Plamy starcze na twarzy — zdjęcia, jak wyglądają i co może je udawać
Plamy starcze na twarzy to zwykle niegroźny ślad lat spędzonych na słońcu. Pod tą samą nazwą kryje się jednak kilka różnych zmian, a jedna z nich to wczesna postać czerniaka, która przez lata wygląda jak zwykła brązowa plama. Dlatego w tym artykule nie poprzestajemy na zdjęciach. Opisujemy, jak wygląda typowa plama starcza na twarzy, co ją odróżnia od zmian, które ją udają, i kiedy plamę trzeba pokazać lekarzowi, zanim sięgniesz po krem albo laser.
Ogólnie o plamach starczych w całym ciele, ich przyczynach i leczeniu piszemy w artykule Plamy starcze. Tutaj skupiamy się na twarzy.
Plamy starcze na twarzy w skrócie
- Nazwa medyczna: plama soczewicowata słoneczna (lentigo solaris). Potocznie: plama starcza, plama wątrobowa, plama posłoneczna.
- Wygląd: płaska, brązowa, jednolita w kolorze, z wyraźnym brzegiem. Od kilku milimetrów do kilku centymetrów [DermNet — Solar lentigo].
- Gdzie na twarzy: policzki, nos, czoło, skronie, okolica jarzmowa.
- Czy jest groźna: typowa plama nie. Podobnie jednak wygląda plama soczewicowata złośliwa (lentigo maligna), czyli czerniak in situ [DermNet — Lentigo maligna].
- Co ją powoduje: przewlekła ekspozycja na UV, oparzenia słoneczne i solarium.
- Jak ją usunąć: najskuteczniej laserem barwnikowym lub łącząc metody. Przedtem plamę powinien ocenić lekarz [AAD — What can get rid of age spots?].
Centrum Badania Znamion
Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona
Jak wyglądają plamy starcze na twarzy?
Zdjęcie typowej plamy starczej na twarzy pokazuje zwykle płaską plamę, wyraźnie odgraniczoną od otaczającej skóry. Według DermNet takie plamy:
- są płaskie albo tylko minimalnie wyniesione,
- mają kształt okrągły, owalny lub nieregularny, ale brzeg jest ostry,
- mają kolor od żółtawego przez jasnobrązowy po ciemnobrązowy, a pojedyncza plama jest zwykle jednolita w kolorze,
- mierzą od kilku milimetrów do kilku centymetrów i mogą się zlewać w większe pola,
- bywają lekko szorstkie w dotyku, bo naskórek w ich obrębie jest pogrubiały,
- nie bolą i nie swędzą [DermNet — Solar lentigo].
Ważna różnica wobec piegów: piegi wyraźnie blakną zimą, a plama starcza utrzymuje się przez cały rok. Latem może tylko nieco ściemnieć [DermNet — Solar lentigo].
Na twarzy plamy starcze pojawiają się tam, gdzie słońce pada najczęściej: na kościach policzkowych, grzbiecie nosa, czole i skroniach. U osób pochodzenia azjatyckiego plamy starcze są również częste i zwykle pojawiają się właśnie na twarzy [DermNet — Solar lentigo]. Skóra wokół plam często nosi też inne ślady uszkodzenia przez słońce [DermNet — Solar lentigo].
Nie mamy własnych zdjęć typowej plamy soczewicowatej słonecznej, które moglibyśmy tu pokazać. Galerię zdjęć takich plam, w tym na nosie i policzku, prowadzi atlas DermNet — Solar lentigo images. Poniżej pokazujemy za to zdjęcia dwóch zmian, które na twarzy najczęściej bierze się za plamy starcze.
