Promieniowanie UVA i UVB — czym się różnią, jak działają na skórę i oczy oraz jak się przed nimi chronić

Promieniowanie UVA i UVB to dwie części światła słonecznego, których nie widzimy i nie czujemy, a które mają ogromny wpływ na skórę. Od nich zależą opalenizna, oparzenia, synteza witaminy D, starzenie się skóry i ryzyko nowotworów: czerniaka, raka podstawnokomórkowego i kolczystokomórkowego. Choć obie fale należą do ultrafioletu, różnią się długością, energią, głębokością wnikania i skutkami.

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest promieniowanie UV, czym różnią się UVA, UVB i UVC, co dzieje się w skórze po ekspozycji, od czego zależy natężenie UV w ciągu dnia i roku oraz jak rozsądnie się chronić. Jak czytać oznaczenia na kremach z filtrem, opisujemy osobno w artykule Filtr UVA i UVB — różnice.

Masz za sobą wiele lat na słońcu albo oparzenia? Sprawdź znamiona. Umów badanie w jednym z naszych ośrodków:

• Warszawa - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Poznań - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Wrocław - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Kraków - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Szczecin - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Gdańsk - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Lublin - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Katowice - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków

Nie ma Twojego miasta na liście? Zmianę możesz wstępnie ocenić online — prześlij zdjęcie do analizy AI. To wstępna ocena w oczekiwaniu na wizytę, która nie zastępuje badania.

Promieniowanie UVA i UVB w skrócie

Dane o zakresach fal i pochłanianiu w atmosferze pochodzą z przewodnika WHO o indeksie UV [WHO — Global Solar UV Index 2002], a o wnikaniu w skórę z przeglądu D'Orazio i wsp. [Int J Mol Sci 2013].

Centrum Badania Znamion

Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów badanie znamion

Czym jest promieniowanie UV?

Słońce wysyła w naszą stronę światło widzialne, ciepło (podczerwień) i promieniowanie ultrafioletowe. Ultrafiolet obejmuje fale o długości od 100 do 400 nanometrów, czyli krótsze niż fioletowa część tęczy. Ponieważ krótsza fala niesie więcej energii, UV potrafi zmieniać cząsteczki w komórkach, w tym DNA.

WHO dzieli ultrafiolet na trzy pasma: UVA (315–400 nm), UVB (280–315 nm) i UVC (100–280 nm) [WHO — Global Solar UV Index 2002]. Gdy światło przechodzi przez atmosferę, ozon, para wodna, tlen i dwutlenek węgla pochłaniają całe UVC i około 90% UVB. UVA atmosfera zatrzymuje w znacznie mniejszym stopniu, dlatego promieniowanie UV, które dociera do nas na ziemi, to głównie UVA z niewielką domieszką UVB [WHO — Global Solar UV Index 2002]. Przegląd D'Orazio i wsp. szacuje te proporcje na 90–95% UVA i 5–10% UVB [Int J Mol Sci 2013].

Promieniowania UV nie da się zobaczyć ani poczuć [WHO — Ultraviolet radiation]. Ciepło słońca na skórze to podczerwień, a nie UV. Dlatego chłodny, wietrzny dzień w górach może przynieść poważne oparzenie, a upalne popołudnie o zachodzie słońca już nie.

Rodzaje promieniowania UV: UVA, UVB i UVC

UVA — czym się charakteryzuje?

UVA ma najdłuższą falę i najmniejszą energię spośród trzech pasm, ale jest go najwięcej. Wnika głęboko: przechodzi przez naskórek i dociera do skóry właściwej, a nawet tkanki podskórnej, gdzie znajdują się włókna kolagenowe i naczynia krwionośne [WHO — known health effects of UV]. Właśnie dlatego UVA w największym stopniu odpowiada za fotostarzenie: utratę elastyczności, zmarszczki, przebarwienia i poszerzone naczynka.

