Kurzajka na ustach i na wardze — jak wygląda, z czym ją pomylić i jak bezpiecznie ją usunąć

Kurzajka na ustach to zmiana, która budzi więcej emocji niż kurzajka na dłoni. Jest dobrze widoczna, przeszkadza przy jedzeniu i goleniu, a hasło „wirus HPV w jamie ustnej” brzmi groźnie. W większości przypadków to zwykła brodawka wirusowa, często przeniesiona z palców. Okolica ust jest jednak wyjątkowa z dwóch powodów. Po pierwsze, podobnie mogą wyglądać zupełnie inne zmiany, w tym opryszczka, mięczak zakaźny, torbiel śluzowa, a u dorosłych także rak wargi. Po drugie, na wargach nie stosuje się domowych sposobów, które działają na dłoniach i stopach.

Wyjaśniamy, jak wygląda kurzajka na wardze i wokół ust, czym różni się od brodawczaka i kłykciny w jamie ustnej, kiedy zmiana na wardze wymaga pilnej oceny i kto może ją bezpiecznie usunąć. O kurzajkach w innych miejscach twarzy piszemy w artykule kurzajka na twarzy.

Kurzajka na ustach w skrócie

• Tak, kurzajka może być na ustach: na czerwieni wargowej, na skórze wokół ust, rzadziej na wewnętrznej stronie warg [Betz 2019]. Wokół ust często pojawiają się brodawki nitkowate [AAD: Warts symptoms].
• Najczęstsza droga zakażenia to przeniesienie wirusa z kurzajek na palcach, np. przy obgryzaniu paznokci lub ssaniu palca [Betz 2019; NHS: Warts and verrucas].
• W jamie ustnej wirus HPV daje też brodawczaki i rzadziej kłykciny. Brodawczak jest łagodny i nie przechodzi w raka związanego z HPV [Betz 2019].
• Opryszczka to nie HPV. Wywołuje ją wirus opryszczki, a zmiany to bolesne pęcherzyki, które goją się w ciągu około 10 dni [NHS: Cold sores].
• Nie lecz kurzajki na ustach na własną rękę. Preparatów na kurzajki nie stosuje się na twarzy, a przy kurzajce na twarzy zalecana jest wizyta u lekarza [NHS: Warts and verrucas].
• Pilnej oceny wymaga guzek na wardze u dorosłego, który rośnie, krwawi, owrzodział albo nie goi się dłużej niż 3 tygodnie [NHS: Mouth cancer; NICE NG12].

Czy kurzajka może być na ustach?

Tak. Kurzajki wywołuje wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), który wnika do naskórka przez drobne uszkodzenia. Może zakażać zarówno skórę, jak i błony śluzowe, choć typy HPV w obu tych miejscach są w dużej mierze różne [DermNet: Viral warts]. Kurzajka pospolita jest główną postacią zakażenia HPV skóry, ale w jamie ustnej zdarza się stosunkowo rzadko. Jeśli już się pojawia, to najczęściej na czerwieni wargowej, błonie śluzowej warg i przedniej części języka [Betz 2019].

Na usta wirus trafia najczęściej z kurzajek na palcach. U dzieci sprzyja temu obgryzanie paznokci, skórek i samych kurzajek oraz ssanie kciuka [Betz 2019]. Dlatego NHS radzi, by nie obgryzać paznokci i nie ssać palców, na których są kurzajki [NHS: Warts and verrucas]. Do zakażenia może też dojść przez bliski kontakt z inną osobą [NHS: Warts and verrucas].

Od kontaktu z wirusem do pojawienia się widocznej kurzajki mogą minąć miesiące, według DermNet nawet rok [DermNet: Viral warts; NHS: Warts and verrucas]. Zwykle nie da się więc ustalić, kiedy i od kogo doszło do zakażenia.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Jak wygląda kurzajka na wardze i wokół ust?

• Kurzajka pospolita na wardze to zwykle pojedyncza, dobrze odgraniczona grudka o średnicy poniżej 1 cm, biała lub różowa, osadzona szeroką podstawą, o szorstkiej, brodawkowatej powierzchni [Betz 2019]. Na skórze ma twardą, zrogowaciałą powierzchnię, czasem z drobnymi czarnymi punkcikami, czyli zakrzepłymi naczynkami [DermNet: Viral warts].
• Brodawka nitkowata wygląda jak cienkie, wydłużone wypustki lub „nitki” wystające ze skóry. Nie tworzy skupisk, rośnie szybko i często pojawia się wokół ust, nosa i oczu [AAD: Warts symptoms].
• Brodawki płaskie to drobne, gładkie, płaskie grudki w kolorze skóry, różowe lub brązowawe, zwykle w skupiskach, często na twarzy [AAD: Warts symptoms]. W okolicy zarostu rozsiewa je golenie [DermNet: Viral warts].

