Co ile ponawiać krem z filtrem? Reaplikacja SPF na plaży, w mieście i na makijaż

Najkrótsza odpowiedź brzmi: na słońcu krem z filtrem odnawia się co około dwie godziny, a dodatkowo od razu po kąpieli, spoceniu się i wytarciu ręcznikiem. Tak zalecają Amerykańska Akademia Dermatologii, brytyjski NHS i amerykańska FDA [AAD — How to apply sunscreen; NHS — Sunscreen and sun safety; FDA — Sunscreen]. Za tą prostą zasadą kryje się jednak kilka ważnych szczegółów: wartość SPF nie oznacza czasu działania, większość osób nakłada za mało kremu, a „wodoodporny” nie znaczy „na cały dzień”.

W tym artykule wyjaśniamy, dlaczego filtr trzeba nakładać ponownie, jak często robić to na plaży, w górach, w mieście i w biurze, ile kremu użyć przy kolejnej warstwie i jak odświeżyć ochronę na makijażu.

Codzienna ochrona przed słońcem to jedna część profilaktyki, regularna kontrola znamion to druga. Zobacz, jak wygląda wideodermatoskopia, czyli komputerowe badanie znamion.

Co ile ponawiać krem z filtrem — w skrócie

Centrum Badania Znamion

Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów badanie znamion

Dlaczego krem z filtrem trzeba nakładać ponownie?

Filtr się ściera, zmywa i wysycha

Kosmetyk z filtrem tworzy na skórze cienką warstwę, która z czasem traci ciągłość. Zmywa ją woda, rozpuszcza pot, ściera ręcznik, ubranie, piasek i dotykanie twarzy. NHS dodaje, że słońce może wysuszyć filtr na skórze [NHS — Sunscreen and sun safety]. FDA przypomina, że nie ma filtrów „wodoszczelnych” i każdy w końcu się zmywa [FDA — Sunscreen].

Prawie wszyscy nakładamy za mało

Wartość SPF z opakowania wyznacza się w laboratorium przy grubości warstwy 2 mg kremu na każdy centymetr kwadratowy skóry. W codziennym życiu ludzie nakładają zwykle od 0,39 do 1 mg/cm², co wyraźnie obniża ochronę [Petersen i Wulf 2014]. AAD szacuje, że większość osób używa tylko 20–50% ilości potrzebnej do uzyskania deklarowanego SPF [AAD — Sunscreen FAQs].

Ochrona nie spada przy tym proporcjonalnie. W jednym z badań zależność SPF od grubości warstwy miała kształt krzywej logarytmicznej. Przy zwykłym nakładaniu badani używali około 1 mg/cm², a poproszeni o nałożenie kremu dwa razy zbliżali się do wymaganych 2 mg/cm² [Teramura i wsp. 2012]. Wniosek praktyczny: dwie warstwy dają ochronę bliższą tej z opakowania niż jedna.

Wcześniejsze ponowne nałożenie wyrównuje braki

Brytyjski badacz Brian Diffey sprawdził na modelu matematycznym, kiedy najbardziej opłaca się nałożyć filtr ponownie. Dla kremów, które dobrze trzymają się skóry, najmniejszą dawkę UV dawało ponowne nałożenie wcześnie, a nie dopiero po 2–3 godzinach. Druga warstwa po 20 minutach dawała 60–85% ekspozycji, jaką skóra otrzymałaby przy drugiej warstwie po dwóch godzinach. Autor zalecił nakładanie filtra 15–30 minut przed wyjściem na słońce i ponownie 15–30 minut po wyjściu, a dalej po kąpieli, wycieraniu się i intensywnym poceniu [Diffey, J Am Acad Dermatol 2001]. To badanie modelowe, a nie obserwacja ludzi na plaży, ale dobrze tłumaczy, skąd rada NHS, by przed dłuższym pobytem na słońcu nakładać filtr dwukrotnie [NHS — Sunscreen and sun safety].

Ile czasu działa SPF 50?

To jedno z najczęstszych pytań i jeden z najtrwalszych mitów. Wiele osób liczy tak: „bez filtra spalam się po 10 minutach, więc z SPF 50 mogę zostać na słońcu 500 minut”. FDA wyjaśnia, że to nieprawda. SPF nie jest miarą czasu, tylko ilości promieniowania, przed którą chroni krem. A ilość promieniowania zależy od pory dnia, miejsca i wielu innych czynników [FDA — Sunscreen].

AAD dodaje, że filtr o wysokiej wartości działa dokładnie tak samo długo jak filtr o niższej i nie pozwala bez odnawiania dłużej przebywać na słońcu [AAD — Sunscreen FAQs]. SPF 50 trzeba więc nakładać ponownie równie często jak SPF 30. Jego przewaga polega na tym, że częściowo kompensuje zbyt cienką warstwę [Petersen i Wulf 2014; AAD — Sunscreen FAQs]. To, jaką wartość wybrać, opisujemy w poradniku krem z filtrem — jak wybrać.

