Podkład z filtrem — czy wystarczy zamiast kremu z SPF i jak go dobrze stosować

Podkład z filtrem wydaje się idealnym rozwiązaniem: jeden kosmetyk wyrównuje koloryt i chroni przed słońcem. Na etykiecie widnieje SPF 15, 30, a czasem 50. Czy to znaczy, że rano wystarczy sam podkład? Krótka odpowiedź: SPF w podkładzie to dodatek, a nie pełna ochrona. Wartość z etykiety zmierzono przy grubej, równej warstwie, a podkładu nakłada się zwykle dużo mniej, więc chroni on wielokrotnie słabiej, niż obiecuje opakowanie.

W tym artykule wyjaśniamy, skąd bierze się ta różnica, kiedy podkład z filtrem może wystarczyć, jak łączyć go z kremem z filtrem i na co zwrócić uwagę, jeśli masz skłonność do przebarwień.

Na twarzy pojawiła się nowa plamka albo znamię zmienia wygląd? Makijaż potrafi je ukryć. Zobacz, jak wygląda wideodermatoskopia, czyli komputerowe badanie znamion.

Podkład z filtrem w skrócie

• SPF na podkładzie dotyczy warstwy 2 mg/cm². Tyle produktu nakłada się w badaniu, a w codziennym makijażu dużo mniej [Faurschou i Wulf, Br J Dermatol 2007].
• Mniej produktu to dużo mniejsza ochrona. Ochrona nie spada proporcjonalnie, tylko szybciej: przy połowie lub ćwiartce dawki SPF może spaść do pierwiastka kwadratowego lub czwartego stopnia z wartości na etykiecie [Faurschou i Wulf, 2007].
• Kosmetyki z SPF kryją nierówno. Przy kremie nawilżającym z SPF badani pomijali więcej skóry twarzy, zwłaszcza powieki, niż przy zwykłym kremie z filtrem [Lourenco i wsp., PLoS One 2019].
• Warstwy pomagają, ale nie sumują się. Krem z filtrem pod podkładem z SPF daje lepszą ochronę niż każdy z nich osobno, ale liczb z etykiet nie wolno po prostu dodawać [Kim i wsp., Skin Res Technol 2021].
• Podkład barwiony z tlenkami żelaza chroni też przed światłem widzialnym, co ma znaczenie przy ostudzie i przebarwieniach [Castanedo-Cazares i wsp., 2014; AAD — Sunscreen FAQs].

Centrum Badania Znamion

Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów badanie znamion

Co oznacza SPF na podkładzie?

SPF (sun protection factor) opisuje ochronę przed promieniowaniem UVB, które odpowiada głównie za oparzenia. Mówi, o ile większa dawka promieniowania jest potrzebna, by skóra pod produktem się zaczerwieniła, w porównaniu ze skórą bez ochrony. Nie mówi natomiast, ile czasu można bezpiecznie spędzić na słońcu. Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) wyjaśnia, że SPF wiąże się z ilością promieniowania, a nie z czasem ekspozycji, bo natężenie UV zmienia się w ciągu dnia i roku [FDA — Sunscreen].

Najważniejszy szczegół kryje się w metodzie badania. Deklarowany SPF ustala się przy warstwie 2 mg produktu na każdy cm² skóry [Faurschou i Wulf, 2007; Teramura i wsp., 2012]. To dużo. Amerykańska Akademia Dermatologii zaleca na samą twarz co najmniej łyżeczkę kremu z filtrem, czyli mniej więcej tyle, ile zmieści się na długości palca wskazującego i środkowego [AAD — Sunscreen FAQs]. Mało kto nakłada tyle podkładu: dałoby to grubą, wyraźnie widoczną warstwę.

SPF nie mówi też nic o ochronie przed UVA, które wnika głębiej, przyspiesza starzenie skóry i przyczynia się do powstawania nowotworów [AAD — Sunscreen FAQs]. Ochronę UVA w Unii Europejskiej oznacza się logo z literami „UVA” w kółku [NHS — Sunscreen]. Wiele podkładów takiego oznaczenia nie ma. Więcej o różnicach między tymi rodzajami promieniowania piszemy w artykule Filtr UVA i UVB — różnice.

Czy sam podkład z filtrem UV wystarczy?

