Rak skóry na nodze — czerniak, rak podstawnokomórkowy i kolczystokomórkowy na udzie, goleni i stopie
Na nogach rozwijają się wszystkie najważniejsze nowotwory skóry, a każda część kończyny ma swoją specyfikę. Udo i łydka to typowe miejsce czerniaka, zwłaszcza u kobiet. Goleń, wystawiona na słońce przez całe życie, to częsta lokalizacja raka kolczystokomórkowego i choroby Bowena. Stopa jest osobnym przypadkiem: słońce dociera tu rzadko, ale czerniak akralny rozwija się na podeszwie i pod paznokciami i często bywa rozpoznawany późno. Poniżej opisujemy, jak wygląda rak skóry na nodze, z czym się go myli i co robić, gdy zmiana budzi niepokój. Ogólny przegląd wszystkich typów raka skóry ze zdjęciami znajdziesz w artykule jak wygląda rak skóry, a zmiany na głowie w tekście o raku skóry na twarzy i nosie.
Rak skóry na nodze w skrócie
- Czerniak może pojawić się w każdym miejscu, ale według danych brytyjskich u kobiet najczęstszą lokalizacją są nogi [Cancer Research UK — Symptoms of melanoma].
- Rak kolczystokomórkowy i choroba Bowena często dotyczą podudzi, czyli skóry narażonej na słońce [DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma; NHS — Bowen's disease].
- Rak w przewlekłej ranie to rzadka, ale ważna możliwość: owrzodzenie podudzia, które mimo leczenia rośnie, może wymagać biopsji [Senet i wsp. 2012].
- Stopa to szczególna lokalizacja: czerniak akralny bywa brany za kurzajkę, odcisk albo ranę [Soon i wsp. 2003].
- Zdjęcie nie wystarcza do rozpoznania. Rozstrzyga badanie lekarza z dermatoskopem, a przy podejrzeniu nowotworu badanie histopatologiczne.
Ocena zmiany skórnej
Niepokoi Cię zmiana na skórze? Lekarz oceni ją w dermatoskopii
Jakie nowotwory skóry pojawiają się na nogach?
Polskie wytyczne podają, że około 80% raków skóry (podstawnokomórkowego i kolczystokomórkowego) rozwija się na głowie i szyi, a pozostałe 20% na kończynach i tułowiu [NIO — Raki skóry 2024]. Noga nie jest więc ich główną lokalizacją, ale też nie jest rzadka, a w przypadku czerniaka u kobiet wysuwa się na pierwsze miejsce.
| nowotwór | gdzie na nodze najczęściej | jak zwykle wygląda |
|---|---|---|
| czerniak | udo, łydka, podudzie; na stopie odmiana akralna | rosnące znamię o nierównych brzegach i kolorach albo guzek, także różowy |
| rak kolczystokomórkowy | goleń, podudzie, przewlekłe rany i blizny | łuszczący się guzek ze strupem, który może owrzodzieć |
| choroba Bowena | podudzie | czerwona, łuszcząca się płaska łata o wyraźnych brzegach |
| rak podstawnokomórkowy | dowolne miejsce, rzadziej niż na twarzy | różowa, lekko łuszcząca się plama albo perłowy guzek |
| czerniak akralny | podeszwa, pięta, palce, paznokcie | brązowa lub czarna plama o nierównym zabarwieniu, później guzek lub rana |
| rak brodawkujący | podeszwa | wolno rosnący guz przypominający kurzajkę |
Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania
Czerniak na nodze — najczęstsza lokalizacja u kobiet
Według Cancer Research UK u mężczyzn czerniak najczęściej pojawia się na tułowiu, a u kobiet na nogach [Cancer Research UK — Symptoms of melanoma]. Dane z Nowej Zelandii mówią o około 35% czerniaków u kobiet zlokalizowanych na nodze [DermNet — Melanoma]. To praktyczna wskazówka: oglądając skórę, warto poświęcić tyle samo uwagi tyłowi ud i łydek, co plecom, bo tych miejsc też nie widać na co dzień bez lustra.
Jak wygląda czerniak na udzie i łydce?
