Pieprzyk na ustach i na wardze — co to za plamka, kiedy jest niepokojąca i czy można ją usunąć

Ciemna kropka na wardze rzuca się w oczy, bo usta to miejsce, na które patrzymy codziennie w lustrze. Pod hasłem „pieprzyk na ustach” kryje się jednak kilka różnych zmian, a ich znaczenie zależy od tego, gdzie dokładnie leżą: na skórze nad wargą, na czerwieni wargowej czy na błonie śluzowej wewnątrz ust. Najczęściej to zmiany łagodne, np. plama melanotyczna wargi albo znamię barwnikowe [DermNet — Labial melanotic macule; Santana i wsp., Oral Dis 2023]. Czerniak na wardze zdarza się bardzo rzadko, ale się zdarza [DermNet — Labial melanotic macule]. Wyjaśniamy, co to może być, kiedy się niepokoić i jak się takie zmiany bada i usuwa.

Pieprzyk na ustach w skrócie

• Najczęstsza ciemna plamka na wardze to plama melanotyczna, czyli rodzaj piega wargi. Jest łagodna.
• Na wargach mogą być też znamiona barwnikowe, także wrodzone.
• Ciemnoniebieska, miękka grudka u starszej osoby to zwykle żylak wargi, który blednie pod uciskiem.
• Ciemna plamka w jamie ustnej obok plomby to często tatuaż amalgamatowy.
• Czerniak wargi i jamy ustnej jest rzadki, ale każda zmiana nowa lub zmieniająca się wymaga oceny.
• U małego dziecka liczne plamki na ustach mogą być objawem choroby ogólnej i wymagają wizyty u pediatry.

Jasnobrązowe znamię barwnikowe. Fot. National Cancer Institute (NCI), USA, Wikimedia Commons, Public domain

Czy może być pieprzyk na ustach?

Tak. Usta to granica skóry i błony śluzowej, a komórki barwnikowe są w obu tych tkankach. W serii 339 zmian barwnikowych jamy ustnej i warg zbadanych histopatologicznie w brazylijskim ośrodku referencyjnym najczęstsze były plamy melanotyczne (191), znamiona barwnikowe (112) i plamy soczewicowate. Czerniaków było 12. Najczęstszą lokalizacją była czerwień wargowa (25%), a następnie podniebienie [Santana i wsp., Oral Dis 2023]. W tajskim badaniu wieloośrodkowym zmiany barwnikowe stanowiły zaledwie 0,5% wszystkich zmian jamy ustnej przesłanych do badania. Najczęściej były to znamiona, plamy melanotyczne i tatuaże amalgamatowe [Dhanuthai i wsp., Eur J Dent 2022].

Te liczby pochodzą z serii zmian, które ktoś zdecydował się wyciąć lub pobrać do badania, więc nie mówią, jak często takie zmiany występują w populacji. Pokazują jednak, że pieprzyk na ustach jest możliwy i zwykle łagodny.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Co to może być? Najczęstsze ciemne zmiany na ustach

Plama melanotyczna wargi

To najczęstsza przyczyna „pieprzyka na ustach”. Plama melanotyczna to dobrze odgraniczona, owalna, brązowa lub czarna, płaska plamka wielkości 1–8 mm, zwykle na środkowej części dolnej wargi, rzadziej na górnej. Najczęściej pojawia się u dorosłych kobiet, ale występuje także u mężczyzn i młodych osób. Uważa się, że sprzyja jej słońce. Nie daje żadnych objawów, a gdy już się pojawi, zwykle nie zmienia rozmiaru ani koloru [DermNet — Labial melanotic macule].

Trudność polega na tym, że plama melanotyczna bywa nieregularna, a pacjenci czasem opisują zmianę jej koloru. Wtedy łatwo ją pomylić z innymi zmianami barwnikowymi, w tym z czerniakiem. Typowa plama ma charakterystyczny obraz w dermatoskopie i nie trzeba jej wycinać. Zmianę, która się zmienia lub wygląda nieregularnie, lekarz kieruje do biopsji [DermNet — Labial melanotic macule].