W większości sytuacji nie. Powodów jest kilka i wzajemnie się wzmacniają.

Za mało produktu

Nawet przy zwykłych kremach z filtrem ludzie nakładają za mało. W duńskim badaniu przypomniano, że osoby opalające się stosują zwykle około 0,5 mg/cm², czyli jedną czwartą ilości z testu [Faurschou i Wulf, 2007]. W japońskim badaniu (z laboratorium producenta kosmetyków) przeciętna warstwa przy zwykłym nakładaniu wynosiła około 1 mg/cm², a dopiero polecenie nałożenia kremu dwa razy podniosło ją prawie do 2 mg/cm² [Teramura i wsp., 2012].

Spadek ochrony nie jest proporcjonalny. W badaniu na 20 ochotnikach przy połowie zalecanej ilości SPF spadał mniej więcej do pierwiastka kwadratowego z wartości wyjściowej, a przy jednej czwartej do pierwiastka czwartego stopnia [Faurschou i Wulf, 2007]. Gdyby przyłożyć te zależności do podkładu z SPF 30, przy cienkiej warstwie realna ochrona mogłaby wynosić zaledwie kilka jednostek. Badanie dotyczyło jednak kremu o niskim SPF nałożonego na plecy, a inne prace opisują tę zależność łagodniej, więc to raczej rząd wielkości niż dokładne wyliczenie [Teramura i wsp., 2012].

Koreańskie badanie, które odtwarzało typowe nakładanie kosmetyków, potwierdziło, że zarówno krem z filtrem, jak i produkty do makijażu w ilościach używanych na co dzień dają SPF dramatycznie niższy niż na etykiecie [Kim i wsp., 2021].

Nierówne krycie

Podkład nakłada się tam, gdzie ma wyrównać koloryt, a nie tam, gdzie skóra jest najbardziej narażona na słońce. W badaniu z Liverpoolu 84 osoby fotografowano kamerą czułą na UV po nałożeniu kremu z filtrem i kremu nawilżającego z SPF 30. Przy kremie nawilżającym badani pominęli średnio 16,6% powierzchni twarzy, a przy zwykłym kremie z filtrem 11,1%. Różnica wynikała głównie z gorszego pokrycia powiek, a uczestnicy nie zdawali sobie z tego sprawy [Lourenco i wsp., 2019]. Badanie dotyczyło kremu nawilżającego z SPF, a nie podkładu, ale pokazuje, że kosmetyki z SPF pokrywają twarz mniej równo niż krem z filtrem. Wcześniejsze badanie tego zespołu pokazało, że okolice oczu, w tym wewnętrzny kącik oka, są pomijane najczęściej [Pratt i wsp., PLoS One 2017]. Na powiekach i przy oczach rzadko kładzie się też podkład.

Do tego dochodzą uszy, linia włosów i szyja, na które podkład zwykle nie trafia, choć słońce pada na nie tak samo jak na policzki.

SPF się nie sumuje

Popularne przekonanie brzmi: krem z SPF 15 plus podkład z SPF 15 to razem SPF 30. Tak się tego nie liczy. SPF każdego produktu ustalono osobno, przy pełnej warstwie. Wspomniane badanie koreańskie pokazało, że krem z filtrem pokryty makijażem chroni lepiej niż każdy z tych produktów osobno, także przy zbyt małych ilościach [Kim i wsp., 2021]. Nie da się jednak wyliczyć wyniku, dodając liczby z etykiet. Badanie przeprowadził producent kosmetyków, w warunkach laboratoryjnych, więc warto je traktować jako argument za warstwami, a nie za rezygnacją z pełnej porcji kremu z filtrem.

Ścieranie w ciągu dnia

Makijaż ściera się przy dotykaniu twarzy, ocieraniu potu czy zakładaniu maseczki i okularów. Kremy z filtrem trzeba odnawiać mniej więcej co dwie godziny przebywania na zewnątrz, także te zawarte w kosmetykach kolorowych [AAD — Sunscreen FAQs; NHS — Sunscreen]. Podkład nałożony rano o 7:00 nie chroni już w pełni w południe.

Kiedy podkład z SPF ma sens?

Podkład z filtrem nie jest bezużyteczny. Jest dobrym uzupełnieniem ochrony i może mieć znaczenie wtedy, gdy kremu z filtrem zabraknie.

