Naczyniak jamisty mózgu, wątroby i skóry — czy jest groźny, rokowania i leczenie
„Naczyniak jamisty” to nazwa, która pojawia się w trzech zupełnie różnych sytuacjach: na wypisie z USG brzucha, w opisie rezonansu głowy i przy niebieskawym guzku na skórze dziecka. Za każdym razem chodzi o zmianę zbudowaną z poszerzonych, wypełnionych krwią przestrzeni, czyli „jam”. Na tym podobieństwa się jednak kończą. Każda z tych zmian ma inne objawy, inne ryzyko i inne leczenie.
W tym artykule wyjaśniamy, czym jest naczyniak jamisty, czy jest nowotworem, jak wygląda na skórze i pod skórą, co oznacza w mózgu i w wątrobie, jak się go rozpoznaje i kiedy wymaga leczenia.
Zobacz również:
Co to jest naczyniak jamisty?
Nazwa „naczyniak jamisty” (łac. haemangioma cavernosum) pochodzi z czasów, gdy zmiany naczyniowe dzielono głównie według tego, jak wyglądają pod mikroskopem. Opisywała zmiany zbudowane z dużych, poszerzonych naczyń przypominających jamy, w których krew płynie powoli.
Współczesna klasyfikacja Międzynarodowego Towarzystwa Badań nad Anomaliami Naczyniowymi (ISSVA) dzieli zmiany naczyniowe na guzy naczyniowe, w których komórki się namnażają, i malformacje naczyniowe, czyli wady budowy naczyń. Zgodnie z nią naczyniak jamisty mózgu, czyli kawernoma, należy do malformacji żylnych. Na skórze dawną nazwą „naczyniak jamisty” określa się najczęściej głęboko położony naczyniak niemowlęcy albo malformację żylną. Dlatego lekarz może zamiast „naczyniak jamisty” napisać na skierowaniu inną nazwę, choć chodzi o tę samą zmianę.
| Lokalizacja | Czym jest | Jak się objawia | Jak się ją rozpoznaje |
|---|---|---|---|
| Skóra i tkanka podskórna u niemowląt | głęboki naczyniak niemowlęcy | niebieskawy guzek, rośnie przez pierwsze miesiące, potem się zmniejsza | badanie lekarskie, USG |
| Skóra i tkanka podskórna u dorosłych | malformacja żylna | miękki, niebieskawy lub w kolorze skóry obrzęk, uciskiem daje się „opróżnić” | badanie lekarskie, USG, rezonans |
| Mózg i rdzeń kręgowy | kawernoma | często brak objawów; napady padaczkowe, bóle głowy, krwawienie | rezonans magnetyczny |
| Wątroba | naczyniak wątroby | zwykle brak objawów, wykrywany przypadkiem | USG, rezonans, tomografia |
Kawernoma, cavernoma, malformacja jamista — słowniczek nazw
W wynikach badań i w internecie ta sama zmiana pojawia się pod kilkoma nazwami:
- Kawernoma (ang. cavernoma) to najczęstsza nazwa naczyniaka jamistego mózgu lub rdzenia kręgowego. W opisach spotyka się też określenia cavernous angioma, cavernous haemangioma oraz cerebral cavernous malformation (w skrócie CCM).
- Malformacja jamista mózgu to polskie tłumaczenie nazwy CCM. Podkreśla, że chodzi o wadę budowy naczyń, a nie o guz.
- Naczyniak krwionośny jamisty i naczyniak jamisty to starsze nazwy, nadal częste na wypisach i w opisach USG.
- Naczyniak w głowie to określenie potoczne. Może oznaczać kawernomę w mózgu, ale też zmianę naczyniową na skórze głowy. Te sytuacje wyjaśniamy niżej.
Centrum Badania Znamion
Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona
Czy naczyniak jamisty jest nowotworem?
Nie jest nowotworem złośliwym i nie daje przerzutów. Malformacje żylne skóry są niezłośliwymi wadami naczyń. W naczyniakach wątroby nie opisano przypadków przemiany złośliwej. Naczyniak niemowlęcy jest łagodnym guzem, który w większości przypadków sam się cofa. Kawernoma mózgu również nie jest nowotworem, ale ze względu na położenie może być groźna, bo potrafi krwawić.
„Łagodny” nie znaczy jednak „zawsze bez znaczenia”. O tym, czy zmianę wystarczy obserwować, decydują jej położenie, wielkość i objawy.
Naczyniak jamisty na skórze i w tkance podskórnej
Naczyniak jamisty na skórze u dzieci i niemowląt
U niemowląt „naczyniakiem jamistym” najczęściej nazywa się głęboki naczyniak niemowlęcy. Naczyniaki niemowlęce występują nawet u 5% niemowląt i są najczęstszym łagodnym guzem tego okresu życia. Zmiana położona płytko jest jaskrawoczerwona i wypukła. Gdy leży głębiej pod skórą, skóra nad nią ma kolor niebieskawy lub fioletowy.
Naczyniaki niemowlęce pojawiają się wkrótce po urodzeniu, rosną przez pierwsze miesiące, a potem powoli się zmniejszają. Częściej dotyczą dziewczynek, wcześniaków, dzieci z niską masą urodzeniową i z ciąż mnogich. Ponad połowa dzieci ma po nich prawidłową skórę, ale część zostawia blizny, nadmiar skóry lub drobne naczynka.
Lekarz powinien szybko ocenić naczyniaka niemowlęcego, który:
- leży przy oku, nosie, ustach, w okolicy ucha i ślinianki albo na brodzie i przedniej części szyi, bo może zaburzać widzenie, karmienie lub oddychanie,
- znajduje się w okolicy krocza lub w fałdach skóry, gdzie łatwo się owrzodzi,
- jest rozległy, płaski i obejmuje cały obszar skóry, bo może towarzyszyć wadom innych narządów,
- ma postać pięciu lub więcej zmian na skórze, co może wskazywać na naczyniaki w wątrobie,
- owrzodzi się lub krwawi.
Najczęściej stosowanym lekiem jest dziś propranolol podawany doustnie, a przy małych zmianach także timolol na skórę. Więcej o leczeniu naczyniaków u dzieci, także laserem, piszemy w artykule Laserowe usuwanie naczyniaków.
Naczyniak jamisty u dorosłych, czyli malformacja żylna
U dorosłych zmiana opisywana jako naczyniak jamisty skóry to zwykle malformacja żylna. Jest obecna od urodzenia, choć często staje się wyraźniejsza dopiero z czasem. Ma postać miękkiego obrzęku w kolorze skóry, niebieskiego lub fioletowego, czasem z widocznymi żyłami. Może mieć wielkość od kropki do zmiany obejmującej całą kończynę i rośnie proporcjonalnie do wzrostu dziecka, a nie samodzielnie.