Plama starcza na zdjęciu — na co patrzeć
Zdjęcie w telefonie nie wystarczy do rozpoznania. Może jednak pomóc zauważyć zmianę, którą warto pokazać lekarzowi. Porównaj swoją plamę z tą tabelą:
| Cecha | Typowa plama starcza | Sygnał, że plamę trzeba pokazać lekarzowi |
|---|---|---|
| kolor | jeden odcień brązu w całej plamie | kilka kolorów, obszary szare, niebieskie, czarne, różowe lub białe |
| brzeg | ostry, wyraźny | nieregularny, ostrzejszy lub bardziej zatarty niż u pozostałych plam |
| wielkość | podobna do innych plam na twarzy | wyraźnie większa od pozostałych |
| zmiana w czasie | stała przez lata | powiększa się, ciemnieje, zmienia kształt |
| powierzchnia | płaska, gładka lub lekko szorstka | pogrubienie fragmentu, krwawienie, strupek |
Źródła: DermNet — Atypical solar lentigo; DermNet — Lentigo maligna.
Najprostsza metoda domowa to zdjęcie tej samej plamy z linijką, w tym samym świetle, co kilka miesięcy. Jeśli plama się zmienia, nie czekaj na kolejne zdjęcie.
Plamy starcze w dermatoskopie
W dermatoskopie, czyli pod powiększeniem ze specjalnym oświetleniem, plama starcza ma zwykle delikatną siateczkę barwnika, struktury przypominające odcisk palca i ostry albo „nadgryziony” brzeg [DermNet — Solar lentigo]. Na twarzy ocena jest trudniejsza niż na tułowiu, bo barwnik układa się wokół licznych ujść mieszków włosowych. Tworzy to wzór, który mają zarówno łagodne plamy, jak i wczesny czerniak. Czerniak typu lentigo maligna częściej daje nieregularną, romboidalną siateczkę, szare kropki i zróżnicowany kolor [DermNet — Lentigo maligna]. To zadanie dla lekarza z doświadczeniem w dermatoskopii, a nie dla aplikacji.
Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania
Skąd się biorą plamy starcze na twarzy?
Plamy starcze powstają w wyniku przewlekłej ekspozycji na promieniowanie UV. Uważa się, że UV wywołuje zmiany w komórkach naskórka, które zwiększają wytwarzanie barwnika i jego zatrzymywanie w skórze [DermNet — Solar lentigo]. Sprzyjają im:
- wiek: plamy są najczęstsze w średnim i starszym wieku, a po 60. roku życia plamy mogą występować nawet u 90% osób rasy białej,
- jasna karnacja, czyli fototyp I lub II,
- oparzenia słoneczne: plamy mogą pojawić się na skórze uszkodzonej przez słońce po ostrym oparzeniu,
- solarium i niektóre rodzaje fototerapii [DermNet — Solar lentigo].
W badaniu z Lejdy plamy soczewicowate na twarzy wiązały się wyraźnie z innymi oznakami uszkodzenia skóry przez słońce: elastozą słoneczną i rogowaceniem słonecznym. Liczba plam rosła z wiekiem, odwrotnie niż w przypadku piegów [Bastiaens i wsp. 2004]. Nazwa „plamy wątrobowe” jest więc myląca. Przyczyną jest słońce, a nie wątroba.
Plamy starcze nie są zarezerwowane dla seniorów. U osób, które dużo czasu spędzają na słońcu albo w solarium, mogą pojawić się znacznie wcześniej. U dzieci poniżej 12. roku życia zdarzają się rzadko, głównie po silnej ekspozycji na słońce [DermNet — Solar lentigo].
Co jeszcze na twarzy wygląda jak plama starcza?
Pod hasłem „plamy starcze na twarzy” w wyszukiwarce i na forach pojawiają się zdjęcia bardzo różnych zmian. Oto najważniejsze z nich.
Lentigo maligna — czerniak, który udaje plamę starczą
Plama soczewicowata złośliwa (lentigo maligna) to wczesna postać czerniaka, w której komórki nowotworowe pozostają w naskórku. Rozwija się w skórze uszkodzonej przez słońce, dlatego występuje głównie na twarzy i szyi, najczęściej na nosie i policzku. Rośnie powoli, przez 5–20 lat lub dłużej. Większość chorych ma ponad 40 lat, a szczyt zachorowań przypada między 60. a 80. rokiem życia [DermNet — Lentigo maligna].
