Brodawki płaskie — jak wyglądają, skąd się biorą i jak je usunąć z twarzy

Brodawki płaskie to małe, gładkie, lekko wypukłe grudki, które zwykle pojawiają się w skupiskach — najczęściej na twarzy, grzbietach dłoni i nogach. Wywołuje je wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), tak jak zwykłe kurzajki, ale wyglądają zupełnie inaczej: są płaskie, prawie niewyczuwalne i łatwo je pomylić z drobnymi wypryskami czy przebarwieniami. Bywają nazywane brodawkami młodzieńczymi, bo częste są u dzieci i nastolatków.

W tym artykule wyjaśniamy, jak wyglądają brodawki płaskie, dlaczego się pojawiają i rozsiewają, jak lekarz je rozpoznaje, kiedy wymagają uwagi i jakie są możliwości leczenia — ze szczególnym uwzględnieniem twarzy, gdzie trzeba działać ostrożnie. Ogólnie o wirusie HPV i innych rodzajach brodawek piszemy w artykule brodawki wirusowe.

Czym są i jak wyglądają brodawki płaskie?

Brodawka płaska (verruca plana) to rodzaj brodawki wirusowej. Wirus HPV zakaża najgłębszą warstwę naskórka i pobudza jego komórki do nadmiernego namnażania, przez co w skórze powstaje niewielkie zgrubienie [DermNet]. Według DermNet to zwykle liczne, drobne grudki z płaskim szczytem, w kolorze skóry [DermNet]. AAD opisuje je jako mniejsze od zwykłych kurzajek, o gładkiej, płaskiej powierzchni, okrągłe, w kolorze skóry, różowe, brązowawe lub fioletowawe [AAD].

Cechy, które pomagają je rozpoznać:

• występują w skupiskach, często po kilka, kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt zmian [AAD],
• są płaskie lub tylko lekko wyniesione, o gładkiej powierzchni — w przeciwieństwie do szorstkich, kalafiorowatych kurzajek zwykłych [AAD; DermNet],
• czasem układają się w rządek wzdłuż zadrapania, bo wirus przenosi się po linii uszkodzenia skóry [DermNet],
• zwykle nie bolą [AAD].

Jak rozpoznać kurzajki płaskie? Porównanie z brodawką zwykłą

Na podstawie: [DermNet; AAD].

Centrum Badania Znamion

Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów badanie znamion

Dlaczego brodawka płaska pojawia się na skórze? Przyczyny

Brodawki płaskie wywołują głównie HPV typu 3 i 10 [DermNet]. Do zakażenia dochodzi, gdy wirus trafi na uszkodzoną skórę, a uszkodzenie wcale nie musi być widoczne. Golenie tworzy w skórze mikrouszkodzenia, przez które HPV łatwo wnika [AAD].

Wirus przenosi się:

• przez bezpośredni kontakt ze skórą osoby, która ma brodawki [DermNet],
• przez przedmioty, np. ręczniki [AAD],
• z jednego miejsca na drugie na własnym ciele — przy drapaniu, skubaniu, a zwłaszcza goleniu i depilacji [AAD; DermNet].

To ostatnie wyjaśnia, dlaczego brodawki płaskie potrafią się szybko „rozsiać”. U osób, które golą lub depilują dane miejsce, mogą pojawić się dziesiątki, a nawet setki zmian [AAD].

Od zakażenia do pojawienia się brodawek mija zwykle kilka miesięcy, czasem nawet rok [DermNet]. Brodawki częściej pojawiają się m.in. u osób z atopowym zapaleniem skóry, osłabioną odpornością i u kobiet w ciąży [AAD; DermNet].

Brodawki płaskie na twarzy

U dzieci brodawki płaskie pojawiają się najczęściej na policzkach i czole [AAD]. U dorosłych — tam, gdzie usuwa się owłosienie: u mężczyzn w okolicy zarostu, u wszystkich, którzy golą szyję [AAD; DermNet].