Kurzajka na ustach zwykle nie boli. Może przeszkadzać, gdy jest w miejscu, które przygryzasz albo zahaczasz przy goleniu.

Brodawki wirusowe na ustach i w jamie ustnej — co jeszcze wywołuje HPV

Wirus HPV ma ponad 200 typów. Typy wywołujące kurzajki na skórze różnią się od typów, które zakażają błony śluzowe [Betz 2019]. W jamie ustnej HPV wywołuje cztery łagodne zmiany: kurzajkę pospolitą, brodawczaka płaskonabłonkowego, kłykcinę kończystą i ogniskowy rozrost nabłonka [Betz 2019].

Brodawczak płaskonabłonkowy

To najczęstsza łagodna zmiana nabłonkowa jamy ustnej, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Ma postać pojedynczej, zwykle uszypułowanej grudki z „palczastymi” wypustkami lub o kalafiorowatej powierzchni, białej, różowej lub czerwonawej. Rzadko przekracza 5 mm. Najczęściej pojawia się na podniebieniu i języku, ale może też na wewnętrznej stronie warg [Betz 2019].

Wywołują go typy HPV niskiego ryzyka (6 i 11), które nie mają właściwości rakotwórczych. Autorka przeglądu podkreśla, że brodawczak jamy ustnej nie przekształca się w raka związanego z HPV [Betz 2019]. Mimo to zmianę trzeba pokazać, bo podobnie mogą wyglądać rzadkie odmiany raka. Zmianami wewnątrz jamy ustnej zajmuje się dentysta, chirurg stomatologiczny lub laryngolog.

Kłykciny w jamie ustnej

Kłykciny kończyste to brodawki wywoływane przez typy HPV, które najczęściej dają zmiany w okolicy narządów płciowych i odbytu [DermNet: Anogenital warts]. W jamie ustnej są rzadkie. Częściej niż brodawczak występują mnogo, mogą się zlewać w większe zmiany, a ich powierzchnia przypomina kalafior. Najczęściej dotyczą języka i wargi górnej, głównie u dorosłych w wieku 20–40 lat [Betz 2019].

Kłykciny w jamie ustnej mogą być przeniesione drogą kontaktów seksualnych, w tym oralnych, ale możliwe są też inne drogi zakażenia [Betz 2019]. To temat, o którym warto porozmawiać z lekarzem bez skrępowania. Przy podejrzeniu kłykcin lekarz może zaproponować badanie w kierunku innych zakażeń przenoszonych drogą płciową i obejrzenie okolic narządów płciowych, a w razie potrzeby skierować do poradni chorób przenoszonych drogą płciową lub ginekologa. Osobę, z którą masz kontakty seksualne, warto poinformować, by także mogła się zbadać.

Ogniskowy rozrost nabłonka (choroba Hecka)

To rzadka choroba, głównie dzieci i młodych dorosłych, w której na błonie śluzowej warg, policzków i języka pojawia się wiele płaskich, gładkich grudek w kolorze błony śluzowej, czasem zlewających się ze sobą [Betz 2019; DermNet: Focal epithelial hyperplasia]. Zmiany często cofają się same, średnio po około 18 miesiącach [Betz 2019].

Objawy HPV na ustach — co warto wiedzieć

Kontakt z HPV w jamie ustnej jest częsty, a zmiany widoczne gołym okiem rzadkie. Według przeglądu Betz wirusa HPV w okolicy jamy ustnej ma około 7,7% zdrowych osób, większość zakażeń nie daje objawów i mija w ciągu 1–2 lat (mediana 6 miesięcy), a zmiany w jamie ustnej powstają według tego przeglądu u około 3% osób [Betz 2019].