Charakterystyczne jest to, że malformację żylną można uciskiem częściowo „opróżnić” z krwi. W USG widać ściśliwe, poszerzone naczynia, a czasem skrzepliny, także zwapniałe. Rzadkie odmiany to liczne, niebieskawe guzki w malformacjach kłębkowo-żylnych, które mogą być dziedziczne, oraz zespół niebieskich gumowatych znamion, w którym podobne zmiany występują też w przewodzie pokarmowym i mogą krwawić.
Naczyniak jamisty wypukły i płaski
Pacjenci często pytają o naczyniaka „wypukłego” i „płaskiego”. Wypukły, niebieskawy guzek pod skórą odpowiada najczęściej opisanym wyżej zmianom. „Naczyniakiem płaskim” nazywa się natomiast zwykle plamę „wino porto”, czyli płaską, różową lub fioletową zmianę obecną od urodzenia. To malformacja naczyń włosowatych, a nie naczyniak jamisty. Bez leczenia może z wiekiem ciemnieć i grubieć.
Naczyniak jamisty mózgu (kawernoma)
Kawernoma to skupisko nieprawidłowych naczyń, najczęściej w mózgu lub rdzeniu kręgowym. Kształtem przypomina malinę i ma od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Ściany jej naczyń są cieńsze niż zwykle, dlatego mogą przepuszczać krew.
Jak często występuje? Częstość kawernom w populacji szacuje się na 0,16–0,5%. NHS podaje, że bezobjawową kawernomę ma około 1 na 600 osób, a objawową rozpoznaje się co roku u około 1 na 400 tysięcy.
Objawy. Kawernoma często nie daje żadnych objawów. U 20–50% chorych wykrywa się ją przypadkiem w rezonansie zleconym z innego powodu. Gdy objawy występują, najczęściej są to:
- napady padaczkowe (około połowy przypadków objawowych),
- krwawienie wewnątrzczaszkowe (około jednej czwartej),
- objawy neurologiczne, takie jak osłabienie, drętwienie, zawroty głowy, zaburzenia mowy, podwójne widzenie czy zaburzenia równowagi,
- bóle głowy.
Objawy pojawiają się najczęściej między 20. a 40. rokiem życia.
Przyczyny. U większości osób kawernoma powstaje bez uchwytnej przyczyny. Mniej niż połowa przypadków ma podłoże genetyczne. Postać rodzinna jest związana z mutacjami genów CCM1, CCM2 lub CCM3, a dziecko osoby z taką mutacją ma 50% szans jej odziedziczenia. Kawernomy mogą też powstać po radioterapii mózgu, zwykle przebytej w dzieciństwie. U nosicieli mutacji CCM3 opisuje się częstsze występowanie podobnych malformacji naczyniowych także w skórze, dlatego o kawernomie w rodzinie warto powiedzieć lekarzowi, który ocenia zmiany skórne.
Rozpoznanie i leczenie. Podstawowym badaniem jest rezonans magnetyczny. Bezobjawowe kawernomy zwykle się obserwuje, a ich operacyjnego usuwania się nie zaleca, zwłaszcza gdy leżą w głębokich lub ważnych czynnościowo częściach mózgu. Napady padaczkowe i bóle głowy leczy się farmakologicznie. Przy zmianach, które krwawią, rozważa się operację neurochirurgiczną, a gdy jest ona zbyt ryzykowna, radiochirurgię stereotaktyczną.
Naczyniak w mózgu — kawernoma to nie jedyna możliwość
„Naczyniak w głowie” albo „naczyniak mózgu” to potoczne określenia, pod którymi w opisach rezonansu kryje się kilka różnych zmian naczyniowych. Różnią się budową, ryzykiem krwawienia i leczeniem, dlatego warto sprawdzić, która z nich została opisana:
| Zmiana w opisie badania | Czym jest | Jak często krwawi | Co zwykle się robi |
|---|---|---|---|
| Kawernoma (naczyniak jamisty, malformacja jamista, CCM) | kłębek cienkościennych, poszerzonych naczyń bez przepływu tętniczego | nisko, zwykle poniżej 1% rocznie, jeśli wcześniej nie krwawiła | obserwacja; operacja przy krwawieniach lub opornych napadach |
| Anomalia żylna rozwojowa (DVA, naczyniak żylny) | wariant budowy żył odprowadzających krew, przypominający „głowę meduzy” | prawie nigdy samodzielnie | nic; nie usuwa się, bo odprowadza krew ze zdrowego mózgu |
| Malformacja tętniczo-żylna (AVM, naczyniak tętniczo-żylny) | bezpośrednie połączenie tętnic z żyłami bez naczyń włosowatych, z szybkim przepływem | kilka procent rocznie | leczenie indywidualne: operacja, embolizacja, radiochirurgia lub obserwacja |
| Telangiektazja włośniczkowa | drobne poszerzone naczynia włosowate, zwykle w pniu mózgu | bardzo rzadko | obserwacja |
| Tętniak | uwypuklenie osłabionej ściany tętnicy, nie naczyniak | zależy od wielkości i położenia | obserwacja lub zabieg wewnątrznaczyniowy albo operacja |
Opracowano na podstawie.
Dwie z tych zmian często występują razem: kawernoma bywa położona przy anomalii żylnej rozwojowej, a wytyczne zalecają, by podczas operacji kawernomy tę anomalię oszczędzić, bo odprowadza krew z prawidłowej tkanki mózgu. Malformacja tętniczo-żylna to z kolei zmiana o zupełnie innym przebiegu: ma przepływ tętniczy, roczne ryzyko krwawienia szacuje się w przeglądach na kilka procent, a decyzję o leczeniu podejmuje się indywidualnie, ważąc ryzyko zabiegu i ryzyko krwawienia. Tętniak nie jest naczyniakiem; to osłabienie ściany tętnicy, a jego pęknięcie powoduje krwotok podpajęczynówkowy z nagłym, bardzo silnym bólem głowy.
Praktyczna wskazówka: jeśli w opisie rezonansu widzisz słowo „naczyniak”, sprawdź, czy obok stoi „jamisty”, „żylny”, „tętniczo-żylny” albo skrót CCM, DVA lub AVM. Od tego zależy, czy lekarz zaleci spokojną obserwację, czy dalszą diagnostykę. Każdą z tych zmian prowadzi neurolog lub neurochirurg; w Twoich Znamionach nie zajmujemy się zmianami naczyniowymi mózgu, ale o kawernomie w rodzinie warto powiedzieć lekarzowi oceniającemu skórę, bo w postaci rodzinnej podobne malformacje opisuje się także w skórze. Jak wyglądają zmiany naczyniowe skóry u dorosłych, opisujemy w artykułach naczyniak na skórze u dorosłych i naczyniak rubinowy.