Twarz to miejsce, w którym brodawki płaskie najbardziej przeszkadzają, a jednocześnie wymagają najwięcej ostrożności przy leczeniu:

• nie stosuj na twarzy preparatów na kurzajki z apteki — NHS wprost zaznacza, że takich środków nie należy używać na twarzy [NHS], a AAD zaleca kwas salicylowy przy brodawkach płaskich tylko poza twarzą [AAD],
• brodawki na twarzy to według AAD i NHS jeden z powodów, by od razu pójść do lekarza [AAD; NHS],
• część zabiegów może zostawić jaśniejsze lub ciemniejsze plamy, co na twarzy jest szczególnie widoczne [AAD].

Brodawki płaskie na dłoniach, nogach i całym ciele

Poza twarzą brodawki płaskie występują najczęściej na grzbietach dłoni i podudziach [DermNet]. Na nogach rozsiewa je golenie — u osób, które golą nogi, mogą pokrywać spory obszar [AAD; DermNet]. Mogą też pojawić się na szyi [AAD]. Na podudziach zdarza się, że brodawki układają się w linię wzdłuż zacięcia lub zadrapania, co dobrze pokazuje, jak uszkodzenie skóry i golenie przenoszą wirusa w sąsiednie miejsca [DermNet]. Brodawki płaskie mogą rozwinąć się w zasadzie w dowolnym miejscu na skórze [AAD].

O brodawkach na rękach piszemy szerzej w artykule kurzajki na dłoniach.

Jakie są objawy brodawek płaskich?

Brodawki rozwijają się stopniowo: tuż po zakażeniu nie dają żadnych objawów, a zanim staną się widoczne, mijają tygodnie lub miesiące [AAD]. Najczęściej jedynym objawem jest sam wygląd skóry. Brodawki płaskie zwykle nie bolą i nie swędzą [AAD]. AAD zwraca uwagę, że wiele osób odczuwa z ich powodu wstyd lub niepokój — zwłaszcza gdy zmiany są na twarzy [AAD]. Jeśli brodawka zaczyna boleć, swędzieć, piec lub krwawić, warto ją pokazać lekarzowi [AAD].

Diagnostyka brodawek płaskich

Lekarz zwykle rozpoznaje brodawki płaskie po wyglądzie i układzie zmian [AAD; DermNet]. Pomaga mu dermatoskop, w którym widać drobne naczynia typowe dla brodawek [DermNet]. Jeśli obraz jest nietypowy, zmiana szybko rośnie, wygląda jak owrzodzenie albo nie reaguje na leczenie, lekarz może pobrać wycinek do badania histopatologicznego [AAD].

Z czym można pomylić brodawki płaskie?

Brodawki płaskie bywają mylone z innymi drobnymi zmianami. AAD przestrzega, że jak brodawki mogą wyglądać m.in. [AAD]:

• brodawki łojotokowe — częste u osób w średnim i starszym wieku; domowe środki na kurzajki je podrażniają, a nie usuwają,
• niektóre raki skóry — leczenie ich preparatem na brodawki opóźnia rozpoznanie.

Podobne do brodawek mogą być też drobne grudki mięczaka zakaźnego, które jednak mają charakterystyczny dołeczek w środku (opisujemy je w artykule mięczak zakaźny). Różnice między brodawkami wirusowymi a łojotokowymi omawiamy w artykule brodawki łojotokowe a kurzajki.

Które brodawki są niebezpieczne?

Same brodawki płaskie są łagodne. Ostrożności wymagają jednak następujące sytuacje:

• Brodawki w okolicy narządów płciowych. Wywołują je inne typy HPV, przenoszone drogą płciową. Część z nich to typy wysokiego ryzyka, odpowiedzialne m.in. za raka szyjki macicy, odbytu, sromu, prącia czy gardła [AAD].
• Epidermodysplazja brodawkowata. To rzadka, dziedziczna choroba, w której specyficzne typy HPV wywołują płaskie zmiany przypominające łupież pstry, a z czasem mogą prowadzić do raka kolczystokomórkowego skóry [DermNet].
• Osłabiona odporność. U osób po przeszczepie narządu czy przyjmujących leki immunosupresyjne brodawek bywa dużo, a odróżnienie ich od raka skóry wymaga czasem biopsji [DermNet].
• Zmiana, która tylko wygląda jak brodawka — szybko rośnie, krwawi, wygląda jak niegojąca się rana [AAD].

Brodawki na twarzy lub dłoniach?

Usuwamy brodawki płaskie, w siedmiu ośrodkach także laserem. Metodę dobiera lekarz po obejrzeniu zmian.

