Promieniowanie UV to główny czynnik ryzyka nowotworów skóry, któremu można realnie zapobiegać. Piszemy o wyborze i stosowaniu filtrów, oparzeniach słonecznych, solarium i ochronie dzieci — tak, by korzystać ze słońca bez szkody dla skóry.
Artykuły w tej kategorii: 64
Dlaczego zimą w Polsce skóra nie wytwarza witaminy D? Dawki według polskich zaleceń z 2023 roku dla dzieci, dorosłych, seniorów i kobiet w ciąży, czy suplementować przez cały rok, jak przyjmować witaminę D3, z czym uważać i czy da się szybko podnieść jej poziom.
Czy zimą stosować krem z filtrem? Wyjaśniamy, jak zmienia się promieniowanie UV od listopada do lutego, kiedy filtr jest konieczny (śnieg, góry, wyjazdy, przebarwienia, zabiegi), jaki SPF wybrać i czym różni się od kremu na mróz i wiatr.
Jak wybrać krem z filtrem, co naprawdę znaczy SPF, jak rozpoznać ochronę UVA, ile kremu nałożyć i jak często go odnawiać. Filtry dla dzieci i najczęstsze mity.
Czy kremy z filtrem są szkodliwe albo powodują raka? Omawiamy badania FDA o wchłanianiu filtrów do krwi, opinie unijnego komitetu SCCS o oksybenzonie, homosalacie i oktokrylenie, nanocząstki, alergie, witaminę D i rafy koralowe — bez straszenia i bez lekceważenia.
Jak wybrać krem z filtrem dla dziecka? Od kiedy można go stosować, dlaczego niemowlęta chroni się cieniem, a nie kremem, jaki SPF wybrać, czy filtry mineralne są lepsze, ile kremu nałożyć i jak często go odnawiać.
Czy opalanie jest zdrowe? Uczciwy bilans — słońce daje witaminę D i ma znaczenie dla nastroju, ale opalenizna to odpowiedź skóry na uszkodzenie DNA. Omawiamy szwedzkie badania o unikaniu słońca, ich ograniczenia i to, jak korzystać z dnia na zewnątrz bez opalania.
Czy krem z filtrem blokuje witaminę D? Co pokazały badania z Australii i Teneryfy, dlaczego wyniki bywają rozbieżne i jak w Polsce pogodzić ochronę skóry z prawidłowym poziomem witaminy D.
Rumień posłoneczny to zaczerwienienie skóry po nadmiarze promieniowania UV, pierwszy objaw oparzenia słonecznego. Wyjaśniamy, skąd się bierze, po ilu godzinach się pojawia, od czego zależy, czym różni się od uczulenia na słońce i kiedy iść do lekarza.
Czy w pochmurny dzień jest promieniowanie UV? Wyjaśniamy, ile UV przechodzi przez cienkie, rozerwane i grube chmury, dlaczego chłód myli, jak czytać indeks UV przy zachmurzeniu, kiedy sięgnąć po krem z filtrem i jak chronić oczy.
Krem z filtrem w ciąży jest bezpieczny i pomaga zapobiegać ostudzie. Co mówią badania o wchłanianiu filtrów, czy wybrać filtr mineralny, czy chemiczny, i czy w ciąży można się opalać.
Polypodium leucotomos to ekstrakt z tropikalnej paproci sprzedawany jako suplement „na słońce”. Sprawdzamy, co naprawdę pokazały badania, komu może pomóc, jak jest z bezpieczeństwem i dlaczego nie zastąpi kremu z filtrem.
Czy kapelusz chroni przed UV? Jak szerokie powinno być rondo, co znaczy UPF, czy czapka z daszkiem wystarczy i jaki kapelusz wybrać dla dziecka, nad wodę i na upały. Wyniki pomiarów i zalecenia WHO.