Naczyniak jamisty mózgu — jakie są rokowania?
U większości osób rokowanie jest dobre. Jeśli kawernoma wcześniej nie krwawiła, ryzyko krwawienia szacuje się na mniej niż 1% rocznie. Po przebytym krwawieniu wynosi ono od 4 do 25% rocznie, ale z czasem, gdy kolejne krwawienia nie występują, stopniowo maleje. Większość krwawień jest niewielka, choć duże mogą zagrażać życiu. Pierwszy napad drgawek, nagły, silny ból głowy, osłabienie lub drętwienie połowy ciała, zaburzenia mowy czy widzenia wymagają natychmiastowej pomocy lekarskiej.
Naczyniak w głowie — co oznacza opis rezonansu i czy to groźne?
Wiele osób dowiaduje się o kawernomie z opisu rezonansu zleconego z zupełnie innego powodu, na przykład z powodu bólów głowy czy po urazie. Kilka faktów pomaga ocenić, co to oznacza:
- Kawernoma wykryta przypadkiem rzadko krwawi. W zebranych przez autorów wytycznych badaniach ryzyko pierwszego krwawienia u osób z kawernomą wykrytą przypadkowo było bardzo niskie, około 0,08% rocznie.
- Wielkość nie przesądza o ryzyku. Kawernomy mogą się powiększać, ale duże nie krwawią częściej niż małe.
- Objawy mogą przychodzić i mijać, bo kawernoma może krwawić, a krew potem się wchłania. Dlatego każdy nowy objaw neurologiczny warto zgłosić lekarzowi prowadzącemu, który zdecyduje o ewentualnym ponownym badaniu.
- Kilka kawernom naraz występuje u około 20% chorych i często wiąże się z postacią rodzinną. Wtedy lekarz może zaproponować poradnictwo genetyczne.
- Częstość kontrolnych badań ustala się indywidualnie, bo brakuje danych, które pozwoliłyby podać jedną regułę.
Kawernomę mózgu prowadzi neurolog lub neurochirurg, a nie lekarz zajmujący się skórą. Zdarza się jednak, że „naczyniak na głowie” oznacza zmianę na skórze. U niemowląt najczęściej jest to naczyniak niemowlęcy, bo głowa i szyja to jego typowe miejsce. Opisujemy go w artykule Naczyniak u niemowlęcia. U dorosłych na skórze głowy spotyka się między innymi naczyniaki rubinowe, a rzadko naczyniakomięsaka, który u osób starszych wygląda jak powiększający się siniak. Oba opisujemy w tekście Naczyniak na skórze u dorosłych.
Naczyniak jamisty mózgu — czego unikać? Sport, leki, praca i ciąża
Pacjenci z kawernomą często pytają, co mogą robić na co dzień. Wytyczne Angioma Alliance uczciwie przyznają, że w wielu z tych kwestii brakuje dobrych badań. Na podstawie tego, co wiadomo:
- Aktywność fizyczna. Wpływ wysiłku na kawernomę jest w dużej mierze nieznany. W badaniu, które to sprawdzało, nie znaleziono związku między aktywnością fizyczną w chwili krwawienia a samym krwawieniem. Autorzy wytycznych wymieniają jednak sytuacje teoretycznie ryzykowne: bardzo intensywny wysiłek, na przykład dźwiganie dużych ciężarów, wspinaczkę powyżej około 3000 metrów oraz palenie tytoniu. Przyznają przy tym, że brakuje badań, które by to potwierdzały.
- Sporty kontaktowe i wodne. Ostrożność dotyczy głównie osób, u których kawernoma wywołuje napady padaczkowe. Uraz głowy w sportach kontaktowych może zwiększać ryzyko napadów, osoba z napadami nie powinna pływać sama, a nurkowanie z butlą nie jest zalecane.
- Praca. Wytyczne nie wymieniają zawodów zakazanych dla osób z kawernomą. Ograniczenia wynikają przede wszystkim z objawów: przy napadach padaczkowych niebezpieczne są czynności, przy których napad grozi wypadkiem. Wytyczne wymieniają wśród nich na przykład skoki spadochronowe i samodzielne pilotowanie samolotu, a ta sama zasada dotyczy pracy, na przykład na wysokości. O możliwości prowadzenia samochodu przy objawowej kawernomie decyduje lekarz prowadzący.
- Leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe. Większość badań sugeruje, że leki przeciwpłytkowe są prawdopodobnie bezpieczne, a ryzyko krwawienia z kawernomy u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe jest niskie. Badania te miały jednak ograniczenia. Nie odstawiaj więc ani nie zaczynaj takich leków na własną rękę, tylko omów to z lekarzem prowadzącym.
- Statyny. Badania laboratoryjne sugerowały ich możliwe działanie na kawernomy, ale wytyczne nie zalecają stosowania statyn w celu leczenia kawernomy, dopóki nie potwierdzą tego badania kliniczne.
- Ciąża. Według wytycznych ryzyko objawów neurologicznych w ciąży prawdopodobnie nie różni się od ryzyka poza ciążą, a poród drogami natury jest odpowiedni dla większości pacjentek, o ile nie ma niedawnego krwawienia ani deficytów neurologicznych. Osoby z postacią rodzinną lub mnogimi kawernomami mogą przed ciążą skorzystać z poradnictwa genetycznego, a leki przeciwpadaczkowe najlepiej dobrać jeszcze przed zajściem w ciążę.
Decyzje o konkretnych ograniczeniach zawsze podejmuje lekarz prowadzący, bo zależą od położenia kawernomy, przebytych krwawień i napadów.
Naczyniak jamisty wątroby
Naczyniak wątroby to najczęstsza łagodna zmiana w wątrobie. W zależności od badanej grupy stwierdza się go u 0,4–20% osób, częściej u kobiet, nawet pięciokrotnie. Postępowanie z tymi zmianami opisują m.in. wytyczne Europejskiego Towarzystwa Badań nad Wątrobą.
Objawy. Zdecydowana większość naczyniaków wątroby nie daje objawów, nie rośnie i nie wpływa na pracę wątroby. Wykrywa się je przypadkiem, najczęściej w USG brzucha. Zmiany mniejsze niż 4 cm zwykle pozostają bezobjawowe. Duże naczyniaki, określane jako olbrzymie, mogą dawać ból, uczucie pełności w nadbrzuszu lub wyczuwalny opór. Rzadkimi powikłaniami są ucisk na sąsiednie narządy, zaburzenia krzepnięcia (zespół Kasabacha-Merritta) i samoistne pęknięcie, które dotyczy głównie dużych zmian położonych pod torebką wątroby.