Na początku wygląda jak zwykła brązowa plama. Z czasem staje się:
- duża, zwykle ponad 6 mm, często kilka centymetrów,
- nieregularna w kształcie,
- zróżnicowana w kolorze: jasno- i ciemnobrązowa, czasem różowa, czerwona lub biała,
- gładka na powierzchni [DermNet — Lentigo maligna].
W 3–10% przypadków w obrębie lentigo maligna rozwija się czerniak inwazyjny. Podejrzane są wtedy: pogrubienie fragmentu plamy, pojawienie się nowych kolorów, zwłaszcza niebieskiego lub czarnego, krwawienie, owrzodzenie, swędzenie albo pieczenie [DermNet — Lentigo maligna]. Szczegółowo piszemy o tym w artykułach Lentigo maligna i Plamy soczewicowate a czerniak.
Brodawka łojotokowa
Brodawka łojotokowa to łagodna zmiana, która wygląda, jakby była przyklejona do skóry. Bywa płaska, ale częściej jest wyniesiona, ma woskową lub brodawkowatą powierzchnię i kolor od cielistego po prawie czarny [DermNet — Seborrhoeic keratosis]. Plama starcza może z czasem przekształcić się w brodawkę łojotokową [DermNet — Solar lentigo]. Wypukłe „plamy starcze” na twarzy mogą więc być w rzeczywistości brodawkami łojotokowymi. Więcej w artykule Brodawki łojotokowe.
Rogowacenie słoneczne
Rogowacenie słoneczne to szorstka, łuszcząca się zmiana na skórze uszkodzonej przez słońce. Zwykle jest różowa lub czerwonawa, ale bywa też barwnikowa, czyli brązowa. Najczęściej pojawia się na uszach, nosie, policzkach, czole, skroniach, górnej wardze i łysiejącej skórze głowy [DermNet — Actinic keratosis]. To zmiana przednowotworowa, którą lekarz powinien ocenić i zdecydować o leczeniu lub obserwacji.
Ostuda (melasma)
Ostuda to obustronne, nieregularne, brązowe przebarwienia na obu policzkach, czole, nosie lub górnej wardze. Pojawia się najczęściej u kobiet między 20. a 40. rokiem życia. Sprzyjają jej słońce, ciąża i hormony, w tym antykoncepcja hormonalna [DermNet — Melasma]. W odróżnieniu od plam starczych ostuda tworzy rozlane pola, a nie pojedyncze plamy z ostrym brzegiem. Leczy się ją inaczej, a nieodpowiednio dobrany zabieg może ją nasilić.
Piegi i przebarwienia pozapalne
Piegi to drobne, jasnobrązowe plamki, które pojawiają się w dzieciństwie, ciemnieją latem i blakną zimą [DermNet — Solar lentigo]. Przebarwienia pozapalne zostają po trądziku, zadrapaniu, oparzeniu czy zabiegu w miejscu, gdzie wcześniej był stan zapalny. Na słońcu ciemnieją [DermNet — Postinflammatory hyperpigmentation].
Plamica starcza na twarzy
Plamica starcza to zupełnie inna zmiana, choć nazwa brzmi podobnie. To ciemnofioletowe wylewy krwi o średnicy 1–4 cm, które powstają po drobnym urazie cienkiej, uszkodzonej przez słońce skóry. Najczęściej pojawiają się na przedramionach i grzbietach dłoni, rzadko na szyi i twarzy. Znikają w ciągu jednego do trzech tygodni, ale mogą zostawić brązowawe przebarwienie od złogów żelaza z krwi. Sprzyjają im leki przeciwkrzepliwe i sterydy [DermNet — Senile purpura]. Plamica starcza nie jest groźna, ale świeże fioletowe plamy na twarzy, które pojawiły się bez urazu, warto pokazać lekarzowi.
Drobne ciemne grudki u osób o ciemnej karnacji
U osób o ciemnej karnacji na policzkach i czole pojawiają się czasem liczne drobne, 1–5 mm, ciemnobrązowe lub czarne grudki. To odmiana brodawek łojotokowych, która zwykle zaczyna się w młodości [DermNet — Dermatosis papulosa nigra]. Najczęściej najlepiej zostawić je bez leczenia, bo zabiegi na ciemnej skórze łatwo zostawiają przebarwienia lub odbarwienia.