• Krótkie wyjścia przy niskim indeksie UV. Zalecenia dotyczące ochrony skóry odnoszą się przede wszystkim do dni, w których indeks UV wynosi 3 lub więcej [NHS — Sunscreen; Cancer Council — Sunscreen FAQs]. Przy niższym indeksie, na przykład w pochmurny zimowy dzień w mieście, podkład z SPF zwykle wystarcza na drogę do pracy.
• Dodatkowa warstwa nad kremem z filtrem. Wyrównuje miejsca, w których krem rozłożył się cienko [Kim i wsp., 2021].
• Osłona przed światłem widzialnym. Podkłady barwione zawierają pigmenty, które częściowo je zatrzymują (więcej niżej).

Gdy indeks UV wynosi 3 lub więcej, podstawą powinien być krem z filtrem, najlepiej o SPF 30–50 z szeroką ochroną UVA, nałożony w pełnej ilości [NHS — Sunscreen; Cancer Council — Sunscreen FAQs; AAD — Sunscreen FAQs]. W Polsce dotyczy to zwykle okresu od wiosny do wczesnej jesieni, a w słoneczne dni także dłużej. Jak wybrać taki krem, opisujemy w artykule Krem z filtrem — jak wybrać.

Podkłady z SPF o każdej porze roku

W krajach położonych daleko od równika, takich jak Wielka Brytania (Polska leży na zbliżonych szerokościach geograficznych), zimowa dawka UV to mniej niż 6% letniej, a DermNet zauważa, że krem z filtrem nie zawsze jest wtedy potrzebny [DermNet — Sun protection]. Zimą w mieście sam podkład z filtrem może więc wystarczyć na co dzień. Wyjątkiem są góry, gdzie śnieg odbija dodatkowe promieniowanie UV [DermNet — Sun protection], a także wyjazdy w cieplejsze miejsca. Latem, podczas urlopu i na każdym dłuższym pobycie na zewnątrz potrzebna jest już pełna ochrona: krem z filtrem, cień, kapelusz i okulary przeciwsłoneczne [NHS — Sunscreen]. Filtry nie zatrzymują 100% promieniowania, dlatego nie zastępują unikania słońca w porze jego największego natężenia [DermNet — Sun protection].

Jak łączyć krem z filtrem i podkład?

Kolejność jest prosta:

1. Pielęgnacja, jeśli jej używasz, na przykład krem nawilżający.
2. Krem z filtrem w pełnej ilości, na całą twarz, także powieki, okolice oczu, uszy i szyję. Dobrze jest odczekać kilka minut, aż się wchłonie. Amerykańska Akademia Dermatologii zaleca nakładanie filtra około 15 minut przed wyjściem [AAD — Sunscreen FAQs].
3. Podkład z filtrem, nakładany delikatnie, wklepywany, a nie rozcierany, żeby nie przesuwać warstwy kremu.

Jeśli krem z filtrem zostawia na skórze białą warstwę albo roluje się pod makijażem, warto przetestować inną konsystencję. Filtry mineralne i organiczne zachowują się na skórze różnie. Ich zalety i wady omawiamy w artykule Filtr mineralny czy chemiczny.

Poprawki w ciągu dnia przy pełnym makijażu są trudniejsze, ale możliwe, na przykład za pomocą produktów z filtrem w formie pudru lub mgiełki. Pamiętaj, że takie produkty też trzeba nałożyć w odpowiedniej ilości. Szczegóły znajdziesz w tekście Co ile ponawiać krem z filtrem.

Podkład z filtrem a przebarwienia i ostuda

Na przebarwienia, zwłaszcza na ostudę (melasmę), wpływa nie tylko UV, ale też światło widzialne. Według DermNet zarówno ultrafiolet, jak i światło widzialne pobudzają wytwarzanie melaniny, a w leczeniu ostudy zaleca się całoroczną ochronę kremem SPF 50+ z tlenkami żelaza [DermNet — Melasma].

Tlenki żelaza to pigmenty, które nadają kolor podkładom i kremom barwionym. Zwykłe filtry UV w większości nie chronią przed światłem widzialnym. Robią to dopiero produkty, które zostawiają na skórze widoczną, barwioną warstwę [DermNet — Sun protection]. Amerykańska Akademia Dermatologii pisze, że barwione kremy z filtrem zawierające tlenki żelaza pomagają chronić skórę przed światłem widzialnym, a więc i przed powstawaniem ciemnych plam [AAD — Sunscreen FAQs].