Czy opalanie postarza skórę? Wyjaśniamy, co opalenizna mówi o uszkodzeniu skóry, co pokazały badania bliźniąt i badanie z codziennym kremem z filtrem, które skutki słońca można częściowo cofnąć, a których nie, i jak chronić skórę bez rezygnacji ze słońca.
Jak połączyć krem z filtrem z makijażem? Wyjaśniamy, czy SPF nakłada się przed bazą, czy na krem nawilżający, ile filtra potrzeba pod podkład, czy podkład z SPF wystarcza i jak odnawiać ochronę na makijaż.
Czy parasol chroni przed promieniowaniem UV i czy można się pod nim opalić? Wyjaśniamy, ile UV dociera w cień parasola plażowego i parasolki, co mówi badanie z plaży, jak wybrać parasol i z czym go łączyć.
Czy podkład z filtrem SPF chroni przed słońcem tak, jak obiecuje etykieta? Wyjaśniamy, dlaczego w praktyce daje dużo mniej, kiedy wystarczy, jak łączyć go z kremem z filtrem i jaki wybrać przy przebarwieniach.
Czy opalenizna jest zdrowa? Wyjaśniamy, dlaczego „zdrowa opalenizna” to mit, jak słabo chroni „baza”, rozprawiamy się z 10 popularnymi przekonaniami o opalaniu i odpowiadamy, czy beta-karoten przyciemnia skórę, co z tabletkami i zastrzykami „na opaleniznę” i jak bezpiecznie uzyskać brązowy odcień.
Jaki filtr UV powinny mieć okulary przeciwsłoneczne? Wyjaśniamy, co oznacza UV400 i 100% UV, czym są kategorie filtra 0–4 według normy EN ISO 12312-1, dlaczego ciemne szkła i polaryzacja nie oznaczają ochrony przed UV, jak sprawdzić okulary i jakie wybrać dla dziecka.
Krem z filtrem nakłada się 15–20 minut przed wyjściem, na czystą i suchą skórę, jako ostatni krok pielęgnacji przed makijażem. Pokazujemy technikę krok po kroku, kolejność z kremem i podkładem, pomijane miejsca i sposoby na odświeżenie filtra na makijażu.
UPF to współczynnik ochrony przed promieniowaniem UV dla tkanin. Wyjaśniamy, co oznacza UPF 40+ i UPF 50+, czym UPF różni się od SPF, ile chroni zwykła koszulka, jak na ochronę wpływają kolor, splot, wilgoć i pranie oraz komu odzież z filtrem UV przyda się najbardziej.
Kiedy najlepiej wychodzić na słońce, żeby skorzystać z jego zalet i nie uszkodzić skóry? Wyjaśniamy, jak zmienia się UV w ciągu dnia, kiedy powstaje witamina D, po co poranne światło i czy po 16:00 słońce jeszcze opala.
Krem z filtrem odnawia się co około dwie godziny na słońcu oraz zawsze po kąpieli, spoceniu się i wycieraniu ręcznikiem. Wyjaśniamy, skąd ta zasada, ile czasu działa SPF 50, ile kremu nałożyć ponownie i jak odświeżyć filtr na makijażu.
Jak słońce wpływa na sen? Co pokazały badania z biwakami, czujnikami światła i ekranami, dlaczego jasny dzień i ciemny wieczór pomagają zasnąć, czy spanie przy świetle szkodzi i jak korzystać z dziennego światła, nie opalając się.
Oparzenie słoneczne — co robić krok po kroku. Jak schłodzić skórę, czym ją smarować, co z pęcherzami, ile trwa gojenie, których domowych sposobów unikać i kiedy oparzenie od słońca wymaga pomocy lekarza.
Czym różni się filtr UVA od filtra UVB? Wyjaśniamy, co mierzy SPF, a co UVA-PF, co znaczą symbol UVA w kółku, PA++++ i „broad spectrum”, które składniki chronią przed jakim promieniowaniem i czy UV przechodzi przez szybę, chmury i ubranie.
