Białe plamy na skórze po opalaniu — przyczyny, kiedy do lekarza i co dalej

Pod koniec lata wiele osób zauważa na ramionach, plecach czy przedramionach jaśniejsze plamki, których wcześniej nie było widać. Zwykle nie pojawiły się nagle. Opalona skóra wokół po prostu je uwidoczniła. Najczęściej stoją za tym niegroźne przyczyny: drożdżaki, które na co dzień żyją na skórze, drobne odbarwienia związane z wiekiem i słońcem albo ślady po stanie zapalnym. Rzadziej to bielactwo, a wyjątkowo jasny obszar wokół pieprzyka lub w jego obrębie wymaga oceny pod kątem czerniaka.

Poniżej wyjaśniamy, jak odróżnić najczęstsze przyczyny, kiedy wystarczy obserwacja, a kiedy warto pójść do lekarza. Szczegóły leczenia chorób skóry opisujemy tylko skrótowo, bo dobiera je lekarz po rozpoznaniu.

Jasna obwódka wokół pieprzyka albo jaśniejszy obszar w jego obrębie? Takie zmiany warto obejrzeć w powiększeniu. Zobacz, jak wygląda wideodermatoskopia, czyli komputerowe badanie znamion.

Białe plamy po opalaniu w skrócie

• Opalenizna nie tworzy białych plam, ale je uwidacznia, bo zwiększa kontrast z otaczającą skórą [DermNet — Leukoderma].
• Najczęstsze przyczyny to łupież pstry, idiopatyczna hipomelanoza drobnoplamista, łupież biały i odbarwienia po stanie zapalnym [DermNet].
• Bielactwo dotyczy 0,5–2% ludzi i daje plamy całkowicie białe, często symetryczne [DermNet — Vitiligo].
• Biała obwódka wokół pieprzyka to zwykle niegroźne znamię Suttona, ale u dorosłych wymaga oceny całej skóry [DermNet — Halo naevus].
• Białe plamy łatwo się spalają, więc do czasu wyjaśnienia przyczyny chroń je przed słońcem.

Centrum Badania Znamion

Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów badanie znamion

Skąd biorą się białe plamy na opalonej skórze?

Kolor skóry zależy od melaniny, barwnika wytwarzanego przez melanocyty. Białe lub jaśniejsze plamy powstają, gdy melaniny jest w danym miejscu mniej (hipopigmentacja) albo nie ma jej wcale (depigmentacja). Melanocyty mogą zniknąć, mogą też być obecne, ale nie wytwarzać barwnika lub nie przekazywać go komórkom naskórka [DermNet — Leukoderma].

Latem dochodzi efekt kontrastu. Skóra wokół ciemnieje, a miejsca z mniejszą ilością barwnika opalają się słabiej lub wcale. Odbarwienia są dlatego wyraźniejsze na skórze opalonej niż na bladej [DermNet — Leukoderma]. Właśnie dlatego tak wiele osób „odkrywa” białe plamy w sierpniu.

Najczęstsze przyczyny białych plam po opalaniu

Łupież pstry

To jedna z najczęstszych przyczyn jasnych plam na tułowiu. Wywołują go drożdżaki Malassezia, które są naturalnym składnikiem flory skóry. Czasem zaczynają się nadmiernie namnażać i wtedy pojawiają się plamy. Choroba częściej dotyczy młodych dorosłych, nasila się w ciepłym i wilgotnym klimacie oraz u osób, które dużo się pocą. Często cofa się zimą i wraca latem [DermNet — Pityriasis versicolor].

Plamy pojawiają się zwykle na klatce piersiowej, plecach, karku i ramionach. Mogą być jasnobrązowe, różowe albo jaśniejsze od otaczającej skóry. Białą odmianę tłumaczy się substancją wytwarzaną przez drożdżaki, która upośledza pracę melanocytów [DermNet — Pityriasis versicolor]. Charakterystyczne jest delikatne, otrębiaste łuszczenie, a u części osób lekki świąd. NHS zwraca uwagę, że na jasnej skórze plamy często po prostu nie opalają się na słońcu [NHS — Pityriasis versicolor].