Znamię barwnikowe na wardze

Znamię na wardze to skupisko komórek barwnikowych, takie samo jak na skórze. Wewnątrz ust najczęstsze są znamiona śródśluzówkowe, a po nich znamiona złożone i znamiona błękitne [Santana i wsp., Oral Dis 2023]. Ocenia się je według tych samych zasad co inne znamiona, z uwzględnieniem tego, że błona śluzowa jest stale drażniona przez zęby, jedzenie i przygryzanie.

Żylak wargi, czyli ciemnoniebieska „kropka”

Miękka, uciskalna, niebieska lub fioletowa grudka o średnicy 2–10 mm na dolnej wardze to najczęściej żylak wargi (venous lake). Pojawia się zwykle u osób w średnim i starszym wieku. Charakterystyczne jest to, że po uciśnięciu, np. szklaną płytką, zmiana blednie, bo krew odpływa z poszerzonego naczynia. Żylak wargi jest łagodny i nie wymaga leczenia [DermNet — Venous lake]. Czasem trzeba go jednak odróżnić od znamienia błękitnego czy czerniaka, co należy do lekarza.

Gołym okiem żylak wargi bywa brany za „czarną kropkę na wardze”. Jak go odróżnić od czerniaka i jak się go usuwa, opisujemy w artykule jeziorko żylne.

Ciemne plamki wewnątrz ust

Niebieskoszara lub czarna plamka na dziąśle obok zęba z plombą amalgamatową to zwykle tatuaż amalgamatowy, czyli ślad drobin wypełnienia w błonie śluzowej. Jest nieszkodliwy i nie wymaga leczenia [DermNet — Amalgam tattoo]. Zmianami wewnątrz jamy ustnej zajmuje się przede wszystkim stomatolog, chirurg szczękowo-twarzowy lub laryngolog.

Piegi na ustach i plamy soczewicowate na wardze

Pacjenci często mówią o „piegu na wardze”. Medycznie to zwykle ta sama zmiana co opisana wyżej plama melanotyczna wargi. DermNet podaje dla niej kilka nazw, w tym „plama soczewicowata wargi” i „piegowata plama melanotyczna wargi” [DermNet — Labial melanotic macule]. Różnica jest głównie w słowach: pieg, plamka soczewicowata i plama melanotyczna na ustach to najczęściej płaskie, łagodne nagromadzenie barwnika.

Czy plamy soczewicowate na ustach są groźne? Pojedyncza, płaska, równomiernie zabarwiona plamka, która od lat się nie zmienia, jest zwykle łagodna i można ją tylko obserwować. Biopsji wymaga zmiana, która stopniowo się zmienia [DermNet — Labial melanotic macule]. Czerniak błony śluzowej jest rzadki, ale bywa rozpoznawany późno, dlatego nowa lub zmieniająca się ciemna plama na wardze, dziąśle czy podniebieniu wymaga oceny lekarza (patrz niżej). O tym, jak odróżnić plamę soczewicowatą od czerniaka na skórze, piszemy w artykule Plamy soczewicowate a czerniak.

Wiele ciemnych plamek na wargach i w jamie ustnej to inna sytuacja niż pojedynczy pieg. Takie plamki mogą być objawem:

• zespołu Peutza i Jeghersa, rzadkiej choroby dziedzicznej. Plamki o średnicy 1–5 mm, od jasnobrązowych do niebieskoczarnych, pojawiają się wokół ust, na wargach, dziąsłach, w okolicy oczu, na dłoniach, stopach i palcach. Zwykle są widoczne przed 5. rokiem życia i mogą blednąć po okresie dojrzewania. Ważniejsze od plamek są polipy przewodu pokarmowego i większe ryzyko nowotworów narządów wewnętrznych, dlatego osoby z tym zespołem potrzebują stałej opieki medycznej, m.in. kontroli polipów w przewodzie pokarmowym [DermNet — Peutz-Jeghers syndrome],
• zespołu Laugiera i Hunzikera, rzadkiego i niegroźnego zaburzenia. Daje płaskie brązowe plamy na wargach i wewnątrz ust, często też podłużne brązowe pasy na paznokciach. Pojawia się zwykle u dorosłych i nie wiąże się z polipami jelit, ale trzeba go odróżnić od zespołu Peutza i Jeghersa [DermNet — Laugier-Hunziker syndrome].