Hormony i ciąża. Leczenie estrogenami lub sterydami oraz ciąża mogą sprzyjać powiększaniu się naczyniaka, dlatego w takich sytuacjach zaleca się dłuższą obserwację.
Rozpoznanie. W USG naczyniak wątroby ma zwykle postać jasnej, dobrze odgraniczonej zmiany. Gdy obraz nie jest typowy, wykonuje się USG z kontrastem, tomografię lub rezonans magnetyczny, który najlepiej odróżnia naczyniaka od innych guzów wątroby.
Leczenie. Małe i średnie, bezobjawowe naczyniaki tylko się obserwuje. Leczenie zabiegowe rozważa się, gdy zmiana daje dolegliwości, szybko rośnie lub grozi pęknięciem. Stosuje się wtedy operację, embolizację przez tętnicę wątrobową lub termoablację. Naczyniaki wątroby u niemowląt to inna zmiana, związana z naczyniakami niemowlęcymi skóry.
Naczyniak jamisty wątroby — jak często kontrolować i czy ogranicza codzienne życie?
To pytanie zadaje niemal każdy, kto dowiedział się o naczyniaku z opisu USG. Europejskie wytyczne dotyczące łagodnych guzów wątroby są tu uspokajające: przy typowym obrazie naczyniaka w badaniu obrazowym nie są potrzebne ani badania kontrolne, ani leczenie, a biopsja zwykle nie jest konieczna, bo rozpoznanie stawia się na podstawie obrazu. Obserwację lub dalszą diagnostykę zaleca się wtedy, gdy obraz nie jest typowy, zmiana jest duża lub daje objawy. Ciąża i antykoncepcja hormonalna nie są przeciwwskazane u osób ze stabilnym, bezobjawowym naczyniakiem, choć opisywano powiększanie się naczyniaków pod wpływem hormonów, dlatego lekarz może w takiej sytuacji zaproponować kontrolę.
Wytyczne nie wprowadzają ograniczeń zwykłej aktywności fizycznej ani diety; naczyniak wątroby nie wpływa na pracę narządu i nie wymaga „oszczędzania wątroby”. Zdarza się, że przy olbrzymim naczyniaku położonym tuż pod torebką wątroby lekarz indywidualnie odradza sporty kontaktowe z ryzykiem silnego uderzenia w brzuch, bo samoistne lub urazowe pęknięcie, choć bardzo rzadkie, dotyczy głównie takich zmian. Harmonogram kontroli i ewentualne ograniczenia ustala lekarz prowadzący, zwykle lekarz rodzinny lub gastroenterolog; naczyniakiem wątroby nie zajmujemy się w Twoich Znamionach, a wspominamy o nim, bo ta sama nazwa wprowadza pacjentów w błąd. Inaczej jest u niemowląt: liczne naczyniaki skóry mogą wiązać się z naczyniakami w wątrobie, o czym piszemy w artykule naczyniak u niemowlęcia.
Jak wygląda naczyniak jamisty? Opis zamiast zdjęć
Osoby, które szukają zdjęć naczyniaka jamistego, zwykle mają przed sobą niebieskawy guzek na skórze dziecka albo opis badania z tą nazwą. Zdjęcia w internecie pokazują jednak bardzo różne zmiany pod tym samym hasłem, dlatego zamiast galerii opisujemy, po czym lekarz rozpoznaje poszczególne postacie i co sprawdza podczas badania.
Naczyniak jamisty u niemowlęcia
Głęboki naczyniak niemowlęcy wygląda jak miękki, niebieskawy obrzęk pod skórą, bo nieprawidłowe naczynia leżą głębiej niż w naczyniaku „truskawkowym”. Gdy ma też część powierzchowną, nad niebieskawym guzkiem widać jaskrawoczerwoną, wypukłą plamę. Taka zmiana zwykle nie jest widoczna przy porodzie, a bez części powierzchownej bywa zauważana dopiero około 3. miesiąca życia. Najważniejszą wskazówką jest przebieg: w pierwszych miesiącach rośnie, a potem powoli mięknie i się zmniejsza. Więcej opisów i kalendarz zmian znajdziesz w artykule naczyniak u niemowlęcia.
Naczyniak jamisty u dorosłego, czyli malformacja żylna
Malformacja żylna ma barwę od jasno- do ciemnoniebieskiej, a jej cechy lepiej poczuć pod palcem niż zobaczyć na fotografii:
- jest miękka i ściśliwa — uciskiem albo zmianą ułożenia ciała można ją częściowo opróżnić z krwi, a potem znów się wypełnia,
- nie jest cieplejsza od otaczającej skóry, nie tętni i nie słychać nad nią szmeru,
- nie boli przy dotyku, chyba że powstanie w niej zakrzep; dolegliwości pojawiają się częściej rano i przy wysiłku,
- czasem wyczuwa się w niej drobne, twarde grudki, czyli zwapniałe skrzepliny (fleboloity), które widać nawet na zwykłym zdjęciu rentgenowskim.
Zmiana może być mała jak kropka albo obejmować całą kończynę, często widać przy niej poszerzone żyły. Może też dotyczyć błon śluzowych.
Z czym można pomylić naczyniaka jamistego na zdjęciu?
| Co widać | Co to może być | Co pomaga odróżnić |
|---|---|---|
| mała, ciemnoniebieska grudka na wardze lub uchu u osoby starszej | jeziorko żylne | blednie po uciśnięciu, pojawia się w wieku dorosłym |
| niebieska, gładka, płaska lub lekko wypukła kropka | znamię błękitne | nie blednie pod uciskiem, to zmiana barwnikowa |
| miękki, niebieskawy obrzęk obecny od dzieciństwa | malformacja żylna | ściśliwa, zmienia się z ułożeniem ciała |
| nowy, ciemny, rosnący lub krwawiący guzek | m.in. czerniak | wymaga pilnej oceny w dermatoskopie |
Szerzej o pierwszej z tych zmian piszemy w artykule jeziorko żylne, a o drugiej w tekście znamię błękitne.
Niewielka fioletowa grudka pod naskórkiem, która nie znika — co to może być?