Najczęściej jest to znamię, które wyróżnia się na tle pozostałych albo zmienia się w ciągu tygodni lub miesięcy. Podstawą wstępnej oceny jest reguła ABCDE: asymetria, nieregularne brzegi, kilka kolorów, średnica powyżej 6 mm i zmiana w czasie. Polskie wytyczne przypominają jednak, że ten system pozwala rozpoznać tylko część czerniaków i nie może służyć jako badanie przesiewowe [NIO — Czerniaki 2024]. Dlatego warto znać też postacie, które ABCDE nie łapie:
- Czerniak guzkowy rośnie w głąb skóry. Ma postać kopulastego, twardego guzka, który powiększa się w ciągu tygodni lub miesięcy i może krwawić. Około jedna trzecia czerniaków guzkowych nie ma barwnika [DermNet — Nodular melanoma].
- Czerniak bezbarwnikowy klasycznie opisuje się jako zmianę w kolorze skóry, ale często jest różowy lub czerwony. Może przypominać różowe, łagodne znamię albo raka podstawnokomórkowego [DermNet — Amelanotic melanoma].
Więcej o tym, jak czerniak wygląda na różnych etapach, piszemy na stronie czerniak, a o samobadaniu miejsc, których nie widać, w artykule czerniak na plecach.
Rak podstawnokomórkowy na nodze
Rak podstawnokomórkowy (BCC) to najczęstszy nowotwór skóry, ale na nogach pojawia się rzadziej niż na twarzy. Rośnie powoli i bardzo rzadko zagraża życiu, choć nieleczony niszczy okoliczne tkanki [DermNet — Basal cell carcinoma]. Jego postać powierzchowna, najczęstsza na górnej części tułowia i barkach, może pojawić się także na nodze. Ma wygląd lekko łuszczącej się, nieregularnej plamy o cienkim, perłowym brzegu, z drobnymi nadżerkami [DermNet — Basal cell carcinoma]. Taką zmianę łatwo wziąć za wyprysk albo „suchą skórę” i miesiącami leczyć kremami. Postać guzkowa to błyszczący, perłowy guzek. Pełny opis z przykładami zdjęć znajdziesz na stronie rak podstawnokomórkowy.
Zanim czytasz dalej, sprawdź, jak radzisz sobie z oceną zmian skórnych: 5 prawdziwych zmian, przy każdej jedna decyzja — łagodna czy złośliwa? Większość osób myli się przynajmniej raz. To nie test wiedzy, tylko dowód, że gołym okiem nie widać wszystkiego — dlatego zmianę, która Cię niepokoi, zawsze warto pokazać lekarzowi.
Quiz edukacyjny · 5 przypadków
Łagodna czy złośliwa?
Zobaczysz 5 zdjęć prawdziwych zmian skórnych. Przy każdym podejmujesz jedną decyzję, a odpowiedź z krótkim wyjaśnieniem dostajesz od razu. Większość osób myli się co najmniej dwa razy.
Quiz ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania lekarskiego.
Rak kolczystokomórkowy na goleni i podudziu
Rak kolczystokomórkowy (SCC) rozwija się na skórze narażonej na słońce, a DermNet wymienia podudzia obok twarzy, warg, uszu, dłoni i przedramion wśród jego typowych lokalizacji. Ma postać rosnącego, łuszczącego się guzka lub guzka ze strupem, który powiększa się w ciągu tygodni do miesięcy, może owrzodzieć i często jest tkliwy [DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma]. Zwykle powstaje na podłożu rogowacenia słonecznego albo choroby Bowena.
Pokrewną zmianą jest rogowiak kolczystokomórkowy: szybko rosnący guzek z rogowym czopem w środku. Bywa, że sam się cofa, ale klinicznie trudno go odróżnić od raka, dlatego zaleca się postępować z nim jak z rakiem i wyciąć go [DermNet — Keratoacanthoma].
Goleń ma też znaczenie dla oceny ryzyka. W tabeli ryzyka nawrotu raka kolczystokomórkowego, którą przytaczają polskie wytyczne, przednia powierzchnia podudzia należy do obszaru o wyższym ryzyku niż reszta kończyny: na udzie za guz niskiego ryzyka uznaje się zmianę poniżej 2 cm, a na przedniej powierzchni goleni poniżej 1 cm. Stopy należą do obszaru, w którym guz zalicza się do wysokiego ryzyka niezależnie od wielkości [NIO — Raki skóry 2024]. Wielkość i lokalizacja to tylko część kryteriów, tabela uwzględnia też m.in. brzegi guzu, szybkość wzrostu, odporność chorego i grubość nacieku. Szczegóły objawów i leczenia opisujemy w artykule rak kolczystokomórkowy — zdjęcia i objawy.
