Zmiany skórne po chemioterapii — przebarwienia, paznokcie, zespół ręka-stopa i nowe znamiona. Co zgłosić onkologowi

Leczenie onkologiczne prawie zawsze odbija się na skórze. Chemioterapia, leki celowane, immunoterapia i radioterapia mogą powodować suchość, przebarwienia, wysypki, bolesne zaczerwienienie dłoni i stóp czy zmiany na paznokciach. Część pacjentów zauważa też nowe pieprzyki albo szybko rosnące guzki, które budzą niepokój. Większość tych zmian jest przejściowa i dobrze się leczy, ale niektóre wymagają szybkiej oceny lekarza.

W tym artykule skupiamy się na zmianach, które można zobaczyć na skórze: przebarwieniach, zmianach na paznokciach, zespole ręka-stopa, zmianach po radioterapii i nowych zmianach skórnych podczas leczenia celowanego. Najważniejsza zasada jest jedna: każdą nową lub nasilającą się zmianę skórną zgłoś zespołowi, który prowadzi Twoje leczenie. Nie odstawiaj leków ani nie zmieniaj ich dawek na własną rękę. Decyzję o zmianie leczenia podejmuje onkolog, a NCI wprost podkreśla to przy wysypce w trakcie leczenia celowanego [NCI].

Zmiany skórne po chemioterapii w skrócie

• Są częste. Po chemioterapii i radioterapii zwykle łagodne, przy leczeniu celowanym, immunoterapii i przeszczepieniu komórek macierzystych mogą być nasilone [NCI].
• Najczęstsze objawy: suchość, świąd, zaczerwienienie lub ściemnienie skóry, nadwrażliwość na słońce, przebarwienia, zmiany na paznokciach [NCI].
• Zespół ręka-stopa to bolesne zaczerwienienie dłoni i stóp, typowe m.in. po 5-fluorouracylu i kapecytabinie [DermNet — Hand-foot syndrome].
• Inhibitory BRAF mogą wywoływać nowe znamiona, raka kolczystokomórkowego i rogowiaka kolczystokomórkowego, dlatego zaleca się comiesięczne kontrole skóry [EMA — Tafinlar; DermNet — Melanocytic naevus].
• Po radioterapii skóra zwykle uspokaja się w 2–4 tygodnie, ale latami wymaga ochrony przed słońcem [NHS — Radiotherapy].
• Nie odstawiaj leczenia z powodu zmian skórnych bez rozmowy z onkologiem (NCI podkreśla to przy wysypce po lekach celowanych) [NCI].

Jak leczenie onkologiczne wpływa na skórę?

Skóra stale się odnawia, a wiele leków przeciwnowotworowych działa właśnie na szybko dzielące się komórki. Dlatego naskórek, paznokcie i włosy są szczególnie wrażliwe na leczenie. Amerykański Narodowy Instytut Raka (NCI) wymienia jako możliwe skutki chemioterapii suchość, świąd, zaczerwienienie lub ściemnienie skóry, łuszczenie się, łatwe oparzenia słoneczne, przebarwienia oraz ciemne, pękające paznokcie i bolesne skórki wokół nich [NCI].

Rodzaj zmian zależy od leczenia [NCI]:

• chemioterapia — suchość, przebarwienia, nadwrażliwość na słońce, zmiany na paznokciach, czasem reakcja uczuleniowa,
• leki celowane — suchość, wysypka, często przypominająca trądzik, zmiany na paznokciach,
• immunoterapia — czasem rozległa wysypka, sucha skóra, pęcherze,
• radioterapia — zaczerwienienie, suchość, łuszczenie, a w fałdach skóry sączące się, bolesne nadżerki,
• przeszczepienie komórek macierzystych — choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi z wysypką, pęcherzami lub stwardnieniem skóry.

