kobiet odczuwa niewielki ból, a największym kłopotem bywa leżenie na brzuchu przez czas zabiegu [RadiologyInfo].
• Biopsja endometrium — mogą wystąpić skurcze, zwykle łagodne i krótkie, choć u części kobiet silne [MedlinePlus, Endometrial biopsy].
• Biopsja i trepanobiopsja szpiku — przy pobieraniu odczuwa się ucisk lub krótki ból, a miejsce bywa obolałe przez kilka dni [MedlinePlus, Bone marrow tests].
• Biopsja w czasie gastroskopii — samego pobrania wycinka się nie czuje [NHS, Gastroscopy].

Po ustąpieniu znieczulenia miejsce biopsji bywa tkliwe. Zwykle wystarczają leki przeciwbólowe dostępne bez recepty, takie jak paracetamol [NHS, Biopsy]. Nie sięgaj po kwas acetylosalicylowy bez porozumienia z lekarzem, bo może nasilać krwawienie [MedlinePlus, Bone marrow tests].

Jak długo trwa biopsja i ile czeka się na wynik?

Sam zabieg trwa od kilku minut do około godziny. Część biopsji zajmuje mniej niż 30 minut [NHS, Biopsy], gastroskopia z pobraniem wycinków 15–45 minut [NHS, Gastroscopy], a biopsja piersi wspomagana próżnią zwykle mniej niż godzinę [RadiologyInfo]. Do domu zwykle wraca się tego samego dnia [NHS, Biopsy].

Na wynik czeka się dłużej, bo próbka przechodzi przez kilka etapów w laboratorium:

• amerykański Narodowy Instytut Raka podaje, że patomorfolog zwykle przesyła raport lekarzowi w ciągu 10 dni od biopsji [NCI, Pathology Reports],
• Cancer Research UK pisze o wynikach zwykle w ciągu 2 tygodni [Cancer Research UK],
• przy biopsji skóry jest to najczęściej 1–2 tygodnie [DermNet, Skin biopsy],
• NHS zaznacza, że oczekiwanie może trwać kilka tygodni lub dłużej i zależy od szpitala oraz powodu biopsji [NHS, Biopsy].

W praktyce oznacza to zwykle od jednego do kilku tygodni, zależnie od rodzaju biopsji i pracowni. Czas wydłużają barwienia dodatkowe, badania molekularne i konsultacja preparatu z innym ośrodkiem. Termin warto ustalić w dniu zabiegu, razem z tym, w jaki sposób dostaniesz wynik i kto go z Tobą omówi.

Co się dzieje z próbką w laboratorium?

Większość wycinków utrwala się w formalinie, a następnie zatapia w parafinie, kroi na skrawki cieńsze od kartki papieru, nakleja na szkiełka i barwi [NCI, Pathology Reports]. Podstawowe barwienie hematoksyliną i eozyną pokazuje jądra komórek na niebiesko-fioletowo, a cytoplazmę i tkanki podporowe na różowo [NCI, Pathology Reports]. Przygotowanie takich preparatów trwa zwykle kilka dni [NCI, Pathology Reports].

Raport patomorfologa zawiera zwykle [NCI, Pathology Reports]:

• opis makroskopowy — wielkość, kolor i kształt próbki widzianej gołym okiem,
• opis mikroskopowy — wygląd komórek i tkanki, ewentualnie stan marginesów,
• rozpoznanie — podsumowanie, w którym przy nowotworze pada m.in. jego typ i stopień złośliwości,
• komentarz — np. zalecenie badań dodatkowych albo informacja o badaniach, które jeszcze trwają.

Gdy chirurg potrzebuje odpowiedzi w trakcie operacji, wykonuje się badanie śródoperacyjne. Tkankę szybko zamraża się i kroi, a wynik otrzymuje się, zanim pacjent opuści salę operacyjną [NCI, Pathology Reports]. Preparat utrwalony w parafinie pokazuje jednak więcej szczegółów i to on jest podstawą ostatecznego rozpoznania [NCI, Pathology Reports].

Bloczki parafinowe i szkiełka histopatologiczne pracownia przechowuje w Polsce co najmniej 20 lat [Rozporządzenie MZ, Dz.U. 2017 poz. 2435]. Dzięki temu można je później skonsultować w innym ośrodku albo porównać z kolejnym badaniem.