UVA ciemni barwnik obecny już w komórkach naskórka. Daje to opaleniznę, która pojawia się szybko, ale równie szybko blednie [WHO — known health effects of UV]. W komórkach UVA wytwarza reaktywne formy tlenu, czyli wolne rodniki, które uszkadzają DNA pośrednio [D'Orazio i wsp. 2013].

Zwykła szyba okienna przepuszcza dużą część UVA. Więcej o tym piszemy w artykule Czy przez szybę można się opalić?.

UVB — oparzenia, trwalsza opalenizna i witamina D

UVB ma krótszą falę i więcej energii. Większość z niego pochłania atmosfera, a to, co dotrze do skóry, zatrzymuje się głównie w naskórku [WHO — known health effects of UV]. Mimo to UVB jest główną przyczyną oparzeń słonecznych. Pobudza też tworzenie nowego barwnika, co po kilku dniach daje trwalszą opaleniznę, i pogrubia naskórek. To obrona skóry przed kolejną dawką promieniowania, a nie oznaka zdrowia.

UVB ma też korzystną rolę: to pod jego wpływem w skórze powstaje witamina D [WHO — known health effects of UV]. O tym, jak indeks UV wpływa na jej syntezę, piszemy w artykule Indeks UV a witamina D.

Natężenie UVB silnie zależy od wysokości słońca nad horyzontem. W Polsce jest najwyższe latem, w godzinach okołopołudniowych, a zimą spada do niewielkich wartości.

UVC — czy dociera do powierzchni Ziemi?

Nie. UVC ze słońca jest w całości pochłaniane w atmosferze [WHO — Ultraviolet (UV) radiation]. Z promieniowaniem UVC można się zetknąć wyłącznie przy sztucznych źródłach, takich jak niektóre lampy bakteriobójcze czy łuk spawalniczy. DermNet wymienia spawanie łukowe wśród przyczyn oparzenia UV [DermNet — Sunburn]. Patrzenie w takie źródło bez osłony może wywołać bolesne zapalenie rogówki i spojówek, nazywane potocznie „zajączkami” u spawaczy (po ekspozycji na UV odbite od śniegu mówi się o „śnieżnej ślepocie”).

Jak głęboko UVA i UVB wnikają w skórę?

Skóra składa się z kilku warstw. Na powierzchni leży naskórek, w którego najgłębszej części żyją komórki barwnikowe (melanocyty) i komórki macierzyste. Pod nim jest skóra właściwa z kolagenem, elastyną, naczyniami i nerwami.

• UVB jest prawie w całości pochłaniane w naskórku, a do skóry właściwej dociera go niewiele [D'Orazio i wsp. 2013]. Działa więc tam, gdzie powstają raki podstawno- i kolczystokomórkowy oraz gdzie leżą melanocyty, z których rozwija się czerniak.
• UVA przechodzi przez naskórek i dociera głęboko do skóry właściwej [D'Orazio i wsp. 2013]. Tam niszczy włókna kolagenowe i elastynowe, a przy okazji także oddziałuje na komórki naskórka.

Barwnik melanina działa jak naturalny filtr i ogranicza wnikanie UV. U osób o jasnej karnacji jest go mniej, więc promieniowanie łatwiej dociera do głębszych warstw naskórka [D'Orazio i wsp. 2013]. To jeden z powodów, dla których osoby o niskim fototypie łatwiej się spalają i częściej chorują na nowotwory skóry. Swój fototyp ocenisz z pomocą skali Fitzpatricka.

Kiedy i jakie efekty daje każda z fal?

Część skutków UV widać po kilku godzinach, inne ujawniają się po latach. Warto je rozróżnić, bo brak oparzenia nie oznacza braku uszkodzeń.