NCI zwraca uwagę na jeszcze jedno zjawisko: reakcję przypomnienia popromiennego. Skóra, która kiedyś była naświetlana, może w trakcie chemioterapii znów się zaczerwienić, pokryć pęcherzami i boleć [NCI].

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Przebarwienia po chemioterapii

Ciemniejsze plamy na skórze to częsty skutek leczenia. Przebarwienia mogą wywołać m.in. busulfan, cyklofosfamid, bleomycyna i doksorubicyna [DermNet — Drug-induced pigmentation]. Często towarzyszą im pasmowate lub rozlane przebarwienia paznokci [DermNet — Drug-induced pigmentation].

Szczególny obraz daje bleomycyna: swędzące, czerwone pręgi przypominające ślady po smagnięciu biczem, które pojawiają się od jednego dnia do kilku miesięcy po podaniu leku i z czasem zostawiają brązowe przebarwienia. Opisano je też po docetakselu [DermNet — Flagellate erythema].

Dobra wiadomość: przebarwienia polekowe zwykle stopniowo blakną po zakończeniu leczenia, choć czasem utrzymują się długo, a nawet na stałe [DermNet — Drug-induced pigmentation]. Część leków przeciwnowotworowych zwiększa wrażliwość skóry na słońce [NCI], dlatego ochrona przeciwsłoneczna pomaga nie pogłębiać przebarwień. Więcej o lekach, które uczulają na słońce, piszemy w artykule leki fotouczulające.

Kiedy przebarwienie wymaga oceny? Gdy nie jest rozlane ani symetryczne, tylko jest pojedynczą, nową, ciemną plamką o nieregularnym kształcie, która rośnie lub się zmienia. Takiej zmiany nie należy zrzucać na leki. Trzeba ją obejrzeć w dermatoskopie.

Brązowe plamy na skórze po chemioterapii — jak mogą wyglądać?

Przebarwienia po lekach przeciwnowotworowych nie wyglądają zawsze tak samo. Kształt i miejsce plam często podpowiadają lekarzowi ich przyczynę:

• rozlane ściemnienie skóry, czasem z ciemniejszymi paznokciami i skórą wokół nich; DermNet opisuje przebarwienia paznokci oraz błon śluzowych jamy ustnej jako możliwy element przebarwień polekowych [DermNet — Drug-induced pigmentation],
• pręgi przypominające ślady po smagnięciu po bleomycynie, opisane wyżej [DermNet — Flagellate erythema],
• ciemne, kręte pasy wzdłuż żył przedramienia, w które podawano lek. To tak zwane przebarwienie nadżylne. W przeglądzie systematycznym obejmującym 25 publikacji, w tym opisy przypadków, o łącznie 26 chorych, najczęściej opisywano je na przedramieniu, a najczęściej wiązano z docetakselem. Zmiany zwykle ustępowały samoistnie, a w badaniu histopatologicznym skóra nie wykazywała nieprawidłowości [Radkhah i wsp. 2024],
• jaśniejsze plamy albo siwienie włosów zamiast przebarwień, które przy części leków celowanych z grupy inhibitorów kinaz tyrozynowych zdarzają się częściej niż ściemnienie skóry [Parsapour i wsp. 2026].

Część plam ma zupełnie inną przyczynę niż sam lek. Leczenie przeciwnowotworowe może zwiększać wrażliwość na słońce [NCI], więc nowe brązowe plamy na twarzy, dekolcie i dłoniach bywają efektem słońca w trakcie leczenia. Z kolei miejsca po wysypce czy podrażnieniu mogą pozostawić ślad po stanie zapalnym.

Czy brązowe plamy po chemii znikną? Zwykle stopniowo blakną po zakończeniu leczenia, ale bywa, że utrzymują się długo, a niektóre zostają na stałe [DermNet — Drug-induced pigmentation]. To, czy i jak często przebarwienia się pojawiają, zależy od leku, jego dawki i czasu leczenia [DermNet — Drug-induced pigmentation]. W tym czasie podstawą jest konsekwentna ochrona przed słońcem, która zapobiega pogłębianiu się przebarwień [DermNet — Drug-induced pigmentation]. Preparaty rozjaśniające, peelingi czy zabiegi stosuj dopiero po rozmowie z lekarzem, a w trakcie leczenia wyłącznie za zgodą zespołu onkologicznego, bo skóra bywa wtedy wyjątkowo wrażliwa.