Jeśli masz wiele takich plamek, zwłaszcza od dzieciństwa, albo podobne zmiany występują w rodzinie, powiedz o tym lekarzowi rodzinnemu. To on zdecyduje o dalszych badaniach.

Jak leczyć plamy soczewicowate na ustach? Typowych plam nie trzeba leczyć. Gdy przeszkadzają estetycznie, w innych placówkach stosuje się krioterapię, laser lub światło IPL, a wycięcie zostawia bliznę [DermNet — Labial melanotic macule]. Krioterapii, światła IPL ani laserów barwnikowych do usuwania płaskich plam barwnikowych nie wykonujemy. Ochrona przed słońcem nie usunie plamy, ale pomadka z filtrem chroni wargi przed dalszym uszkodzeniem słonecznym (opisujemy to niżej).

Pieprzyk nad górną wargą

Pieprzyk nad górną wargą, w kąciku ust czy na brodzie leży na skórze twarzy, a nie na samej wardze. To zwykle typowe znamię barwnikowe, często wypukłe znamię skórne. Ocenia się je i usuwa tak jak inne znamiona twarzy, o których piszemy w artykule pieprzyki na twarzy. Jeśli z takiego znamienia wyrastają włosy, przeczytaj artykuł pieprzyk z włosami.

Pieprzyk na ustach u dziecka

U dziecka pojedyncza brązowa plamka lub grudka na wardze to najczęściej zwykłe znamię, czasem znamię wrodzone, które rośnie proporcjonalnie do dziecka [DermNet — Congenital melanocytic naevi]. Warto ją obejrzeć u lekarza i dokumentować zdjęciami. Więcej o tym, kiedy kontrolować znamiona dzieci, w artykule znamiona u dzieci.

Inaczej jest, gdy plamek jest wiele. Liczne drobne plamki o średnicy 1–5 mm, brązowe lub niebieskawoczarne, na wargach, dziąsłach, wewnętrznej stronie policzków, wokół oczu i na palcach dłoni i stóp, mogą być objawem zespołu Peutza i Jeghersa. Plamki pojawiają się zwykle przed 5. rokiem życia i mogą zblednąć po okresie dojrzewania. Same są łagodne, ale zespół wiąże się z polipami przewodu pokarmowego i zwiększonym ryzykiem nowotworów, dlatego wymaga diagnostyki i stałej opieki lekarzy [DermNet — Peutz-Jeghers syndrome]. DermNet zwraca uwagę, że liczne plamki na ustach mogą też towarzyszyć innym chorobom, np. chorobie Addisona czy zespołowi Laugiera i Hunzikera [DermNet — Labial melanotic macule]. Z takimi objawami zgłoś się do pediatry.

Pieprzyk na ustach — znaczenie

W poradnikach urodowych „pieprzyk na ustach” bywa opisywany jako znak charakteru albo ozdoba. To kwestia kultury i mody, a nie medycyny: położenie pieprzyka nie mówi nic o osobowości ani o zdrowiu. Z medycznego punktu widzenia znaczenie ma tylko to, jaka to zmiana i czy się zmienia.

Kiedy pieprzyk na ustach jest niepokojący?

Zmianę na wardze lub w jamie ustnej warto pokazać lekarzowi, gdy [DermNet — Labial melanotic macule; NHS — Moles; NHS — Mouth cancer symptoms]:

• zmienia rozmiar, kształt lub kolor, ciemnieje nierównomiernie,
• jest nowa u osoby dorosłej albo wygląda inaczej niż zwykła plamka,
• krwawi, swędzi, pokrywa się strupem lub owrzodziała,
• na wardze lub w ustach pojawił się guzek,
• owrzodzenie w jamie ustnej nie goi się dłużej niż 3 tygodnie,
• w jamie ustnej jest biała lub czerwona plama,
• plamek jest wiele, zwłaszcza u dziecka.