Mała, fioletowa lub sina grudka, która od tygodni czy miesięcy nie znika, to częste pytanie. U dorosłego rzadko jest to naczyniak jamisty w ścisłym znaczeniu. Częściej chodzi o jedną z tych zmian:
- naczyniak rubinowy, który bywa ciemnoczerwony, fioletowy lub niebieskawy i ma od 1 mm do 1 cm; opisujemy go w artykule naczyniak rubinowy,
- jeziorko żylne, czyli miękka, niebieska lub fioletowa plamka albo grudka wielkości 0,2–1 cm, najczęściej na dolnej wardze, płatku ucha, twarzy, szyi lub górnej części tułowia u osób w średnim i starszym wieku; po uciśnięciu blednie,
- naczyniak rogowaciejący, czyli niebolesna, niebiesko-czerwona grudka z szorstką, zrogowaciałą powierzchnią, która może pojawić się w każdym miejscu skóry i której przybywa z wiekiem,
- znamię błękitne, czyli niebieska kropka, która nie blednie pod uciskiem, bo jest zmianą barwnikową,
- czerniak guzkowy, czyli kopulasty, twardy guzek, najczęściej czarny, czerwony lub w kolorze skóry, który rośnie w ciągu tygodni lub miesięcy i może krwawić.
Dlatego fioletowa grudka, która się nie zmienia, może być łagodna, ale nie należy samodzielnie przesądzać, czym jest. Lekarz ogląda ją w dermatoskopie i sprawdza, czy blednie pod uciskiem. Zmianę nową, rosnącą, krwawiącą albo inną niż pozostałe pokaż lekarzowi bez czekania. Ciemne zmiany naczyniowe i barwnikowe opisujemy też w artykule jeziorko żylne.
Jak wygląda naczyniak jamisty w badaniach obrazowych?
Kawernomy mózgu nie widać na skórze. W rezonansie magnetycznym ma typowy wygląd opisywany jako „popcorn”, a w sekwencjach T2* widać ją jako ciemne ogniska (o niskim sygnale). Gdy zmiana jest świeża, obraz bywa nietypowy i wtedy rozpoznanie potwierdzają kolejne badania kontrolne. Naczyniak wątroby w USG jest zwykle jasną, dobrze odgraniczoną zmianą, a w razie wątpliwości ocenia się go w badaniu z kontrastem lub w rezonansie.
Zdjęcia z internetu nie zastąpią badania. Niebieskawą lub fioletową zmianę na skórze lekarz ogląda w dermatoskopie, sprawdza, czy jest ściśliwa i czy blednie pod uciskiem, a gdy leży głębiej, kieruje na USG z oceną przepływu krwi.
Naczyniak jamisty za uchem
Okolica ucha ma inne znaczenie u dziecka i u dorosłego.
- U niemowlęcia naczyniak w okolicy ucha i ślinianki przyusznej należy do miejsc, które lekarz powinien szybko ocenić, co opisujemy wyżej. Niebieskawy, miękki guzek za uchem, który rośnie w pierwszych miesiącach życia, to częściej głęboki naczyniak niemowlęcy. Opisujemy go w artykule naczyniak u niemowlęcia.
- U dorosłego niebieska lub fioletowa grudka na płatku ucha to często jeziorko żylne. Miękki, niebieskawy, ściśliwy guzek obecny od dzieciństwa może być malformacją żylną. Guzek wyczuwalny pod skórą za uchem bez zmiany jej koloru to natomiast częściej kaszak albo węzeł chłonny niż naczyniak. Piszemy o tym w artykułach guzek na uchu i kaszak za uchem.
Zmiana za uchem jest łatwa do przeoczenia i często zahaczana oprawkami okularów, grzebieniem czy słuchawkami. Jeśli rośnie, krwawi albo pojawiła się niedawno, pokaż ją lekarzowi.
Jakie są przyczyny powstawania naczyniaków jamistych?
Przyczyny różnią się w zależności od rodzaju zmiany:
- Malformacje żylne to wady rozwojowe naczyń, obecne od urodzenia. Wiele z nich wiąże się ze zmianami w genach TEK (TIE2) lub PIK3CA.
- Kawernomy mózgu powstają zwykle przypadkowo, rzadziej są dziedziczne lub wywołane radioterapią.
- Naczyniaki niemowlęce mają nieznaną przyczynę, a ich czynniki ryzyka to płeć żeńska, wcześniactwo, niska masa urodzeniowa i ciąża mnoga.
- Naczyniaki wątroby mogą powiększać się pod wpływem hormonów, co sugeruje ich związek z estrogenami.
Diagnostyka — jak wykryć naczyniaka jamistego?
- Zmiany skórne i podskórne: najpierw badanie lekarskie. Zmianę na skórze lekarz obejrzy w dermatoskopie, który pomaga odróżnić zmianę naczyniową od innych, na przykład od czerniaka bezbarwnikowego. Zasięg zmian położonych głębiej ocenia się w USG z badaniem przepływu krwi, a przy rozległych zmianach w rezonansie magnetycznym lub angiografii.
- Mózg: rezonans magnetyczny, w tym sekwencje szczególnie czułe na produkty rozpadu krwi, które pokazują także małe kawernomy.
- Wątroba: USG, a w razie wątpliwości USG z kontrastem, tomografia lub rezonans.
Badanie histopatologiczne jest potrzebne wtedy, gdy obraz nie jest typowy i trzeba wykluczyć inną zmianę.
Leczenie i usuwanie naczyniaka jamistego
Nie ma jednej metody leczenia „naczyniaka jamistego”, bo pod tą nazwą kryją się różne zmiany:
- Głęboki naczyniak niemowlęcy: obserwacja, a przy wskazaniach propranolol, rzadziej laser lub zabieg chirurgiczny.
- Malformacja żylna skóry: często nie wymaga leczenia. Gdy boli, rośnie lub przeszkadza, stosuje się skleroterapię pod kontrolą USG, operację, czasem laser naczyniowy, a także kompresjonoterapię. Rozległe zmiany leczy zespół lekarzy różnych dziedzin.
- Kawernoma mózgu: obserwacja, leki przeciwpadaczkowe, a przy krwawieniach operacja neurochirurgiczna lub radiochirurgia.
- Naczyniak wątroby: zwykle obserwacja, a przy dolegliwościach lub dużym ryzyku powikłań leczenie zabiegowe.
Lasery naczyniowe najlepiej działają na płytko położone naczynia, dlatego przy zmianach głębokich rzadko są jedyną metodą. Tłumaczymy to w artykule Laserowe usuwanie naczyniaków. Inne zmiany naczyniowe spotykane u dorosłych opisujemy w przeglądzie Naczyniak na skórze u dorosłych.
Co zrobić, żeby naczyniak jamisty się wchłonął?
To jedno z najczęstszych pytań, a odpowiedź zależy od tego, czym jest zmiana:
- Głęboki naczyniak niemowlęcy to jedyna z tych zmian, która zwykle cofa się sama. Większość naczyniaków niemowlęcych zmniejsza się samoistnie, a gdy potrzebne jest leczenie, najczęściej stosuje się propranolol. Jak wygląda takie leczenie, opisujemy w artykule leczenie naczyniaków propranololem.
