Rak z komórek Merkla — zdjęcia i opis wyglądu: jak wygląda guzek, gdzie się pojawia i z czym można go pomylić

Rak z komórek Merkla (MCC, od angielskiego Merkel cell carcinoma), nazywany też neuroendokrynnym rakiem skóry, to rzadki, ale agresywny nowotwór skóry. Jego zachorowalność szacuje się na 0,25–0,32 przypadku na 100 tysięcy osób rocznie [NIO 2024]. Ponieważ jest rzadki, mało kto wie, jak wygląda. Często przypomina zwykłą torbiel albo „pryszcz”, który nie chce zniknąć [Heath i wsp. 2008].

W tym artykule skupiamy się wyłącznie na tym, jak wygląda rak z komórek Merkla: jaki ma kolor, kształt i wielkość, gdzie się pojawia, jak zmienia się w czasie, jak wyglądają jego przerzuty i z czym bywa mylony. Przyczyny, leczenie i kontrole po leczeniu opisujemy w artykule Rak z komórek Merkla — objawy, diagnostyka, leczenie i rokowanie.

Dlaczego opis, a nie zdjęcia?

Nie publikujemy zdjęć raka z komórek Merkla. Nie mamy własnych fotografii zmian potwierdzonych badaniem histopatologicznym, które moglibyśmy pokazać, a nie chcemy pokazywać zdjęć przypadkowych lub niesprawdzonych. Galerię zdjęć klinicznych z podpisami prowadzi nowozelandzki serwis DermNet [DermNet — galeria].

Jest też drugi powód. Rak z komórek Merkla nie ma jednego charakterystycznego wyglądu. Polskie wytyczne podkreślają, że jego obraz kliniczny jest niecharakterystyczny, dlatego podejrzenie rzadko pada przed wynikiem badania histopatologicznego [NIO 2024]. Porównywanie własnej zmiany ze zdjęciem z internetu może więc uspokoić niesłusznie. Dużo więcej mówi tempo wzrostu zmiany i zestaw cech opisanych niżej.

Ocena zmiany skórnej

Niepokoi Cię zmiana na skórze? Lekarz oceni ją w dermatoskopii

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów ocenę zmiany

Jak wygląda rak z komórek Merkla — w skrócie

• Pojedynczy, twardy guzek w kształcie kopuły, rzadziej czerwona blaszka [ESMO–EURACAN 2024].
• Kolor różowy, czerwony lub czerwonofioletowy, bez brązowego barwnika [NIO 2024; ESMO–EURACAN 2024; Jalilian i wsp. 2013].
• Zwykle 1–2 cm średnicy; w badaniu 195 chorych mediana wynosiła 1,8 cm [ESMO–EURACAN 2024; Heath i wsp. 2008].
• Szybko rośnie: u 63% chorych zmiana wyraźnie powiększyła się w ciągu 3 miesięcy przed rozpoznaniem [Heath i wsp. 2008].
• Zwykle nie boli: 88% guzków nie było tkliwych [Heath i wsp. 2008].
• Pojawia się głównie na głowie i szyi (około 45%) oraz na kończynach, na skórze odsłoniętej na słońce [ESMO–EURACAN 2024].
• Bywa mylony ze zmianą łagodną: ponad połowę guzków przed biopsją uznano za łagodne, najczęściej za torbiel lub zmianę trądzikową [Heath i wsp. 2008].

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Typowy wygląd: opis, który zastępuje zdjęcie

Europejskie wytyczne opisują klasycznego raka z komórek Merkla jako różową lub czerwonofioletową, niebolesną, twardą, szybko rosnącą zmianę w kształcie kopuły albo czerwoną blaszkę o średnicy 1–2 cm, która pojawia się u starszych osób na skórze odsłoniętej na słońce [ESMO–EURACAN 2024]. Polskie wytyczne dodają, że może mieć postać szybko rosnącego guza lub twardego nacieku skóry, a owrzodzenie występuje rzadko [NIO 2024].

Opis w tabeli dotyczy typowego przypadku. U konkretnego chorego guzek może być mniejszy, bledszy albo przypominać inną zmianę. Dlatego żadna z tych cech osobno, ani ich brak, nie rozstrzyga o rozpoznaniu.