Czerniak błony śluzowej jamy ustnej

Czerniak błon śluzowych to rzadka postać czerniaka. Stanowi około 1,1% wszystkich czerniaków, a w obrębie głowy i szyi najczęściej dotyczy jamy nosowej, zatok i jamy ustnej. Często jest rozpoznawany późno, bo rośnie w miejscach słabo widocznych i bywa pozbawiony barwnika. W jamie ustnej może dawać przebarwienie, niebolesny krwawiący guzek, owrzodzenie lub zmianę dopasowania protezy [DermNet — Mucosal melanoma]. Szczegółowo opisujemy go w artykule czerniak błon śluzowych.

Rak wargi

Najczęstszym nowotworem złośliwym wargi jest rak płaskonabłonkowy (kolczystokomórkowy), a inne nowotwory wargi należą do rzadkości [KRN — Nowotwór wargi]. Zwykle poprzedza go rogowacenie czerwieni wargowej, czyli przewlekłe uszkodzenie wargi przez słońce: granica czerwieni wargowej się zaciera, warga jest szorstka, łuszczy się i pęka. Rak wargi występuje częściej u palaczy. Podejrzenie budzi tkliwe miejsce, niegojące się owrzodzenie albo powiększający się guzek [DermNet — Actinic cheilitis]. Nie wygląda więc jak typowy pieprzyk. Więcej w artykule rak wargi dolnej.

Jak rak wargi wygląda na kolejnych etapach – od szorstkiej, pękającej czerwieni wargowej po guzek i owrzodzenie – i jakie zmiany go przypominają, pokazujemy w artykule jak wygląda rak wargi dolnej.

Opryszczka to nie pieprzyk

Pęcherzyki i strupki na wardze, które pojawiają się po mrowieniu i pieczeniu, a zaczynają się goić w ciągu około 10 dni, to zwykle opryszczka wargowa [NHS — Cold sores]. Nie ma ona nic wspólnego ze znamionami.

Pryszcz na ustach, ale nie opryszczka — co to może być?

Grudka na wardze, która nie poprzedza się mrowieniem i nie tworzy pęcherzyków, ma zwykle inną przyczynę niż opryszczka:

• drobne, lekko wypukłe, żółtawe lub białe kropki na granicy czerwieni wargowej albo po wewnętrznej stronie policzków to często plamki Fordyce'a, czyli widoczne gruczoły łojowe. Ma je około 80% dorosłych, nie są zakaźne i nie wymagają leczenia [DermNet — Fordyce spots],
• miękki, przezroczysty lub niebieskawy pęcherzyk na wewnętrznej stronie dolnej wargi, często po przygryzieniu, to zwykle torbiel śluzowa (artykuł Torbiel śluzowa na wardze),
• czerwona, łatwo krwawiąca grudka na wardze lub dziąśle bywa ziarniniakiem naczyniowym [DermNet — Pyogenic granuloma]. Inne zmiany naczyniowe opisujemy w artykule Usuwanie naczyniaków na ustach,
• szorstka, brodawkowata grudka może być kurzajką (artykuł Kurzajka na ustach).

Piekące wargi często wynikają ze stanu zapalnego czerwieni wargowej, czyli zapalenia warg. Może je wywołać m.in. uczulenie lub podrażnienie przez pomadki i inne kosmetyki do ust, leki, oparzenie słoneczne czy palenie [DermNet — Cheilitis]. Takie dolegliwości leczy się u lekarza rodzinnego lub w gabinecie zajmującym się chorobami skóry, np. w naszym siostrzanym serwisie Twoja Dermatologia. Szorstka, łuszcząca się i stale pękająca dolna warga u osoby, która dużo przebywa na słońcu, może być natomiast rogowaceniem czerwieni wargowej, opisanym wyżej przy raku wargi [DermNet — Actinic cheilitis].