Która plama wymaga oceny? Przebarwienia polekowe są zwykle rozlane, symetryczne albo układają się w charakterystyczny wzór, jak pasy wzdłuż żył. Pojedyncza, nowa, ciemna plamka o nieregularnym kształcie lub kolorze, która rośnie, to inna sytuacja: trzeba ją obejrzeć w dermatoskopie, tak jak każde nowe znamię [NHS — Melanoma symptoms]. O innych przyczynach ciemnych plam piszemy w artykule brązowe plamy na skórze.

Zespół ręka-stopa

Zespół ręka-stopa to bolesne zaczerwienienie dłoni i podeszew stóp wywołane lekami. Najczęściej powodują go dożylny 5-fluorouracyl i doustna kapecytabina, a bardzo często pegylowana liposomalna doksorubicyna. Może wystąpić także po wielu innych lekach, w tym po docetakselu, sorafenibie i inhibitorach BRAF [DermNet — Hand-foot syndrome].

Jak przebiega [DermNet — Hand-foot syndrome]:

• zaczyna się mrowieniem, drętwieniem, uczuciem napięcia lub bólem dłoni, później stóp,
• po 2–4 dniach pojawia się symetryczne, ostro odgraniczone zaczerwienienie, czasem obrzęk i piekący ból,
• w cięższych przypadkach skóra pęka, łuszczy się, tworzą się pęcherze, a paznokcie mogą odchodzić od płytki,
• u osób o ciemnej karnacji skóra może zgrubieć i ściemnieć.

Po przerwaniu leku zmiany ustępują zwykle w ciągu 1–2 tygodni (od 1 do 5 tygodni) i goją się bez blizn, chyba że doszło do owrzodzenia [DermNet — Hand-foot syndrome]. Z kolejnymi cyklami reakcja może pojawiać się szybciej i być silniejsza [DermNet — Hand-foot syndrome]. To często powód, dla którego onkolog modyfikuje dawkę, ale decyzję o zmianie leczenia podejmuje zawsze lekarz prowadzący. Pierwsze objawy warto zgłosić od razu.

Zmiany na paznokciach

W trakcie leczenia paznokcie mogą ciemnieć, pękać i żółknąć, a skórki wokół nich puchnąć i boleć. Zdarzają się też bolesne zakażenia wału paznokciowego [NCI]. NCI radzi krótko i czysto obcinać paznokcie, nosić rękawiczki przy pracach domowych, unikać manicure i pedicure oraz ciasnych butów [NCI].

Przebarwienia paznokci po lekach zwykle obejmują wiele paznokci jednocześnie i układają się w pasy w poprzek lub wzdłuż płytki [DermNet — Drug-induced pigmentation]. Uwagi lekarza wymaga natomiast pojedynczy ciemny pasek na jednym paznokciu, który się poszerza albo przechodzi na skórę wokół paznokcia. Wtedy trzeba wykluczyć czerniaka podpaznokciowego, o czym piszemy w artykule czerniak akralny — stopa, dłoń, paznokieć.

Wysypka po chemii i lekach celowanych

Wysypka w trakcie leczenia onkologicznego ma wiele przyczyn. NCI wymienia m.in. wysypkę przypominającą trądzik, typową dla części leków celowanych, rozległe wysypki z pęcherzami przy immunoterapii oraz reakcje uczuleniowe [NCI]. Przy wysypce w trakcie leczenia celowanego NCI podkreśla, że przed odstawieniem leku trzeba porozmawiać z lekarzem [NCI].