Kiedy nałożyć pierwszą warstwę?

Zalecenia różnią się nieco w szczegółach, ale zgadzają się co do zasady: filtr nakłada się przed wyjściem, a nie dopiero na słońcu.

• AAD: około 15 minut przed wyjściem, na suchą skórę [AAD — How to apply sunscreen; AAD — Sunscreen FAQs].
• FDA: 15 minut przed ekspozycją [FDA — Sunscreen].
• NHS: przy dłuższym pobycie na słońcu dwukrotnie, 30 minut przed wyjściem i tuż przed wyjściem [NHS — Sunscreen and sun safety].

Jeśli wieczorem pojawiają się zaczerwienione miejsca, które „ominął” krem, najczęściej to efekt pośpiechu przy pierwszym nakładaniu.

Reaplikacja filtra w różnych sytuacjach

Plaża, basen, jezioro

Tu filtr znika najszybciej. Kosmetyk wodoodporny zachowuje działanie w wodzie lub przy poceniu się przez 40 albo 80 minut, zależnie od oznaczenia na opakowaniu [FDA — Sunscreen; AAD — How to select a sunscreen]. Po wyjściu z wody i wytarciu ręcznikiem trzeba go nałożyć ponownie, nawet jeśli jest wodoodporny [NHS — Sunscreen and sun safety]. Woda dodatkowo odbija promieniowanie UV, a jej chłód sprawia, że łatwo przeoczyć oparzenie [NHS — Sunscreen and sun safety].

Sport i praca fizyczna

Pot rozpuszcza i spłukuje filtr. AAD zaleca ponowne nałożenie od razu po spoceniu się [AAD — How to apply sunscreen]. Przy biegu czy jeździe na rowerze w słońcu wygodniej jest odświeżać filtr podczas przerw niż czekać na upływ dwóch godzin.

Góry i śnieg

Promieniowanie UV rośnie z wysokością, a świeży śnieg odbija do 80% padającego UV [WHO — Ultraviolet radiation; WHO — The known health effects of UV]. W górach, zwłaszcza zimą na nartach, filtr na twarz i usta warto odnawiać tak samo starannie jak na plaży.

Miasto, ogród, spacer

Jeśli przebywasz na zewnątrz w słoneczny dzień, obowiązuje ta sama zasada co na plaży: co około dwie godziny. WHO zaleca ochronę przed słońcem, gdy indeks UV wynosi 3 lub więcej [WHO — Ultraviolet radiation]. W pochmurny dzień też: przez chmury może przenikać do 80% szkodliwego promieniowania UV [AAD — Sunscreen FAQs].

Praca biurowa

Kto większość dnia spędza w pomieszczeniu, nie musi zwykle odnawiać filtra co dwie godziny przy biurku. Warto jednak wiedzieć, że szyba zatrzymuje UVB, ale przepuszcza UVA [AAD — Sunscreen FAQs]. Przy biurku tuż przy oknie ochrona ma więc więcej sensu. Rozsądny schemat to filtr rano przed wyjściem oraz ponowne nałożenie przed wyjściem na zewnątrz w ciągu dnia, na przykład w przerwie na lunch.

Jesień i zima na nizinach

DermNet zwraca uwagę, że osoby mieszkające daleko od równika dostają zimą mniej niż 6% letniej dawki UV, więc filtr nie zawsze jest potrzebny przez cały rok [DermNet — Sun protection]. Wyjątkiem są góry i śnieg oraz pobyty w ciepłych krajach.

Dzieci

U dzieci od 6. miesiąca życia AAD zaleca szerokopasmowy, wodoodporny filtr SPF 30 lub wyższy, odnawiany co około dwie godziny na zewnątrz [AAD — Sunscreen FAQs]. Niemowlęta poniżej 6. miesiąca należy trzymać z dala od bezpośredniego, silnego słońca [NHS — Sunscreen and sun safety].

Jak prawidłowo nałożyć filtr ponownie?

Ile produktu użyć przy reaplikacji?

Tyle samo co za pierwszym razem. Ponowne nałożenie nie jest „poprawką”, tylko odtworzeniem pełnej warstwy. NHS podaje, że dorosły potrzebuje mniej więcej 6–8 łyżeczek kremu na całe ciało [NHS — Sunscreen and sun safety]. AAD mówi o około 30 ml, czyli mniej więcej kieliszku do wódki, na odsłoniętą skórę, i co najmniej łyżeczce na twarz [AAD — How to apply sunscreen].