Łupież pstry nie wynika z braku higieny i nie przenosi się na inne osoby [NHS — Pityriasis versicolor]. Leczy się go preparatami przeciwgrzybiczymi, najczęściej w postaci szamponu lub kremu, a przy rozległych zmianach tabletkami. Ważna informacja dla niecierpliwych: po skutecznym leczeniu kolor wraca dopiero po kilku tygodniach, a nawet miesiącach, i nie oznacza to, że leczenie nie zadziałało [DermNet — Pityriasis versicolor].

Idiopatyczna hipomelanoza drobnoplamista

To drobne, płaskie, porcelanowobiałe plamki o średnicy zwykle 2–5 mm. Pojawiają się na skórze najbardziej wystawionej na słońce, czyli na przedramionach, goleniach i w dekolcie. Zwykle jest ich kilka lub więcej, nie swędzą i nie łuszczą się. Z wiekiem stają się coraz częstsze i w dziewiątej dekadzie życia ma je większość osób [DermNet — Idiopathic guttate hypomelanosis].

Zmiany są niegroźne. Same nie odzyskują koloru, a z wiekiem mogą się powoli powiększać i może ich przybywać. Zwykle nie wymagają leczenia, a jedynie rozpoznania i wyjaśnienia, że to nic groźnego [DermNet — Idiopathic guttate hypomelanosis]. Ponieważ pojawiają się głównie na skórze najczęściej wystawianej na słońce, rozsądnie jest ją chronić.

Łupież biały

Dotyczy głównie dzieci i nastolatków w wieku od około 3 do 16 lat. To łagodna postać wyprysku, często współistniejąca z suchą skórą i atopowym zapaleniem skóry. Jasne, lekko łuszczące się plamy pojawiają się zwykle na twarzy, rzadziej na szyi, barkach i ramionach. Często są zauważane po słońcu, bo opalona skóra wokół podkreśla odbarwienie [DermNet — Pityriasis alba].

Łupież biały zwykle nie wymaga leczenia i mija średnio po roku, choć bywa, że trwa od kilku miesięcy do dwóch–trzech lat. Kolor wraca w pełni. Pomaga krem nawilżający, a filtr przeciwsłoneczny zmniejsza widoczność plam, bo ogranicza opalanie skóry wokół [DermNet — Pityriasis alba].

Bielactwo

Bielactwo dotyczy od 0,5 do 2% ludzi [DermNet — Vitiligo]. Plamy są całkowicie mlecznobiałe, bo w tych miejscach brakuje działających melanocytów. Najczęściej pojawiają się na twarzy, szyi, dłoniach, w fałdach skóry i wokół otworów ciała, na przykład oczu, a w najczęstszej odmianie układają się symetrycznie po obu stronach ciała. Plamy zwykle nie swędzą, a włosy w ich obrębie mogą siwieć [NHS — Vitiligo].

Najczęstsza postać bielactwa ma podłoże autoimmunologiczne i wiąże się z innymi chorobami tego typu, zwłaszcza tarczycy [NHS — Vitiligo; DermNet — Vitiligo]. Ważne dla tematu opalania: plamy mogą pojawić się w miejscu urazu skóry, także po silnym oparzeniu słonecznym. Białe plamy łatwo się spalają, dlatego wymagają starannej ochrony [NHS — Vitiligo]. Bielactwo można leczyć, między innymi lekami miejscowymi i fototerapią, a plan leczenia ustala lekarz [DermNet — Vitiligo].

Odbarwienia po stanie zapalnym i po zabiegach

Jasne plamy mogą zostać po chorobach zapalnych skóry, takich jak atopowe zapalenie skóry czy kontaktowe zapalenie skóry. Mogą też pojawić się po zabiegach, na przykład po wymrażaniu, peelingach chemicznych czy zabiegach laserowych [DermNet — Leukoderma]. Takie odbarwienia często powoli ustępują, gdy leczy się chorobę podstawową. Te związane z blizną zwykle są trwałe [DermNet — Leukoderma].