Dlaczego więc HPV w jamie ustnej kojarzy się z rakiem? Bo niektóre typy wysokiego ryzyka, przede wszystkim HPV 16, wiążą się z rakiem części ustnej gardła, czyli migdałków i nasady języka. WHO wymienia raka jamy ustnej i gardła wśród nowotworów związanych z przetrwałym zakażeniem typami wysokiego ryzyka [WHO: HPV and cancer]. Ponad 70% raków płaskonabłonkowych części ustnej gardła wiąże się z HPV wysokiego ryzyka, ale w przypadku raka samej jamy ustnej jest to mniej niż 6% [Betz 2019].

Najważniejsze wnioski dla osoby z kurzajką na wardze:

• kurzajka, brodawczak i kłykcina to zmiany łagodne, wywoływane głównie przez typy niskiego ryzyka [Betz 2019],
• zmiana na wardze nie jest „rakiem z HPV”, ale wymaga oceny, bo różne zmiany wyglądają podobnie,
• o rozpoznaniu decyduje badanie, a gdy obraz jest niejasny, badanie histopatologiczne usuniętej zmiany [Betz 2019]. Wymaz z wynikiem „HPV dodatni” nie mówi, czym jest konkretna grudka.

Z czym można pomylić kurzajkę na wardze?

Opryszczka

Opryszczkę wywołuje wirus opryszczki pospolitej (najczęściej typu 1), a nie HPV [DermNet: Herpes simplex]. Zaczyna się mrowieniem, swędzeniem lub pieczeniem, a w ciągu 48 godzin pojawiają się bolesne pęcherzyki. Pękają, pokrywają się strupem i zwykle goją w ciągu 10 dni. Opryszczka zaraża od pierwszego mrowienia do całkowitego wygojenia [NHS: Cold sores]. Kurzajka nie ma pęcherzyków, nie boli i nie znika po tygodniu.

Mięczak zakaźny

To również wirusowa choroba skóry, głównie dzieci poniżej 10. roku życia. Daje małe, okrągłe, perłowe grudki o średnicy 1–6 mm z dołeczkiem pośrodku, zwykle w skupiskach. Może pojawić się na wargach, a rzadko w jamie ustnej [DermNet: Molluscum contagiosum]. Więcej w artykule mięczak zakaźny.

Torbiel śluzowa

Miękki, przezroczysty lub niebieskawy pęcherzyk na wewnętrznej stronie wargi dolnej to częściej torbiel śluzowa niż kurzajka. Opisujemy ją w artykule torbiel śluzowa na wardze.

Ziarniniak naczyniowy, naczyniak i pieprzyk

Czerwona, szybko rosnąca grudka na wardze lub dziąśle, która łatwo krwawi, może być ziarniniakiem naczyniowym [DermNet: Pyogenic granuloma]. Ciemnoniebieska, miękka grudka bywa naczyniakiem, a płaska, brązowa plamka znamieniem. Piszemy o nich w artykułach usuwanie naczyniaków na ustach i pieprzyk na ustach.

Rogowacenie słoneczne wargi i rak wargi

U dorosłych, zwłaszcza palaczy i osób dużo przebywających na słońcu, najważniejszą zmianą do odróżnienia jest słoneczne zapalenie czerwieni wargowej i rak wargi. Słoneczne zapalenie w 90% przypadków dotyczy wargi dolnej i daje suchość, łuszczenie, pęknięcia, ogniska owrzodzeń i strupy. Na jego podłożu może rozwinąć się rak kolczystokomórkowy. Na raka wskazuje tkliwe miejsce, owrzodzenie, które się nie goi, albo powiększający się guzek [DermNet: Actinic cheilitis]. W jamie ustnej brodawkowaty wygląd mogą mieć też rzadkie odmiany raka, które łatwo pomylić z łagodnymi brodawczakami [Betz 2019]. Jak wygląda rak wargi, pokazujemy w artykule rak wargi dolnej — zdjęcia.

Jak wygląda początek raka jamy ustnej?

Rak jamy ustnej może dotyczyć dziąseł, języka, wewnętrznej strony policzków i warg. Według NHS jego objawy to m.in. [NHS: Mouth cancer]:

• owrzodzenie w jamie ustnej, które utrzymuje się dłużej niż 3 tygodnie,
• czerwona lub biała plama w jamie ustnej,
• guzek w jamie ustnej lub na wardze,
• ból w jamie ustnej, który nie mija,
• trudności w połykaniu, mówieniu, chrypka,
• guzek na szyi, niezamierzona utrata masy ciała.