Pilnego kontaktu z zespołem leczącym wymagają [NCI]:

• nagła, nasilona wysypka, pokrzywka albo pieczenie skóry, zwłaszcza w trakcie lub krótko po podaniu leku,
• rozległa, bolesna wysypka lub pęcherze przy immunoterapii,
• zmiany obejmujące oczy lub błony śluzowe, na przykład jamę ustną.

Wysypki leczy zespół onkologiczny, często kremem ze sterydem albo lekami doustnymi [NCI]. Nie ma uniwersalnej „maści na zmiany skórne” bez recepty, która pasowałaby do każdej sytuacji, bo leczenie zależy od przyczyny wysypki. Maść z antybiotykiem czy sterydem stosuj więc tylko wtedy, gdy zaleci ją lekarz. NCI radzi w trakcie leczenia używać wyłącznie produktów poleconych przez zespół leczący [NCI], dlatego domowe sposoby i preparaty polecane w internecie nie powinny zastępować porady lekarza. Przy zmianach zapalnych i wysypkach niezwiązanych z leczeniem onkologicznym pomoc znajdziesz w naszym serwisie siostrzanym Twoja Dermatologia.

Nowe znamiona i guzki przy leczeniu inhibitorami BRAF

To grupa zmian, która wymaga szczególnej uwagi, bo wśród nich zdarzają się nowotwory skóry. Inhibitory BRAF (np. wemurafenib, dabrafenib) stosuje się u chorych na czerniaka z mutacją BRAF, coraz częściej razem z inhibitorem MEK (np. trametynibem). O samej mutacji piszemy w artykule mutacja BRAF w czerniaku.

Podczas leczenia samym inhibitorem BRAF mogą się pojawić:

• rak kolczystokomórkowy skóry i rogowiak kolczystokomórkowy, czyli szybko rosnący guzek z rogowym czopem w środku. W badaniach III fazy u chorych z nieoperacyjnym lub przerzutowym czerniakiem wystąpił u 10% chorych leczonych samym dabrafenibem i 18% leczonych samym wemurafenibem [EMA — Tafinlar],
• brodawkowate rogowacenia, pogrubienie skóry podeszew i choroba Grovera, czyli swędzące grudki na tułowiu. W australijskiej grupie chorych leczonych samym inhibitorem BRAF choroba Grovera i pogrubienie skóry podeszew wystąpiły u około 40% chorych, a brodawkowate rogowacenia u 66–72% [Carlos i wsp. 2015],
• nowe znamiona barwnikowe, które mogą wysypać się w trakcie leczenia [DermNet — Melanocytic naevus],
• nowe pierwotne czerniaki — w wieloośrodkowej analizie opisano 12 nowych czerniaków u 11 chorych w ciągu pierwszych 27 tygodni leczenia, a spośród 10 nowych znamion 9 miało cechy znamion dysplastycznych [Zimmer i wsp. 2012].

Połączenie inhibitora BRAF z inhibitorem MEK wyraźnie zmniejsza część tych problemów. W badaniu z losowym doborem chorych rak kolczystokomórkowy wystąpił u 2% leczonych dabrafenibem z trametynibem i u 9% leczonych samym dabrafenibem [Long i wsp. 2014]. Przy leczeniu skojarzonym częściej pojawia się natomiast zapalenie mieszków włosowych [Carlos i wsp. 2015]. Wemurafenib częściej niż dabrafenib powoduje nadwrażliwość na słońce [Carlos i wsp. 2015].

Co zalecają producenci leków? Charakterystyka produktu leczniczego dabrafenibu zaleca badanie skóry przed rozpoczęciem leczenia, co miesiąc w trakcie leczenia i do 6 miesięcy po jego zakończeniu [EMA — Tafinlar]. Raka kolczystokomórkowego usuwa się chirurgicznie, a leczenie inhibitorem BRAF zwykle kontynuuje się bez zmiany dawki. Nowe czerniaki również usuwa się chirurgicznie bez konieczności zmiany leczenia [EMA — Tafinlar]. Chory powinien od razu informować lekarza o każdej nowej zmianie skórnej [EMA — Tafinlar].