Czy biopsja jest bezpieczna? Możliwe powikłania

Biopsja jest częstym i bardzo bezpiecznym zabiegiem [NHS, Biopsy]. Możliwe są jednak:

• ból i dyskomfort w miejscu pobrania przez kilka dni [Cancer Research UK],
• krwawienie lub siniak, a przy biopsjach narządów wewnętrznych — rzadko krwawienie wewnętrzne, o którego objawach informuje zespół [NHS, Biopsy],
• zakażenie — objawia się narastającym zaczerwienieniem, obrzękiem, wysiękiem lub gorączką [NHS, Biopsy; Cancer Research UK],
• skurcze i plamienie po biopsji macicy lub szyjki macicy [NHS, Biopsy],
• wynik niediagnostyczny — gdy z próbki nie da się ustalić rozpoznania, np. dlatego, że jest zbyt mała. Czasem potrzebna jest wtedy kolejna biopsja albo inne badania [NHS, Biopsy].

Skontaktuj się z placówką, jeśli ból narasta mimo leków, z rany sączy się krew lub inny płyn, a okolica jest coraz bardziej obrzęknięta i zaczerwieniona [NHS, Biopsy].

Czy biopsja może rozsiać nowotwór?

To częsta obawa, która powstrzymuje pacjentów przed badaniem. Narodowy Instytut Raka w USA wyjaśnia, że szansa, by operacja lub biopsja spowodowała rozsiew nowotworu, jest skrajnie mała, a lekarze stosują procedury, które temu zapobiegają, np. używają osobnych narzędzi przy pobieraniu z różnych miejsc [NCI, Common Cancer Myths]. Znacznie większym ryzykiem jest odkładanie diagnostyki.

Biopsja skóry w Twoich Znamionach

W naszych ośrodkach zajmujemy się zmianami skóry: znamionami, guzkami, zmianami podejrzanymi o raka skóry. Diagnostyka zaczyna się od badania wideodermatoskopowego, w którym lekarz ogląda zmiany w powiększeniu i decyduje, czy którakolwiek wymaga pobrania do badania. Biopsja nie jest więc pierwszym krokiem, tylko odpowiedzią na konkretne pytanie lekarza.

Najczęściej stosowane rodzaje biopsji skóry to [DermNet, Skin biopsy]:

• sztancowa — okrągłe ostrze o średnicy 2–6 mm (najczęściej 3–4 mm) pobiera walec skóry pełnej grubości,
• styczna (ścinająca) — powierzchowne ścięcie zmiany bez szwów; rana goi się pod strupem zwykle 1–3 tygodnie,
• wycinająca — usunięcie całej zmiany w kształcie wrzeciona z marginesem zdrowej skóry, zamknięcie rany szwami.

Przy zmianie barwnikowej podejrzanej o czerniaka polskie wytyczne zalecają biopsję wycinającą z marginesem 1–3 mm. Biopsja ścinająca, nacinająca czy igłowa nie dostarcza wtedy wiarygodnych informacji i nie powinna być stosowana [Rutkowski i wsp. 2024]. Wytyczne podkreślają też, że nie ma wskazań do „profilaktycznego” wycinania znamion, które nie budzą podejrzeń [Rutkowski i wsp. 2024].

O tym, czy zmianę usunąć w całości, czy pobrać wycinek, decyduje lekarz. Jak wygląda sam zabieg wycięcia z badaniem histopatologicznym, opisujemy w artykule Usunięcie zmiany skórnej z badaniem histopatologicznym. Ile kosztuje samo badanie i co obejmuje jego cena, wyjaśniamy w tekście Badanie histopatologiczne — cena. Zmianom na owłosionej skórze głowy poświęciliśmy osobny artykuł: Biopsja skóry głowy. Aktualne ceny dla każdego miasta znajdziesz w cenniku.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest biopsja w prostych słowach?

Biopsja to pobranie małego fragmentu tkanki albo grupy komórek z miejsca, które budzi wątpliwości, po to, by obejrzał je pod mikroskopem lekarz patomorfolog. Sama biopsja jest tylko pobraniem materiału. Rozpoznanie daje dopiero badanie tego materiału w pracowni, najczęściej histopatologiczne.