Potwierdza to badanie kliniczne z udziałem 68 osób z ostudą, leczonych hydrochinonem. Przez 8 tygodni połowa stosowała krem SPF ≥ 50 z tlenkami żelaza, a połowa krem SPF ≥ 50 bez nich. W grupie z tlenkami żelaza poprawa była większa niż w grupie bez nich (różnica względna: o 15% w skali nasilenia ostudy i o 28% w pomiarze koloru skóry) [Castanedo-Cazares i wsp., Photodermatol Photoimmunol Photomed 2014]. Przegląd z 2024 roku podsumowuje, że przy skłonności do przebarwień, szczególnie u osób z ciemniejszą karnacją, barwione kremy z tlenkami żelaza są lepszym wyborem niż niebarwione [Zhou i wsp., Int J Dermatol 2024].

Wniosek praktyczny: jeśli masz ostudę albo przebarwienia pozapalne, barwiony krem z filtrem lub podkład z tlenkami żelaza nałożony na krem z filtrem może dać skórze dodatkową osłonę. Same przebarwienia warto jednak pokazać lekarzowi, bo nie każda brązowa plama to ostuda. Jak usuwa się przebarwienia laserem, piszemy w artykule Laserowe usuwanie przebarwień.

Jak wybrać podkład z filtrem dopasowany do potrzeb cery?

Ochrona zależy przede wszystkim od tego, czy podkład z przyjemnością nałożysz w odpowiedniej ilości. Przy wyborze sprawdź:

• SPF 30 lub wyższy. Nie da on pełnej deklarowanej ochrony w cienkiej warstwie, ale przy tej samej ilości produktu chroni lepiej niż SPF 15.
• Oznaczenie ochrony UVA, czyli logo „UVA” w kółku albo opis „broad spectrum” [NHS — Sunscreen]. Jego brak nie oznacza braku ochrony UVA, ale też jej nie gwarantuje.
• Pigment i odcień. Podkład lub krem barwiony z tlenkami żelaza przyda się przy skłonności do przebarwień. Odcień dobrany do skóry pozwala nałożyć więcej produktu bez efektu maski.
• Typ cery. Przy cerze tłustej i skłonnej do zaskórników sprawdzają się lżejsze, matujące formuły oznaczone jako niekomedogenne. Cera sucha lepiej znosi formuły nawilżające. Przy skórze wrażliwej i reaktywnej warto rozważyć filtry mineralne i produkty bez substancji zapachowych.
• Wodoodporność, jeśli dużo się pocisz lub spędzasz czas aktywnie. Pamiętaj, że żaden produkt nie jest całkowicie odporny na wodę i pot [AAD — Sunscreen FAQs].
• Data ważności. Przeterminowane filtry mogą tracić skuteczność [FDA — Sunscreen]. Symbol otwartego słoiczka z liczbą miesięcy mówi, jak długo produkt nadaje się do użycia po otwarciu [NHS — Sunscreen].

Makijaż a obserwacja skóry twarzy

Twarz to jedno z miejsc najbardziej narażonych na słońce. To tu często pojawiają się zmiany posłoneczne, plamy soczewicowate, rogowacenie słoneczne i nowotwory skóry. Codzienny makijaż ma jeszcze jeden efekt uboczny: zakrywa skórę, więc łatwo przeoczyć nową plamkę, znamię, które zmienia kolor, albo ranę, która długo się nie goi.

Raz w miesiącu obejrzyj twarz bez makijażu, w dobrym świetle, łącznie z powiekami, uszami i linią włosów. Jeśli coś wygląda inaczej niż wcześniej, nie próbuj tego oceniać samodzielnie ani zakrywać podkładem. Gołym okiem nie widać wszystkiego. Lekarz obejrzy zmianę w dermatoskopie i oceni, czy wymaga obserwacji lub usunięcia. O tym, jak słońce zmienia skórę twarzy z wiekiem, piszemy w artykule Fotostarzenie skóry.

Najczęściej zadawane pytania

Czy podkład z filtrem wystarczy do ochrony przed słońcem?