Jak wyglądają pieprzyki rakowe?

Czerniak skóry we wczesnej fazie jest zwykle płaski, a gdy zaczyna rosnąć w głąb, staje się wypukły i wyczuwalny [DermNet — Melanoma]. Lekarze opisują go regułą ABCDE: A to asymetria, B nieregularny brzeg, C różne kolory, D zmiana wyraźnie inna niż pozostałe znamiona, a E ewolucja, czyli zmiana w czasie. Przy zmianach wypukłych pomocna jest reguła EFG: zmiana wyniosła, twarda i rosnąca [DermNet — Melanoma]. Czerniak może mieć kolor brązowy, czarny, niebieski, czerwony, a czasem nie ma barwnika wcale [DermNet — Melanoma].

Na wardze ocena jest trudniejsza, bo plama melanotyczna również bywa nieregularna [DermNet — Labial melanotic macule]. Dlatego zmian na ustach nie warto oceniać samodzielnie na podstawie zdjęć z internetu. Typowe obrazy czerniaka na skórze pokazujemy w artykule jak wygląda czerniak.

Jak lekarz bada pieprzyk na ustach?

Lekarz ogląda zmianę gołym okiem i w dermatoskopie, a przy zmianie na czerwieni wargowej sprawdza, czy obraz jest typowy dla plamy melanotycznej, znamienia czy zmiany naczyniowej. Typowej plamy melanotycznej nie trzeba wycinać [DermNet — Labial melanotic macule]. Zmianę nietypową lub zmieniającą się usuwa się albo pobiera z niej wycinek do badania histopatologicznego, które daje ostateczne rozpoznanie [DermNet — Labial melanotic macule]. Jak czytać jego wynik, wyjaśniamy w artykule biopsja znamienia — wynik histopatologiczny.

Czerwień wargową i skórę wokół ust obejrzymy podczas wideodermatoskopii, w trakcie której lekarz bada całą skórę i zapisuje obraz zmian do porównania. Zmiany na czerwieni wargowej i błonie śluzowej wewnątrz ust lekarz ocenia wstępnie, ale ich dalsza diagnostyka i leczenie mogą należeć do stomatologa, chirurga szczękowo-twarzowego lub laryngologa, do których może Cię skierować.

Czy pieprzyk na ustach sam zniknie?

Zwykle nie. Plama melanotyczna wargi po pojawieniu się na ogół nie zmienia się latami [DermNet — Labial melanotic macule]. Część znamion barwnikowych z wiekiem blednie lub znika, co jest naturalne [NHS — Moles; DermNet — Melanocytic naevus]. Plamki w zespole Peutza i Jeghersa mogą zblednąć po okresie dojrzewania [DermNet — Peutz-Jeghers syndrome].

Zanikanie zmiany nie zawsze jest jednak dobrą wiadomością. Czerniak może mieć obszary cofania się, w kolorze skóry albo białe i bliznowate [DermNet — Melanoma]. Zmiana, która blednie nierównomiernie lub tylko w części, wymaga oceny lekarza.

Usuwanie pieprzyka z ust

Pieprzyka na ustach nie trzeba usuwać, jeśli lekarz uzna go za łagodny. Usuwa się go, gdy budzi wątpliwości, jest stale przygryzany lub drażniony albo przeszkadza estetycznie.

Metodę zawsze dobiera lekarz. Czerwień wargowa i kąt ust to miejsca wymagające: granica skóry i czerwieni wargowej musi zostać dokładnie odtworzona, bo nawet niewielkie przesunięcie jest widoczne. Zmianę, która budzi jakiekolwiek wątpliwości, usuwa się chirurgicznie i wysyła do badania histopatologicznego. Zmianę ocenioną jako łagodną, np. na skórze nad wargą, w większości naszych ośrodków możemy usunąć laserem CO2. Po laserze nie zostaje jednak materiał do badania histopatologicznego. Więcej na stronach chirurgiczne usuwanie znamion i laserowe usuwanie znamion.