Rzadziej: postępująca hipomelanoza plamista

To okrągłe, nieostro odgraniczone, jaśniejsze plamy na tułowiu, które się nie łuszczą i mogą się zlewać. Częściej występują u osób o ciemniejszej karnacji. Przebieg bywa różny, a część przypadków ustępuje po kilku latach [DermNet — Progressive macular hypomelanosis]. Brak łuszczenia odróżnia je od łupieżu pstrego.

Jak odróżnić najczęstsze przyczyny?

Tabela pomaga zrozumieć różnice, ale nie zastąpi badania. NHS przestrzega przed samodzielnym rozpoznawaniem, bo zmiany mogą być do siebie podobne [NHS — Pityriasis versicolor].

Biała obwódka wokół pieprzyka — kiedy to sprawa dla lekarza

Osobną sytuacją jest jasny pierścień wokół znamienia. Najczęściej to znamię Suttona, czyli zwykły pieprzyk, wokół którego układ odpornościowy niszczy komórki barwnikowe. Pierścień ma zwykle szerokość 0,5–1 cm i jest okrągły lub owalny. Znamię w środku stopniowo blednie, a po latach skóra może odzyskać normalny kolor. Zmiana występuje u około 1% osób o jasnej skórze, głównie u dzieci i młodych dorosłych, najczęściej na tułowiu. Jej pojawienie się może poprzedzić oparzenie słoneczne [DermNet — Halo naevus].

Zwykle to zmiana niegroźna, ale są wyjątki. DermNet zaleca badanie całej skóry, zwłaszcza u dorosłych, bo rzadko takie obwódki pojawiają się w reakcji na czerniaka w innym miejscu ciała. Jeśli znamię w środku ma nieregularną budowę lub kolor albo odbarwienie jest nieregularne, a nie okrągłe, lekarz może zalecić jego usunięcie i badanie histopatologiczne [DermNet — Halo naevus]. Białe obszary mogą też pojawiać się w obrębie samego czerniaka jako objaw regresji [DermNet — Leukoderma]. Więcej piszemy w artykułach o znamieniu Suttona i o tym, co oznacza regresja czerniaka.

Skóra w białej obwódce łatwo się spala, bo nie ma w niej ochronnej melaniny. Latem trzeba ją osłaniać ubraniem lub filtrem [DermNet — Halo naevus].

Kiedy z białymi plamami iść do lekarza?

Większość białych plam po opalaniu nie jest groźna, ale wizyta jest dobrym pomysłem, gdy:

• plamy są mlecznobiałe, wyraźnie odgraniczone albo układają się symetrycznie na twarzy, dłoniach czy wokół ust i oczu,
• szybko się powiększają lub przybywa ich z miesiąca na miesiąc,
• pojawiła się jasna obwódka wokół pieprzyka albo jasny obszar w obrębie znamienia, zwłaszcza u osoby dorosłej,
• plamy swędzą, łuszczą się i nie poprawiają się po leczeniu przeciwgrzybiczym zaleconym przez farmaceutę,
• plamy utrzymują się po zimie, a nie wiadomo, skąd się wzięły,
• chorujesz na choroby autoimmunologiczne albo w rodzinie jest bielactwo,
• masz za sobą czerniaka albo wiele znamion.

Jak lekarz ustala przyczynę?

Rozpoznanie zwykle opiera się na obejrzeniu skóry. Pomocne bywają dermatoskopia, oglądanie skóry w lampie Wooda, w której niektóre zmiany świecą lub stają się wyraźniejsze, oraz badanie zeskrobiny naskórka pod mikroskopem w kierunku drożdżaków [DermNet — Pityriasis versicolor]. Biopsję wykonuje się rzadko, gdy obraz jest nietypowy [DermNet — Idiopathic guttate hypomelanosis]. Przy zmianach wokół lub w obrębie znamienia lekarz ocenia samo znamię w powiększeniu i całą skórę.