Na twarz potrzeba co najmniej łyżeczki kremu z filtrem, a na całe ciało około 35 ml. Wyjaśniamy zasadę 2 mg/cm², regułę łyżeczki i dwóch palców oraz to, co dzieje się z ochroną, gdy nałożysz za mało.
Jak światło słoneczne reguluje rytm dobowy? Wyjaśniamy, czym jest zegar biologiczny, dlaczego światło rano działa inaczej niż wieczorem, co rozregulowuje rytm, kiedy kształtuje się on u niemowląt i jak korzystać z dziennego światła, nie szkodząc skórze.
Czy przez szybę można się opalić albo spalić? Wyjaśniamy, które promieniowanie UV przechodzi przez okno, czym różni się przednia szyba samochodu od bocznej, czy kierowcy mają więcej zmian po lewej stronie twarzy i jak chronić skórę za szkłem.
Białe plamy po opalaniu to najczęściej łupież pstry, hipomelanoza drobnoplamista lub odbarwienia pozapalne, rzadziej bielactwo. Jak je odróżnić, kiedy iść do lekarza i dlaczego biała obwódka wokół pieprzyka wymaga oceny.
SPF 30 czy 50 — który wybrać? Liczymy, ile UVB przepuszcza każdy z nich, pokazujemy, co dzieje się z ochroną, gdy kremu jest za mało, odpowiadamy, czy z SPF 30 i 50 można się opalić i czy SPF 30 wystarczy na twarz.
Czy krem z filtrem można stosować na twarz codziennie, jaki SPF wybrać na co dzień, kiedy go nakładać i ile go potrzeba? Wyjaśniamy, co daje codzienny filtr, czym różni się od kremu do ciała i jak dobrać go do cery.
Fotostarzenie to przedwczesne starzenie się skóry pod wpływem UV. Jak odróżnić je od starzenia z wiekiem, co mówią badania o zapobieganiu, co da si ę cofnąć i kiedy plamy posłoneczne trzeba pokazać lekarzowi.
Czy słońce obniża ciśnienie krwi? Omawiamy badania nad tlenkiem azotu uwalnianym ze skóry pod wpływem UVA, sezonowe wahania ciśnienia, ograniczenia tych danych oraz to, jak bezpiecznie przebywać na słońcu przy nadciśnieniu i lekach na ciśnienie.
Jakie leki są fotouczulające? Lista najczęstszych grup leków, ziół i preparatów do skóry, różnica między reakcją fototoksyczną a fotoalergiczną, ibuprofen i witamina C, związek z rakiem skóry oraz zasady ochrony bez odstawiania leków na własną rękę.
Indeks UV mierzy natężenie promieniowania ultrafioletowego szkodliwego dla skóry. Wyjaśniamy skalę WHO od niskiego do ekstremalnego, od jakiej wartości chronić skórę, jaki indeks UV bywa w Polsce i gdzie go sprawdzić.
Słońce poprawia nastrój, ale nie przez opaleniznę. Wyjaśniamy, co mówią badania o świetle dziennym, serotoninie, depresji sezonowej i terapii jasnym światłem, czy witamina D pomaga na depresję i jak korzystać ze słońca, nie szkodząc skórze.
Jakie korzyści daje poranne słońce? Wyjaśniamy, jak światło dzienne docierające do oczu ustawia zegar biologiczny, ma związek ze snem i nastrojem, dlaczego rano powstaje mało witaminy D i kto powinien uważać na słońce.
W trakcie kuracji izotretynoiną można wychodzić na słońce, ale trzeba unikać intensywnego UV i chronić skórę filtrem. Co mówi charakterystyka leku, co pokazują badania o kuracji latem i kiedy można wrócić do zabiegów laserowych.
Nie ma jednej bezpiecznej liczby minut na słońcu. Wyjaśniamy, jak indeks UV, pora dnia i typ skóry wpływają na czas do oparzenia, po jakim czasie widać opaleniznę i dlaczego krem z filtrem nie wydłuża pobytu w słońcu.
