Kurzajki pod pachami — skąd się biorą, jak odróżnić je od włókniaków i jak bezpiecznie je usunąć

Pacha nie jest typowym miejscem na kurzajkę. Brodawki wirusowe lubią dłonie, stopy, kolana i okolice paznokci, a pod pachą większość narośli to coś innego. Mimo to kurzajki pod pachami się zdarzają, i to z konkretnego powodu: skóra w tym miejscu jest regularnie golona, wilgotna i ociera się sama o siebie, a to idealne warunki dla wirusa HPV. W tym artykule wyjaśniamy, skąd biorą się kurzajki pod pachą, jak odróżnić je od włókniaków i mięczaka zakaźnego, czym grozi ich zostawienie i jak je usunąć.

O wszystkich rodzajach narośli pod pachą, w tym o włókniakach i brodawkach łojotokowych, piszemy w artykule brodawki pod pachami. Tutaj skupiamy się wyłącznie na brodawkach wirusowych.

Kurzajki pod pachami w skrócie

• Kurzajka to brodawka wirusowa wywołana przez skórne typy wirusa HPV, który wnika przez drobne uszkodzenia naskórka.
• Pod pachą nie jest częsta. Typowe miejsca kurzajek to dłonie, stopy, kolana i okolice paznokci, ale AAD wymienia wśród częstych lokalizacji także skórę, którą się goli.
• Golenie i depilacja rozsiewają wirusa. Mikrouszkodzenia po maszynce to droga, którą HPV wnika i przenosi się na sąsiednią skórę.
• Większość „brodawek” pod pachą to włókniaki, a u małych dzieci mięczak zakaźny, nie kurzajki.
• Kurzajka nie jest groźna i nie zamienia się w raka, ale może się rozsiewać, boleć przy tarciu i utrzymywać latami.
• Usuwa się ją kwasem salicylowym, wymrażaniem lub laserem. W większości naszych ośrodków kurzajki usuwamy laserem CO2.

Czy pod pachą w ogóle może wyrosnąć kurzajka?

Tak, choć rzadziej niż w innych miejscach. Wirus HPV, który wywołuje kurzajki, zakaża najpierw najgłębszą warstwę naskórka i potrzebuje do tego przerwania bariery skóry: zadrapania, otarcia lub mikrourazu po goleniu. Dlatego kurzajki rosną tam, gdzie skóra jest często kaleczona: na palcach, wokół paznokci, na kolanach i grzbietach dłoni. AAD w liście najczęstszych miejsc wymienia obok dłoni, stóp, łokci i kolan także „skórę, którą golisz”.

Pacha spełnia kilka warunków naraz: jest golona lub depilowana, jest wilgotna, a skóra ociera się o skórę. NHS zaznacza, że wirus łatwiej przenosi się, gdy skóra jest mokra lub uszkodzona. Jeśli ktoś ma kurzajkę na palcu i goli pachy, może przenieść wirusa na skórę pachy własną ręką albo maszynką. To mechanizm zwany autoinokulacją, czyli samozakażeniem.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Jakie kurzajki pojawiają się pod pachą?

Pod pachą mogą pojawić się trzy rodzaje brodawek wirusowych.

• Brodawki zwykłe to twarde, szorstkie grudki o nierównej, kalafiorowatej powierzchni, od 1 mm do 1 cm lub więcej, pojedyncze lub mnogie. Pod pachą zwykle są mniejsze i bardziej wilgotne niż na dłoniach.
• Brodawki płaskie to drobne, gładkie, płaskie grudki w kolorze skóry, zwykle liczne. DermNet podaje, że na goleniach i w okolicy zarostu wirus jest często rozsiewany przez golenie, przez co powstają ich dziesiątki. Ten sam mechanizm działa w golonej pasze. Więcej o nich w artykule brodawki płaskie.
• Brodawki nitkowate z cienkimi wypustkami występują głównie na twarzy. Pod pachą są rzadkością, a nitkowata, miękka narośl w tym miejscu to niemal zawsze włókniak.

Osobną ciekawostką są kłykciny kończyste, czyli brodawki płciowe wywołane przez typy HPV 6 i 11, które wyjątkowo opisywano poza okolicą płciową, w tym w fałdach skóry, takich jak dół pachowy, zwykle u osób, które miały je również w okolicy narządów płciowych. To kazuistyka, nie codzienność, ale pokazuje, że „brodawki” w fałdach skóry warto pokazać lekarzowi zamiast zgadywać.