Gdzie pojawia się rak z komórek Merkla?

Rak z komórek Merkla rozwija się najczęściej na skórze odsłoniętej na słońce: w badaniu 195 chorych 81% guzów występowało w takich miejscach [Heath i wsp. 2008]. Europejskie wytyczne podają następujący rozkład [ESMO–EURACAN 2024]:

Polskie wytyczne podają podobne proporcje: 44–48% na głowie i szyi, około 19% na kończynach górnych i 16–20% na kończynach dolnych [NIO 2024]. Na głowie może się pojawić w różnych miejscach, także na powiece [DermNet]. Jeśli rak z komórek Merkla zostaje rozpoznany w węźle chłonnym, a guza w skórze nie widać, mówi się o raku z nieznanego ogniska pierwotnego [ESMO–EURACAN 2024].

Kto zwykle ma taką zmianę?

Wygląd zmiany ocenia się zawsze razem z tym, u kogo się pojawiła. Rak z komórek Merkla dotyczy głównie osób starszych: przed 50. rokiem życia zdarza się bardzo rzadko, a częstość wyraźnie rośnie między 50. a 65. rokiem życia. Mężczyźni chorują około 1,5 raza częściej niż kobiety [NIO 2024]; wytyczne ESMO–EURACAN podają około dwa razy częściej [ESMO–EURACAN 2024]. Ryzyko zwiększają długotrwała ekspozycja na promieniowanie UV, zakażenie HIV, leki immunosupresyjne po przeszczepieniu narządu i przewlekła białaczka limfocytowa [NIO 2024]. W badaniu 195 chorych przewlekła białaczka limfocytowa występowała ponad 30 razy częściej, niż można by oczekiwać [Heath i wsp. 2008].

Zasada AEIOU

Cechy, które najczęściej występują u chorych z rakiem z komórek Merkla, zebrano w skrócie AEIOU [Heath i wsp. 2008; NIO 2024]:

• A — bez objawów: guzek nie boli i nie jest tkliwy,
• E — szybko rośnie,
• I — osłabiona odporność,
• O — wiek powyżej 50 lat,
• U — skóra odsłonięta na słońce u osoby o jasnej karnacji.

Tylko około 7% chorych ma wszystkie pięć cech, ale około 90% ma co najmniej trzy [NIO 2024]. Zwróć uwagę, że tylko dwie z nich, czyli brak bólu i szybki wzrost, dotyczą samego guzka. Pozostałe opisują osobę, u której się pojawił. Dlatego zdjęcie samej zmiany mówi o raku z komórek Merkla mniej niż wywiad.

Jak zmienia się wygląd w czasie?

• Na początku zmiana bywa niewielkim, gładkim, różowym lub czerwonym guzkiem albo twardym zgrubieniem skóry [ESMO–EURACAN 2024; NIO 2024]. Właśnie wtedy często bywa uznawana za torbiel lub zmianę trądzikową [Heath i wsp. 2008].
• W ciągu tygodni guzek wyraźnie się powiększa. W badaniu 195 chorych od pojawienia się zmiany do biopsji mijały zwykle około 3 miesiące [Heath i wsp. 2008].
• W bardziej zaawansowanych zmianach może pojawić się owrzodzenie [ESMO–EURACAN 2024].
• Wokół guza mogą powstawać drobne guzki satelitarne. To przerzuty szerzące się naczyniami chłonnymi skóry [NIO 2024; DermNet].
• W okolicznych węzłach chłonnych, na przykład na szyi, w pasze lub pachwinie, mogą pojawić się przerzuty, wyczuwalne jako powiększony węzeł [DermNet].

Jak wygląda w dermatoskopie?

Polskie wytyczne podkreślają, że rak z komórek Merkla nie ma w dermatoskopii charakterystycznych struktur. Zwykle widać mlecznoczerwone obszary bez struktury, białe lśniące pasma i różnego rodzaju naczynia krwionośne: nieregularne linijne, drzewkowate, kropkowate lub kłębuszkowate [NIO 2024]. W serii 12 przypadków nie stwierdzono w żadnej zmianie struktur barwnikowych [Jalilian i wsp. 2013]. W wieloośrodkowym badaniu Międzynarodowego Towarzystwa Dermoskopii za rakiem z komórek Merkla przemawiały różowy kolor i łuska, a przeciw niemu barwnik niebieskoszary lub brązowy i owrzodzenie [Korecka i wsp. 2026].