Umów się

Czy brodawki płaskie znikają same?

Często tak. Brodawki wirusowe znikają, gdy układ odpornościowy rozpozna wirusa, ale może to zająć od kilku miesięcy do kilku lat [AAD; NHS]. U dzieci połowa brodawek znika bez leczenia w ciągu 6 miesięcy, a 90% w ciągu dwóch lat [DermNet]. U dorosłych brodawki utrzymują się dłużej [DermNet].

Dlatego przy niewielkiej liczbie brodawek płaskich, które nie przeszkadzają, czekanie jest rozsądną opcją. Leczenie warto rozważyć, gdy zmian przybywa, przeszkadzają estetycznie, swędzą lub pacjent ma obniżoną odporność [DermNet].

Leczenie brodawek płaskich. Jak je usunąć?

Leczenie brodawek nie zabija wirusa — usuwa zakażony naskórek. Dlatego bywa długotrwałe, często wymaga kilku zabiegów, a brodawki mogą wracać [DermNet]. Żadna metoda nie jest skuteczna u wszystkich [DermNet]. Przegląd Cochrane podkreśla, że najlepiej przebadane są kwas salicylowy i krioterapia, a dla pozostałych metod dowody są słabsze [Kwok i wsp. 2012].

AAD wymienia następujące metody stosowane przy brodawkach płaskich [AAD]:

Wymrażanie (krioterapia)

Lekarz zamraża brodawki ciekłym azotem. Zwykle potrzeba kilku zabiegów co 2–4 tygodnie. Po zabiegu tworzy się strup lub pęcherz, który goi się w ciągu kilku dni [AAD]. Możliwym działaniem niepożądanym jest rozjaśnienie, przyciemnienie lub blizna w leczonym miejscu [AAD] — na twarzy trzeba to brać pod uwagę. Zabieg jest bolesny, dlatego u małych dzieci stosuje się go rzadziej [AAD]. Więcej: zamrażanie kurzajek.

Kwas salicylowy — ale nie na twarzy

Kwas salicylowy złuszcza zakażony naskórek. Przy brodawkach płaskich AAD zaleca go tylko poza twarzą, np. na grzbietach dłoni czy nogach [AAD]. Stosuje się go codziennie, na zmiękczoną skórę, przez wiele tygodni [AAD].

5-fluorouracyl

To lek przepisywany przez lekarza, stosowany na brodawki płaskie m.in. wtedy, gdy inne metody zawiodły. Nakłada się go w domu, zwykle codziennie przez 4–12 tygodni, lub lekarz podaje go w zastrzyku w zmianę. Może przejściowo przebarwić skórę [AAD].

Kwas trichlorooctowy

Lekarz nakłada go w gabinecie na wcześniej przetartą brodawkę. Może powodować pieczenie, ból i przebarwienia, a rzadko bliznę [AAD].

Laser i światło

Przy brodawkach opornych na inne metody można zastosować laser [AAD]. Przegląd systematyczny 18 badań dotyczących brodawek płaskich na twarzy wskazuje, że lasery i metody świetlne mają duży potencjał — skuteczność opisywano m.in. dla laserów YAG, koagulacji podczerwienią i terapii fotodynamicznej. Autorzy zastrzegają jednak, że potrzebne są większe badania, by wskazać najlepszą metodę [Maranda i wsp. 2016].

W Twoich Znamionach usuwamy brodawki płaskie, a w większości naszych ośrodków także laserem. Metodę dobiera lekarz zgodnie z aktualnymi wytycznymi, po obejrzeniu zmian — bierze pod uwagę ich liczbę, położenie i rodzaj skóry. Przebieg zabiegu opisujemy w artykule usuwanie kurzajek laserem — przebieg, ceny, a przeciwwskazania w artykule przeciwwskazania do zabiegów laserowych.

Warstwowe wypalanie i wycięcie

Łyżeczkowanie z elektrokoagulacją i wycięcie stosuje się raczej przy brodawkach zwykłych, podeszwowych i nitkowatych niż płaskich [AAD]. Zostawiają one bliznę, a po łyżeczkowaniu z przyżeganiem brodawki i tak mogą wracać [DermNet; AAD]. Przy licznych, drobnych brodawkach płaskich na twarzy rzadko są dobrym wyborem.