Kurzajki zwykłe na skórze kończyny. Pod pachą brodawki wirusowe wyglądają podobnie, ale bywają bardziej wilgotne i zmacerowane.

Jak wygląda kurzajka pod pachą i z czym można ją pomylić?

To najważniejsza część tego artykułu, bo pod pachą rośnie wiele zmian, które pacjenci nazywają brodawkami, a tylko niewielka ich część to kurzajki.

Kilka praktycznych wskazówek:

• Kurzajka jest twarda i szorstka. Jeśli po zdrapaniu wierzchniej warstwy widać drobne czarne lub czerwone punkciki, to zakrzepłe naczynka brodawek skórnych, charakterystyczne dla brodawki wirusowej.
• Włókniak jest miękki i gładki, często wisi na cienkiej szypułce i daje się odchylić palcem. DermNet zaznacza, że brodawki łojotokowe, kurzajki i mięczak zakaźny mogą przypominać włókniaki, więc nie zawsze da się to rozstrzygnąć gołym okiem.
• Mięczak ma wgłębienie pośrodku i po ściśnięciu wydobywa się z niego biała, serowata treść.

Lekarz ogląda zmianę w dermatoskopie, który pokazuje naczynia brodawki wirusowej i pozwala odróżnić ją od brodawki łojotokowej i innych zmian. Na zdjęciach z internetu te zmiany wyglądają bardzo podobnie, więc przed sięgnięciem po preparat na kurzajki warto wiedzieć, co się leczy. AAD radzi, by nie stosować domowych środków na kurzajki, jeśli nie ma stuprocentowej pewności, że zmiana jest kurzajką.

Skąd się biorą kurzajki pod pachami? Przyczyny

Przyczyna jest zawsze jedna: zakażenie skórnym typem wirusa HPV. Jest ponad 150 typów tego wirusa, a kurzajki na skórze wywołują najczęściej typy 1, 2, 3, 4, 10, 27, 29 i 57. Pod pachą do zakażenia sprzyjają konkretne sytuacje:

• Golenie i depilacja. AAD tłumaczy, że golenie tworzy mikrouszkodzenia skóry, przez które HPV może wniknąć. W serii pięciu pacjentów opisano kurzajki, które pojawiły się po raz pierwszy lub gwałtownie rozsiały się po goleniu, woskowaniu, depilacji nicią lub kremem do depilacji; autorzy nazwali je „kurzajkami kosmetycznymi” i wskazali na możliwą rolę nieczystych maszynek i ręczników.
• Przeniesienie z własnej kurzajki. Drapanie lub dotykanie kurzajki na palcu, a potem skóry pachy, może przenieść wirusa. Zakażenie wzdłuż zadrapania daje charakterystyczny rządek brodawek.
• Wspólne ręczniki, maszynki, siłownia. Wirus przenosi się przez bezpośredni kontakt ze skórą lub przez zakażone przedmioty.
• Wilgoć i tarcie. Mokra, zmacerowana skóra pachy jest gorszą barierą dla wirusa.
• Osłabiona odporność i wyprysk. Kurzajki są liczniejsze i trwalsze u osób z atopowym zapaleniem skóry, przyjmujących leki immunosupresyjne, po przeszczepach i z zakażeniem HIV.

Od kontaktu z wirusem do pojawienia się kurzajki mogą minąć miesiące, nawet do roku, więc trudno wskazać dokładny moment zakażenia.

Kurzajka pod pachą u dziecka

U dziecka drobne grudki pod pachą rzadko są kurzajkami. Znacznie częściej to mięczak zakaźny: zakażenie wirusem z grupy pokswirusów, które dotyczy głównie dzieci poniżej 10. roku życia i lokalizuje się właśnie w ciepłych, wilgotnych miejscach, takich jak pachy, doły podkolanowe i pachwiny. Grudki są lśniące, perłowe, z wgłębieniem pośrodku, a przy drapaniu układają się w rządki. U około połowy dzieci znikają w ciągu 12 miesięcy, a u dwóch trzecich w ciągu 18 miesięcy, z leczeniem lub bez. NHS podaje, że zmiany zwykle ustępują w ciągu 18 miesięcy i rzadko wymagają leczenia. Więcej w artykule mięczak zakaźny.