Plamy starcze na zdjęciach — nie tylko twarz
Jeśli szukasz zdjęć plam starczych na skórze w ogóle, wygląd jest wszędzie podobny. Według DermNet plamy soczewicowate słoneczne pojawiają się przede wszystkim na skórze odsłoniętej: na grzbietach dłoni, przedramionach, górnej części ciała i goleniach. Są wyraźnie odgraniczone, płaskie lub lekko wyniesione, okrągłe, owalne lub nieregularne. Kolor bywa żółtawy, jasnobrązowy, ciemnobrązowy, a nawet czarny, ale pojedyncza plama ma zwykle jeden odcień. Mogą występować pojedynczo albo zlewać się w większe pola i nie bolą ani nie swędzą [DermNet — Solar lentigo].
Skóra wokół nich często nosi inne ślady słońca, np. plamicę starczą albo drobne białe plamki [DermNet — Solar lentigo]. Zdjęcia i opisy plam w innych miejscach zebraliśmy w osobnych artykułach:
- Plamy starcze na dłoniach — domowe sposoby: plamy na grzbietach dłoni i to, co mówią badania o domowych metodach,
- Plamy starcze na nogach — zdjęcia: goleni i uda,
- Plamy po słońcu na plecach: plecy i ramiona, czyli miejsca, których samemu nie widać,
- Plamy starcze: przegląd całego tematu, od przyczyn po leczenie.
W jakim wieku pojawiają się plamy starcze?
Plamy starcze są najczęstsze u osób w średnim i starszym wieku, bo odzwierciedlają uszkodzenie skóry przez słońce sumowane latami. Po 60. roku życia ma je nawet 90% osób rasy białej [DermNet — Solar lentigo]. Nie ma jednak wieku, od którego „muszą” się pojawić. U osób, które dużo czasu spędzają na słońcu albo w solarium, pojawiają się wcześniej, a u dzieci poniżej 12. roku życia są rzadkie i występują głównie po silnej ekspozycji na słońce [DermNet — Solar lentigo]. W badaniu z Lejdy liczba plam soczewicowatych wyraźnie rosła z wiekiem, podczas gdy w przypadku piegów zależność od wieku była odwrotna [Bastiaens i wsp. 2004].
Wiek, w którym przybywa plam starczych, jest jednak typowy także dla lentigo maligna, której szczyt zachorowań przypada między 60. a 80. rokiem życia [DermNet — Lentigo maligna]. Dlatego plamę, która wyraźnie różni się od pozostałych, warto pokazać lekarzowi niezależnie od wieku.
Plamica starcza na zdjęciach — czym się różni od plamy starczej?
Plamicę starczą łatwo pomylić z plamą starczą, choć to dwie różne zmiany. Plamica starcza dotyczy ponad 10% osób po 50. roku życia, tak samo często kobiet i mężczyzn. Powstaje, bo z wiekiem i pod wpływem słońca skóra właściwa staje się cienka, a drobne naczynia pękają nawet przy niewielkim urazie [DermNet — Senile purpura].
| Cecha | Plama starcza | Plamica starcza |
|---|---|---|
| kolor | jasno- do ciemnobrązowego, jednolity | ciemnofioletowy |
| kształt i wielkość | okrągła lub owalna, od kilku mm do kilku cm | nieregularna, zwykle 1–4 cm |
| najczęstsze miejsca | twarz, grzbiety dłoni, przedramiona, dekolt | przedramiona i grzbiety dłoni, rzadziej szyja i twarz |
| jak długo się utrzymuje | latami | znika w ciągu do 3 tygodni, może zostawić brązowy ślad |
| przyczyna | wieloletnie działanie UV na barwnik skóry | pękanie naczyń w cienkiej skórze po drobnym urazie |
Źródła: DermNet — Solar lentigo; DermNet — Senile purpura.