- Malformacja żylna jest obecna od urodzenia i rośnie proporcjonalnie do wzrostu dziecka, a nie znika. Ucisk, np. odzież uciskowa, i leki przeciwbólowe łagodzą dolegliwości, ale zmiany nie usuwają.
- Kawernoma mózgu nie wchłania się pod wpływem leków. Leki pomagają opanować bóle głowy i napady padaczkowe, a o ewentualnym zabiegu decyduje się indywidualnie, z lekarzem prowadzącym.
- Naczyniak wątroby często wystarczy obserwować, a część przypadków wymaga celowanego leczenia.
Nie ma maści, ziół ani suplementów, o których wiadomo, że sprawiają, że naczyniak jamisty się wchłania. Co mówią badania o domowych sposobach na naczyniaki i które z nich mogą zaszkodzić, wyjaśniamy w artykule naczyniak — domowe sposoby.
Naczyniak jamisty na skórze — gdzie się go leczy?
Leczenie malformacji żylnych bywa trudne i często wymaga skleroterapii pod kontrolą USG albo złożonej operacji. Rozległe zmiany ocenia zespół lekarzy, w którym bywają chirurg naczyniowy, chirurg plastyczny i radiolog. Naczyniaki niemowlęce wymagające leczenia ocenia zwykle pediatra, często razem z lekarzem zajmującym się skórą dzieci.
W Twoich Znamionach nie wykonujemy skleroterapii ani zabiegów laserami naczyniowymi. Lekarz ogląda zmianę, także w dermatoskopie, i ocenia, czy wymaga obserwacji, badań obrazowych, czy leczenia w wyspecjalizowanym ośrodku. Jeśli niebieskawy guzek na skórze budzi wątpliwości, a lekarz zakwalifikuje go do wycięcia, usuwamy go chirurgicznie i wysyłamy do badania histopatologicznego. Ceny zabiegów znajdziesz w cenniku.
Naczyniak jamisty — usuwanie krok po kroku
Usuwanie naczyniaka jamistego zaczyna się od ustalenia, czym zmiana naprawdę jest, bo od tego zależy, kto i jak ją usuwa:
- Ocena lekarza. Lekarz pyta, od kiedy zmiana jest widoczna, czy rośnie, boli, krwawi i czy zmienia się przy ucisku lub zmianie ułożenia ciała. Ogląda ją w dermatoskopie i sprawdza, czy jest ściśliwa i czy blednie pod uciskiem.
- Badania obrazowe przy zmianach głębszych. Gdy zmiana leży pod skórą lub jest rozległa, jej zasięg ocenia się w USG z badaniem przepływu krwi, a czasem w rezonansie magnetycznym. Bez tego trudno bezpiecznie zaplanować zabieg.
- Wybór metody i miejsca leczenia. Małą, powierzchowną zmianę na skórze u dorosłego lekarz może zakwalifikować do wycięcia chirurgicznego, a zmiana trafia wtedy do badania histopatologicznego. Większe malformacje żylne leczy się skleroterapią pod kontrolą USG, operacją lub laserem naczyniowym w ośrodkach chirurgii naczyniowej, a u dzieci chirurgii dziecięcej, często w zespole kilku lekarzy. Naczyniaki niemowlęce wymagające leczenia leczy się najczęściej propranololem, a nie zabiegiem.
W Twoich Znamionach nie mamy lasera naczyniowego i nie wykonujemy skleroterapii. Chirurgicznie możemy usunąć małe, powierzchowne zmiany skóry, które lekarz zakwalifikuje do zabiegu po ocenie. Wycięcie zmiany do 1,5 cm na tułowiu lub kończynach kosztuje 580 zł, zmiany większej albo w szczególnej lokalizacji, np. na twarzy, 680 zł, a badanie histopatologiczne 150 zł. Wizyta kontrolna ze zdjęciem szwów jest bezpłatna, a dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem. Większe malformacje kierujemy do ośrodków chirurgii naczyniowej lub dziecięcej. Koszt skleroterapii czy leczenia laserem naczyniowym w innych placówkach zależy od wielkości i położenia zmiany oraz liczby sesji. Kiedy usunięcie naczyniaka może sfinansować NFZ, wyjaśniamy w artykule usuwanie naczyniaków na NFZ.
Czy operacja naczyniaka jamistego w mózgu jest możliwa? Tak, ale to zupełnie inne leczenie, prowadzone przez neurochirurga. Bezobjawowe kawernomy zwykle się obserwuje, a operację rozważa się głównie przy zmianach, które krwawią lub wywołują trudne do opanowania napady. Gdy operacja jest zbyt trudna lub ryzykowna, rozważa się radiochirurgię stereotaktyczną, choć jej skuteczność w zapobieganiu krwawieniom nie jest ustalona.
Kiedy naczyniak powinien niepokoić?
Z naczyniakiem na skórze lub pod skórą zgłoś się do lekarza, gdy:
- u osoby dorosłej pojawia się nowa czerwona, fioletowa lub niebieskawa zmiana, która szybko rośnie,
- zmiana krwawi, owrzodziła się lub boli,
- naczyniak u niemowlęcia leży w jednym z miejsc opisanych wyżej albo zmian jest pięć lub więcej,
- obok zmian na skórze występują objawy neurologiczne albo w rodzinie rozpoznano kawernomę.
Pamiętaj, że czerwony lub fioletowy guzek nie zawsze jest naczyniakiem. Szybko rosnący, krwawiący guzek może być ziarniniakiem naczyniowym albo zmianą złośliwą. W Twoich Znamionach lekarz ocenia zmiany skórne w wideodermatoskopii i wskazuje dalsze postępowanie: obserwację, badania obrazowe albo usunięcie z badaniem histopatologicznym.
Naczyniak jamisty krwawi — co to oznacza?
To, czy krwawienie jest groźne, zależy od rodzaju zmiany:
- Naczyniak niemowlęcy. Najczęstszym powikłaniem jest bolesne owrzodzenie, które dotyczy około 15% naczyniaków, zwykle około 4. miesiąca życia. Szczególnie narażone są zmiany duże, w fałdach skóry, na szyi, czubku nosa i w okolicy krocza. Duże owrzodzone naczyniaki mogą obficie krwawić i ulegać zakażeniu. Owrzodzony lub krwawiący naczyniak u dziecka wymaga szybkiej wizyty u lekarza.
