Czarny odcisk na palcu — wylew krwi, kurzajka czy coś, co trzeba pokazać lekarzowi?

Czarny odcisk na palcu wygląda groźnie, ale zwykle ma prostą przyczynę. Najczęściej to wylew krwi do zrogowaciałej skóry, który powstał od ucisku buta, tarcia albo powtarzanego uderzania palcem o podłoże. Czarne kropki w twardej grudce bywają też naczyniami krwionośnymi kurzajki. Rzadko ciemna plamka na palcu stopy lub dłoni jest czerniakiem akralnym, który na początku łatwo pomylić z odciskiem.

Poniżej wyjaśniamy, czym różni się odcisk od modzela, skąd biorą się odciski na palcach dłoni i stóp, jak wygląda czarna kropka w każdej z tych sytuacji, jak pozbyć się odcisku i kiedy ciemną plamkę na palcu trzeba pokazać lekarzowi.

Czarny odcisk na palcu w skrócie

• Odcisk to mała, twarda grudka z rdzeniem, a modzel to większy płat zgrubiałej skóry. Oba powstają od ucisku i tarcia, na stopach, palcach i dłoniach [NHS — Corns and calluses; Freeman 2002].
• Czarna lub czerwonobrązowa plamka w zgrubiałej skórze to najczęściej wylew krwi do warstwy rogowej. Lekarz lub podolog może ją zeskrobać bez bólu i krwawienia, a sama znika zwykle w ciągu 4–6 tygodni [DermNet — Calcaneal petechiae].
• Drobne czarne kropki, które po zeskrobaniu krwawią punkcikowo, przemawiają za kurzajką [DermNet — Viral warts].
• Plamka, która nie znika, poszerza się, ma nierówny kolor albo krwawi, wymaga oceny lekarza, bo w rzadkich przypadkach jest to czerniak akralny [DermNet — Acral lentiginous melanoma; Bristow i wsp. 2010].
• Osoby z cukrzycą nie powinny leczyć odcisków same, a krwawienie albo sączenie z odcisku lub modzela to powód do wizyty u lekarza [NHS — Corns and calluses].

Odcisk, odgniot, modzel — czym się różnią?

W języku potocznym słowa „odcisk”, „odgniot”, „nagniotek” i „modzel” bywają używane zamiennie. Lekarze odróżniają dwie zmiany.

Odcisk (odgniot, nagniotek) to mała, dobrze odgraniczona grudka zrogowaciałej skóry. W środku ma stożkowaty rdzeń z keratyny, wciśnięty w głąb skóry. To właśnie ten rdzeń odróżnia odcisk od modzela i to on boli przy ucisku [Freeman 2002]. Odciski dzielą się na:

• twarde — suche, rogowe, z twardym rdzeniem. Najczęściej pojawiają się z boku i na grzbiecie małego palca stopy oraz nad stawami mniejszych palców [Freeman 2002],
• miękkie — białawe, rozmiękłe od potu, bardzo bolesne. Mogą powstać między dowolnymi palcami, ale najczęściej między czwartym a piątym palcem stopy [Freeman 2002].

Modzel to większy, płaski obszar szorstkiej, zgrubiałej skóry, bez rdzenia [NHS — Corns and calluses]. Zwykle tworzy się na podeszwie pod głowami kości śródstopia, na pięcie albo na dłoniach.

Obie zmiany są reakcją obronną skóry na długotrwały ucisk lub tarcie. Skóra pogrubia warstwę rogową, żeby chronić się przed urazem [Freeman 2002]. Do typowych przyczyn należą [NHS — Corns and calluses; Freeman 2002]:

• buty za ciasne, za małe, na wysokim obcasie albo z wąskim noskiem,
• chodzenie w butach bez skarpet, szwy i nierówności wewnątrz buta,
• zniekształcenia stopy, np. palce młotkowate,
• zanik tkanki tłuszczowej na podeszwie z wiekiem,
• dużo chodzenia i stania, sport,
• dźwiganie ciężarów i gra na instrumentach — to typowe przyczyny odcisków na dłoniach.