Kontrole skóry w trakcie leczenia planuje ośrodek onkologiczny. Jeśli między wizytami zauważysz nowy guzek lub znamię, zgłoś to lekarzowi prowadzącemu. Jak wygląda rak kolczystokomórkowy, pokazujemy w artykule rak kolczystokomórkowy — objawy i zdjęcia.

Nowe pieprzyki po chemioterapii i leczeniu immunosupresyjnym

Nie tylko inhibitory BRAF wpływają na znamiona. Leczenie immunosupresyjne zwiększa liczbę znamion barwnikowych [DermNet — Melanocytic naevus], a osłabienie odporności zwiększa też ryzyko niektórych nowotworów skóry, o czym piszemy w artykule immunosupresja a rak skóry.

Pojawienie się nowych znamion w trakcie lub po leczeniu nie oznacza czerniaka. Lekarzowi trzeba jednak pokazać znamię, które jest nowe i nietypowe, zmienia rozmiar, kształt lub kolor, boli, swędzi, krwawi albo pokrywa się strupem [NHS — Melanoma symptoms]. Takie zmiany najlepiej ocenić podczas wideodermatoskopii, w trakcie której lekarz ogląda całą skórę, ocenia znamiona w powiększeniu i zapisuje ich obraz, żeby przy kolejnej wizycie porównać, czy coś się zmieniło.

Zmiany skórne po radioterapii

Radioterapia może sprawić, że skóra w miejscu naświetlania stanie się bolesna, czerwona, jaśniejsza lub ciemniejsza, sucha i swędząca, a czasem pokryje się pęcherzami i zacznie się łuszczyć. Zwykle zaczyna się to 1–2 tygodnie po rozpoczęciu leczenia [NHS — Radiotherapy]. NHS zaleca w tym czasie m.in. codzienne mycie zwykłym mydłem, osuszanie skóry przez przykładanie ręcznika, a nie pocieranie, regularne nawilżanie, unikanie golenia, wosku i depilacji w naświetlanym miejscu, luźne ubrania z naturalnych tkanin oraz krem z filtrem SPF 50 lub wyższym, stosowany jeszcze przez co najmniej rok po leczeniu [NHS — Radiotherapy]. Zmiany zwykle ustępują w ciągu 2–4 tygodni po zakończeniu leczenia, choć skóra może pozostać nieco jaśniejsza lub ciemniejsza [NHS — Radiotherapy].

W dłuższej perspektywie napromieniana skóra może mieć większe ryzyko raka podstawnokomórkowego. W badaniu osób leczonych w dzieciństwie z powodu nowotworu ryzyko to rosło wraz z dawką promieniowania, a dawki powyżej 1 Gy w danym miejscu skóry wiązały się z jego wzrostem [Watt i wsp. 2012]. Badanie dotyczyło osób napromienianych w dzieciństwie, więc w przypadku dorosłych jest to ostrożne przeniesienie wniosków, a nie dowód wprost. Dlatego skórę w dawnym polu naświetlania warto co jakiś czas oglądać, a nowy guzek, który nie znika, lub ranę, która się nie goi, pokazać lekarzowi. Jak wygląda rak podstawnokomórkowy, opisujemy na stronie rak podstawnokomórkowy.