Jak leczyć białe plamy po opalaniu?

Leczenie zależy od przyczyny, dlatego nie ma jednego kremu „na białe plamy”.

• Łupież pstry: preparaty przeciwgrzybicze w szamponie lub kremie, przy rozległych zmianach tabletki przepisane przez lekarza [NHS — Pityriasis versicolor]. Aby zmniejszyć ryzyko nawrotów, czasem stosuje się preparat przeciwgrzybiczy co kilka tygodni [DermNet — Pityriasis versicolor].
• Łupież biały: zwykle wystarczy krem nawilżający i ochrona przed słońcem. Przy zaczerwienieniu i świądzie lekarz może zalecić łagodny lek przeciwzapalny [DermNet — Pityriasis alba].
• Idiopatyczna hipomelanoza drobnoplamista: najczęściej nie wymaga leczenia. Opisywane metody zabiegowe mają znaczenie głównie kosmetyczne [DermNet — Idiopathic guttate hypomelanosis].
• Bielactwo: leczenie miejscowe, fototerapia i inne metody dobierane przez lekarza do rozległości i aktywności choroby [DermNet — Vitiligo].

Domowe sposoby — co ma sens

Najbardziej pomaga ochrona przed słońcem. Mniej opalona skóra wokół oznacza mniejszy kontrast, a odbarwione miejsca nie ulegają oparzeniu. Przy suchej skórze sprawdzi się krem nawilżający. Nie znamy natomiast badań, które potwierdzałyby skuteczność domowych mikstur, takich jak sok z cytryny czy ocet. Mogą one za to podrażnić skórę, a podrażnienie samo bywa przyczyną odbarwień. Jeśli plamy łuszczą się i podejrzewasz łupież pstry, farmaceuta doradzi preparat przeciwgrzybiczy dostępny bez recepty [NHS — Pityriasis versicolor].

Jak zapobiegać białym plamom po opalaniu?

Nie każdej przyczynie da się zapobiec, ale kilka rzeczy pomaga:

• Chroń skórę przed UV. Mniejsza opalenizna zmniejsza kontrast, a w bielactwie oparzenie może wywołać nowe plamy [NHS — Vitiligo]. Jak dobrać krem z filtrem, opisujemy w poradniku krem z filtrem — jak wybrać.
• Przy nawracającym łupieżu pstrym zapytaj lekarza lub farmaceutę o stosowanie preparatu przeciwgrzybiczego co kilka tygodni przed sezonem i w jego trakcie [DermNet — Pityriasis versicolor].
• Dbaj o suchą i atopową skórę, bo stan zapalny może zostawiać jasne ślady [DermNet — Leukoderma].

A brązowe plamy po słońcu?

Pytanie o plamy po opalaniu często dotyczy też przebarwień w drugą stronę. Piegi ciemnieją latem i blakną zimą, a staranna ochrona przed słońcem zmniejsza ich letnie ciemnienie [DermNet — Ephelis]. Plamy soczewicowate posłoneczne to płaskie, wyraźnie odgraniczone plamy o zwykle jednolitym kolorze, od jasno- do ciemnobrązowego, najczęściej na grzbietach dłoni, przedramionach, górnej części tułowia i goleniach. W przeciwieństwie do piegów utrzymują się przez cały rok, a latem mogą lekko ciemnieć [DermNet — Solar lentigo].

Plamy soczewicowate same w sobie są niegroźne, ale mogą przypominać wczesnego czerniaka. Powstają w wyniku przewlekłej ekspozycji na słońce i według DermNet są niezależnym czynnikiem ryzyka czerniaka [DermNet — Solar lentigo]. Jak je odróżnić, piszemy w artykule plamy soczewicowate a czerniak.

Najczęściej zadawane pytania

Czy białe plamy na skórze po opalaniu są groźne?