W odróżnieniu od zwykłego siniaka plamy plamicy starczej nie zmieniają kolejno barwy na zieloną i żółtą. Po ich zniknięciu może zostać brązowe przebarwienie od złogów żelaza, które bywa mylone z plamą starczą. Plamica starcza jest łagodna i ustępuje sama. DermNet zaleca przede wszystkim ochronę skóry przed słońcem [DermNet — Senile purpura]. Siniaki pojawiające się bez urazu, w nietypowych miejscach albo razem z krwawieniem z dziąseł czy nosa wymagają jednak oceny lekarza.
Co likwiduje plamy starcze poza twarzą?
Metody są te same co na twarzy: kremy rozjaśniające, lasery działające na barwnik, światło IPL, zamrażanie i peelingi, zawsze z codzienną ochroną przed słońcem [AAD — What can get rid of age spots?; Mukovozov i wsp. 2023]. Zabiegów laserem barwnikowym i IPL w naszych ośrodkach nie wykonujemy. Liczbę sesji i orientacyjne ceny w innych placówkach omawiamy w artykule Plamy starcze — laser i cena. Przed każdym z tych zabiegów plamę powinien obejrzeć lekarz w dermatoskopie, zwłaszcza gdy jest pojedyncza, większa lub ciemniejsza od innych [AAD — What can get rid of age spots?; DermNet — Atypical solar lentigo].
Kiedy plamę na twarzy pokazać lekarzowi?
Każdą plamę, która budzi Twoje wątpliwości. Pilnie, jeśli plama:
- powiększa się, ciemnieje lub zmienia kształt w ciągu miesięcy,
- ma kilka kolorów albo obszary szare, niebieskie, czarne, różowe lub białe,
- ma nieregularny kształt lub nierówny brzeg,
- jest wyraźnie większa i ciemniejsza od innych plam na twarzy albo jest zaczerwieniona [DermNet — Atypical solar lentigo],
- pogrubiła się w jednym miejscu, krwawi, swędzi lub piecze [DermNet — Lentigo maligna],
- wróciła po leczeniu, np. po laserze lub kremie. Opisano dwoje pacjentów, u których nietypowa plama soczewicowata po zabiegu laserem rubinowym wróciła po kilku miesiącach. Biopsja wykazała u jednego z nich wczesne lentigo maligna (po roku), a u drugiego czerniaka typu lentigo maligna (po 30 miesiącach) [Lee i wsp. 1998].
AAD radzi, by przed jakimkolwiek leczeniem plam starczych, także kremami bez recepty, pokazać je lekarzowi. Rozjaśnienie nowotworu kremem daje mu czas na wzrost [AAD — What can get rid of age spots?]. W serii 12 pacjentów z czerniakiem rozpoznanym po wcześniejszym leczeniu laserem zmian barwnikowych większość stanowiły kobiety ze zmianami na twarzy. Troje z nich zmarło. Autorzy podkreślają, że laseroterapia zmian barwnikowych zwiększa ryzyko opóźnionego rozpoznania czerniaka [Zipser i wsp. 2010].
Jak lekarz ocenia plamę na twarzy?
Plamy starcze rozpoznaje się zwykle na podstawie wyglądu i badania dermatoskopem [DermNet — Solar lentigo]. Przy plamach na twarzy szczególnie przydatne jest porównywanie zdjęć dermatoskopowych w czasie, bo lentigo maligna zmienia się powoli. Takie zdjęcia wykonuje się podczas wideodermatoskopii. U nas badanie kosztuje 480 zł.
Gdy lekarz ma wątpliwości, pobiera wycinek lub usuwa zmianę do badania histopatologicznego. Przy plamie o niejednolitym kolorze wycinki pobiera się z każdego odmiennego obszaru, bo w jednej plamie mogą współistnieć różne zmiany, np. plama soczewicowata i lentigo maligna [DermNet — Solar lentigo]. Wynik badania histopatologicznego przychodzi zwykle po jednym do kilku tygodni.
Jak zlikwidować plamy starcze na twarzy?