Rak w przewlekłej ranie i bliźnie
Rak kolczystokomórkowy może rozwinąć się w ranie, która nie goi się od dawna, albo w starej bliźnie, najczęściej po oparzeniu. Taką zmianę nazywa się owrzodzeniem Marjolina. Rzadziej powstaje w owrzodzeniu żylnym, odleżynie czy bliźnie pooperacyjnej. DermNet radzi podejrzewać ją, gdy owrzodzenie w bliźnie utrzymuje się dłużej niż 3 miesiące [DermNet — Marjolin ulcer]. Polskie wytyczne wymieniają przewlekłe, niegojące się owrzodzenia wśród czynników ryzyka raka skóry [NIO — Raki skóry 2024].
Jak często to się zdarza? We francuskim badaniu 144 chorych z owrzodzeniami podudzi przypisywanymi chorobie żył lub tętnic, które mimo co najmniej 3 miesięcy właściwego leczenia powiększały się, nowotwór skóry znaleziono w 10,4% owrzodzeń. Najczęściej był to rak kolczystokomórkowy, rzadziej podstawnokomórkowy [Senet i wsp. 2012]. To byli chorzy kierowani do ośrodków referencyjnych, więc tej liczby nie można przenosić na każdą ranę na nodze. Wniosek jest jednak jasny: owrzodzenie, które mimo leczenia rośnie, ma nieprawidłowo obfitą tkankę ziarninową na brzegu albo zmienia wygląd, powinien obejrzeć lekarz, który rozważy biopsję.
Choroba Bowena na podudziu
Choroba Bowena to najwcześniejsza postać raka kolczystokomórkowego, ograniczona do naskórka. Wygląda jak czerwona lub różowa, łuszcząca się albo pokryta strupem płaska łata o wyraźnych brzegach, która się nie goi. Może swędzieć. NHS podaje, że szczególnie często pojawia się na odsłoniętych miejscach, takich jak podudzia, szyja i głowa [NHS — Bowen's disease].
Nieleczona choroba Bowena może przejść w inwazyjnego raka kolczystokomórkowego. NHS szacuje, że dotyczy to nawet 1 na 20 do 1 na 30 osób z nieleczoną chorobą Bowena, a sygnałem ostrzegawczym jest krwawienie, owrzodzenie albo pojawienie się guzka w obrębie łaty [NHS — Bowen's disease]. Leczenie dobiera się do wielkości i liczby zmian. DermNet wymienia m.in. wycięcie, zabiegi niszczące, krem z 5-fluorouracylem i terapię fotodynamiczną, która na podudziach daje wysoki odsetek wyleczeń i dobry efekt kosmetyczny [DermNet — Intraepidermal squamous cell carcinoma]. To opis metod stosowanych w różnych placówkach, nie naszej oferty: w Twoich Znamionach zmiany podejrzane o nowotwór usuwamy chirurgicznie, a metodę zawsze dobiera lekarz. Więcej w artykule choroba Bowena.
Rak skóry na stopie — dlaczego stopa jest szczególna
Stopa różni się od reszty nogi w trzech sprawach. Po pierwsze, typowym nowotworem jest tu czerniak akralny, który rozwija się na podeszwach, dłoniach i pod paznokciami. Stanowi 2–3% wszystkich czerniaków, ale u osób o ciemnej karnacji to najczęstsza odmiana [DermNet — Acral lentiginous melanoma]. Po drugie, zmiany na stopie rzadko oglądamy, więc rozpoznaje się je później. Po trzecie, wiele z nich udaje niegroźne dolegliwości.