Brytyjskie wytyczne NICE zalecają rozważyć pilną ocenę przez dentystę u osoby z guzkiem na wardze lub w jamie ustnej, a owrzodzenie w jamie ustnej trwające ponad 3 tygodnie uznają za wskazanie do rozważenia skierowania w trybie podejrzenia nowotworu [NICE NG12]. Nie znaczy to, że każda grudka na wardze jest groźna. Znaczy, że guzek u dorosłego, który rośnie, krwawi albo się nie goi, nie powinien być leczony „na kurzajkę” w domu.

Kurzajka na wardze u dziecka

Kurzajki są najczęstsze u dzieci i nastolatków [Betz 2019]. W holenderskim badaniu dzieci w wieku 4–12 lat co trzecie miało kurzajki na dłoniach lub stopach, a połowa pozbyła się ich samoistnie w ciągu roku [Bruggink i wsp. 2013]. U dziecka kurzajka na wardze to zwykle skutek przeniesienia wirusa z palców, przy obgryzaniu paznokci lub ssaniu kciuka [Betz 2019].

Co możesz zrobić jako rodzic:

• upewnij się, że to kurzajka. U małych dzieci perłowe grudki z dołeczkiem to częściej mięczak zakaźny, a pęcherzyki to opryszczka [DermNet: Molluscum contagiosum; NHS: Cold sores],
• przerwij drogę przenoszenia: wylecz albo zabezpiecz kurzajki na palcach, oduczaj obgryzania, nie pozwalaj skubać zmiany [NHS: Warts and verrucas],
• nie smaruj warg preparatami na kurzajki, kwasami ani sokiem z glistnika,
• obserwuj. Jeśli kurzajka nie przeszkadza, można poczekać, bo często znika sama. Jeśli rośnie, krwawi, przeszkadza w jedzeniu albo pojawia się ich więcej, pokaż dziecko lekarzowi.

Jak usunąć kurzajkę na ustach u nastolatka?

Kurzajki szczególnie często dotyczą nastolatków [Betz 2019], a kurzajka na wardze u 15-latka bywa dużym problemem, bo jest dobrze widoczna. Zasady są takie same jak u dorosłych:

1. Nie usuwaj jej domowymi sposobami. Apteczne płyny, plastry i preparaty do wymrażania na kurzajki nie są przeznaczone do stosowania na twarzy [NHS: Warts and verrucas].
2. Pokaż zmianę lekarzowi. Przy kurzajce na twarzy NHS zaleca wizytę u lekarza [NHS: Warts and verrucas]. Lekarz potwierdzi, że to kurzajka, i oceni, czy leży na skórze, na czerwieni wargowej czy na błonie śluzowej.
3. Wybierz metodę z lekarzem. Na skórze wokół ust w grę wchodzi laser lub wycięcie, a na błonie śluzowej zwykle zabieg wykonuje dentysta, chirurg stomatologiczny lub laryngolog.
4. Zatrzymaj źródło. Jeśli nastolatek ma też kurzajki na palcach, trzeba je leczyć, inaczej wirus może wrócić na usta.

Czego nie robić z kurzajką na ustach

• Nie stosuj kwasu salicylowego ani innych preparatów z apteki na kurzajki. NHS wprost zaznacza, że nie należy ich używać na twarzy [NHS: Warts and verrucas]. Skuteczność kwasu salicylowego badano głównie na dłoniach i stopach [Kwok i wsp. 2012].
• Nie smaruj warg sokiem z glistnika (jaskółczego ziela). Komitet ds. Roślinnych Produktów Leczniczych Europejskiej Agencji Leków (HMPC) uznał w 2011 roku, że brakuje dowodów skuteczności glistnika jako jedynego składnika leku, a zastosowanie na skórę nie jest wystarczająco udokumentowane [EMA: Chelidonium majus]. Delikatna skóra warg i błony śluzowe łatwo się podrażniają, a sok łatwo przenieść z warg do ust. Więcej w artykule jaskółcze ziele na kurzajki.
• Nie wymrażaj kurzajki domowymi sprayami. O tym, dlaczego wymrażanie wymaga ostrożności, piszemy w artykule zamrażanie kurzajek.
• Nie przygryzaj, nie skub, nie drap i nie wycinaj kurzajki. Rozsiewasz wirusa na sąsiednią skórę [NHS: Warts and verrucas].
• Nie lecz „na kurzajkę” zmiany, której nie zbadał lekarz, zwłaszcza u osoby dorosłej, palącej lub z długą historią opalania.

Jak lekarz usuwa kurzajkę z wargi?