Plamy starcze są łagodne i nie wymagają leczenia. Usuwa się je wyłącznie ze względów estetycznych [DermNet — Solar lentigo]. Jeśli lekarz potwierdził, że to typowe plamy soczewicowate, masz kilka możliwości.
Krem na plamy starcze na twarzy
- Tretynoina (pochodna witaminy A, na receptę): w randomizowanym badaniu po 10 miesiącach codziennego stosowania kremu z 0,1% tretynoiną plamy na twarzy zbladły u 83% osób, wobec 29% w grupie placebo. Plamy, które zniknęły, nie wróciły przez kolejne pół roku [Rafal i wsp. 1992]. Ceną bywa zaczerwienienie i łuszczenie skóry.
- Hydrochinon hamuje wytwarzanie barwnika. W wielu krajach jest dostępny tylko na receptę. Nie nakłada się go w pobliżu oczu i ust, a kurację zwykle ocenia się po 3 miesiącach [DermNet — Hydroquinone].
- Niacynamid (witamina B3) w kosmetykach bez recepty: w małym badaniu klinicznym (18 osób z przebarwieniami twarzy, nie tylko plamami starczymi) krem z 5% niacynamidem zmniejszył przebarwienia po 4 tygodniach bardziej niż sam krem bazowy [Hakozaki i wsp. 2002].
AAD podkreśla, że kremy wymagają cierpliwości: trzeba je nakładać raz lub dwa razy dziennie przez tygodnie albo miesiące [AAD — What can get rid of age spots?]. Szerszy przegląd kosmetyków z apteki znajdziesz w artykule Plamy starcze.
Zabiegi na plamy starcze na twarzy
W przeglądzie 48 badań całkowite ustąpienie plam uzyskano najczęściej przy łączeniu metod (65%) i laserach (43%). Retinoidy dawały 21%, zamrażanie 15%, a peelingi 6% [Mukovozov i wsp. 2023]. Autorzy przeglądu zaznaczają, że badania były bardzo zróżnicowane, więc te liczby są orientacyjne. AAD podaje, że często wystarczają jeden lub dwa zabiegi laserem, a efekt utrzymuje się dłużej niż po kremach [AAD — What can get rid of age spots?].
Płaskie plamy starcze usuwa się zwykle laserami działającymi na barwnik lub światłem IPL. W Twoich Znamionach nie mamy laserów barwnikowych ani IPL, więc tych zabiegów nie wykonujemy. Ceny takich zabiegów w innych placówkach i liczbę potrzebnych sesji omawiamy w artykule Plamy starcze — laser i cena. Laserem CO2, który mamy w większości naszych ośrodków, usuwamy natomiast zmiany wypukłe, np. brodawki łojotokowe, które często bierze się za plamy starcze. O metodzie zawsze decyduje lekarz po obejrzeniu zmiany. Więcej o zabiegu: laserowe usuwanie zmian skórnych.
Domowe sposoby na plamy starcze na twarzy
Nie znaleźliśmy badań, które potwierdzałyby skuteczność soku z cytryny, octu, domowej wody utlenionej czy okładów z warzyw wobec plam soczewicowatych. Na twarzy, gdzie skóra jest cienka i stale odsłonięta, mogą zaszkodzić:
- sok z limonki i niektórych innych roślin w połączeniu ze słońcem wywołuje reakcję fototoksyczną: zaczerwienienie, pęcherze, a potem przebarwienia, które utrzymują się nawet latami [DermNet — Phytophotodermatitis],
- ocet jabłkowy przykładany na skórę opisywano jako przyczynę oparzeń chemicznych [Bunick i wsp. 2012],
- każde podrażnienie i stan zapalny skóry mogą zostawić przebarwienie pozapalne, które na słońcu dodatkowo ciemnieje [DermNet — Postinflammatory hyperpigmentation].
Dokładny przegląd popularnych „babcinych” sposobów i tego, co mówią o nich badania, przygotowaliśmy w artykule Plamy starcze na dłoniach — domowe sposoby.
Jak zapobiegać nowym plamom na twarzy?