Pielęgnacja skóry w trakcie i po chemioterapii

NCI proponuje kilka prostych zasad, ale zaznacza, że najpierw trzeba ustalić z zespołem leczącym, które problemy można łagodzić w domu [NCI]:

• myj skórę łagodnym środkiem i używaj tylko kosmetyków poleconych przez zespół leczący,
• nawilżaj skórę zaleconym kremem lub maścią, najlepiej zaraz po kąpieli, gdy skóra jest jeszcze lekko wilgotna,
• unikaj kosmetyków z alkoholem i substancjami zapachowymi, które wysuszają i podrażniają skórę,
• kąp się krótko w letniej, nie gorącej wodzie; przy świądzie pomocne bywają kąpiele z dodatkiem koloidalnych płatków owsianych,
• chroń skórę przed słońcem: krem z filtrem, pomadka z filtrem, luźne ubranie z długim rękawem i kapelusz z szerokim rondem,
• dbaj o paznokcie: krótko obcięte, rękawiczki przy pracach domowych, bez manicure i ciasnych butów.

Usuwanie zmian skórnych po leczeniu onkologicznym

Łagodne zmiany, które przeszkadzają, można usunąć także u osób po leczeniu onkologicznym, ale termin zabiegu warto ustalić z onkologiem. Leki przeciwnowotworowe i osłabiona odporność należą do czynników, które zwiększają ryzyko zakażenia rany po zabiegu na skórze [DermNet — Risks and complications of skin surgery]. Zmianę, która budzi wątpliwości, wycina się chirurgicznie i wysyła do badania histopatologicznego. Więcej o zabiegu na stronie chirurgiczne usuwanie znamion. Zmiany łagodne, które lekarz uzna za odpowiednie, w większości naszych ośrodków usuwamy też laserem CO2. Metodę zawsze dobiera lekarz po badaniu.

Jak możemy pomóc?

• Badanie znamion i nowych zmian. Podczas wideodermatoskopii lekarz ocenia wszystkie znamiona i nowe zmiany na skórze. Badanie kosztuje 480 zł u dorosłych. Nie zastępuje kontroli zaplanowanych przez ośrodek onkologiczny, ale może je uzupełnić.
• Usunięcie podejrzanej zmiany z badaniem histopatologicznym, po uzgodnieniu terminu z onkologiem.
• Konsultacja onkologiczna — gdy wynik potwierdzi nowotwór skóry, lekarz omawia dalsze kroki zgodnie z wytycznymi, a w razie potrzeby organizujemy konsultację onkologiczną.

Wysypek, zespołu ręka-stopa i innych działań niepożądanych leków nie leczymy w zastępstwie zespołu onkologicznego. Z nimi zgłoś się do lekarza prowadzącego leczenie.

Najczęstsze pytania

Czym smarować skórę po chemioterapii?

Najczęściej wystarczają łagodne środki myjące i krem lub maść nawilżająca, polecone przez zespół leczący, nakładane po kąpieli na lekko wilgotną skórę. Unikaj kosmetyków z alkoholem i substancjami zapachowymi, kąp się krótko w letniej wodzie i chroń skórę przed słońcem kremem z filtrem i ubraniem. Maści ze sterydem lub antybiotykiem stosuj tylko wtedy, gdy zaleci je lekarz.

Jak wygląda wysypka po chemii?

Bywa różnie. Skóra może być sucha, swędząca, zaczerwieniona lub ciemniejsza i łuszczyć się. Niektóre leki celowane dają wysypkę przypominającą trądzik, a część immunoterapii rozległą wysypkę z pęcherzami. Nagła, rozległa wysypka, pokrzywka albo pieczenie skóry w trakcie podawania leku może być reakcją uczuleniową. Każdą wysypkę zgłoś zespołowi leczącemu, a nie odstawiaj leku na własną rękę.

Jak długo oczyszcza się organizm po chemii?

To zależy od leku i nie ma jednej odpowiedzi, dlatego warto zapytać o to onkologa. Zmiany skórne cofają się w różnym tempie: zespół ręka-stopa zwykle ustępuje w ciągu 1–2 tygodni od przerwania leczenia, podrażnienie skóry po radioterapii w ciągu 2–4 tygodni, a przebarwienia po lekach zwykle z czasem blakną po zakończeniu leczenia, ale mogą utrzymywać się długo, a czasem na stałe. Paznokcie wymagają czasu, aż odrosną.