Lek na brodawki płaskie. Jakie preparaty stosować?

Nie ma jednego leku, który usuwa brodawki płaskie u wszystkich. Leki o udokumentowanym zastosowaniu przy tej postaci, np. 5-fluorouracyl czy kwas trichlorooctowy, przepisuje lub stosuje lekarz [AAD]. Dostępne bez recepty preparaty z kwasem salicylowym można stosować na brodawki płaskie poza twarzą [AAD]. Na twarzy NHS odradza stosowanie aptecznych środków na brodawki [NHS].

Imikwimod, lek pobudzający odporność, bywa stosowany przy brodawkach opornych, ale DermNet ocenia, że na brodawki skórne zwykle nie działa [DermNet; AAD].

Domowe sposoby na brodawki płaskie — co pomaga, a co szkodzi?

W internecie łatwo znaleźć porady o czosnku, occie jabłkowym, soku z cytryny czy ziołach, np. jaskółczym zielu. Wytyczne i przeglądy, na które się powołujemy, nie zalecają żadnej z tych metod. Na twarzy szczególnie łatwo o podrażnienie, oparzenie chemiczne i przebarwienie, które zostanie dłużej niż sama brodawka.

Co możesz zrobić w domu:

• nie drap, nie skub i nie wyciskaj brodawek — przenosisz wirusa na kolejne miejsca [NHS],
• uważaj przy goleniu, by nie zaciąć brodawki [NHS],
• nie pożyczaj ręczników [NHS],
• myj ręce po dotknięciu brodawek [NHS].

Ile trwa leczenie i czy brodawki płaskie wracają?

Leczenie brodawek płaskich rzadko kończy się na jednej wizycie. Krioterapię powtarza się co kilka tygodni, a leki stosowane miejscowo nakłada się zwykle przez wiele tygodni [AAD]. Przy licznych zmianach lekarz może leczyć je etapami.

Brodawki mogą wracać, bo leczenie usuwa zakażony naskórek, ale nie samego wirusa. Jeśli w skórze zostaną komórki z HPV, zmiany pojawiają się ponownie [DermNet]. Nawroty są częstsze u osób z obniżoną odpornością i u palaczy [DermNet]. Kontakt z wirusem w przyszłości także może wywołać nowe brodawki [DermNet].

Najlepsze wyniki daje połączenie leczenia z unikaniem czynników, które rozsiewają wirusa: drapania, skubania i golenia miejsc z brodawkami [AAD; NHS].

Kiedy iść do lekarza z brodawkami płaskimi?

AAD i NHS radzą zgłosić się do lekarza, gdy [AAD; NHS]:

• brodawki są na twarzy lub w okolicy narządów płciowych,
• jest ich dużo albo szybko przybywa,
• zmiana boli, swędzi, piecze, krwawi lub zmienia wygląd,
• nie masz pewności, czy to brodawka,
• domowe leczenie (poza twarzą) nie pomogło,
• masz osłabioną odporność lub cukrzycę.

Lekarz obejrzy zmiany w dermatoskopie, oceni, czy to na pewno brodawki, i dobierze leczenie do miejsca, liczby zmian i rodzaju skóry.

Brodawki płaskie u dzieci i kobiet w ciąży

U dzieci brodawki płaskie najczęściej pojawiają się na policzkach i czole [AAD]. Dobra wiadomość jest taka, że u dzieci brodawki najszybciej znikają same [DermNet; Bristow 2022]. Młodsze dzieci gorzej znoszą bolesne zabiegi, dlatego u nich często wybiera się obserwację lub łagodne leczenie [Bristow 2022]. Warto uczyć dziecko, by nie drapało i nie skubało zmian.

W ciąży skóra jest bardziej podatna na brodawki — AAD wymienia ciążę wśród czynników sprzyjających ich powstawaniu [AAD]. O tym, czy i jak leczyć brodawki w ciąży, zawsze decyduje lekarz. Szerzej o usuwaniu brodawek u dzieci i kobiet w ciąży piszemy w artykule laserowe usuwanie kurzajek — czy jest skuteczne?.

Jak zapobiegać brodawkom płaskim?