- Malformacja żylna skóry zwykle nie krwawi samoistnie, ale może krwawić po urazie. W rzadkim zespole niebieskich gumowatych znamion podobne zmiany w przewodzie pokarmowym mogą krwawić i prowadzić do niedokrwistości.
- Kawernoma mózgu może krwawić do mózgu. Nagły, silny ból głowy, napad drgawek, osłabienie lub drętwienie połowy ciała, zaburzenia mowy czy widzenia wymagają natychmiastowej pomocy.
Krwawiącą zmianę na skórze najpierw uciśnij czystym gazikiem lub złożonym materiałem, aż krwawienie ustanie. Jeśli krwawienia nie da się zatrzymać, wezwij pomoc. Nawet gdy krwawienie ustąpiło, zmianę, która krwawi bez urazu, szybko rośnie albo pojawiła się niedawno, pokaż lekarzowi. Podobnie zachowuje się ziarniniak naczyniowy, ale krwawić może też czerniak guzkowy.
Najczęstsze pytania
Czy naczyniak jamisty jest groźny?
Zwykle nie. Naczyniak jamisty wątroby najczęściej nie daje objawów i tylko się go obserwuje. Zmiany na skórze i pod skórą są łagodne, choć duże mogą wymagać leczenia. Największe znaczenie ma naczyniak jamisty mózgu, bo może krwawić i wywoływać napady padaczkowe, ale u wielu osób przez całe życie nie daje żadnych objawów.
Czy naczyniak jamisty jest nowotworem?
Nie jest nowotworem złośliwym. Naczyniak jamisty mózgu i zmiany nazywane naczyniakiem jamistym skóry u dorosłych to najczęściej malformacje żylne, czyli wady budowy naczyń, a nie guzy. Naczyniak jamisty wątroby to łagodna zmiana, w której nie opisano przemiany w nowotwór złośliwy.
Jak leczyć naczyniak jamisty?
To zależy od lokalizacji. Zmiany bez objawów zwykle się obserwuje. Malformacje żylne skóry leczy się skleroterapią, chirurgicznie lub laserem, naczyniaka niemowlęcego najczęściej propranololem, naczyniaka jamistego mózgu lekami przeciwpadaczkowymi, operacją neurochirurgiczną lub radiochirurgią, a duże, objawowe naczyniaki wątroby zabiegowo.
Kiedy naczyniak powinien niepokoić?
Na skórze: gdy szybko rośnie, krwawi, owrzodzi się lub boli, a u niemowlęcia gdy leży przy oku, nosie, ustach, na szyi lub w okolicy krocza albo zmian jest pięć lub więcej. Przy kawernomie natychmiastowej pomocy wymaga pierwszy napad drgawek, nagły silny ból głowy, osłabienie lub drętwienie połowy ciała, zaburzenia mowy lub widzenia.
Naczyniak jamisty mózgu — jakie są rokowania?
U większości osób dobre. Wiele kawernom wykrywa się przypadkiem i nigdy nie dają objawów. Jeśli zmiana wcześniej nie krwawiła, ryzyko krwawienia szacuje się na mniej niż 1% rocznie. Po przebytym krwawieniu rośnie ono do 4–25% rocznie, ale z czasem maleje. Rokowanie zależy też od położenia zmiany.
Czy naczyniaki jamiste się usuwa?
Nie zawsze. Zmiany, które nie dają objawów, zwykle się obserwuje, a operacji bezobjawowej kawernomy mózgu się nie zaleca. Usuwa się zmiany, które krwawią, wywołują napady lub dolegliwości, szybko rosną albo, na skórze, przeszkadzają i budzą wątpliwości.
Czy naczyniak w głowie jest groźny?
Często nie. „Naczyniak w głowie” to najczęściej kawernoma, którą wiele osób ma przez całe życie bez żadnych objawów. Gdy wykryto ją przypadkiem, ryzyko pierwszego krwawienia jest bardzo niskie. Większą uwagę wymaga kawernoma, która już krwawiła lub wywołuje napady padaczkowe. Pierwszy napad drgawek, nagły silny ból głowy, osłabienie lub drętwienie połowy ciała czy zaburzenia mowy wymagają natychmiastowej pomocy.
Naczyniak jamisty mózgu — czego unikać?
Nie ma jednej listy zakazów, bo wpływ codziennej aktywności na kawernomę słabo zbadano. Ostrożność dotyczy głównie osób z napadami padaczkowymi: nie powinny pływać same ani nurkować z butlą, a sporty kontaktowe grożą urazem głowy. Leków przeciwkrzepliwych nie należy zaczynać ani odstawiać bez lekarza. O sporcie, pracy, prowadzeniu samochodu i ciąży decyduje lekarz prowadzący.
Czy naczyniak jamisty boli?
Zależy od lokalizacji. Naczyniak jamisty mózgu może dawać bóle głowy, choć często nie daje żadnych objawów. Naczyniak wątroby zwykle nie boli, dolegliwości mogą dawać dopiero duże zmiany. Zmiany na skórze i pod skórą często nie dają dolegliwości, ale malformacja żylna może boleć, a naczyniak u niemowlęcia, gdy się owrzodzi. Bolesną zmianę warto pokazać lekarzowi.
Jak wygląda naczyniak jamisty na skórze?
U niemowlęcia to zwykle miękki, niebieskawy lub w kolorze skóry obrzęk, czasem z czerwoną, wypukłą częścią na powierzchni, który rośnie w pierwszych miesiącach życia. U dorosłego to najczęściej malformacja żylna: miękka, niebieska lub fioletowa zmiana, którą można uciskiem częściowo opróżnić z krwi i która nie jest cieplejsza od otaczającej skóry. Rozpoznanie stawia lekarz, często z pomocą USG.
Czy naczyniak jamisty można rozpoznać ze zdjęcia?
Nie. Niebieskawa lub fioletowa zmiana na zdjęciu może być naczyniakiem, malformacją żylną, jeziorkiem żylnym, znamieniem błękitnym, a rzadko czerniakiem. Lekarz ocenia, czy zmiana jest miękka i ściśliwa, czy blednie pod uciskiem i jak wygląda w dermatoskopie, a zmiany głębsze bada w USG. Naczyniaka jamistego mózgu i wątroby w ogóle nie widać na skórze, rozpoznaje się go w badaniach obrazowych.
Co zrobić, żeby naczyniak jamisty się wchłonął?
Samoistnie cofa się zwykle tylko głęboki naczyniak niemowlęcy, a gdy wymaga leczenia, stosuje się propranolol. Malformacja żylna skóry, kawernoma mózgu i naczyniak wątroby same nie znikają. Nie ma maści ani domowych sposobów, o których wiadomo, że by je wchłaniały. Leczenie, jeśli jest potrzebne, dobiera lekarz do rodzaju i miejsca zmiany.