Na początku czerniak akralny ma zwykle postać brązowej lub czarnej plamy o nierównym zabarwieniu. Rośnie powoli i może przez miesiące, a nawet lata pozostawać zmianą płaską, zanim zacznie naciekać głębiej. W późniejszym okresie tworzy guzek i może owrzodzieć. Większość badań wskazuje, że rokowanie jest w nim gorsze niż w innych czerniakach skóry, a rozpoznanie często pada w bardziej zaawansowanym stadium [DermNet — Acral lentiginous melanoma]. W brytyjskiej serii 27 chorych z czerniakiem stopy lub okolicy kostki jedna trzecia otrzymała na początku błędne rozpoznanie, a od zauważenia zmiany do właściwej diagnozy mijało średnio około 13,5 miesiąca [Bristow i Acland 2008]. W amerykańskiej serii 53 czerniaków podeszwy lub paznokci stóp 18 początkowo rozpoznano błędnie, m.in. jako kurzajkę, odcisk, grzybicę, pęcherz, wrastający paznokieć czy niegojącą się ranę. Połowa z tych 18 zmian nie miała barwnika [Soon i wsp. 2003].
Rak palca u stopy to m.in. czerniak podpaznokciowy, który zwykle zaczyna się jako podłużny brązowy lub czarny pasek na płytce [DermNet — Acral lentiginous melanoma], albo rak kolczystokomórkowy w okolicy paznokcia. Opisujemy je w artykułach czerniak akralny — stopa, dłoń, paznokieć i rak płaskonabłonkowy paznokcia.
Na podeszwie zdarza się też rak brodawkujący (carcinoma cuniculatum), czyli wolno rosnąca odmiana raka kolczystokomórkowego o brodawkowatej powierzchni [DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma]. Ze względu na brodawkowaty wygląd może przypominać kurzajkę. Standardem leczenia jest wycięcie chirurgiczne [Shwe Daniel i wsp. 2023]. Rany na pięcie, które mogą być nowotworem, omawiamy osobno w tekście niegojąca się rana na pięcie.
Inne nowotwory, które mogą dawać zmiany na nodze
- Mięsak Kaposiego często zaczyna się od płaskich plam na jednym albo obu podudziach, nierzadko z obrzękiem limfatycznym. Z czasem przechodzi w blaszki i guzki [DermNet — Kaposi sarcoma]. Zobacz mięsak Kaposiego.
- Mięsak tkanek miękkich daje twardy, zwykle niebolesny guz głęboko pod skórą, który stale rośnie i w miarę wzrostu może zacząć boleć [NHS — Symptoms of soft tissue sarcoma].
- Nowotwór kości to inna choroba niż rak skóry, choć w wyszukiwarce często kryje się pod hasłem „rak nogi”. Główne objawy to ból kości, często nasilający się w nocy, obrzęk lub guz oraz trudność w poruszaniu stawem, gdy zmiana leży blisko stawu, np. kolana [NHS — Symptoms of bone cancer]. Taki ból wymaga diagnostyki u lekarza rodzinnego lub ortopedy, a nie oceny znamion.
Co może udawać raka skóry na nodze?
Na nogach jest wiele łagodnych zmian, które budzą niepokój, a część z nich naprawdę bywa podobna do nowotworu. Najczęstsze to:
- Brodawka łojotokowa — brązowa, brodawkowata, jakby przyklejona do skóry narośl. Zwykle łatwo ją rozpoznać, ale czasem przypomina raka podstawnokomórkowego, kolczystokomórkowego albo czerniaka, a w dermatoskopie też bywa „nieuporządkowana” [DermNet — Seborrhoeic keratosis]. Zobacz plamy i brodawki na nogach u starszych osób.
- Włókniak twardy (dermatofibroma) — twardy guzek, zwykle o średnicy 7–10 mm, najczęściej na podudziach i częściej u kobiet. Przy ściśnięciu skóry z boków zapada się w głąb, co nazywa się objawem dołeczka. Nie przechodzi w raka, ale czasem bywa mylony z rzadkimi nowotworami [DermNet — Dermatofibroma]. Więcej w artykule włókniak twardy.
- Zmiany żylne — przy niewydolności żył na podudziach pojawia się swędzący, łuszczący się wyprysk żylny i pomarańczowobrązowe przebarwienia z odkładania się żelaza z krwi [DermNet — Venous eczema]. Z kolei owrzodzenie żylne to rana na podudziu, która nie goi się w ciągu 2 tygodni [NHS — Leg ulcer]. Zwykle nie mają nic wspólnego z nowotworem, ale rana, która mimo leczenia rośnie, wymaga oceny, o czym pisaliśmy wyżej.