Jeśli u dziecka pod pachą rzeczywiście rośnie kurzajka, warto pamiętać, że u dzieci kurzajki często mijają same. W holenderskim badaniu 1099 uczniów szkół podstawowych kurzajki miało 33% dzieci, a w ciągu roku pozbywała się ich połowa bez względu na leczenie. DermNet podaje, że u dzieci bez leczenia 50% kurzajek znika w ciągu pół roku, a 90% w ciągu dwóch lat. Leczenie ma sens, gdy zmiany bolą, rozsiewają się lub przeszkadzają dziecku. O usuwaniu brodawek u dzieci piszemy w artykule wycięcie brodawki skórnej u dziecka.

Czy jeśli mam kurzajki, to mam HPV?

Tak, ale nie w tym znaczeniu, które budzi największy niepokój. Każdą kurzajkę wywołuje wirus brodawczaka ludzkiego. Chodzi jednak o skórne typy HPV, przenoszone przez zwykły kontakt ze skórą, inne niż typy przenoszone drogą płciową. Za raka szyjki macicy i inne nowotwory związane z HPV odpowiada przetrwałe zakażenie typami wysokiego ryzyka. Kurzajka pod pachą nie świadczy o zakażeniu nimi, nie jest chorobą przenoszoną drogą płciową i nie wymaga badań w kierunku HPV. Szerzej o tym w artykule kurzajki — co to jest.

Czym grozi nieleczona kurzajka pod pachą?

Zwykła kurzajka jest zmianą łagodną i nie przechodzi w raka. Pozostawiona bez leczenia może jednak:

• rosnąć i rozsiewać się na sąsiednią skórę, zwłaszcza przy goleniu, które przenosi wirusa wzdłuż ruchu maszynki,
• zakażać innych przez ręcznik, maszynkę, bezpośredni kontakt,
• boleć, swędzieć i krwawić przy tarciu o ubranie i przy depilacji; NHS zaleca, by przy goleniu uważać, żeby nie zaciąć kurzajki,
• utrzymywać się latami. U dorosłych kurzajki znikają wolniej niż u dzieci i mogą trwać kilka lat.

Osobna sytuacja to osoby z obniżoną odpornością, u których kurzajki bywają liczne, rozległe i nawracają. Szerzej o tym, kiedy kurzajka bywa groźna i kiedy zmiana udaje kurzajkę, piszemy w artykule czy kurzajki są groźne.

Pod pachą warto też pamiętać o jednym: zmiana, która nie reaguje na leczenie, rośnie, krwawi lub wygląda jak rana, może nie być kurzajką. AAD zaleca wtedy biopsję.

Czego nie lubi kurzajka?

To pytanie zadają niemal wszyscy, więc odpowiadamy wprost, bez mitów.

• Suchej, nieuszkodzonej skóry. Wirus wnika tylko przez mikrourazy i szerzy się łatwiej na mokrej skórze. Pod pachą oznacza to: nie golić kurzajki, nie drapać, osuszać skórę.
• Kwasu salicylowego. Preparaty na kurzajki rozpuszczają warstwa po warstwie zrogowaciały, zakażony naskórek. W przeglądzie Cochrane obejmującym 85 badań z udziałem 8815 osób kwas salicylowy zwiększał szansę na ustąpienie kurzajek w porównaniu z placebo, choć efekt był umiarkowany.
• Niskiej temperatury. Wymrażanie ciekłym azotem w gabinecie daje około 70% wyleczeń po 3–4 miesiącach regularnych zabiegów.
• Lasera. Laser CO2 odparowuje tkankę kurzajki; w przeglądzie 35 badań odsetki odpowiedzi na laser CO2 wynosiły 50–100%.
• Sprawnej odporności. Żadne leczenie nie zabija wirusa; usuwa się zakażony naskórek, a resztę robi układ odpornościowy, który w końcu rozpoznaje wirusa.

Nie ma natomiast dowodów, że kurzajki „nie lubią” czosnku, octu jabłkowego, glistnika ani zaklęć. Takie metody pod pachą, gdzie skóra jest cienka i wilgotna, kończą się często oparzeniem chemicznym. Piszemy o tym w artykule jaskółcze ziele na kurzajki.

Jak usunąć kurzajki spod pachy?

Krok pierwszy: potwierdzenie rozpoznania

Zanim cokolwiek zaczniesz, pokaż zmianę lekarzowi. Pod pachą większość narośli to włókniaki, których preparaty na kurzajki nie usuną, a tylko podrażnią. Lekarz ogląda zmianę w dermatoskopie i w kilka minut rozstrzyga, czy to kurzajka.