Typową plamę melanotyczną, która przeszkadza estetycznie, usuwa się w innych placówkach krioterapią, laserem lub światłem IPL, a wycięcie zostawia bliznę [DermNet — Labial melanotic macule]. Żylak wargi usuwa się m.in. laserem naczyniowym, krioterapią lub elektrokoagulacją [DermNet — Venous lake]. Krioterapii, elektrokoagulacji, laserów naczyniowych i barwnikowych ani IPL nie wykonujemy. Lekarz powie, czy w Twoim przypadku sensowne jest usunięcie laserem CO2 lub chirurgicznie, czy lepiej zostawić zmianę w obserwacji. Zmian na czerwieni wargowej i błonie śluzowej wewnątrz ust nie obiecujemy usunąć na miejscu: lekarz ocenia je i w razie potrzeby kieruje do stomatologa, chirurga szczękowo-twarzowego lub laryngologa.

Usta i skóra wokół nich należą do twarzy, więc w naszym cenniku obowiązują stawki dla lokalizacji szczególnej: w większości naszych ośrodków laserowe usunięcie zmiany kosztuje 460 zł, a chirurgiczne 680 zł, do czego dochodzi badanie histopatologiczne za 150 zł. W cenie zabiegu chirurgicznego jest konsultacja w dniu zabiegu i bezpłatna wizyta kontrolna ze zdjęciem szwów. To ceny orientacyjne, dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem. Aktualne ceny znajdziesz w cenniku.

Nie próbuj usuwać ani wypalać zmiany na wardze samodzielnie. Warga dobrze się ukrwia, łatwo krwawi i łatwo zostawić na niej widoczną bliznę, a domowe preparaty mogą opóźnić rozpoznanie czerniaka.

Ochrona ust przed słońcem

Warga dolna jest szczególnie narażona na słońce, bo jej nabłonek jest cieńszy i ma mniej barwnika niż skóra [DermNet — Actinic cheilitis]. AAD przypomina, że rak skóry może rozwinąć się także na wargach, i zaleca pomadkę lub szminkę z filtrem SPF 30 lub wyższym [AAD — Sunscreen FAQs]. Przy rogowaceniu czerwieni wargowej najważniejsze są całoroczna ochrona przed słońcem i rzucenie palenia [DermNet — Actinic cheilitis].

Najczęstsze pytania

Czy może być pieprzyk na ustach?

Tak. Na czerwieni wargowej i wewnątrz ust mogą pojawić się znamiona barwnikowe, choć częściej ciemna plamka na wardze to plama melanotyczna, czyli rodzaj piega wargi. W dużej serii zbadanych zmian barwnikowych ust czerwień wargowa była najczęstszą lokalizacją. Większość takich zmian jest łagodna, ale ocenić je powinien lekarz.

Jak wyglądają pieprzyki rakowe?

Czerniak często jest asymetryczny, ma nieregularny lub zatarty brzeg, kilka kolorów i z czasem się zmienia. Na początku bywa płaski, a gdy rośnie w głąb, robi się wypukły i twardy. Czerniak błony śluzowej jamy ustnej jest rzadki, często późno rozpoznawany i nierzadko pozbawiony barwnika. Rak wargi częściej wygląda jak niegojąca się ranka lub twardy guzek niż jak pieprzyk.

Kiedy pieprzyk jest niepokojący?

Gdy się zmienia: rośnie, ciemnieje nierównomiernie, zmienia kształt, krwawi, swędzi lub pokrywa się strupem. Na ustach niepokoi też zmiana nowa u osoby dorosłej, owrzodzenie, które nie goi się ponad 3 tygodnie, guzek na wardze oraz biała lub czerwona plama w jamie ustnej. U dziecka uwagi wymaga wiele ciemnych plamek wokół i wewnątrz ust.

Czy pieprzyk sam zniknie?