Czy odcisk ma korzeń? Jak wygląda rdzeń odcisku

„Korzeń” odcisku to potoczna nazwa jego rdzenia. Nie jest to korzeń, który wrasta w głąb ciała, ani nic żywego. To stożkowaty czop ze zbitej keratyny, czyli pogrubiałej warstwy rogowej naskórka, skierowany szpicem w głąb skóry. Ten rdzeń odróżnia odcisk od modzela i to on uciska głębsze tkanki i boli [Freeman 2002]. Na powierzchni wygląda zwykle jak twardszy, gładszy, żółtawy lub szarawy punkt w środku zgrubienia.

Kilka rzeczy, które warto wiedzieć:

• Czarny „korzeń” zwykle nie jest rdzeniem. Sam rdzeń z keratyny nie jest czarny. Czarna lub czerwonobrązowa kropka w środku odcisku to najczęściej zaschnięta krew w warstwie rogowej [DermNet — Calcaneal petechiae], a kilka drobnych czarnych kropek przemawia raczej za kurzajką [DermNet — Viral warts].
• Odcisk z czarną kropką na podeszwie łatwo pomylić z kurzajką. Na podeszwie pod głowami kości śródstopia tworzy się też modzel z twardym czopem w środku, nazywany odciskiem podeszwowym. Odcisk bardziej boli przy ucisku z góry, kurzajka przy ściskaniu z boków [Freeman 2002].
• Rozstrzyga zeskrobanie. Gdy podolog lub lekarz ścina zgrubiałą skórę, kurzajka zaczyna krwawić, a drobne czarne lub brązowe kropki widoczne po zeskrobaniu wskazują na kurzajkę. Odcisk zwykle nie krwawi [Freeman 2002]. Jak wygląda zakażenie HPV na stopach, opisujemy w artykule kurzajka na stopie.
• Usunięcie rdzenia przynosi ulgę. Podolog wycina czop ostrzem, co niemal od razu zmniejsza ból [Freeman 2002]. Rdzenia nie należy jednak „wydłubywać” samodzielnie [NHS — Corns and calluses], a bez zmiany butów lub odciążenia odcisk odrasta.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Skąd się bierze czarna kropka w odcisku?

Zgrubiała skóra sama w sobie ma kolor żółtawy lub szarawy. Czarne, brązowe lub czerwone przebarwienie w jej obrębie ma zwykle jedną z kilku przyczyn.

Wylew krwi do zrogowaciałej skóry

To najczęstsza przyczyna czarnego odcisku. Przy powtarzanym ucisku, uderzaniu i siłach ścinających pękają drobne naczynia tuż pod naskórkiem, a krwinki przedostają się do warstwy rogowej. Tam nie mogą zostać usunięte przez komórki żerne, więc zostają widoczne jako plamka [DermNet — Calcaneal petechiae].

Na pięcie zmiana nosi nazwę talon noir, czyli „czarna pięta”. Typowo pojawia się u nastolatków i młodych sportowców, po skokach, nagłym hamowaniu i skrętach na pięcie. Takie wylewy mogą jednak dotyczyć także podeszwy i palców stóp, a podobne zmiany na dłoni opisuje się jako „czarną dłoń” (tache noir) i „kciuk PlayStation” (PlayStation thumb) [DermNet — Calcaneal petechiae].

Jak wygląda wylew krwi w zrogowaciałej skórze:

• pojawia się nagle, często po intensywnym wysiłku, długim marszu lub nowych butach,
• ma kolor czerwony, brązowy lub czarny,
• może być pojedynczą plamą albo skupiskiem drobnych kropek,
• sam w sobie nie boli — boleć może odcisk, w którym się znajduje [DermNet — Calcaneal petechiae].

Najprostszy test robi lekarz lub podolog. Delikatne zeskrobanie warstwy rogowej ostrzem usuwa barwnik bez bólu i bez krwawienia, a pod spodem widać zdrową skórę. Taki wynik od razu potwierdza rozpoznanie. Zmiany barwnikowe (znamię, czerniak) nie dają się w ten sposób całkowicie usunąć, a kurzajka zaczyna punkcikowo krwawić [DermNet — Calcaneal petechiae; Googe i wsp. 2014].

Wylew krwi nie wymaga leczenia i zwykle znika sam w ciągu 4–6 tygodni. Może wracać, jeśli ucisk lub tarcie się powtarzają [DermNet — Calcaneal petechiae].