Czy przeterminowany krem z filtrem nadal chroni przed słońcem? Wyjaśniamy, co oznaczają klepsydra i symbol PAO, co dzieje się z filtrem po terminie i po otwarciu, jak rozpoznać zepsuty produkt i jak przechowywać SPF, by działał do końca.
Czy pomidory, marchew, zielona herbata albo ryby chronią skórę przed słońcem? Przegląd badań nad dietą i UV — likopen, beta-karoten, witaminy C i E, omega-3, nikotynamid — oraz uczciwa odpowiedź, czego jedzenie nie zastąpi.
Uczulenie na słońce to najczęściej polimorficzna osutka świetlna, ale też pokrzywka słoneczna, młodzieńcza osutka wiosenna czy reakcja na leki i rośliny. Jak wygląda, po jakim czasie znika, jak się ją rozpoznaje i leczy oraz jak zapobiegać nawrotom.
Czy suplementy chronią skórę przed słońcem? Przegląd badań nad beta-karotenem, likopenem, paprocią Polypodium leucotomos, witaminami C i E, omega-3, polifenolami i nikotynamidem. Uczciwie o wielkości efektu, ograniczeniach badań i o tym, dlaczego tabletka nie zastąpi kremu z filtrem.
Witamina D powstaje w skórze pod wpływem UVB, a indeks UV podpowiada, kiedy synteza w ogóle zachodzi i kiedy trzeba się chronić. Co mówią WHO i polskie zalecenia o słońcu, witaminie D i suplementacji.
Jak powstaje witamina D3 w skórze? Krok po kroku od 7-dehydrocholesterolu do formy aktywnej, ile trwa synteza, dlaczego skóra ma wbudowany „bezpiecznik”, jak wpływają na nią pora roku, wiek, karnacja i krem z filtrem oraz czy niedobór daje objawy skórne.
Filtr mineralny czy chemiczny? Wyjaśniamy, jak naprawdę działają tlenek cynku, dwutlenek tytanu i filtry organiczne, który typ wybrać przy skórze wrażliwej, u dziecka i na co dzień, skąd biały nalot, co z nanocząstkami i jak rozpoznać rodzaj filtra po składzie.
Ile minut na słońcu, żeby wytworzyć witaminę D? Porównujemy zalecenia polskie, brytyjskie, australijskie i WHO, wyjaśniamy, skąd biorą się różnice (od 9 do 45 minut), od czego zależy czas, kiedy słońce daje najwięcej witaminy D, czy działa przez oczy i jak szybko rośnie jej poziom.
Czy da się opalać bezpiecznie? Wyjaśniamy, dlaczego zdrowa opalenizna to mit, a słońce mimo to ma zalety, i podajemy praktyczne zasady — indeks UV, pora dnia, cień, ubranie, filtr i kontrola znamion.
Filtr przeciwsłoneczny w sztyfcie jest wygodny na nos, uszy, okolice oczu, usta i blizny, ale łatwo nałożyć go za mało. Wyjaśniamy, co pokazały badania, gdzie sztyft sprawdza się najlepiej, jak go używać i czy może zastąpić krem.
Promieniowanie UVA i UVB różni się długością fali, głębokością wnikania w skórę i skutkami. Wyjaśniamy, co robi każda z fal, dlaczego UVC do nas nie dociera, od czego zależy natężenie UV i jak chronić skórę oraz oczy.
Udar słoneczny — jakie daje objawy i jak odróżnić wyczerpanie cieplne od udaru cieplnego, który zagraża życiu. Pierwsza pomoc krok po kroku, kiedy wezwać pogotowie, ile trwa, kto jest najbardziej narażony, udar u dzieci i jak mu zapobiegać.
Czy ubrania chronią przed UV? Wyjaśniamy, co oznacza UPF i norma EN 13758, które tkaniny chronią najlepiej, jak na ochronę wpływają kolor, splot, wilgoć, rozciągnięcie i pranie, do czego służy rashguard, czy w stroju UV jest gorąco i komu odzież z filtrem przyda się najbardziej.