- Czyrak — twardy, bolesny guzek, który wypełnia się ropą. Zaczyna się zwykle od swędzącej lub tkliwej krostki, a większość czyraków mija samoistnie [NHS — Boils]. Czyrak na stopie czy udzie to zakażenie, nie nowotwór. Niepokój powinien budzić dopiero „czyrak”, który nie boli, nie mija od tygodni albo krwawi.
- Kurzajka na stopie — ma twardą, zrogowaciałą powierzchnię z drobnymi czerwonymi lub czarnymi punkcikami, czyli naczyniami włosowatymi brodawki [DermNet — Viral wart]. Kurzajka, która mimo leczenia rośnie, krwawi lub owrzodziała, wymaga oceny. Zobacz kurzajka na stopie.
Więcej łagodnych zmian z opisem i zdjęciami zebraliśmy w artykule guzki na nogach.
Kiedy zmiana na nodze wymaga pilnej oceny?
Umów wizytę u lekarza, jeśli na nodze lub stopie zauważysz:
- nowe znamię u dorosłego albo znamię, które zmienia wielkość, kształt lub kolor,
- zmianę wyraźnie inną niż pozostałe znamiona,
- różowy, czerwony lub ciemny guzek, który rośnie w ciągu tygodni,
- łuszczącą się łatę albo „wyprysk”, który nie reaguje na leczenie,
- ranę, która nie goi się dłużej niż kilka tygodni, krwawi lub odrasta,
- owrzodzenie podudzia, które mimo leczenia się powiększa,
- ciemną plamę lub pasek na podeszwie, pięcie albo pod paznokciem,
- „kurzajkę” lub „odcisk”, które rosną mimo leczenia albo krwawią.
Jak lekarz rozpoznaje raka skóry na nodze?
Wizyta zaczyna się od rozmowy i obejrzenia całej skóry, nie tylko zmiany, która niepokoi. Lekarz ocenia ją w dermatoskopie, który pokazuje struktury niewidoczne gołym okiem. W Twoich Znamionach wykonujemy wideodermatoskopię (480 zł u dorosłych), która pozwala też zapisać obraz zmiany i porównać go na kolejnej wizycie.
Rozpoznanie nowotworu stawia się jednak dopiero w badaniu histopatologicznym. Przy podejrzeniu czerniaka standardem jest biopsja wycinająca, czyli wycięcie całej zmiany z niewielkim marginesem. Wytyczne zwracają uwagę, że na kończynie cięcie powinno przebiegać wzdłuż jej długiej osi, a nie w poprzek: cięcie poprzeczne daje przy reoperacji bardzo zły efekt kosmetyczny, a ze względów onkologicznych jest błędem [NIO — Czerniaki 2024]. Przy dużej łacie lub ranie lekarz może najpierw pobrać wycinek, czyli biopsję (300 zł w większości naszych ośrodków). Badanie histopatologiczne kosztuje 150 zł, a na wynik w naszych ośrodkach czeka się zwykle 14–21 dni.
Leczenie i usuwanie zmian na nodze
Podstawą leczenia raka podstawnokomórkowego i kolczystokomórkowego jest leczenie chirurgiczne. Metody bez kontroli marginesów, np. zabiegi niszczące, polskie wytyczne dopuszczają jako alternatywę, głównie w zmianach niskiego ryzyka [NIO — Raki skóry 2024]. Metodę zawsze dobiera lekarz po ocenie zmiany.
W Twoich Znamionach zmiany podejrzane usuwamy chirurgicznie z badaniem histopatologicznym. Udo, łydka i podudzie to w cenniku lokalizacja standardowa (tułów i kończyny), więc wycięcie zmiany do 1,5 cm kosztuje 580 zł, a większej 680 zł. Stopa to szczególna lokalizacja, dlatego zabieg na niej kosztuje 680 zł. Cena obejmuje konsultację w dniu zabiegu i bezpłatną wizytę kontrolną ze zdjęciem szwów. Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem. Łagodne zmiany, np. brodawki łojotokowe, lekarz może po ocenie usunąć laserem CO2 w większości naszych ośrodków, a aktualne ceny znajdziesz w cenniku.
Gdy wynik potwierdzi nowotwór złośliwy, lekarz omawia dalsze kroki zgodnie z wytycznymi, a w razie potrzeby organizujemy konsultację onkologiczną. Nie zostajesz sam z dalszymi krokami. Leczenie zaawansowanego czerniaka czy rozległego raka prowadzą ośrodki onkologiczne.