Kolejność kroków

1. Zejdź z pełnego słońca i otrzyj skórę z potu, wody i piasku.
2. Nałóż filtr na wszystkie odsłonięte miejsca, także te, które łatwo pominąć.
3. Daj kremowi chwilę, zanim znów wejdziesz do wody lub założysz ubranie.

Miejsca, o których łatwo zapomnieć

AAD przypomina o szyi, twarzy, uszach, grzbietach stóp i nogach, a przy przerzedzonych włosach o skórze głowy albo o kapeluszu. Usta chroni pomadka z filtrem SPF co najmniej 30 [AAD — How to apply sunscreen]. Często pomijane są też powieki i okolice oczu. W badaniu z kamerą UV osoby nakładające filtr na twarz pomijały średnio 11% jej powierzchni, a przy kremie nawilżającym z SPF było to prawie 17%, głównie przez gorsze pokrycie powiek [Lourenco i wsp., PLoS One 2019].

Reaplikacja filtra na makijaż

Ponowne nałożenie filtra na makijaż to kompromis między ochroną a wygodą. Filtry w ogóle nakładamy zwykle cieniej, niż wymaga test SPF [Petersen i Wulf 2014], a krem pielęgnacyjny z SPF dodatkowo słabiej pokrywa twarz niż zwykły filtr [Lourenco i wsp. 2019]. AAD przypomina, że kosmetyki kolorowe z SPF też trzeba odnawiać co około dwie godziny na zewnątrz [AAD — Sunscreen FAQs].

Praktyczne sposoby:

• Rano nałóż zwykły filtr w pełnej ilości jako ostatni krok pielęgnacji, a dopiero na niego makijaż.
• W ciągu dnia możesz delikatnie wklepać krem z filtrem gąbeczką albo palcami, sięgnąć po sztyft lub spray. Sprayu nie pryskaj w okolicę twarzy [AAD — Sunscreen FAQs]. Lepiej nanieść go na dłonie i rozprowadzić.
• Pudry i mgiełki z filtrem są wygodne do odświeżenia, ale trudno nimi nałożyć ilość, która dawałaby ochronę z opakowania. Traktuj je jako uzupełnienie, a przy dłuższym pobycie na słońcu postaw na kapelusz i cień.

Wybór między konkretnymi formami kosmetyków zależy od skóry i stylu dnia. Najważniejsze, by w ogóle odnawiać ochronę, gdy przebywasz na zewnątrz.

Formy kosmetyków z filtrem a ponowne nakładanie

• Kremy i balsamy najłatwiej nałożyć w odpowiedniej ilości.
• Żele sprawdzają się przy cerze tłustej i na owłosionej skórze, na przykład głowy [AAD — Sunscreen FAQs].
• Spraye są wygodne, ale trudno ocenić, czy nałożono ich wystarczająco. AAD radzi spryskiwać skórę, aż zacznie lśnić, potem wsmarować produkt, nie pryskać pod wiatr i nie używać sprayu przy ogniu ani podczas palenia [AAD — Sunscreen FAQs].
• Sztyfty ułatwiają odświeżenie ochrony na nosie, uszach i ustach.

Najczęstsze błędy przy reaplikacji

• Zbyt mało kremu. To główna przyczyna słabszej ochrony [Petersen i Wulf 2014].
• Pominięte miejsca: uszy, kark, powieki, grzbiety stóp, skóra głowy [AAD — How to apply sunscreen; Lourenco i wsp. 2019].
• Brak odnowienia po kąpieli z myślą, że filtr jest wodoodporny [NHS — Sunscreen and sun safety].
• Przedłużanie pobytu na słońcu dzięki wysokiemu SPF. W badaniu z losowym przydziałem młodzi ludzie z kremem SPF 30 opalali się dłużej niż ci z SPF 10, a oparzeń mieli tyle samo [Autier i wsp., JNCI 1999]. WHO podkreśla, że filtrów nie należy używać do wydłużania czasu na słońcu [WHO — Ultraviolet radiation].
• Przeterminowany krem. AAD zauważa, że oparzenia zdarzają się najczęściej tym, którzy nie odnawiali filtra, nakładali go za mało albo używali przeterminowanego produktu [AAD — How to apply sunscreen]. NHS przypomina, by sprawdzać symbol otwartego słoiczka z liczbą miesięcy przydatności po otwarciu [NHS — Sunscreen and sun safety].
• Rozcieńczanie filtra. Mieszanie go w dłoni z kremem lub podkładem zmniejsza ilość filtra na skórze, a ochrona zależy od grubości warstwy [Teramura i wsp. 2012]. Lepiej nakładać produkty po kolei.