W Polsce latem promieniowanie UV jest najsilniejsze mniej więcej między 10:30 a 15:00, a szczyt wypada około 12:30–13:10. Wyjaśniamy, skąd te godziny, jak działa reguła cienia, ile słonecznych godzin ma Polska i jak chronić skórę.
Co oznacza PA++++ na kremie z filtrem? Wyjaśniamy japońską skalę PA, metodę PPD, różnice między PA, symbolem UVA w kółku i „broad spectrum”, co znaczy SPF 50+ oraz jak czytać oznaczenie SPF 50 PA++++ przy wyborze kremu.
Czy niemowlę może przebywać na słońcu? Wyjaśniamy, jak chronić dziecko do 6. miesiąca i od 6. do 12. miesiąca życia, kiedy można użyć kremu z filtrem, jak ubrać malucha, dlaczego nie przykrywa się wózka pieluszką i czy noworodek może leżeć w słońcu.
Pokrzywka słoneczna to rzadka choroba, w której bąble i świąd pojawiają się już po kilku minutach na słońcu. Wyjaśniamy, jak wygląda, czym różni się od innych reakcji na słońce, jak się ją rozpoznaje, jakie leki pomagają, czy się z niej wyrasta i jak chronić skórę.
Opalenizna to odpowiedź skóry na uszkodzenie DNA. Wyjaśniamy, dlaczego nie powinno się opalać — nowotwory, fotostarzenie, osłabienie odporności, oczy — i dlaczego to nie znaczy, że trzeba unikać słońca i dziennego światła.
Czy kremy z filtrem niszczą rafy koralowe? Co pokazały badania nad oksybenzonem, dlaczego naukowcy spierają się o ich znaczenie, skąd zakazy na Hawajach i co naprawdę znaczy napis „reef safe”. Jak chronić skórę i rafy jednocześnie.
Czy beta-karoten pomaga się opalić i chroni przed słońcem? Co pokazują badania, po jakim czasie widać efekt, kto nie powinien go brać i dlaczego tabletki nie zastąpią kremu z filtrem.
Schodząca skóra po opalaniu to ostatni etap oparzenia słonecznego. Wyjaśniamy, dlaczego skóra się łuszczy, po ilu dniach zaczyna schodzić i jak długo to trwa, czym ją smarować, czego nie robić i kiedy iść do lekarza.
Jak chronić dziecko przed słońcem od 1. do 12. roku życia? Cień i pora dnia, ubranie, kapelusz, okulary, krem z filtrem, zasady na przedszkole, szkołę, basen i wakacje, a także witamina D, nastolatki i solarium oraz postępowanie przy oparzeniu.
Jaki filtr SPF wybrać na co dzień, na plażę, w góry i dla osoby z jasną karnacją? Wyjaśniamy różnicę między SPF 30, 50 i 50+, dlaczego liczba na tubce to wartość z laboratorium i czy z filtrem 50 można się opalić.
UV to czynnik ryzyka czerniaka — ale unikanie słońca też skraca życie. Bilans korzyści i ryzyka, nowe badania i bezpieczna strategia ekspozycji.
Skala Fitzpatricka to narzędzie służące do klasyfikacji typów skóry na podstawie reakcji na słońce. Opiera się ona na sześciu kategoriach, a każda z nich opisuje indywidualną reakcję skóry na promieniowanie UV. Im wyższy numer w skali, tym skóra jest odporniejsza na promieniowanie UV. Promieniowanie UV to część widma elektromagnetycznego emitowana przez Słońce. W zbyt dużej ilości może być szkodliwe dla naszego zdrowia i skóry. Niektórzy ludzie nie zdają sobie sprawy z zagrożeń, jakie niesie ze sobą nadmierne narażenie na promieniowanie UV, dlatego też należy przypominać o tym, jak ważna jest odpowiednia ochrona przed słońcem.