Metodę dobiera się do miejsca, wielkości i liczby zmian. W przeglądzie dotyczącym brodawek w jamie ustnej podstawową metodą jest wycięcie zmiany. Pozwala ono zbadać tkankę, a nawroty po nim są rzadkie [Betz 2019]. Stosuje się też laser CO2, elektrochirurgię i wymrażanie, ale metody niszczące zmianę utrudniają jej późniejszą ocenę pod mikroskopem [Betz 2019].

Na skórze AAD wymienia laser jako metodę, którą można stosować przy wszystkich rodzajach brodawek, zwłaszcza opornych na inne leczenie. Po zabiegu przez jakiś czas może utrzymywać się przebarwienie, obrzęk i dyskomfort [AAD: Warts treatment]. W przeglądzie 35 badań dotyczących brodawek poza okolicą narządów płciowych skuteczność lasera CO2 była bardzo różna, od 50% do 100% [Nguyen i wsp. 2016]. Żadna metoda nie zabija wirusa w całym organizmie, więc kurzajka może wrócić [DermNet: Viral warts].

Kurzajka na ustach — co możemy zrobić w Twoich Znamionach?

• Kurzajka na skórze wokół ust: lekarz najpierw ogląda zmianę, także w dermatoskopie, i potwierdza, że to kurzajka. W większości naszych ośrodków usuwamy takie kurzajki laserem CO2. Pierwsza kurzajka kosztuje 460 zł, każda kolejna usuwana na tej samej wizycie 100 zł. Skóra wokół ust to szczególna lokalizacja, dlatego lekarz bierze pod uwagę, jak goi się tu skóra i gdzie przebiega granica czerwieni wargowej.
• Zmiana na skórze wokół ust, która budzi wątpliwości: lekarz może ją wyciąć chirurgicznie i oddać do badania histopatologicznego. Zabieg w szczególnej lokalizacji kosztuje 680 zł, a badanie histopatologiczne 150 zł.
• Zmiana na czerwieni wargowej albo na błonie śluzowej wewnątrz ust: lekarz ocenia ją i w razie potrzeby kieruje do dentysty, chirurga stomatologicznego lub laryngologa. Nie obiecujemy usunięcia takich zmian w naszych ośrodkach.

Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem. Zabiegi wykonujemy u pacjentów od 6. roku życia. Przebieg zabiegu laserowego i gojenie opisujemy w artykule usuwanie kurzajek laserem — przebieg i ceny.

Brodawka na ustach — leczenie: co działa, a co nie

„Brodawka na ustach” to potoczna nazwa, pod którą kryją się różne zmiany: kurzajka na skórze lub na wardze, brodawczak albo kłykcina w jamie ustnej, a czasem coś, co tylko przypomina brodawkę. Dlatego leczenie zaczyna się od rozpoznania, a nie od apteki.

Czym smarować brodawkę na ustach?

Na wargi i skórę wokół ust nie nakłada się aptecznych płynów, żeli ani plastrów na kurzajki – NHS wprost odradza stosowanie ich na twarzy [NHS: Warts and verrucas]. Kwas salicylowy rzeczywiście zwiększa szansę na zniknięcie kurzajek w porównaniu z placebo, ale dowody dotyczą kurzajek na dłoniach i stopach, a nie warg [Kwok i wsp. 2012]. Na błonę śluzową wewnątrz ust takich preparatów nie stosuje się wcale. O tym, czym leczy się kurzajki na rękach i stopach, piszemy w artykule brodawki wirusowe.

Po jakim czasie znika brodawka na wardze lub brodawczak?

Kurzajki skóry często znikają same: w badaniu dzieci szkolnych połowa pozbyła się ich w ciągu roku [Bruggink i wsp. 2013]. Samo zakażenie HPV układ odpornościowy usuwa zwykle w ciągu roku lub dwóch [WHO: HPV and cancer].

Inaczej jest z brodawczakiem w jamie ustnej. Podstawową metodą leczenia jest jego wycięcie, które pozwala jednocześnie zbadać tkankę pod mikroskopem [Betz 2019]. Na zniknięcie brodawczaka nie warto więc czekać latami – zmianę wewnątrz ust powinien obejrzeć dentysta lub laryngolog.

Czy da się pozbyć HPV naturalnie?