Zwykle nie. SPF podkładu zmierzono przy warstwie 2 mg na cm², a podkład nakłada się dużo cieniej, więc rzeczywista ochrona jest wielokrotnie niższa niż na etykiecie [Faurschou i Wulf, 2007]. Kosmetyki z SPF kryją też twarz nierówno, zwłaszcza okolice oczu, a linia włosów i szyja często zostają bez podkładu [Lourenco i wsp., 2019]. Może wystarczyć jako dodatkowa warstwa przy krótkim wyjściu przy niskim indeksie UV. Gdy indeks UV wynosi 3 lub więcej, pod podkład nałóż krem z filtrem SPF 30–50 w pełnej ilości [NHS — Sunscreen].

Jaki jest najlepszy fluid z SPF 50+?

Nie ma jednego najlepszego. Dobry fluid z SPF 50+ ma szeroką ochronę UVA (logo UVA w kółku lub oznaczenie broad spectrum), konsystencję i wykończenie dopasowane do Twojej cery i odcień, który pozwala nałożyć go w pełnej ilości bez efektu maski. Przy skłonności do przebarwień warto wybrać produkt barwiony z tlenkami żelaza [AAD — Sunscreen FAQs]. Nawet fluid SPF 50+ najlepiej traktować jako dodatek do kremu z filtrem, a nie jego zamiennik.

Jakiego podkładu używają kosmetyczki?

Na to pytanie nie ma jednej odpowiedzi, bo dobór zależy od typu cery, oczekiwanego krycia i wykończenia. Z punktu widzenia ochrony skóry liczy się co innego niż marka: krem z filtrem pod spodem, szeroka ochrona UVA, formuła, która nie zatyka porów, i odcień dobrany do skóry. Jeśli podkład ma też SPF, to dodatkowa korzyść, a nie podstawa ochrony.

Czy z filtrem 50 można się opalić?

Tak. Żaden filtr nie zatrzymuje całego promieniowania UV [DermNet — Sun protection], a SPF mówi o ilości promieniowania, a nie o czasie spędzonym na słońcu [FDA — Sunscreen]. W praktyce nakładamy zwykle za mało produktu, nierówno i bez poprawek, więc skóra dostaje więcej UV, niż sugeruje etykieta. Opalenizna oznacza, że skóra otrzymała dawkę UV, która uszkodziła jej komórki.

Jaki podkład, żeby nie było widać zmarszczek?

Żaden podkład nie usuwa zmarszczek. Mniej je podkreślają lekkie, nawilżające formuły nakładane cienką warstwą na dobrze nawilżoną skórę, a słabiej sprawdzają się gęste, mocno matujące produkty. Najwięcej da jednak codzienna ochrona przed UV, bo promieniowanie ultrafioletowe przyspiesza starzenie skóry [AAD — Sunscreen FAQs].

Podsumowanie

Podkład z filtrem to wygodny dodatek, ale nie pełna ochrona przed słońcem. SPF z etykiety zmierzono przy grubej warstwie, a podkład nakłada się cienko i nierówno, z pominięciem powiek, uszu i szyi, i ściera się w ciągu dnia. Przy niskim indeksie UV, na przykład zimą w mieście, może wystarczyć. Gdy indeks UV wynosi 3 lub więcej, pod podkład nałóż krem z filtrem SPF 30–50 z ochroną UVA. Warstwy wzmacniają ochronę, choć liczby SPF się nie sumują. Przy ostudzie i przebarwieniach przydają się produkty barwione z tlenkami żelaza, które zatrzymują też część światła widzialnego. Raz w miesiącu obejrzyj twarz bez makijażu, a każdą nową lub zmieniającą się zmianę pokaż lekarzowi.

Centrum Badania Znamion

Zbadaj znamiona w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów badanie znamion

Zobacz również

• Krem z filtrem a makijaż — kolejność i odnawianie SPF
• Ilość kremu z filtrem w łyżeczkach i mililitrach
• Jak nakładać krem z filtrem i o jakich miejscach pamiętać
• Krem z filtrem do twarzy na co dzień
• PA++++ — co oznacza skala ochrony przed UVA
• Filtry przeciwsłoneczne w ciąży — bezpieczeństwo i wybór kremu

Zobacz również:

Nowa plamka lub zmieniające się znamię na twarzy? Sprawdź je w wideodermatoskopii

Umów się