Podstawą zapobiegania jest ochrona przed słońcem. Zmniejsza ryzyko nowych plam i może nieco rozjaśnić istniejące. Jest też konieczna po każdym zabiegu, bo bez niej plamy wracają [DermNet — Solar lentigo; AAD — What can get rid of age spots?].
- Krem z filtrem o szerokim spektrum i SPF co najmniej 30 na twarz, uszy i szyję. Na zewnątrz ponawiaj go mniej więcej co dwie godziny oraz po pływaniu i spoceniu się [AAD — Sunscreen FAQs].
- Kapelusz z szerokim rondem i okulary z filtrem UV [AAD — What can get rid of age spots?].
- Bez solarium, które samo w sobie jest przyczyną plam [DermNet — Solar lentigo].
- Przy skłonności do ostudy DermNet zaleca całoroczną ochronę filtrem SPF 50+ zawierającym tlenki żelaza, czyli z pigmentem [DermNet — Melasma].
W randomizowanym badaniu z Australii osoby, które codziennie nakładały krem z filtrem przez 4,5 roku, nie miały mierzalnego przyrostu fotostarzenia skóry. W porównaniu z grupą stosującą filtr według uznania ich skóra wykazywała o 24% mniej oznak starzenia [Hughes i wsp. 2013]. Badanie objęło dorosłych poniżej 55. roku życia.
Najczęściej zadawane pytania
Jak wygląda plama starcza na twarzy?
To płaska lub minimalnie wyniesiona plama w jednym, równym odcieniu: od jasnobrązowego po ciemnobrązowy. Ma wyraźny brzeg, okrągły lub owalny kształt i wielkość od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Najczęściej pojawia się na policzkach, nosie, czole i skroniach, nie boli i nie swędzi. W przeciwieństwie do piegów nie znika zimą.
Od czego robią się plamy starcze?
Od wieloletniego działania promieniowania UV na skórę. Plamy starcze, czyli plamy soczewicowate słoneczne, powstają w miejscach najczęściej wystawianych na słońce. Sprzyjają im jasna karnacja, oparzenia słoneczne i korzystanie z solarium. Nazwa „plamy wątrobowe” jest myląca, bo ich przyczyną jest słońce.
Co likwiduje plamy starcze na twarzy?
Najskuteczniejsze w badaniach są lasery działające na barwnik oraz łączenie kilku metod, np. lasera z kremem. Kremy z tretynoiną na receptę rozjaśniają plamy wolniej, w ciągu miesięcy. Zamrażanie i peelingi dają słabsze wyniki. Każda metoda działa tylko przy codziennej ochronie przed słońcem. Przed leczeniem plamę na twarzy powinien obejrzeć lekarz w dermatoskopie, bo podobnie wygląda wczesny czerniak.
Co można kupić w aptece na plamy starcze?
Bez recepty dostępne są kremy z filtrem o szerokim spektrum oraz kosmetyki z niacynamidem lub witaminą C. Mogą spłycić kolor plamy, ale rzadko usuwają ją całkowicie i wymagają stosowania przez tygodnie lub miesiące. Silniejsze preparaty, takie jak tretynoina czy hydrochinon, przepisuje lekarz. Krem z filtrem jest jedynym produktem, który chroni też przed nowymi plamami.
Czy plamica starcza na twarzy to to samo co plama starcza?
Nie. Plamica starcza to fioletowe wylewy krwi pod cienką, uszkodzoną przez słońce skórą, zwykle na przedramionach i grzbietach dłoni, rzadko na twarzy i szyi. Znika w ciągu jednego do trzech tygodni, choć może zostawić brązowawe przebarwienie. Plama starcza jest brązowa i utrzymuje się latami.
Czy plamy starcze na twarzy mogą być groźne?
Typowa plama starcza jest łagodna i nie zmienia się w raka. Na twarzy łatwo jednak pomylić ją z plamą soczewicowatą złośliwą, czyli wczesną postacią czerniaka, która rośnie powoli przez lata. Pokaż lekarzowi plamę, która się powiększa, ma nierówny kolor, szare, niebieskie lub czarne obszary, nieregularny brzeg albo wyróżnia się na tle innych.