Raczej nie warto na to liczyć. Plama melanotyczna wargi zwykle nie zmienia się latami. Część znamion z wiekiem blednie, a plamki w zespole Peutza i Jeghersa mogą zblednąć po okresie dojrzewania. Zmiana, która znika nierównomiernie, z białą obwódką lub szarymi obszarami, także wymaga oceny lekarza.

Czarny pieprzyk na wardze — co robić?

Najpierw sprawdź, czy zmiana blednie po uciśnięciu, np. szklaną płytką. Ciemnoniebieska grudka, która znika pod uciskiem, to zwykle żylak wargi, łagodny. Czarna, płaska plamka to najczęściej plama melanotyczna lub znamię. Każdą ciemną zmianę na wardze, która jest nowa lub się zmienia, warto pokazać lekarzowi, który obejrzy ją w dermatoskopie.

Pieprzyk na wardze u dziecka — czy to groźne?

Pojedyncza brązowa plamka lub znamię na wardze dziecka to najczęściej zmiana łagodna, np. znamię wrodzone. Uwagi wymaga sytuacja, gdy u małego dziecka pojawia się wiele drobnych, ciemnych plamek na wargach, dziąsłach, wokół oczu, na palcach dłoni i stóp. Może to być objaw zespołu Peutza i Jeghersa, którym zajmuje się pediatra.

Czy plama soczewicowata na ustach to czerniak?

Zwykle nie. Pojedyncza, płaska, równomiernie zabarwiona plamka na wardze, która się nie zmienia, to najczęściej łagodna plama melanotyczna, nazywana też plamą soczewicowatą wargi. Ocenę lekarza i czasem biopsję wymaga plamka nowa, rosnąca, nieregularna, wielobarwna albo taka, która zmienia się z miesiąca na miesiąc, bo czerniak błony śluzowej, choć rzadki, bywa rozpoznawany późno.

Co oznaczają ciemne plamy na ustach?

Pojedyncza ciemna plamka na wardze to najczęściej łagodna plama melanotyczna, znamię albo ciemnoniebieski żylak wargi. Liczne drobne plamki na wargach, dziąsłach i wokół ust mogą być objawem rzadkich zespołów, np. zespołu Peutza i Jeghersa, który wymaga stałej opieki medycznej. Nowa lub zmieniająca się ciemna plama w ustach wymaga oceny lekarza.

Czy piegi na ustach są groźne?

Zwykle nie. To, co pacjenci nazywają piegiem na ustach, jest najczęściej łagodną plamą melanotyczną wargi. Warto ją obserwować i chronić wargi przed słońcem pomadką z filtrem. Do lekarza idź, gdy plamka szybko rośnie, zmienia kształt lub kolor, krwawi albo gdy plamek nagle przybywa.

Podsumowanie

Pieprzyk na ustach to najczęściej łagodna plama melanotyczna wargi albo znamię barwnikowe, a ciemnoniebieska grudka na dolnej wardze u starszej osoby to zwykle żylak wargi. Wewnątrz ust ciemna plamka obok plomby bywa tatuażem amalgamatowym. Czerniak wargi i jamy ustnej jest rzadki, ale bywa rozpoznawany późno, dlatego każdą zmianę nową, rosnącą, nieregularną, krwawiącą lub owrzodziałą warto pokazać lekarzowi. Owrzodzenie w ustach, które nie goi się ponad 3 tygodnie, wymaga wizyty u lekarza lub stomatologa. U dziecka liczne plamki na ustach i dziąsłach to sygnał do wizyty u pediatry. Zmiany na wardze lekarz ocenia w dermatoskopie, wątpliwe usuwa chirurgicznie z badaniem histopatologicznym, a zmiany błony śluzowej wewnątrz ust może skierować do stomatologa lub chirurga szczękowo-twarzowego.

Zobacz również

• Pieprzyki na twarzy — kiedy do lekarza i jak usunąć
• Czerniak błon śluzowych
• Rak wargi dolnej — rokowania
• Pieprzyk z włosami
• Pieprzyki na piersiach
• Pieprzyk w miejscu intymnym