Skutki natychmiastowe i w ciągu doby

• Ciemnienie barwnika pod wpływem UVA, czyli szybka, krótkotrwała opalenizna.
• Rumień i oparzenie, wywołane głównie przez UVB. Zaczerwienienie pojawia się zwykle 2–6 godzin po ekspozycji, jest najsilniejsze po 12–24 godzinach i ustępuje w ciągu 3–7 dni [DermNet — Sunburn].
• Uszkodzenia DNA, które powstają w trakcie ekspozycji i jeszcze przez kilka godzin po niej (o tym niżej).
• Osłabienie odporności skóry. UV zmienia działanie komórek układu odpornościowego w skórze. Według WHO lepiej zbadano tu UVB, ale udział mają obie fale [WHO — known health effects of UV]. Jednym z widocznych skutków bywa nawrót opryszczki wargowej po urlopie [WHO — Ultraviolet radiation].

Skutki po kilku dniach

• Trwalsza opalenizna i pogrubienie naskórka, za które odpowiada głównie UVB [WHO — known health effects of UV].
• Łuszczenie się skóry po oparzeniu, zwykle 4–7 dni po ekspozycji [DermNet — Sunburn].

Skutki odległe, kumulowane przez lata

• Fotostarzenie: zmarszczki, wiotkość, plamy soczewicowate, przebarwienia. To w dużej mierze efekt UVA.
• Zmiany przedrakowe, przede wszystkim rogowacenie słoneczne.
• Nowotwory skóry: rak podstawnokomórkowy, rak kolczystokomórkowy i czerniak.
• Choroby oczu: zaćma i skrzydlik.

Że fotostarzenie nie jest nieuniknione, pokazało australijskie badanie z losowym przydziałem. Dorośli, którzy przez 4,5 roku codziennie stosowali krem z filtrem o szerokim spektrum, nie mieli wykrywalnego przyrostu cech starzenia się skóry, a w porównaniu z osobami stosującymi filtr okazjonalnie skóra starzała się u nich o 24% wolniej [Hughes i wsp., Ann Intern Med 2013].

Uszkodzenia DNA — natychmiastowe i odroczone

To, jak UV uszkadza DNA, wyjaśnia, dlaczego prowadzi do nowotworów.

UVB działa bezpośrednio. Cząsteczka DNA pochłania foton UVB, a dwie sąsiednie zasady łączą się ze sobą nieprawidłowym wiązaniem. Powstają tak zwane dimery pirymidynowe i fotoprodukty 6–4, które zniekształcają podwójną helisę [D'Orazio i wsp. 2013]. Jeśli komórka nie naprawi ich przed podziałem, utrwalają się jako mutacje. Szacuje się, że jeden dzień na słońcu może wytworzyć w każdej komórce skóry nawet 100 000 takich uszkodzeń [D'Orazio i wsp. 2013]. Większość z nich komórki skutecznie naprawiają, ale nie wszystkie.

UVA działa głównie pośrednio. Wytwarza wolne rodniki, które utleniają DNA, białka i lipidy [D'Orazio i wsp. 2013]. Okazało się jednak, że UVA potrafi też tworzyć te same dimery co UVB, i to z opóźnieniem. W badaniu opublikowanym w Science dimery w melanocytach powstawały jeszcze przez ponad 3 godziny po zakończeniu ekspozycji na UVA. Autorzy nazwali je „ciemnymi dimerami”, bo pojawiały się już w ciemności, a stanowiły większość wszystkich dimerów [Premi i wsp., Science 2015]. Badanie wykonano na komórkach i u myszy, ale dobrze pokazuje, że szkody nie kończą się w chwili zejścia ze słońca.

Gdy uszkodzenie jest zbyt duże, komórka naskórka wchodzi na drogę zaprogramowanej śmierci. Takie „komórki oparzeniowe” widać pod mikroskopem w skórze po oparzeniu słonecznym [DermNet — Sunburn]. To mechanizm obronny, który usuwa najbardziej zniszczone komórki, ale nie zawsze wyłapuje te z drobnymi mutacjami.

UVA a UVB — najważniejsze różnice

Co jest bardziej szkodliwe, UVA czy UVB?