Leczenie domowe: kwas salicylowy

Potwierdzoną kurzajkę można leczyć w domu preparatem z kwasem salicylowym. DermNet opisuje schemat: zmiękczyć brodawkę w ciepłej wodzie, delikatnie zetrzeć wierzchnią warstwę pumeksem lub pilnikiem, nałożyć preparat dokładnie na zmianę, pozwolić wyschnąć i osłonić plastrem; powtarzać codziennie, a przy podrażnieniu zrobić przerwę. Skóra pachy jest cienka i stale wilgotna, więc podrażnienie pojawia się tu szybciej niż na dłoni. Preparat nakłada się wyłącznie na kurzajkę, chroniąc skórę wokół, na przykład wazeliną, i nie stosuje się go na skórze podrażnionej ani zaczerwienionej. Leczenie trwa zwykle do 12 tygodni.

W badaniu z randomizacją w podstawowej opiece zdrowotnej po 13 tygodniach kurzajki zwykłe ustąpiły u 49% osób leczonych wymrażaniem, 15% stosujących kwas salicylowy i 8% osób, które tylko czekały. Cochrane dodaje, że połączenie kwasu salicylowego z wymrażaniem działa lepiej niż sam kwas.

Leczenie w gabinecie

• Wymrażanie ciekłym azotem powtarza się co 1–2 tygodnie. Jest bolesne, powoduje pęcherz i może zostawić jasną plamę. W Twoich Znamionach nie wykonujemy wymrażania; o tej metodzie piszemy w artykule zamrażanie kurzajek.
• Laser CO2 odparowuje kurzajkę w znieczuleniu miejscowym na jednej wizycie. W większości naszych ośrodków kurzajki, także spod pachy, usuwamy laserem CO2. Cena to 460 zł za pierwszą brodawkę wirusową i 100 zł za każdą kolejną usuwaną na tej samej wizycie, z konsultacją lekarską w dniu zabiegu w cenie. Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem, a aktualne stawki znajdziesz w cenniku. Jak wygląda zabieg i gojenie, opisujemy w artykule usuwanie kurzajek laserem — przebieg i ceny.
• Wycięcie chirurgiczne z badaniem histopatologicznym lekarz proponuje wtedy, gdy zmiana budzi wątpliwości i trzeba mieć pewność, czym jest.

Czy i jaką metodą usunąć kurzajkę, decyduje lekarz po obejrzeniu zmiany, biorąc pod uwagę jej wielkość, liczbę i to, czy skóra pachy jest podrażniona.

Po usunięciu kurzajki spod pachy

Po laserze w miejscu zabiegu powstaje płytka ranka, która goi się pod strupkiem. Pod pachą skóra jest wilgotna i ociera się o siebie, dlatego przez kilka dni trzeba ją utrzymywać w czystości i suchości, nie używać na ranę antyperspirantu i nie golić tej okolicy do pełnego zagojenia. Szczegółowe zalecenia dostajesz po zabiegu od lekarza. Kurzajki mogą nawracać w sąsiedztwie, bo wirus bywa obecny także w skórze, która wygląda zdrowo, więc nową grudkę w tym samym miejscu warto pokazać na kontroli.

Jak nie rozsiewać kurzajek pod pachami?

Zasady są proste i wynikają z tego, jak wirus się przenosi:

• nie gol skóry z kurzajką; jeśli musisz, omijaj zmianę i używaj własnej, czystej maszynki,
• nie drap i nie skub kurzajki, myj ręce po jej dotknięciu,
• nie dziel się ręcznikiem, maszynką ani pilnikiem,
• osuszaj pachy po kąpieli i po treningu,
• nie stosuj depilacji woskiem ani nicią na skórze z brodawkami,
• lecz kurzajki na palcach, zanim przeniosą się dalej.

Najczęstsze pytania

Co oznaczają brodawki pod pachami?

Najczęściej nic groźnego. Miękkie, wiszące „brodawki” pod pachą to zwykle włókniaki miękkie związane z tarciem, wiekiem i czasem z insulinoopornością, a nie kurzajki. Prawdziwa kurzajka pod pachą to twarda, szorstka grudka wywołana przez wirus HPV, który wniknął przez zadrapanie, najczęściej po goleniu. Nie oznacza choroby ogólnej ani zakażenia „nowotworowymi” typami HPV. Jeśli zmian jest wiele, a skóra pachy jest ciemna i aksamitna, warto sprawdzić poziom cukru.