Ważna uwaga: w dermatoskopie wylew krwi zwykle ma jednolity czerwonobrązowy lub czerwonoczarny kolor, ale w niewielkich seriach opisano, że w około 40% przypadków układa się wzdłuż listewek skórnych, czyli tak jak barwnik we wczesnym czerniaku akralnym [DermNet — Calcaneal petechiae; Zalaudek i wsp. 2004; Elmas i Akdeniz 2020]. Dlatego plamki na podeszwie, pięcie i palcach nie warto oceniać tylko „na oko” ani na zdjęciu.

Kurzajka z czarnymi kropkami

Kurzajka (brodawka wirusowa) też jest twarda, szorstka i rogowa, więc często bierze się ją za odcisk. Drobne czerwone lub czarne kropki widoczne w kurzajce to naczynia włosowate brodawki. Po zeskrobaniu kurzajki krwawią punkcikowo, czego nie ma w odcisku [DermNet — Viral warts].

Inne cechy, które pomagają odróżnić kurzajkę na stopie od odcisku [DermNet — Viral warts]:

• kurzajka może wyrosnąć w dowolnym miejscu, a odcisk zawsze leży tam, gdzie działa ucisk,
• kurzajka bardziej boli przy ściskaniu z boków, odcisk przy ucisku z góry,
• na kurzajce linie papilarne skóry się przerywają.

Kurzajka podeszwowa często ma wokół siebie żółtawą zgrubiałą skórę przypominającą modzel [DermNet — Viral warts]. Dokładnie opisujemy to w artykule kurzajka na stopie, a kurzajki na palcach rąk w artykule kurzajki na dłoniach.

Krwawienie w modzelu u osoby z cukrzycą

U osób z cukrzycą, zaburzeniami krążenia albo obniżoną odpornością odciski i modzele mogą prowadzić do poważniejszych problemów ze stopami. Brytyjska NHS zaleca, by takie osoby nie leczyły ich same, tylko zgłaszały się do lekarza lub podologa, zwłaszcza gdy zmiana krwawi albo sączy się z niej ropa lub płyn [NHS — Corns and calluses]. Międzynarodowe wytyczne dotyczące stopy cukrzycowej zalecają leczenie każdej zmiany przedowrzodzeniowej na stopie [Bus i wsp. 2024]. Krwawienie lub ciemne przebarwienie w modzelu u osoby z cukrzycą warto więc pokazać lekarzowi, zamiast leczyć je samodzielnie.

Brud, barwnik, ciało obce

Czasem ciemny punkt w zgrubiałej skórze to po prostu zabrudzenie, barwnik z obuwia albo drobne ciało obce, np. drzazga. Lekarze biorą te przyczyny pod uwagę przy ocenie ciemnych zmian na stopie [DermNet — Acral lentiginous melanoma; Bristow i wsp. 2010]. Ślad po wbitym barwniku, tzw. tatuaż pourazowy, nie zawsze schodzi przy zeskrobywaniu [DermNet — Calcaneal petechiae].

Czerniak akralny — rzadki, ale najważniejszy do wykluczenia

Czerniak akralny to odmiana czerniaka, która rozwija się na dłoniach, podeszwach i pod paznokciami. Stanowi 2–3% wszystkich czerniaków, ale u osób o ciemniejszej karnacji to najczęstsza postać tego nowotworu. Częściej dotyczy stóp niż dłoni, a średni wiek rozpoznania to 63 lata [DermNet — Acral lentiginous melanoma].

Na początku jest to zwykle nowa, płaska, jasno- lub ciemnobrązowa plama, której barwnik układa się wzdłuż listewek skórnych. Czasem nie ma barwnika i wtedy przypomina kurzajkę albo odcisk [DermNet — Acral lentiginous melanoma].

Problem polega na tym, że czerniak na stopie często jest na początku źle rozpoznawany:

• w brytyjskiej serii 27 przypadków czerniaka akralnego stopy i kostki u co trzeciego pacjenta, dla którego były dane, zmianę początkowo rozpoznano jako coś innego, m.in. kurzajkę, grzybicę, krwiak lub owrzodzenie, a od zauważenia zmiany przez pacjenta do właściwego rozpoznania mijało średnio około 13,5 miesiąca [Bristow i Acland 2008],
• w amerykańskiej analizie 53 czerniaków podeszwy i paznokci stóp 18 początkowo błędnie rozpoznano, m.in. jako kurzajkę, odcisk, grzybicę, pęcherz albo niegojącą się ranę [Soon i wsp. 2003],
• brytyjscy autorzy wytycznych dla podologów wymieniają zgrubienia, odciski i modzele wśród zmian, z którymi najczęściej mylony jest czerniak stopy [Bristow i wsp. 2010].