Dermatoskopia nie pozwala więc rozpoznać tego raka z pewnością. Pomaga lekarzowi uznać, że różowy guzek nie jest typową zmianą łagodną i powinien zostać usunięty do badania.

Z czym można pomylić raka z komórek Merkla?

DermNet wymienia w diagnostyce różnicowej raka podstawnokomórkowego, raka kolczystokomórkowego, czerniaka bezbarwnikowego, naczyniakomięsaka, ziarniniaka naczyniowego, torbiel naskórkową, chłoniaki skóry i przerzuty innych nowotworów do skóry [DermNet].

Chłoniaki skóry i przerzuty innych nowotworów również mogą tworzyć guzki w skórze; o chłoniakach piszemy w artykule Chłoniak skóry. Kolumna środkowa wyjaśnia, dlaczego te zmiany bywają mylone, a nie jak je odróżnić. Tego nie da się zrobić na podstawie wyglądu. Rozstrzyga badanie histopatologiczne z barwieniami immunohistochemicznymi [NIO 2024; ESMO–EURACAN 2024].

„Krosta nowotworowa” — kiedy pryszcz wymaga oceny?

W wyszukiwarce często pojawia się pytanie o „krostę nowotworową”. To nie jest nazwa medyczna, ale dobrze oddaje problem: niektóre nowotwory skóry wyglądają jak pryszcz lub zmiana trądzikowa. W badaniu 195 chorych z rakiem z komórek Merkla 32% zmian przed biopsją uznano właśnie za torbiel lub zmianę trądzikową, a w sumie 56% za zmiany łagodne [Heath i wsp. 2008].

Lekarzowi warto pokazać zmianę przypominającą krostę, jeśli:

• pojawiła się niedawno i wyraźnie rośnie z tygodnia na tydzień,
• jest twarda, czerwona, różowa lub fioletowa i nie boli,
• nie znika po kilku tygodniach albo zaczyna krwawić,
• pojawiła się u osoby po 50. roku życia, przyjmującej leki obniżające odporność lub chorującej na białaczkę [NIO 2024; Heath i wsp. 2008].

Autorzy badania AEIOU podsumowali to tak: zmiana, która jest czerwona i szybko rośnie, a mimo to nie boli, powinna budzić niepokój [Heath i wsp. 2008].

Jak wyglądają przerzuty raka z komórek Merkla?

Rak z komórek Merkla wcześnie szerzy się drogą naczyń chłonnych. Może tworzyć guzki satelitarne i przerzuty in-transit w skórze między guzem a węzłami chłonnymi, a następnie zajmować węzły chłonne [ESMO–EURACAN 2024; DermNet]. Przerzut w węźle może być wyczuwalny jako powiększony węzeł na szyi, w pasze lub w pachwinie, zależnie od miejsca pierwotnego guza [DermNet].

W analizie 9387 chorych w chwili rozpoznania 65% miało chorobę ograniczoną do skóry, 26% przerzuty w węzłach chłonnych, a 8% przerzuty odległe [Harms i wsp. 2016]. Nawet gdy węzły nie są powiększone, drobne przerzuty znajduje się w węźle wartowniczym u 25–35% chorych. Ryzyko wyraźnie rośnie, gdy guz ma ponad 1 cm [NIO 2024].

Przerzuty odległe dotyczą różnych narządów. W grupie 215 chorych z przerzutami odległymi najczęściej występowały one w [Lewis i wsp. 2020]:

U 31% chorych przerzuty od razu pojawiły się w dwóch lub więcej miejscach. Przy guzach głowy i szyi przerzuty do wątroby występowały znacznie częściej niż przy guzach kończyn dolnych [Lewis i wsp. 2020]. Przerzut w skórze może wyglądać podobnie jak guz pierwotny, ale samo oglądanie skóry nie wystarcza do oceny zaawansowania. Do tego służą badania obrazowe i biopsja węzła wartowniczego [ESMO–EURACAN 2024].