Na to pytanie nie ma prostej odpowiedzi, bo obie fale szkodzą inaczej. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zalicza promieniowanie słoneczne i promieniowanie UV do grupy 1 czynników rakotwórczych dla człowieka, czyli tych, których działanie rakotwórcze jest udowodnione [IARC Monographs, vol. 100D]. WHO podkreśla, że UV jest rakotwórcze, a nadmierna ekspozycja wiąże się z czerniakiem, rakiem kolczystokomórkowym i podstawnokomórkowym oraz przedwczesnym starzeniem się skóry [WHO — Ultraviolet radiation].

• UVB silniej i szybciej uszkadza DNA w naskórku i wywołuje oparzenia. WHO zaznacza, że nawet dawki UVB zbyt małe, by spowodować oparzenie, mogą zwiększać ryzyko czerniaka i innych raków skóry [WHO — known health effects of UV].
• UVA ma mniej energii, ale jest go wielokrotnie więcej, dociera głębiej i przechodzi przez szyby oraz chmury. Odpowiada za większość fotostarzenia i ma udział w powstawaniu nowotworów. To głównie UVA emitują lampy w solarium, które również trafiły do grupy 1 (solarium a nowotwory skóry).

Praktyczny wniosek jest jeden: chroń się przed obiema falami jednocześnie. Wysoki SPF bez ochrony UVA to połowa zabezpieczenia.

Od czego zależy natężenie promieniowania UV?

Ilość UV, która do nas dociera, zmienia się z godziny na godzinę. WHO wymienia kilka czynników [WHO — Global Solar UV Index 2002; WHO — Ultraviolet radiation]:

• Wysokość słońca. Im wyżej słońce, tym więcej UV. Poza tropikami najwięcej promieniowania dociera latem, w czterogodzinnym okresie wokół słonecznego południa. W Polsce przy czasie letnim słoneczne południe przypada około 13:00–13:30, więc to okno obejmuje mniej więcej godziny 11:00–15:00. Plan dnia na lato znajdziesz w artykule Godziny największego nasłonecznienia.
• Szerokość geograficzna. Im bliżej równika, tym silniejsze UV. Urlop na południu Europy oznacza wyższe dawki niż ten sam dzień w Polsce.
• Wysokość nad poziomem morza. Rzadsze powietrze mniej pochłania. Z każdym 1000 m wysokości natężenie UV rośnie o 10–12%.
• Zachmurzenie. Najwięcej UV dociera przy bezchmurnym niebie, ale przez cienkie chmury może przenikać nawet 80% promieniowania, a zamglenie potrafi je zwiększyć.
• Warstwa ozonowa. Ozon pochłania część UV, a jego ilość zmienia się w ciągu roku.
• Odbicie od podłoża. Świeży śnieg odbija do 80% UV, suchy piasek około 15%, a morska piana około 25%. Woda chroni tylko minimalnie, a odbicia od jej powierzchni zwiększają ekspozycję.

Zimą UV jest zwykle słabsze, ale na stoku śnieg i wysokość mogą łącznie podwoić dawkę [WHO — Global Solar UV Index 2002]. Szczególnie zdradliwa jest wczesna wiosna: powietrze bywa chłodne, a słońce już zaskakująco mocne.

Czym jest indeks UV?

Indeks UV to prosta skala, która przelicza natężenie promieniowania wywołującego rumień na liczbę. Im wyższa wartość, tym szybciej może dojść do uszkodzenia skóry i oczu. Prognozy podają zwykle maksymalną wartość dnia, przypadającą na okolice słonecznego południa [WHO — Global Solar UV Index 2002].

WHO zaleca ochronę przed słońcem, gdy indeks UV wynosi 3 lub więcej [WHO — Ultraviolet radiation]. Poniżej tej wartości, w zwykłych warunkach, ryzyko krótkotrwałych i długotrwałych uszkodzeń jest ograniczone nawet u osób o bardzo jasnej skórze [WHO — Global Solar UV Index 2002]. Wartość indeksu sprawdzisz w aplikacji pogodowej.

Czy promieniowanie UV przenika przez szyby?