Nie ma leku ani domowego sposobu, który usuwa wirusa HPV z organizmu [WHO: HPV and cancer]. Robi to układ odpornościowy – u większości osób w ciągu roku lub dwóch, bez żadnych następstw [WHO: HPV and cancer]. Nie ma wiarygodnych dowodów, że usuwają go zioła lub suplementy, a w przypadku glistnika europejski komitet HMPC uznał zastosowanie na skórę za niewystarczająco udokumentowane [EMA: Chelidonium majus]; delikatna skóra warg i błony śluzowe łatwo się podrażniają. Realnie możesz zrobić trzy rzeczy: nie przenosić wirusa z palców na usta, nie skubać zmiany i zaszczepić się przeciw HPV. Szczepienie chroni przed zakażeniem kolejnymi typami wirusa, ale nie leczy zmian, które już są [WHO: HPV and cancer].

Leczenie brodawki na ustach w gabinecie

O metodzie decyduje miejsce zmiany. Kurzajkę na skórze wokół ust lekarz może usunąć po obejrzeniu jej w dermatoskopie – w większości naszych ośrodków laserem CO2. Skóra wokół ust to w cenniku szczególna lokalizacja, a dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem. Zmianę na czerwieni wargowej albo na błonie śluzowej lekarz najpierw ocenia i w razie potrzeby kieruje do dentysty, chirurga stomatologicznego lub laryngologa. Każdą zmianę na wardze u dorosłego, która rośnie, krwawi albo się nie goi, trzeba ocenić przed jakimkolwiek leczeniem [NHS: Mouth cancer]. Jak wygląda niegojąca się ranka na wardze, opisujemy w artykule niegojąca się rana na ustach.

Czy kurzajka na ustach jest zaraźliwa? Jak nie przenosić wirusa

Kurzajki przenoszą się przez bliski kontakt ze skórą i przez przedmioty. Łatwiej o to, gdy skóra jest wilgotna lub uszkodzona [NHS: Warts and verrucas]. NHS radzi m.in. [NHS: Warts and verrucas]:

• myć ręce po dotknięciu kurzajki,
• nie używać wspólnych ręczników i myjek,
• uważać, by nie zaciąć kurzajki przy goleniu,
• nie drapać i nie skubać kurzajki,
• nie obgryzać paznokci i nie ssać palców, na których są kurzajki.

Szczepienie przeciw HPV chroni przed zakażeniem typami, które wywołują m.in. kłykciny i nowotwory związane z HPV, ale nie leczy już istniejących zmian [WHO: HPV and cancer]. W Polsce w ramach powszechnego programu bezpłatnie szczepi się dzieci od ukończenia 9. do ukończenia 14. roku życia, w dwóch dawkach [Ministerstwo Zdrowia: Szczepienia przeciw HPV]. Szczepionki nie obejmują typów HPV wywołujących zwykłe kurzajki skóry [Betz 2019].

Najczęściej zadawane pytania

Czy kurzajka może być na ustach?

Tak. Kurzajka pospolita może pojawić się na czerwieni wargowej, na skórze wokół ust, a rzadziej na wewnętrznej stronie warg. Wokół ust częste są też brodawki nitkowate, czyli cienkie, wydłużone wypustki. Wirus często trafia na usta z kurzajek na palcach, przy obgryzaniu paznokci albo ssaniu palców.

Jakie są objawy HPV na ustach?

Większość zakażeń HPV w jamie ustnej nie daje żadnych objawów i mija samoistnie, zwykle w ciągu 1–2 lat. Jeśli zakażenie wywoła zmianę, jest to zwykle niebolesna grudka o brodawkowatej, kalafiorowatej lub „palczastej” powierzchni, biała lub różowa: kurzajka, brodawczak albo kłykcina. Takiej zmiany nie da się rozpoznać ze zdjęcia. Na wardze ocenia ją lekarz, a w jamie ustnej dentysta lub laryngolog.

Czy opryszczka na ustach oznacza HPV?

Nie. Opryszczkę wywołuje inny wirus, wirus opryszczki pospolitej (HSV), a nie wirus brodawczaka ludzkiego (HPV). Opryszczka zaczyna się mrowieniem lub pieczeniem, po czym pojawiają się bolesne pęcherzyki, które pękają, pokrywają się strupem i goją w ciągu około 10 dni. Kurzajka nie ma pęcherzyków, nie boli i utrzymuje się miesiącami.

Jak wygląda początek raka jamy ustnej?