Czym grozi nieleczona kurzajka pod pachą?

Zwykła kurzajka nie zamienia się w raka. Nieleczona może jednak rosnąć, rozsiewać się na sąsiednią skórę, zwłaszcza przy goleniu, przenosić się na inne osoby przez ręcznik czy maszynkę oraz boleć i krwawić przy tarciu o ubranie. U dorosłych może utrzymywać się latami. U osób z obniżoną odpornością kurzajki bywają liczne i oporne na leczenie.

Czy jeśli mam kurzajki, to mam HPV?

Tak, każdą kurzajkę wywołuje wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), ale chodzi o skórne typy wirusa, najczęściej 1, 2, 3, 4, 27 i 57, przenoszone przez zwykły kontakt ze skórą. To inne typy niż te przenoszone drogą płciową, które odpowiadają za raka szyjki macicy. Kurzajka pod pachą nie oznacza więc zakażenia onkogennym HPV ani choroby przenoszonej drogą płciową.

Czego nie lubi kurzajka?

Suchej, nieuszkodzonej skóry, bo wirus wnika tylko przez mikrourazy i łatwiej szerzy się na skórze wilgotnej. Nie lubi też kwasu salicylowego, który warstwa po warstwie usuwa zakażony naskórek, niskiej temperatury ciekłego azotu, lasera i sprawnej odporności, która w końcu rozpoznaje wirusa. Pod pachą najważniejsze jest to, by nie golić kurzajki, nie drapać jej i nie dzielić się ręcznikiem ani maszynką.

Jak usunąć kurzajkę pod pachą?

Najpierw lekarz powinien potwierdzić, że to kurzajka, bo pod pachą większość „brodawek” to włókniaki, a u dzieci mięczak zakaźny. Potwierdzoną kurzajkę można leczyć preparatem z kwasem salicylowym nakładanym wyłącznie na zmianę, a w gabinecie usunąć laserem CO2 lub wymrozić. W większości naszych ośrodków kurzajki usuwamy laserem CO2; cena to 460 zł za pierwszą brodawkę i 100 zł za każdą kolejną na tej samej wizycie.

Kurzajka pod pachą u dziecka — czy to na pewno kurzajka?

Często nie. U dzieci poniżej 10. roku życia drobne, perłowe grudki z wgłębieniem pośrodku pod pachami, pod kolanami i w pachwinach to zwykle mięczak zakaźny, czyli inna infekcja wirusowa. Prawdziwe kurzajki u dzieci występują częściej na dłoniach, kolanach i stopach. Zarówno mięczak, jak i kurzajki u dzieci w większości znikają same w ciągu roku lub dwóch, ale rozpoznanie warto potwierdzić u lekarza.

Czy można golić pachy, jeśli jest tam kurzajka?

Lepiej nie golić skóry z kurzajką. Golenie tworzy mikrouszkodzenia naskórka, przez które wirus przenosi się na sąsiednią skórę, i może zamienić jedną kurzajkę w kilkanaście. Jeśli depilacja jest konieczna, omijaj zmianę, używaj własnej, czystej maszynki i nie gol na sucho. Po usunięciu kurzajki odczekaj z goleniem do zagojenia skóry.

Podsumowanie

Kurzajka pod pachą to brodawka wirusowa wywołana przez skórne typy HPV, które wnikają przez mikrouszkodzenia po goleniu i depilacji oraz przenoszą się z własnych kurzajek na palcach, przez ręczniki i maszynki. Pacha nie jest typowym miejscem kurzajek, dlatego większość narośli w tej okolicy to włókniaki miękkie, u dzieci mięczak zakaźny, a u osób starszych brodawki łojotokowe. Kurzajka jest twarda i szorstka, nie zamienia się w raka i nie oznacza zakażenia onkogennymi typami HPV, ale nieleczona rozsiewa się, boli przy tarciu i u dorosłych utrzymuje się latami. Leczy się ją kwasem salicylowym, wymrażaniem lub laserem CO2, a wcześniej warto potwierdzić rozpoznanie w dermatoskopie. Najważniejsza profilaktyka to niegolenie skóry z kurzajką i własny ręcznik.

Zobacz również

• Brodawki pod pachami — co to jest i jak je usunąć
• Włókniak pod pachą boli
• Kurzajki w pachwinach
• Brodawki płaskie
• Mięczak zakaźny
• Czy kurzajki są groźne?
• Usuwanie kurzajek laserem — przebieg i ceny