Całkowicie się przed nimi nie uchronisz, ale możesz ograniczyć ryzyko i rozsiewanie [NHS; AAD]:

• myj ręce po dotknięciu brodawek,
• nie dziel się ręcznikami ani przyborami do golenia,
• uważaj przy goleniu miejsc, w których są brodawki — golenie przenosi wirusa,
• nie drap i nie skub zmian,
• dbaj o barierę skóry, zwłaszcza jeśli masz atopowe zapalenie skóry,
• zgłoś się do lekarza, gdy zmian szybko przybywa.

Czy szczepionka przeciw HPV chroni przed brodawkami płaskimi?

Nie. Szczepionka przeciw HPV chroni przed kłykcinami i nowotworami zależnymi od HPV, ale nie zmniejsza ryzyka innych brodawek [AAD]. Opisywano pojedyncze przypadki ustąpienia brodawek skórnych po szczepieniu, bez dowodu, że to zasługa szczepionki [DermNet].

Najczęstsze pytania o brodawki płaskie

Jak pozbyć się brodawek płaskich?

Często znikają same, szczególnie u dzieci, więc przy niewielkiej liczbie zmian można poczekać [DermNet]. Gdy przeszkadzają lub się rozsiewają, lekarz może je wymrażać, zastosować leki przepisywane na receptę, np. 5-fluorouracyl lub kwas trichlorooctowy, albo przy zmianach opornych laser [AAD]. Na twarzy nie stosuj samodzielnie preparatów na kurzajki z apteki [NHS].

Jakie są przyczyny brodawek płaskich?

Wywołuje je wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), głównie typy 3 i 10 [DermNet]. Wirus wnika przez drobne uszkodzenia skóry, a golenie i depilacja przenoszą go na kolejne miejsca, dlatego u dorosłych brodawki płaskie często pojawiają się w okolicy brody, na szyi i nogach [AAD].

Które brodawki są niebezpieczne?

Zwykłe brodawki płaskie są łagodne. Czujności wymagają brodawki w okolicy narządów płciowych, bo część przenoszonych drogą płciową typów HPV może prowadzić do nowotworów [AAD], liczne brodawki u osób z obniżoną odpornością oraz bardzo rzadka choroba genetyczna, w której zmiany podobne do brodawek płaskich mogą przejść w raka skóry [DermNet]. Zmianę, która rośnie, krwawi lub wygląda nietypowo, trzeba pokazać lekarzowi.

Co na brodawki płaskie na twarzy?

Na twarzy leczenie dobiera lekarz, bo preparaty z apteki na kurzajki mogą podrażnić skórę i zostawić przebarwienia [NHS; AAD]. Lekarz może wymrażać zmiany, przepisać lek do stosowania miejscowego albo przy zmianach opornych zaproponować laser. Do czasu leczenia nie drap brodawek i uważaj przy goleniu, żeby nie przenosić wirusa.

Czy brodawki płaskie są zaraźliwe?

Tak, jak wszystkie brodawki wirusowe. Wirus przenosi się przez kontakt ze skórą, wspólne ręczniki, a także z jednego miejsca na drugie przy drapaniu i goleniu [AAD; DermNet]. Zaraźliwość trwa, dopóki brodawki są widoczne.

Podsumowanie

Brodawki płaskie to drobne, gładkie grudki wywołane przez HPV, zwykle w skupiskach na twarzy, dłoniach i nogach. Golenie i drapanie rozsiewają je na kolejne miejsca. Są łagodne i często znikają same, zwłaszcza u dzieci, ale może to trwać miesiącami lub latami. Na twarzy nie lecz ich samodzielnie preparatami z apteki — lekarz może zaproponować wymrażanie, leki na receptę albo przy zmianach opornych laser.

Brodawki płaskie nie znikają?

Usuwamy brodawki płaskie, a metodę lekarz dobiera po ocenie zmian. Cena zabiegu laserowego obejmuje konsultację lekarską w dniu zabiegu.

Umów się

Centrum Badania Znamion

Zbadaj znamiona w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów badanie znamion

Zobacz również

• Brodawki wirusowe — rodzaje i leczenie
• Kurzajki na dłoniach
• Brodawki łojotokowe a kurzajki — różnice
• Laserowe usuwanie kurzajek — czy jest skuteczne?
• Kurzajka na stopie — jak się jej pozbyć
• Brodawki łojotokowe u dorosłych