Ile kosztuje zabieg usunięcia naczyniaka?
To zależy od rodzaju zmiany i metody. W Twoich Znamionach chirurgiczne wycięcie małej zmiany na tułowiu lub kończynach kosztuje 580 zł, a zmiany większej lub w szczególnej lokalizacji 680 zł; do tego badanie histopatologiczne 150 zł. Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem. Nie wykonujemy skleroterapii ani zabiegów laserem naczyniowym, a większe malformacje kierujemy do ośrodków chirurgii naczyniowej lub dziecięcej.
Czy naczyniak jamisty może krwawić?
Tak, ale znaczenie krwawienia zależy od rodzaju zmiany. Naczyniak niemowlęcy może się owrzodzić i krwawić, malformacja żylna skóry krwawi zwykle tylko po urazie, a kawernoma mózgu może krwawić do mózgu, co daje objawy neurologiczne wymagające natychmiastowej pomocy. Krwawiącą zmianę na skórze uciśnij i pokaż lekarzowi.
Co to za niewielka fioletowa grudka pod skórą, która nie znika?
Najczęściej to łagodna zmiana naczyniowa: naczyniak rubinowy, jeziorko żylne albo naczyniak rogowaciejący. Podobnie może jednak wyglądać znamię błękitne, a rzadko czerniak guzkowy. Grudkę, która jest nowa, rośnie, krwawi albo wygląda inaczej niż pozostałe, lekarz powinien obejrzeć w dermatoskopie.
Czy naczyniak w głowie to to samo co kawernoma?
Zwykle tak, ale nie zawsze. „Naczyniak w głowie” w opisie rezonansu najczęściej oznacza kawernomę, czyli naczyniaka jamistego. Tą samą potoczną nazwą bywają jednak określane inne zmiany naczyniowe mózgu: anomalia żylna rozwojowa, która jest wariantem budowy żył i prawie nigdy nie wymaga leczenia, malformacja tętniczo-żylna, która krwawi częściej i leczy się ją inaczej, oraz tętniak, czyli uwypuklenie ściany tętnicy. Sprawdź w opisie badania dokładną nazwę i omów ją z neurologiem.
Czy naczyniak jamisty mózgu jest dziedziczny?
U większości osób nie. Mniej niż połowa przypadków ma podłoże genetyczne; postać rodzinna wiąże się z mutacjami genów CCM1, CCM2 lub CCM3 i dziedziczy się tak, że dziecko nosiciela ma 50% szans odziedziczenia mutacji. Na postać rodzinną wskazują mnogie kawernomy w rezonansie i kawernomy u krewnych. W takiej sytuacji lekarz może zaproponować poradnictwo genetyczne i badanie bliskich.
Czy naczyniak jamisty wątroby trzeba kontrolować?
Typowy, mały naczyniak wątroby wykryty w USG nie wymaga według europejskich wytycznych rutynowych badań kontrolnych ani leczenia. Kontrolę zaleca się, gdy obraz nie jest typowy, zmiana jest duża lub daje dolegliwości; w ciąży i podczas leczenia hormonalnego lekarz może ją zaproponować, bo hormony mogą sprzyjać powiększaniu zmiany. O harmonogramie decyduje lekarz prowadzący, zwykle lekarz rodzinny lub gastroenterolog.
Czy z naczyniakiem wątroby można uprawiać sport i zajść w ciążę?
Przy typowym, stabilnym naczyniaku wątroby nie ma zaleceń ograniczających zwykłą aktywność fizyczną, a ciąża i antykoncepcja hormonalna nie są przeciwwskazane; ponieważ hormony mogą sprzyjać powiększaniu zmiany, lekarz może w tym czasie zaproponować kontrolę. Przy bardzo dużym naczyniaku położonym pod torebką wątroby lekarz może odradzać sporty z dużym ryzykiem uderzenia w brzuch. Takie decyzje podejmuje się indywidualnie.
Podsumowanie
„Naczyniak jamisty” to dawna nazwa trzech różnych zmian. Na skórze u niemowląt oznacza najczęściej głęboki naczyniak niemowlęcy, a u dorosłych malformację żylną. W mózgu to kawernoma, która często nie daje objawów, ale może krwawić i wywoływać napady. W wątrobie to najczęstsza łagodna zmiana, zwykle wykrywana przypadkiem i wymagająca jedynie obserwacji. Żadna z nich nie jest nowotworem złośliwym. O leczeniu decydują położenie, wielkość i objawy, a każdą nową, rosnącą lub krwawiącą zmianę na skórze warto pokazać lekarzowi.
Centrum Badania Znamion
Zbadaj znamiona w swoim mieście
Masz zdjęcie zmiany i czekasz na wizytę? Wstępna ocena AI wspiera samoobserwację, ale nie zastępuje badania.
Zobacz również
- Naczyniak u niemowlęcia — kiedy znika, kiedy leczyć
- Naczyniak rubinowy — skąd się biorą czerwone kropki
- Guzek pod skórą — co to może być
Zobacz również:
Ostatnia aktualizacja medyczna: 27.10.2026 · Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej.
Źródła
- ISSVA — Classification for vascular anomalies (rewizja 2018)
- DermNet — Venous malformation
- DermNet — Infantile haemangioma
- NHS — Birthmarks
- NHS — Cavernoma
- Krowchuk D.P. i wsp. (AAP) — Clinical practice guideline for the management of infantile hemangiomas — Pediatrics 2019
- Akers A. i wsp. — Synopsis of guidelines for the clinical management of cerebral cavernous malformations — Neurosurgery 2017
- Kacała A. i wsp. — Hepatic hemangioma: review of imaging and therapeutic strategies — Medicina (Kaunas) 2024
- EASL — Clinical Practice Guidelines on the management of benign liver tumours — Journal of Hepatology 2016
- Dompmartin A. i wsp. — Venous malformation: update on aetiopathogenesis, diagnosis and management — Phlebology 2010
- Hegde A.N. i wsp. — CNS cavernous haemangioma: "popcorn" in the brain and spinal cord — Clinical Radiology 2012
- British Association of Dermatologists — Infantile haemangioma (ulotka dla pacjentów)
- DermNet — Venous lake
- DermNet — Blue naevus
- DermNet — Cherry angioma
- DermNet — Angiokeratoma
- DermNet — Nodular melanoma
- NHS — Cuts and grazes
- Sadeghi N. i wsp. — Cerebral vascular malformations and their imaging modalities — Neurological Sciences 2020
- Shaligram S.S. i wsp. — Brain arteriovenous malformations: a review of natural history, pathobiology, and interventions — Neurology 2020
- NHS — Brain aneurysm