W jakim wieku wychodzą plamy starcze?
Najczęściej w średnim i starszym wieku, bo są skutkiem słońca sumującego się przez lata. Po 60. roku życia ma je nawet 90% osób o jasnej karnacji. U osób, które dużo przebywają na słońcu lub w solarium, mogą pojawić się wcześniej, a u dzieci poniżej 12. roku życia zdarzają się rzadko, głównie po silnej ekspozycji na słońce.
Jak wyglądają plamy starcze na dłoniach i ciele?
Tak samo jak na twarzy: to płaskie lub lekko wyniesione, wyraźnie odgraniczone plamy w jednym odcieniu brązu, od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Poza twarzą pojawiają się głównie na grzbietach dłoni, przedramionach, dekolcie, ramionach, plecach i goleniach, czyli tam, gdzie skóra najczęściej była odsłonięta.
Czy plamica starcza wymaga leczenia?
Zwykle nie. To łagodne wylewy krwi pod cienką skórą, które same znikają w ciągu do trzech tygodni. Pomaga ochrona skóry przed słońcem i urazami. Jeśli przyjmujesz leki przeciwkrzepliwe lub sterydy, nie odstawiaj ich samodzielnie. Siniaki bez urazu, w nietypowych miejscach lub z innymi objawami krwawienia warto pokazać lekarzowi.
Podsumowanie
Typowa plama starcza na twarzy jest płaska, jednolicie brązowa, ma ostry brzeg i nie zmienia się latami. Powstaje od słońca, a nie z wieku czy od wątroby, dlatego najlepszą profilaktyką jest codzienny filtr i kapelusz. Na twarzy podobnie wyglądają jednak inne zmiany: brodawki łojotokowe, rogowacenie słoneczne, ostuda, a przede wszystkim lentigo maligna, czyli wczesny czerniak. Zdjęcia pomagają zauważyć zmianę, ale nie zastąpią badania. Zanim rozjaśnisz plamę kremem albo laserem, pokaż ją lekarzowi, a plamę, która rośnie, ciemnieje lub ma kilka kolorów, pokaż bez zwlekania.
Ostatnia aktualizacja medyczna: 15.10.2026 · Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej.
Źródła:
- DermNet — Solar lentigo
- DermNet — Solar lentigo images
- DermNet — Atypical solar lentigo
- DermNet — Lentigo maligna and lentigo maligna melanoma
- DermNet — Seborrhoeic keratosis
- DermNet — Actinic keratosis
- DermNet — Melasma
- DermNet — Senile purpura
- DermNet — Postinflammatory hyperpigmentation
- DermNet — Dermatosis papulosa nigra
- DermNet — Hydroquinone
- DermNet — Phytophotodermatitis
- American Academy of Dermatology — What can get rid of age spots?
- American Academy of Dermatology — Sunscreen FAQs
- Bastiaens M. i wsp. — Solar lentigines are strongly related to sun exposure in contrast to ephelides — Pigment Cell Research 2004
- Mukovozov I. i wsp. — Treatment of lentigines: a systematic review — Dermatologic Surgery 2023
- Rafal E.S. i wsp. — Topical tretinoin (retinoic acid) treatment for liver spots associated with photodamage — New England Journal of Medicine 1992
- Hakozaki T. i wsp. — The effect of niacinamide on reducing cutaneous pigmentation and suppression of melanosome transfer — British Journal of Dermatology 2002
- Lee P.K. i wsp. — Failure of Q-switched ruby laser to eradicate atypical-appearing solar lentigo: report of two cases — Journal of the American Academy of Dermatology 1998
- Zipser M.C. i wsp. — Melanoma after laser therapy of pigmented lesions: circumstances and outcome — European Journal of Dermatology 2010
- Bunick C.G. i wsp. — Chemical burn from topical apple cider vinegar — Journal of the American Academy of Dermatology 2012
- Hughes M.C. i wsp. — Sunscreen and prevention of skin aging: a randomized trial — Annals of Internal Medicine 2013