Dlatego ci sami autorzy zaproponowali dla stóp skrót CUBED. Lekarzowi należy pokazać zmianę, gdy pasują do niej co najmniej dwie cechy [Bristow i wsp. 2010]:

• C — kolor: jakakolwiek część zmiany ma inny kolor niż skóra,
• U — niepewne rozpoznanie: nie wiadomo na pewno, co to jest,
• B — krwawienie lub sączenie, także przewlekła „tkanka ziarninowa”,
• E — powiększanie się lub pogarszanie mimo leczenia,
• D — opóźnione gojenie: zmiana nie goi się dłużej niż 2 miesiące.

Szczegółowo opisujemy tę postać choroby w artykułach czerniak na dłoniach i podeszwach stóp oraz czerniak akralny — stopa, dłoń, paznokieć.

Wylew krwi, kurzajka czy czerniak — porównanie

Zestawienie na podstawie [DermNet — Calcaneal petechiae; DermNet — Viral warts; DermNet — Acral lentiginous melanoma]. Tabela pomaga zrozumieć różnice, ale nie zastępuje badania.

Odcisk na palcu u ręki — skąd się bierze i jak się go pozbyć?

Odciski na dłoniach i palcach rąk powstają z tych samych powodów co na stopach: od ucisku i tarcia. NHS wymienia wśród typowych przyczyn dźwiganie ciężarów i grę na instrumentach [NHS — Corns and calluses]. W praktyce odciski na palcach rąk mają często osoby, które:

• ćwiczą na siłowni i dźwigają ciężary,
• grają na gitarze lub innych instrumentach strunowych,
• pracują narzędziami: łopatą, młotkiem, nożyczkami,
• dużo piszą długopisem — wtedy zgrubienie może pojawić się np. na palcu środkowym lub wskazującym w miejscu oparcia długopisu.

Bolący odcisk na palcu u ręki zwykle boli przy chwytaniu i ucisku. Pomaga przerwa od czynności, która go wywołała, rękawice ochronne, owijki lub nakładki na sprzęt i regularne nawilżanie skóry. Zgrubiałą skórę można zmiękczyć w ciepłej wodzie i delikatnie zetrzeć pilnikiem [NHS — Corns and calluses]. Nie należy jej wycinać ani obgryzać.

Czarna kropka w odcisku na palcu ręki ma zwykle tę samą przyczynę co na stopie: wylew krwi do warstwy rogowej po ucisku lub uderzeniu [DermNet — Calcaneal petechiae]. Jeśli jednak ciemna plamka na dłoni lub palcu nie znika, poszerza się albo leży w miejscu, gdzie nic nie uciska, pokaż ją lekarzowi. Czerniak akralny może rozwinąć się także na dłoni [DermNet — Acral lentiginous melanoma].

Żółte odciski na dłoniach

Zgrubiała warstwa rogowa często ma żółtawy odcień, dlatego modzele na dłoniach i stopach mogą wyglądać na żółte. Tak opisuje się np. zgrubiałą skórę wokół kurzajek podeszwowych [DermNet — Viral warts].

Jeśli jednak żółte są całe dłonie i podeszwy, a nie tylko miejsca ucisku, przyczyna może być inna:

• karotenodermia — żółtopomarańczowe zabarwienie skóry od nadmiaru beta-karotenu w diecie (marchew, dynia, słodkie ziemniaki). Najlepiej widać je na dłoniach i podeszwach, bo tam warstwa rogowa jest najgrubsza. Białka oczu pozostają białe; żółte białka oczu wskazują na żółtaczkę i wymagają pilnej wizyty u lekarza [DermNet — Carotenoderma],
• rogowiec dłoni i stóp — zgrubienie skóry obejmujące całe dłonie i podeszwy albo ich duże części, wrodzone lub nabyte [DermNet — Palmoplantar keratoderma]. Wymaga oceny lekarza.