Zwykła szyba okienna zatrzymuje większość UVB, ale przepuszcza znaczną część UVA. Dlatego za szybą trudno się oparzyć, ale skóra nadal starzeje się pod wpływem UVA. Szczegóły, w tym szyby samochodowe, opisujemy w artykule Czy przez szybę można się opalić?.

Czy w pochmurny dzień skóra nadal jest narażona na UV?

Tak. Cienkie chmury przepuszczają do 80% promieniowania UV [WHO — Global Solar UV Index 2002]. Brak upału i słońca na niebie usypia czujność, przez co wiele oparzeń zdarza się właśnie w pochmurne dni nad wodą lub w górach. Grube, ciemne chmury zatrzymują więcej UV, ale przy zmiennym zachmurzeniu natężenie potrafi szybko wzrosnąć.

UVA i UVB a ryzyko nowotworów skóry

Według WHO nadmierna ekspozycja na UV spowodowała w 2020 roku na świecie około 1,2 mln nowych zachorowań na raki skóry inne niż czerniak (kolczysto- i podstawnokomórkowy) oraz około 325 000 zachorowań na czerniaka [WHO — Ultraviolet radiation].

Każdy z tych nowotworów ma trochę inny związek ze słońcem:

• Rak podstawnokomórkowy jest najczęstszym nowotworem skóry. Powstaje zwykle na twarzy, uszach i szyi, rośnie powoli i rzadko daje przerzuty, ale nieleczony niszczy okoliczne tkanki. Zobacz, jak wygląda rak podstawnokomórkowy.
• Rak kolczystokomórkowy wiąże się przede wszystkim z dawką UV zbieraną latami, dlatego częściej chorują osoby pracujące na zewnątrz. Często poprzedza go rogowacenie słoneczne. Więcej w artykule Rak kolczystokomórkowy — zdjęcia i objawy.
• Czerniak wiąże się między innymi z oparzeniami słonecznymi, a WHO zwraca uwagę, że nadmierna ekspozycja w dzieciństwie i młodości przekłada się na ryzyko w dorosłości [WHO — Ultraviolet radiation]. Każde oparzenie słoneczne to sygnał, że dawka UV była za duża (oparzenia słoneczne a czerniak).

UV nie jest jedynym czynnikiem. Ryzyko zależy też od fototypu, liczby znamion, historii rodzinnej i odporności. Pełną listę opisujemy w artykule Czynniki ryzyka czerniaka.

Promieniowanie UV a oczy

Oczy są narażone na UV tak samo jak skóra, a promieniowanie odbite od wody, piasku i śniegu trafia do nich z dołu i z boków. UVB jest w całości pochłaniane przez rogówkę i soczewkę. Niewielka część UVA dociera do siatkówki: u dorosłych około 1–2%, ale u noworodka nawet około 20%. Dlatego oczy dzieci wymagają szczególnej ochrony [WHO — known health effects of UV].

Skutki ostre to zapalenie rogówki i spojówek: bolesne, ale zwykle przemijające. Skutki przewlekłe to zaćma, skrzydlik (narośl na spojówce wchodząca na rogówkę) oraz nowotwory w obrębie oka i powiek, w tym czerniak [WHO — Ultraviolet radiation]. WHO szacuje, że na świecie z powodu zaćmy nie widzi około 15 mln osób, a u około 10% z nich może to wynikać z ekspozycji na UV [WHO — Ultraviolet radiation].

Okulary przeciwsłoneczne powinny mieć filtr UV, a najlepiej osłaniać też boki [WHO — Global Solar UV Index 2002].

Jak chronić skórę przed promieniowaniem UVA i UVB?