Filtr to nie wszystko

Nawet idealnie odnawiany krem nie zatrzymuje 100% promieniowania. Żaden filtr nie blokuje całego UVB [AAD — Sunscreen FAQs], a zalecenie Komisji Europejskiej w sprawie skuteczności produktów ochrony przeciwsłonecznej określa, jakich obietnic producenci nie powinni składać i jakie wskazówki stosowania powinny trafić na etykietę [Komisja Europejska — Sunscreen products]. WHO wskazuje, że najlepszą ochronę dają cień i ubranie, a krem z filtrem przydaje się na skórze, której nie da się zakryć [WHO — Ultraviolet radiation].

Praktyczna kolejność wygląda więc tak: cień w godzinach największego nasłonecznienia, ubranie, kapelusz i okulary, a na odsłoniętą skórę filtr nakładany w odpowiedniej ilości i odnawiany. Dzięki temu łatwiej uniknąć oparzeń, które zwiększają ryzyko czerniaka. Więcej o tym związku piszemy w artykule oparzenia słoneczne a czerniak.

Najczęściej zadawane pytania

Co ile trzeba nakładać kremu z filtrem?

Na zewnątrz co około dwie godziny, a dodatkowo zawsze od razu po kąpieli, spoceniu się, wytarciu ręcznikiem lub gdy krem mógł się zetrzeć. Przy dłuższym pobycie na słońcu pomaga też drugie nałożenie wkrótce po wyjściu z domu, bo pierwsza warstwa zwykle jest za cienka. Tak zalecają AAD, NHS i FDA.

Ile czasu trzyma SPF 50?

Wartość SPF nie oznacza czasu działania. Mówi o tym, przed jaką ilością promieniowania krem chroni w warunkach testu, a nie o tym, ile godzin można spędzić na słońcu. SPF 50 trzeba odnawiać tak samo często jak SPF 30: co około dwie godziny na zewnątrz i po każdej kąpieli lub spoceniu się.

Ile odczekać między kremem a SPF?

Nie ma badań, które wyznaczałyby konkretną liczbę minut. Praktycznie: nałóż krem pielęgnacyjny, poczekaj, aż się wchłonie i skóra przestanie być wilgotna, a potem nałóż filtr jako ostatni krok pielęgnacji przed makijażem. Filtr nałóż mniej więcej 15–30 minut przed wyjściem na słońce.

Czy z filtrem 50 można się opalić?

Tak. Żaden filtr nie zatrzymuje 100% promieniowania UV, a większość osób nakłada go za mało. Skóra pod filtrem może więc ściemnieć, choć wolniej. To znak, że do skóry dotarła dawka UV, a nie powód, by przedłużać pobyt na słońcu.

Czy spray z filtrem działa tak samo jak krem?

Może chronić równie dobrze, jeśli nałożysz go wystarczająco dużo. Trudność polega na tym, że przy sprayu łatwo nałożyć za mało. AAD radzi spryskiwać skórę, aż zacznie lśnić, a potem wsmarować produkt. Nie pryskaj w okolicę twarzy ani pod wiatr, tylko nanieś spray na dłonie i rozprowadź na twarzy.

Czy w biurze trzeba ponawiać krem z filtrem?

Jeśli większość dnia spędzasz w pomieszczeniu z dala od okna, zwykle nie ma potrzeby nakładać filtra co dwie godziny. Szyba zatrzymuje UVB, ale przepuszcza UVA, więc przy pracy tuż przy oknie ochrona ma więcej sensu. Odnów filtr przed wyjściem na zewnątrz w ciągu dnia, gdy indeks UV wynosi 3 lub więcej.

Podsumowanie

Krem z filtrem ponawia się co około dwie godziny przebywania na słońcu oraz zawsze po kąpieli, spoceniu się i wytarciu ręcznikiem, także gdy jest wodoodporny. SPF nie oznacza czasu działania, więc SPF 50 odnawia się tak samo często jak SPF 30. Ponieważ większość osób nakłada za cienką warstwę, przed dłuższym pobytem na słońcu warto nałożyć filtr dwukrotnie, a przy każdej reaplikacji użyć tyle samo produktu co za pierwszym razem. W biurze z dala od okna wystarczy zwykle filtr rano i przed wyjściem na zewnątrz. Krem uzupełnia cień, ubranie i kapelusz, ale ich nie zastępuje.

Centrum Badania Znamion

Zbadaj znamiona w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów badanie znamion

Zobacz również

• Ilość kremu z filtrem w łyżeczkach i mililitrach
• Technika nakładania kremu z filtrem
• SPF w sztyfcie do poprawek w ciągu dnia
• Jak łączyć filtr z makijażem
• Podkład z filtrem — czy zastąpi krem z SPF
• Czym jest promieniowanie UVA i UVB

Zobacz również:

Chronisz skórę przed słońcem? Sprawdź też znamiona — badanie wideodermatoskopowe

Umów się