W jakim celu robi się biopsję?

Żeby ustalić, czym jest zmiana, której nie da się pewnie rozpoznać na podstawie badania lekarskiego, badań krwi czy obrazowania. Biopsja potwierdza albo wyklucza nowotwór, pozwala odróżnić chorobę zapalną od zakaźnej, a przy nowotworze dostarcza informacji o jego typie i cechach, od których zależy wybór leczenia.

Czy boli biopsja?

Większość biopsji wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, więc odczuwa się głównie ukłucie i krótkie pieczenie przy podawaniu leku, a potem ucisk lub rozpieranie. Niektóre badania, np. biopsja endometrium, mogą dawać krótkie, ale wyraźne skurcze. Biopsje narządów wewnętrznych wykonuje się często w sedacji albo w znieczuleniu ogólnym. Po zabiegu miejsce bywa tkliwe przez kilka dni.

Jak długo trwa badanie biopsji?

Sam zabieg zwykle trwa od kilku minut do mniej więcej godziny, zależnie od rodzaju biopsji. Na wynik z pracowni czeka się zwykle od jednego do kilku tygodni, a przy badaniach dodatkowych lub konsultacji preparatu dłużej. W niektórych systemach ochrony zdrowia, np. po gastroskopii w Wielkiej Brytanii, oczekiwanie może sięgać nawet dwóch miesięcy.

Jak wygląda pobranie biopsji?

Lekarz odkaża skórę, podaje znieczulenie i pobiera materiał igłą, skalpelem, sztancą albo narzędziem wprowadzonym przez endoskop. Przy zmianach położonych głęboko prowadzi igłę pod kontrolą USG, tomografii lub mammografii. Pobraną tkankę umieszcza w pojemniku z utrwalaczem, opisuje i wysyła do pracowni ze skierowaniem. Na koniec zakłada opatrunek, a czasem szwy.

Czy skierowanie na biopsję oznacza raka?

Nie. Biopsję zleca się po to, by sprawdzić, czym jest zmiana, a nie dlatego, że rozpoznanie jest już znane. Wiele biopsji kończy się wynikiem łagodnym albo rozpoznaniem choroby zapalnej. Skierowanie oznacza tylko, że bez obejrzenia tkanki pod mikroskopem nie da się odpowiedzialnie postawić diagnozy.

Czym różni się biopsja cienkoigłowa od gruboigłowej?

Cienka igła z dołączoną strzykawką zasysa pojedyncze komórki, które ocenia się w badaniu cytologicznym. Gruba igła, często w urządzeniu sprężynowym, wycina wąskie walce tkanki, więc patomorfolog widzi także układ komórek względem siebie i może wykonać więcej badań dodatkowych. Dlatego biopsja gruboigłowa zwykle daje pełniejszą informację.

Czy biopsja może rozsiać nowotwór?

Ryzyko, że prawidłowo wykonana biopsja lub operacja spowoduje rozsiew nowotworu, jest według amerykańskiego Narodowego Instytutu Raka skrajnie małe. Lekarze stosują procedury, które temu zapobiegają. Odkładanie biopsji z obawy przed rozsiewem opóźnia natomiast rozpoznanie i leczenie.

Podsumowanie

Biopsja to pobranie fragmentu tkanki lub komórek do oceny pod mikroskopem. Może być wykonana cienką lub grubą igłą, przez endoskop, skalpelem albo, w przypadku szpiku, specjalną igłą wprowadzaną do kości. Większość biopsji wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, trwa ona od kilku minut do około godziny, a na wynik czeka się zwykle od jednego do kilku tygodni. Skierowanie na biopsję nie oznacza raka, tylko potrzebę pewnego rozpoznania. Przy zmianach skórnych pierwszym krokiem jest badanie dermatoskopowe, po którym lekarz decyduje, czy biopsja jest potrzebna.

Zobacz również

• Biopsja skóry — rodzaje, wskazania, przebieg i zalecenia po zabiegu
• Biopsja znamienia — jak czytać wynik histopatologiczny
• Usunięcie zmiany skórnej z badaniem histopatologicznym
• Badanie histopatologiczne — cena i co obejmuje
• Wideodermatoskopia — komputerowe badanie znamion