WHO zaleca, by przy indeksie UV od 3 w górę łączyć kilka sposobów ochrony, a nie polegać na jednym [WHO — Global Solar UV Index 2002]:

1. Ogranicz przebywanie na słońcu w godzinach okołopołudniowych i korzystaj z cienia. Pamiętaj, że w cieniu nadal docierają do Ciebie promienie odbite.
2. Noś ubranie, które zakrywa skórę. Gęste, suche tkaniny chronią lepiej niż cienkie i mokre. Skuteczność odzieży opisuje współczynnik UPF [Salih i wsp. 2024].
3. Załóż kapelusz z szerokim rondem, który osłoni twarz, uszy i kark.
4. Noś okulary z filtrem UV.
5. Na odsłoniętą skórę nakładaj krem z filtrem o szerokim spektrum. NHS zaleca SPF co najmniej 30 i ochronę UVA potwierdzoną oznaczeniem „UVA” w kółku albo wysoką oceną gwiazdkową [NHS — Sunscreen and sun safety]. Nakładaj go obficie i ponawiaj, zwłaszcza po kąpieli i spoceniu się (co ile ponawiać krem z filtrem).
6. Nie korzystaj z solarium.
7. Szczególnie chroń dzieci, a niemowlęta poniżej 6. miesiąca trzymaj z dala od bezpośredniego słońca [NHS — Sunscreen and sun safety].

Ważna zasada: krem z filtrem ma zmniejszać szkody w czasie, którego nie da się spędzić w cieniu, a nie wydłużać opalania [WHO — Global Solar UV Index 2002]. Jak dobrać produkt i czytać oznaczenia SPF, UVA i PA, wyjaśniamy w artykułach Jaki filtr SPF wybrać i Filtr UVA i UVB — różnice.

Korzystanie ze słońca nie musi oznaczać opalania. Spacer, ruch na świeżym powietrzu i światło dzienne mają wartość dla zdrowia, ale opalenizna i oparzenie są śladem uszkodzeń. Bilans korzyści i ryzyka omawiamy w artykule Czy opalanie jest zdrowe?.

Ochrona przed słońcem — fakty i mity

WHO zebrało najczęstsze błędne przekonania o słońcu [WHO — Global Solar UV Index 2002]:

• „Opalenizna jest zdrowa.” Opalenizna to obrona skóry przed dalszymi uszkodzeniami UV, a nie oznaka zdrowia.
• „Opalenizna chroni przed słońcem.” Ciemna opalenizna na jasnej skórze daje ochronę porównywalną z filtrem o SPF około 4. To zdecydowanie za mało.
• „W pochmurny dzień nie da się spalić.” Przez cienkie chmury przechodzi do 80% UV.
• „W wodzie nie da się spalić.” Woda chroni minimalnie, a odbicia zwiększają dawkę.
• „Zimą UV nie jest groźne.” Na śniegu, zwłaszcza w górach, dawka może się podwoić.
• „Z filtrem mogę opalać się dłużej.” Filtr nie służy do wydłużania ekspozycji.

Kiedy pokazać skórę lekarzowi?

Promieniowanie UV działa latami, a jego skutki często pojawiają się dopiero w średnim i starszym wieku. Umów badanie, jeśli zauważysz:

• nowe znamię u dorosłego albo znamię, które rośnie, ciemnieje lub zmienia kształt,
• znamię wyraźnie inne niż pozostałe,
• ranę lub strupek, które nie goją się od kilku tygodni albo co jakiś czas krwawią,
• perłowy, różowy guzek lub szorstką, łuszczącą się plamkę na twarzy, uszach, karku albo grzbietach dłoni.

Zasadę ABCDE opisujemy w artykule Reguła ABCDE. Samoobserwacja pomaga zauważyć zmianę, ale gołym okiem nie widać wszystkiego, dlatego ocenę zostaw lekarzowi z dermatoskopem. Przy wielu znamionach przydaje się wideodermatoskopia z mapowaniem, która pozwala porównywać zdjęcia z kolejnych wizyt.

Lata na słońcu?

Lekarz obejrzy w wideodermatoskopie wszystkie znamiona i oceni, czy któreś wymaga dalszej diagnostyki.

Umów się

Szkodliwy wpływ promieniowania UV — najczęstsze pytania

Co jest bardziej szkodliwe, UVA czy UVB?