Najczęściej nie. Większość to łupież pstry, idiopatyczna hipomelanoza drobnoplamista albo odbarwienia po stanie zapalnym skóry, które nie zagrażają zdrowiu. Do lekarza warto pójść, gdy plamy są mlecznobiałe, szybko się powiększają, układają symetrycznie na twarzy lub dłoniach albo gdy jasna obwódka lub jasny obszar pojawia się wokół pieprzyka czy w jego obrębie.

Jak pozbyć się białych plam po opalaniu?

Zależy to od przyczyny, dlatego najpierw trzeba ją ustalić. Łupież pstry leczy się preparatami przeciwgrzybiczymi, a kolor wraca po kilku tygodniach lub miesiącach. Łupież biały zwykle mija sam. Hipomelanoza drobnoplamista sama nie ustępuje, ale jest niegroźna. Do czasu wyjaśnienia przyczyny chroń skórę przed słońcem, bo mniejsza opalenizna zmniejsza kontrast.

Jak wyleczyć białe plamy na skórze?

Nie ma jednej metody dla wszystkich białych plam. Lekarz najpierw ocenia ich wygląd i rozmieszczenie, czasem bada skórę lampą Wooda albo pobiera zeskrobinę naskórka. Potem dobiera leczenie do przyczyny: przeciwgrzybicze przy łupieżu pstrym, przeciwzapalne przy odbarwieniach po stanie zapalnym, a w bielactwie leczenie miejscowe lub fototerapię.

Czy przebarwienia od słońca znikają?

To zależy od rodzaju. Piegi wyraźnie ciemnieją latem i blakną zimą. Plamy soczewicowate posłoneczne, czyli płaskie brązowe plamy na odsłoniętej skórze, utrzymują się przez cały rok i same zwykle nie znikają. Białe plamy po łupieżu pstrym wracają do normalnego koloru po leczeniu, ale może to trwać kilka miesięcy.

Jak wyglądają plamy od słońca?

Najczęściej to płaskie, brązowe plamy o wyraźnych granicach i jednolitym kolorze na skórze, która często bywa na słońcu: na grzbietach dłoni, przedramionach, górnej części tułowia, goleniach. Mogą przypominać wczesnego czerniaka, dlatego nową lub zmieniającą się brązową plamę warto pokazać lekarzowi.

Czy można się opalać, mając białe plamy na skórze?

Lepiej chronić skórę. Białe plamy zawierają mało lub wcale melaniny, więc w bielactwie i przy białej obwódce wokół pieprzyka łatwo się spalają, a oparzenie może nasilić bielactwo. Do tego im mocniej opali się skóra wokół, tym bardziej plamy rzucają się w oczy.

Podsumowanie

Białe plamy po opalaniu zwykle istniały już wcześniej, a opalenizna tylko je uwidoczniła. Najczęściej to niegroźny łupież pstry, idiopatyczna hipomelanoza drobnoplamista, łupież biały u dzieci albo odbarwienia po stanie zapalnym. Bielactwo daje plamy mlecznobiałe i często symetryczne, a jego leczenie prowadzi lekarz. Jasna obwódka wokół pieprzyka to najczęściej znamię Suttona, ale u dorosłych wymaga obejrzenia całej skóry, podobnie jak jasne obszary w obrębie znamienia. Niezależnie od przyczyny warto chronić skórę przed słońcem: zmniejsza to kontrast i zapobiega oparzeniom odbarwionych miejsc.

Centrum Badania Znamion

Zbadaj znamiona w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów badanie znamion

Zobacz również

• Schodząca skóra po opalaniu — jak ją pielęgnować
• Wysypka po słońcu — uczulenie na słońce
• Czym jest promieniowanie UVA i UVB
• Profilaktyka nowotworów skóry — badania przesiewowe

Zobacz również:

Jasna obwódka wokół pieprzyka? Sprawdź znamię — badanie wideodermatoskopowe

Umów się