Najczęściej jako owrzodzenie, które nie goi się dłużej niż 3 tygodnie, biała lub czerwona plama w jamie ustnej albo guzek w jamie ustnej lub na wardze. Rak wargi zwykle rozwija się na wardze dolnej, często na podłożu przewlekłego uszkodzenia słonecznego: suchej, łuszczącej się czerwieni wargowej z zatartą granicą ze skórą. Każdą taką zmianę trzeba szybko pokazać lekarzowi lub dentyście.

Czy kurzajka na ustach jest zaraźliwa?

Tak, choć w niewielkim stopniu. Wirus przenosi się przez bliski kontakt i na sąsiednią skórę, gdy kurzajkę się drapie lub skubie. Nie dotykaj jej, nie obgryzaj skórek przy kurzajkach na palcach, nie używaj wspólnych ręczników i myj ręce po dotknięciu zmiany.

Jak usunąć kurzajkę na ustach?

Nie samodzielnie. Na wargi i twarz nie stosuje się aptecznych płynów i plastrów na kurzajki ani soku z glistnika. Kurzajkę na skórze wokół ust najpierw ocenia lekarz, a potem może ją usunąć – w większości naszych ośrodków laserem CO2 albo chirurgicznie z badaniem histopatologicznym. Zmianę na czerwieni wargowej albo na błonie śluzowej wewnątrz ust lekarz ocenia i w razie potrzeby kieruje do dentysty, chirurga stomatologicznego lub laryngologa.

Kurzajka na wardze u dziecka — co robić?

Najpierw upewnić się, że to kurzajka. U małych dzieci podobnie wyglądają mięczak zakaźny i opryszczka. Kurzajki u dzieci często znikają same: w badaniu dzieci szkolnych połowa pozbyła się ich w ciągu roku. Ważne, by dziecko nie przenosiło wirusa z palców na usta. Jeśli zmiana przeszkadza, rośnie albo krwawi, pokaż ją lekarzowi.

Czym smarować brodawkę na ustach?

Niczym z apteki przeznaczonym na kurzajki. Płynów, żeli i plastrów na kurzajki nie stosuje się na twarzy i wargach [NHS: Warts and verrucas], a kwas salicylowy badano głównie na dłoniach i stopach [Kwok i wsp. 2012]. Brodawkę na ustach najpierw powinien obejrzeć lekarz, a zmianę wewnątrz ust – dentysta lub laryngolog.

Po jakim czasie znika brodawka na wardze?

Kurzajki skóry często znikają same: u dzieci szkolnych połowa w ciągu roku [Bruggink i wsp. 2013]. Zakażenie HPV organizm usuwa zwykle w ciągu roku lub dwóch [WHO: HPV and cancer]. Brodawczaka w jamie ustnej zwykle się jednak wycina, bo to pozwala też zbadać tkankę [Betz 2019], dlatego nie warto czekać na jego zniknięcie latami.

Czy da się pozbyć HPV naturalnie?

Nie ma leku ani domowego sposobu, który usuwa wirusa HPV. U większości osób robi to układ odpornościowy w ciągu roku lub dwóch [WHO: HPV and cancer]. Pomaga nieprzenoszenie wirusa z palców na usta i nieskubanie zmian, a szczepienie chroni przed kolejnymi typami wirusa, choć nie leczy istniejących zmian.

Podsumowanie

Kurzajka na ustach to zwykle łagodna brodawka wirusowa, często przeniesiona z palców. Na wardze i wokół ust pojawiają się kurzajki pospolite, nitkowate i płaskie, a w jamie ustnej wirus HPV daje też brodawczaki i rzadziej kłykciny. Okolica ust wymaga jednak ostrożności: podobnie wyglądają opryszczka, mięczak zakaźny, torbiel śluzowa, a u dorosłych także rak wargi, a domowe preparaty na kurzajki i sok z glistnika nie nadają się do stosowania na twarzy. Zmianę na wardze najlepiej pokazać lekarzowi, który potwierdzi rozpoznanie i dobierze metodę usunięcia. Guzek na wardze u dorosłego, który rośnie, krwawi albo nie goi się dłużej niż 3 tygodnie, wymaga szybkiej oceny.

Zobacz również

• Kurzajka na twarzy — jak wygląda i jak ją bezpiecznie usunąć
• Brodawki wirusowe (kurzajki)
• Rak wargi dolnej — zdjęcia i objawy
• Torbiel śluzowa na wardze
• Usuwanie kurzajek laserem — przebieg i ceny