Odcisk na małym palcu u stopy

Mały palec stopy to najczęstsze miejsce twardego odcisku. Pojawia się na jego zewnętrznej stronie lub na grzbiecie, nad stawem, w miejscu, gdzie palec ociera się o but. Między czwartym a piątym palcem częściej tworzy się odcisk miękki — białawy, rozmiękły i bardzo bolesny [Freeman 2002].

Bolący odcisk na małym palcu to częsty temat na forach. Najczęstsze przyczyny to za wąskie buty i palce młotkowate. Pomaga obuwie z szerszym przodem i miękką cholewką, a także silikonowe osłonki na palec i separatory między palcami. Operację rozważa się dopiero wtedy, gdy zawiodą metody zachowawcze, a jej celem jest usunięcie przyczyny mechanicznej, np. zniekształcenia palca [Freeman 2002].

Jeśli na zdjęciach odcisków na małym palcu widać czarną kropkę w środku, to zwykle zaschnięta krew w zrogowaceniu albo, gdy kropek jest kilka, kurzajka. Pewność daje dopiero obejrzenie zmiany z bliska przez lekarza lub podologa.

Odcisk na palcu u dziecka

Twarda, szorstka grudka na palcu u dziecka bywa kurzajką, a nie odciskiem. Kurzajki są u dzieci bardzo częste: w holenderskim badaniu miało je co trzecie dziecko w wieku 4–12 lat, a połowa z nich pozbywała się kurzajek w ciągu roku [Bruggink i wsp. 2013].

Odcisk u dziecka może oznaczać zbyt ciasne lub za małe buty. Stopa dziecka szybko rośnie, więc warto regularnie sprawdzać, czy palce mają w bucie miejsce. Kiedy przyczyna znika, odcisk zwykle ustępuje [Freeman 2002]. Ciemną plamkę na stopie dziecka, która nie znika po kilku tygodniach, lepiej pokazać lekarzowi.

Czy odcisk sam zniknie?

Zwykle tak, jeśli zniknie to, co go wywołało. Odciski i modzele najczęściej ustępują po usunięciu ucisku lub tarcia, a większość z nich można leczyć zachowawczo: dobrze dopasowanym obuwiem i odciążającymi podkładkami [Freeman 2002]. Dopóki but uciska to samo miejsce, odcisk będzie wracał.

Czarna kropka z wylewu krwi zwykle znika sama w ciągu 4–6 tygodni [DermNet — Calcaneal petechiae].

Jak pozbyć się odcisku na palcu?

Brytyjska NHS radzi [NHS — Corns and calluses]:

Co pomaga:

• grube, amortyzujące skarpety,
• szerokie, dobrze dopasowane buty na niskim obcasie i miękkiej podeszwie,
• miękkie wkładki, podkładki pod piętę, osłonki i separatory palców,
• moczenie odcisku w ciepłej wodzie, by zmiękczyć zgrubiałą skórę,
• regularne ścieranie zgrubień pumeksem lub tarką do stóp,
• nawilżanie skóry.

Czego nie robić:

• nie wycinać odcisków samodzielnie,
• nie chodzić na długie dystanse i nie stać długo, dopóki odcisk boli,
• nie nosić wysokich obcasów i wąskich butów.

Plastry i preparaty z kwasem salicylowym zmiękczają zrogowaciałą skórę. W badaniu z randomizacją 202 dorosłych plastry z 40% kwasem salicylowym, stosowane pod kontrolą podologa, częściej niż samo wycięcie odcisku skalpelem prowadziły do jego ustąpienia po 3 miesiącach (34% wobec 21%), a odciski wracały później [Farndon i wsp. 2013].

Kto nie powinien leczyć odcisków sam? Osoby z cukrzycą, zaburzeniami krążenia, obniżoną odpornością i osoby starsze. Powinny zgłosić się do lekarza lub podologa [NHS — Corns and calluses].

Do kogo z odciskiem? Odciskami i modzelami zajmuje się podolog. Może je usunąć mechanicznie, dobrać preparaty zmiękczające i zrobić indywidualne odciążenia lub wkładki [NHS — Corns and calluses]. W Twoich Znamionach nie usuwamy odcisków — oceniamy natomiast ciemne plamki na skórze palców, żeby wykluczyć zmiany, które nie są odciskiem.