Po zabiegu na nodze
Jak chodzić po zabiegu na nodze, jak dbać o ranę i kiedy wracać do sportu, opisujemy w artykule szwy na nodze a chodzenie. Po leczeniu raka skóry obowiązują kontrole co kilka miesięcy przez pierwsze lata, potem rzadziej, zwykle do końca życia. Wytyczne NIO podają w różnych miejscach nieco inne odstępy, dlatego harmonogram ustala lekarz [NIO — Raki skóry 2024].
Jak długo można żyć z rakiem skóry?
To zależy od rodzaju nowotworu i od tego, jak wcześnie zostanie wykryty. Rak podstawnokomórkowy bardzo rzadko zagraża życiu, a tylko niewielki odsetek tych guzów rośnie szybko, nacieka głęboko lub daje przerzuty [DermNet — Basal cell carcinoma]. Wcześnie wykryty rak kolczystokomórkowy zwykle udaje się wyleczyć chirurgicznie.
W czerniaku najważniejszy jest stopień zaawansowania. Według Cancer Research UK (dane z Anglii, rozpoznania z lat 2013–2017) niemal wszyscy chorzy z czerniakiem w I stopniu przeżywają co najmniej 5 lat, w II stopniu około 85 na 100, a w III stopniu prawie 75 na 100. W IV stopniu nowe metody leczenia, zwłaszcza immunoterapia, pozwalają części chorych żyć wiele lat [Cancer Research UK — Survival for melanoma skin cancer]. Szczegóły w artykule stopnie zaawansowania czerniaka. Wniosek dla zmian na nogach i stopach jest prosty: im wcześniej zmiana trafi pod dermatoskop, tym mniejszy zabieg i lepsze rokowanie.
Najczęściej zadawane pytania
Jak wygląda rak skóry na nodze?
Zależy od rodzaju nowotworu. Czerniak na udzie lub łydce to najczęściej znamię, które rośnie, ma nierówne brzegi i kilka odcieni brązu lub czerni, ale bywa też różowym guzkiem bez barwnika. Rak kolczystokomórkowy na goleni to zwykle łuszczący się guzek ze strupem, który rośnie w ciągu tygodni do miesięcy. Rak podstawnokomórkowy na nodze często wygląda jak różowa, lekko łuszcząca się plama, a choroba Bowena jak czerwona, płaska łata o wyraźnych brzegach, która się nie goi. Rozpoznania nie da się postawić ze zdjęcia: rozstrzyga badanie dermatoskopowe, a przy podejrzeniu nowotworu badanie histopatologiczne.
Jak wygląda początek raka skóry?
Na początku rak skóry jest zwykle mały i niebolesny. Może to być nowa plamka lub znamię, które zmienia kształt, kolor albo wielkość, różowa łuszcząca się plama przypominająca wyprysk, drobny guzek o perłowym połysku albo ranka, która goi się i znów otwiera. Na nodze takie zmiany łatwo przeoczyć lub wziąć za otarcie, ukąszenie czy suchą skórę. Każdą zmianę, która utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni albo wyraźnie się zmienia, warto pokazać lekarzowi.
Jak długo można żyć z rakiem skóry?
Większość raków skóry wykrytych wcześnie jest wyleczalna. Rak podstawnokomórkowy bardzo rzadko zagraża życiu, choć nieleczony niszczy okoliczne tkanki. W przypadku czerniaka rokowanie zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania: według Cancer Research UK (dane z Anglii, rozpoznania z lat 2013–2017) niemal wszyscy chorzy z czerniakiem w I stopniu przeżywają co najmniej 5 lat, w II stopniu około 85 na 100, a w III stopniu prawie 75 na 100. Dlatego tak ważne jest, by nie czekać ze zmianą, która rośnie lub krwawi.
Jak wygląda rak na stopie?
Najważniejszym nowotworem skóry stopy jest czerniak akralny. Na początku ma postać brązowej lub czarnej plamy o nierównym zabarwieniu na podeszwie, pięcie albo pod paznokciem, a później może tworzyć guzek i owrzodzieć. Część czerniaków stopy nie ma barwnika i wygląda jak kurzajka, odcisk albo niegojąca się rana. Na podeszwie zdarza się też rak brodawkujący, wolno rosnący guz o brodawkowatym wyglądzie. Zmiana na stopie, która rośnie, krwawi albo nie reaguje na leczenie, wymaga oceny lekarza.