Jakie są niepokojące zmiany onkologiczne na skórze?

Lekarzowi trzeba pokazać nowe lub zmieniające się znamię, szybko rosnący guzek, często z rogowym czopem w środku, ranę lub owrzodzenie, które nie goi się od kilku tygodni, oraz zmianę, która krwawi bez urazu. U osób leczonych inhibitorami BRAF takie zmiany pojawiają się częściej, dlatego zaleca się u nich regularne badanie skóry.

Czy po chemioterapii mogą pojawić się nowe pieprzyki?

Mogą. Liczba znamion zwiększa się przy leczeniu immunosupresyjnym, a nowe znamiona mogą wysypać się w trakcie leczenia inhibitorami BRAF. W badaniach opisano u takich chorych także nowe czerniaki. Każde nowe lub zmieniające się znamię w trakcie albo po leczeniu onkologicznym warto pokazać lekarzowi i obejrzeć w dermatoskopie.

Czy po radioterapii skóra wraca do normy?

Zwykle tak. Zaczerwienienie, suchość i łuszczenie się skóry w miejscu naświetlania ustępują najczęściej w ciągu 2–4 tygodni po zakończeniu leczenia, choć skóra może pozostać nieco jaśniejsza lub ciemniejsza. Przez co najmniej rok trzeba ją chronić kremem z wysokim filtrem. Badania osób napromienianych w dzieciństwie wskazują, że skóra w dawnym polu naświetlania może mieć większe ryzyko raka podstawnokomórkowego, więc warto ją co jakiś czas oglądać.

Czy brązowe plamy po chemioterapii znikną?

Zwykle stopniowo blakną po zakończeniu leczenia, ale niektóre utrzymują się długo, a część zostaje na stałe. Ich częstość zależy od leku, dawki i czasu leczenia. Podstawą jest ochrona przed słońcem. Preparaty rozjaśniające i zabiegi stosuj dopiero po rozmowie z lekarzem, a pojedynczą, nową, nieregularną ciemną plamkę pokaż lekarzowi.

Skąd ciemne pasy wzdłuż żył po chemii?

To przebarwienie nadżylne: ciemne, kręte pasy nad żyłą, do której podawano lek, najczęściej na przedramieniu. W niewielkim przeglądzie opisów przypadków najczęściej wiązano je z docetakselem. Zwykle ustępuje samo i nie jest groźne, ale warto pokazać je zespołowi leczącemu.

Podsumowanie

Zmiany skórne po chemioterapii i innych metodach leczenia onkologicznego są częste: suchość, świąd, przebarwienia, nadwrażliwość na słońce, zmiany na paznokciach, zespół ręka-stopa i wysypki. Większość z nich jest przejściowa i ustępuje w ciągu tygodni lub miesięcy po leczeniu. Każdą nową lub nasilającą się zmianę trzeba zgłosić zespołowi leczącemu i nie odstawiać leków na własną rękę. Szczególnej uwagi wymagają chorzy leczeni inhibitorami BRAF, u których częściej pojawiają się nowe znamiona, rak kolczystokomórkowy i nowe czerniaki, dlatego zaleca się u nich comiesięczne badanie skóry. Po radioterapii skóra wymaga ochrony przed słońcem, a dawne pole naświetlania warto latami obserwować. Nowe lub zmieniające się znamię w trakcie albo po leczeniu zawsze warto obejrzeć w dermatoskopie.

Zobacz również

• Niepokojące zmiany skórne — objawy, które trzeba pokazać lekarzowi
• Co to za zmiana na skórze?
• Wykwity skórne — rodzaje i znaczenie
• Zmiany skórne na twarzy — zdjęcia
• Zmiany skórne na szyi — zdjęcia
• Włókniak, keratoza i inne łagodne zmiany skóry
• Immunosupresja a rak skóry