Kiedy czarny odcisk pokazać lekarzowi?

Do lekarza warto pójść, gdy [NHS — Corns and calluses; Bristow i wsp. 2010; DermNet — Acral lentiginous melanoma]:

• ciemna plamka nie znika po kilku tygodniach od usunięcia ucisku albo nie wyrasta razem ze skórą,
• plamka się poszerza, ma nierówne brzegi lub kilka kolorów, zwłaszcza niebieski lub czarny,
• barwnik wychodzi poza zgrubiałą skórę na zdrową skórę wokół,
• zmiana leży w miejscu, gdzie nic nie uciska,
• zmiana krwawi, sączy się, owrzodziała albo nie goi się dłużej niż 2 miesiące,
• pasują do niej co najmniej dwie cechy ze skrótu CUBED,
• odcisk bardzo boli, krwawi albo sączy się z niego ropa lub płyn,
• masz cukrzycę, zaburzenia krążenia lub obniżoną odporność,
• domowe leczenie nie pomaga po 3 tygodniach.

Jak lekarz ocenia czarną plamkę w odcisku?

Lekarz zaczyna od wywiadu: kiedy plamka się pojawiła, czy był wysiłek lub nowe buty, czy zmienia się wraz z odciskiem. Następnie ogląda zmianę w dermatoskopie. Ocenia, czy barwnik leży w bruzdach skóry, jak w typowym łagodnym znamieniu, czy na listewkach skórnych, co jest typowe dla wczesnego czerniaka akralnego [Saida i wsp. 2004; DermNet — Acral lentiginous melanoma].

Przy podejrzeniu wylewu krwi rozpoznanie zwykle potwierdza delikatne zeskrobanie warstwy rogowej. Jeśli barwnik schodzi, a pod spodem jest zdrowa skóra, biopsja nie jest potrzebna [Googe i wsp. 2014; DermNet — Calcaneal petechiae]. Gdy plamka zostaje lub obraz jest niejednoznaczny, lekarz zaleca kontrolę za krótki czas albo wycięcie zmiany z badaniem histopatologicznym. Tylko badanie pod mikroskopem ostatecznie rozstrzyga, czy zmiana jest czerniakiem [DermNet — Acral lentiginous melanoma].

Co możemy zrobić w Twoich Znamionach?

• Ocena ciemnej plamki na palcu, stopie lub dłoni. Podczas wideodermatoskopii lekarz ogląda zmianę w dużym powiększeniu i zapisuje obraz, co pozwala porównać go przy kolejnej wizycie. Badanie kosztuje 480 zł u dorosłych, 380 zł u dzieci, a wizyta kontrolna 300 zł.
• Usunięcie zmiany z badaniem histopatologicznym, jeśli lekarz uzna ją za niepewną. Na stopie i dłoni to szczególna lokalizacja: chirurgiczne usunięcie kosztuje 680 zł, a badanie histopatologiczne 150 zł. Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem.
• Usuwanie kurzajek laserem w większości naszych ośrodków: 460 zł za pierwszą kurzajkę i 100 zł za każdą kolejną podczas tej samej wizyty. Metodę zawsze dobiera lekarz.

Odcisków i modzeli nie usuwamy — w tej sprawie najlepiej zgłosić się do podologa. Aktualne ceny wszystkich usług znajdziesz w cenniku.

Najczęstsze pytania

Co oznacza czarny odcisk na palcu?

Najczęściej to wylew krwi do zgrubiałej, zrogowaciałej skóry, który powstaje od ucisku i tarcia [DermNet — Calcaneal petechiae]. Czarne lub czerwone kropki w twardej grudce bywają też naczyniami kurzajki [DermNet — Viral warts]. Rzadko ciemna plamka na palcu stopy lub dłoni jest czerniakiem akralnym. Wylew krwi da się zeskrobać i zwykle znika w ciągu kilku tygodni; plamka, która nie znika, rośnie lub ma nierówny kolor, wymaga oceny lekarza.

Czym zlikwidować odcisk na palcu?