Czy czyrak na stopie może być rakiem?
Czyrak to ropne zakażenie skóry: twardy, bolesny guzek, który wypełnia się ropą i zwykle mija samoistnie. To nie jest nowotwór. Wątpliwości powinien jednak budzić „czyrak”, który nie boli, utrzymuje się tygodniami, rośnie, krwawi albo pozostawia ranę, która się nie goi. Taką zmianę na stopie lub nodze trzeba pokazać lekarzowi, bo bezbarwnikowy czerniak i rak kolczystokomórkowy też mogą wyglądać jak czerwony guzek.
Czy rak skóry na nodze boli?
Zwykle nie, zwłaszcza na początku, dlatego brak bólu niczego nie wyklucza. Rak kolczystokomórkowy bywa tkliwy lub bolesny, a zmiana, która owrzodziała, może piec i krwawić. Ból kości nogi, nasilający się w nocy, albo twardy, rosnący guz głęboko pod skórą to objawy, które dotyczą innych nowotworów niż rak skóry i również wymagają diagnostyki u lekarza.
Podsumowanie
Rak skóry na nodze to najczęściej czerniak, zwłaszcza u kobiet, a na goleni także rak kolczystokomórkowy, choroba Bowena i rak podstawnokomórkowy. Stopa jest lokalizacją szczególną: czerniak akralny i rak brodawkujący udają kurzajki, odciski i rany, przez co rozpoznaje się je późno. Ostrożności wymaga też przewlekła rana podudzia, która mimo leczenia rośnie. Zmianę, która jest nowa, zmienia się, krwawi albo nie goi się od tygodni, pokaż lekarzowi. Rozstrzyga badanie dermatoskopowe, a przy podejrzeniu nowotworu wycięcie lub wycinek z badaniem histopatologicznym.
Ocena zmiany skórnej
Pokaż zmianę lekarzowi w swoim mieście
Masz zdjęcie zmiany i czekasz na wizytę? Wstępna ocena AI wspiera samoobserwację, ale nie zastępuje badania.
Zobacz również
Ostatnia aktualizacja medyczna: 16.10.2026 · Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej.
Źródła:
- Cancer Research UK — Symptoms of melanoma
- Cancer Research UK — Survival for melanoma skin cancer
- DermNet — Melanoma
- DermNet — Nodular melanoma
- DermNet — Amelanotic melanoma
- DermNet — Acral lentiginous melanoma
- DermNet — Basal cell carcinoma
- DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma
- DermNet — Keratoacanthoma
- DermNet — Marjolin ulcer
- DermNet — Intraepidermal squamous cell carcinoma (Bowen disease)
- NHS — Bowen's disease
- DermNet — Kaposi sarcoma
- DermNet — Viral wart
- DermNet — Seborrhoeic keratosis
- DermNet — Dermatofibroma
- DermNet — Venous eczema
- NHS — Leg ulcer
- NHS — Boils
- NHS — Symptoms of bone cancer
- NHS — Symptoms of soft tissue sarcoma
- Rutkowski P. i wsp. — Wytyczne postępowania diagnostyczno-terapeutycznego u chorych na raka skóry, NIO-PIB, aktualizacja 2024
- Rutkowski P. i wsp. — Wytyczne postępowania diagnostyczno-terapeutycznego u chorych na czerniaki, wersja 2 (10.2024) — NIO-PIB / PTOK
- Senet P. i wsp. — Malignancy and chronic leg ulcers: the value of systematic wound biopsies: a prospective, multicenter, cross-sectional study — Archives of Dermatology 2012
- Bristow I.R., Acland K. — Acral lentiginous melanoma of the foot and ankle: a case series and review of the literature — Journal of Foot and Ankle Research 2008
- Soon S.L. i wsp. — Acral lentiginous melanoma mimicking benign disease: the Emory experience — Journal of the American Academy of Dermatology 2003
- Shwe Daniel S. i wsp. — Epithelioma cuniculatum (plantar verrucous carcinoma): a systematic review of treatment options — Cutis 2023