Oba rodzaje promieniowania szkodzą, tylko w inny sposób. UVB jest główną przyczyną oparzeń i bezpośrednio uszkadza DNA w naskórku. UVA dociera głębiej, odpowiada za fotostarzenie i uszkadza DNA pośrednio, przez wolne rodniki. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem uznaje całe spektrum UV za rakotwórcze, dlatego potrzebna jest ochrona przed obiema falami.

Jaka jest różnica między UVA a UVB?

UVA ma dłuższą falę (315–400 nm), stanowi większość promieniowania UV docierającego do Ziemi i wnika aż do skóry właściwej. UVB ma krótszą falę (280–315 nm), w większości zatrzymuje go atmosfera, a w skórze pochłania go głównie naskórek. UVB wywołuje oparzenia i uruchamia syntezę witaminy D, a UVA przyspiesza starzenie się skóry i daje szybką, ale nietrwałą opaleniznę.

Czy UVA przenika przez ubranie?

Częściowo tak. Ubranie chroni, ale w różnym stopniu: cienka, luźno tkana albo mokra tkanina przepuszcza więcej promieniowania niż gęsta i sucha. Przy długim pobycie na słońcu najlepiej sprawdzają się ubrania z oznaczeniem UPF, które mówi, ile razy tkanina zmniejsza dawkę UV.

Czy światło UVB jest szkodliwe?

W małych dawkach UVB jest potrzebne, bo pod jego wpływem skóra wytwarza witaminę D. W większych dawkach powoduje oparzenia, uszkadza DNA komórek naskórka i zwiększa ryzyko raków skóry oraz czerniaka. Według WHO nawet dawki zbyt małe, by wywołać oparzenie, mogą zwiększać to ryzyko.

Czy UVC jest groźne?

Promieniowanie UVC ze słońca jest w całości pochłaniane przez atmosferę i nie dociera do powierzchni Ziemi. Źródłem UVC mogą być natomiast niektóre lampy bakteriobójcze i spawanie łukowe. Bezpośrednia ekspozycja oczu i skóry na takie źródła może wywołać bolesne zapalenie rogówki i oparzenie skóry.

Promieniowanie UV — podsumowanie

Promieniowanie UV, które do nas dociera, to głównie UVA z domieszką UVB. UVB działa w naskórku: wywołuje oparzenia, bezpośrednio uszkadza DNA i uruchamia syntezę witaminy D. UVA wnika głębiej, przechodzi przez szyby i chmury, przyspiesza starzenie się skóry i uszkadza DNA przez wolne rodniki, także przez kilka godzin po ekspozycji. UVC ze słońca nie dociera do Ziemi. Natężenie UV zależy od pory dnia i roku, wysokości, chmur i podłoża, a ochrona jest potrzebna od indeksu UV 3. Najlepiej działa połączenie cienia, ubrania, kapelusza, okularów i kremu z filtrem o szerokim spektrum. Jeśli masz za sobą lata na słońcu lub oparzenia, regularnie oglądaj skórę i umów badanie znamion.

Zobacz również:

Słońce zostawia ślady w skórze. Sprawdź znamiona w dermatoskopie

Umów się

Centrum Badania Znamion

Zbadaj znamiona w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów badanie znamion

Zobacz również

• Filtr UVA i UVB — różnice i oznaczenia
• Czy opalanie jest zdrowe?
• Oparzenia słoneczne a czerniak
• Godziny największego nasłonecznienia
• Solarium a nowotwory skóry
• Słońce a zdrowie — UV i podczerwień
• Indeks UV — co oznacza skala i gdzie go sprawdzić
• Ile UV przechodzi przez chmury
• PA++++ — co oznacza skala ochrony przed UVA
• UPF — co oznacza współczynnik ochrony ubrań
• Fotostarzenie skóry — objawy i zapobieganie
• Jak wybrać dobry krem z filtrem
• Opalanie a starzenie skóry — zmarszczki i przebarwienia
• Dlaczego nie powinno się opalać