Najpierw trzeba usunąć ucisk: wygodne, szersze buty, miękkie wkładki, osłonki lub separatory palców, rękawice przy pracy fizycznej. Zgrubiałą skórę można zmiękczać ciepłą wodą, ścierać pumeksem i nawilżać [NHS — Corns and calluses]. Plastry z kwasem salicylowym pomagają [Farndon i wsp. 2013], ale osoby z cukrzycą, zaburzeniami krążenia lub obniżoną odpornością nie powinny leczyć odcisków same. Odcisków nie należy wycinać samodzielnie; zabiegowo usuwa je podolog.

Jak wygląda odgniot na palcu?

Odgniot, czyli odcisk, to mała, twarda, zrogowaciała grudka z wyraźnym środkiem, który wciska się w skórę jak czop i boli przy ucisku. Na stopie najczęściej pojawia się z boku lub na grzbiecie małego palca i nad stawami palców. Między palcami bywa miękki, białawy i rozmiękły od potu [Freeman 2002].

Czy odcisk na palcu sam zniknie?

Zwykle tak, jeśli zniknie przyczyna, czyli ucisk lub tarcie [Freeman 2002]. Dopóki but uciska to samo miejsce, odcisk wraca. Czarna kropka z wylewu krwi zwykle znika samoistnie w ciągu 4–6 tygodni [DermNet — Calcaneal petechiae]. Jeśli po 3 tygodniach domowego leczenia nie ma poprawy, ból jest silny albo odcisk krwawi lub sączy się, warto pokazać go lekarzowi [NHS — Corns and calluses].

Czym się różni odcisk od modzela?

Odcisk jest mały, okrągły i ma twardy, stożkowaty rdzeń skierowany w głąb skóry, który boli przy ucisku. Modzel to większy, płaski obszar zgrubiałej, szorstkiej skóry bez rdzenia, zwykle mniej bolesny. Oba powstają od długotrwałego ucisku lub tarcia, na stopach, palcach i dłoniach [NHS — Corns and calluses; Freeman 2002].

Czy czarna kropka w odcisku może być czerniakiem?

Rzadko, ale tak. Czerniak akralny rozwija się na podeszwach, dłoniach i pod paznokciami i bywa początkowo brany za odcisk, kurzajkę albo siniak [Soon i wsp. 2003; Bristow i Acland 2008]. Niepokojąca jest plamka, która nie znika mimo usunięcia ucisku, poszerza się, ma kilka kolorów, krwawi albo nie goi się dłużej niż 2 miesiące [Bristow i wsp. 2010]. Taką zmianę lekarz ogląda w dermatoskopie.

Jak wygląda rdzeń w odcisku?

Rdzeń, nazywany potocznie korzeniem, to stożkowaty czop ze zbitej keratyny w środku odcisku, skierowany w głąb skóry. Na powierzchni wygląda jak twardszy, gładszy, żółtawy lub szarawy punkt. Sam rdzeń nie jest czarny: czarna kropka w środku to zwykle zaschnięta krew, a kilka czarnych kropek, które krwawią po zeskrobaniu, wskazuje na kurzajkę. Rdzeń usuwa podolog; nie należy go wydłubywać samodzielnie [Freeman 2002; DermNet — Calcaneal petechiae; DermNet — Viral warts].

Podsumowanie

Czarny odcisk na palcu to zwykle wylew krwi do zrogowaciałej skóry po ucisku lub tarciu. Taką plamkę można bezboleśnie zeskrobać, a sama znika w ciągu kilku tygodni. Czarne kropki, które po zeskrobaniu krwawią punkcikowo, wskazują na kurzajkę. Sam odcisk leczy się przede wszystkim usunięciem ucisku, zmiękczaniem zgrubiałej skóry i pomocą podologa. Ciemna plamka na palcu stopy lub dłoni, która nie znika, poszerza się, ma nierówny kolor, krwawi albo nie goi się, wymaga oceny lekarza, bo w rzadkich przypadkach jest to czerniak akralny. Osoby z cukrzycą nie powinny leczyć odcisków same.

Zobacz również

• Kurzajka na stopie — jak ją odróżnić od odcisku
• Guzki na stopie — zdjęcia i opis
• Piegi na stopach i brązowe plamki na podeszwie
• Krwiak pod paznokciem bez urazu
• Czerniak akralny — stopa, dłoń, paznokieć