Co zrobić, gdy guzek pasuje do opisu?

Nie czekaj, aż guzek „sam zejdzie”, i nie próbuj go wyciskać ani usuwać samodzielnie. Szybko rosnący, czerwony, niebolesny guzek wymaga oceny lekarza bez odkładania wizyty. W badaniu 195 chorych od pojawienia się zmiany do biopsji mijały zwykle 3 miesiące [Heath i wsp. 2008], a w tym czasie guz może urosnąć.

Podczas wizyty lekarz obejrzy zmianę w dermatoskopie, zbada całą skórę i węzły chłonne. Jeśli zmiana budzi podejrzenia, wytyczne zalecają jej wycięcie w całości (biopsję wycinającą) i badanie histopatologiczne [NIO 2024]. Patomorfolog wykonuje barwienia immunohistochemiczne, bo pod mikroskopem rak z komórek Merkla przypomina inne nowotwory drobnokomórkowe. Typowy jest dodatni wynik cytokeratyny 20 w postaci punktowej i ujemny wynik TTF-1 [NIO 2024; DermNet]. Jak czytać taki wynik, wyjaśniamy w artykule Biopsja znamienia — wynik histopatologiczny.

Po rozpoznaniu leczenie powinno być prowadzone w ośrodkach onkologicznych, które mają doświadczenie z tym nowotworem [NIO 2024]. Obejmuje zwykle szerokie wycięcie blizny, biopsję węzła wartowniczego i radioterapię, a w chorobie przerzutowej immunoterapię [NIO 2024; ESMO–EURACAN 2024].

Rokowanie — ile żyje się z rakiem z komórek Merkla?

Rokowanie zależy głównie od wielkości guza i od tego, czy w chwili rozpoznania są przerzuty [NIO 2024]. Polskie wytyczne podają, że 10 lat przeżywa około 57% chorych: 65% kobiet i 50,5% mężczyzn. Przy guzach do 2 cm 10-letnie przeżycia wynoszą 61%, a przy większych 39% [NIO 2024].

W amerykańskiej analizie 9387 chorych 5 lat przeżyło 51% osób z chorobą ograniczoną do skóry, 35% z przerzutami w węzłach chłonnych i 14% z przerzutami odległymi [Harms i wsp. 2016]. Te dane pochodzą z lat 1998–2012, a więc sprzed upowszechnienia immunoterapii, która poprawiła wyniki leczenia części chorych z przerzutami [Lewis i wsp. 2020; NIO 2024]. Liczby opisują duże grupy i nie przewidują losu jednej osoby. Pokazują natomiast, jak wiele zależy od wczesnego wykrycia: mniejszy guz bez przerzutów rokuje znacznie lepiej.

Pozostałe nowotwory skóry rokują inaczej. Raki podstawnokomórkowe i kolczystokomórkowe rzadko dają przerzuty i rzadko prowadzą do zgonu [NIO 2024]. Porównanie wszystkich typów znajdziesz w artykule Czy rak skóry jest groźny?.

Jak możemy pomóc?

• Ocena zmiany. Podczas wideodermatoskopii lekarz ogląda zmianę w powiększeniu, bada całą skórę i zapisuje obraz zmian wymagających obserwacji. Badanie kosztuje 480 zł u dorosłych.
• Usunięcie podejrzanego guzka. Zmiany podejrzane o nowotwór wycinamy chirurgicznie i zawsze wysyłamy do badania histopatologicznego. Wycięcie zmiany do 1,5 cm kosztuje 580 zł, a większej lub w szczególnej lokalizacji, na przykład na twarzy, 680 zł. Badanie histopatologiczne kosztuje 150 zł i obejmuje barwienia immunohistochemiczne, gdy są potrzebne. Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem.
• Dalsze kroki po wyniku. Gdy wynik potwierdzi nowotwór złośliwy, lekarz omawia dalsze postępowanie zgodnie z wytycznymi, a gdy to potrzebne, organizujemy konsultację onkologiczną. Leczenie raka z komórek Merkla prowadzą ośrodki onkologiczne, a my pomagamy do nich trafić. Z dalszymi krokami nie zostajesz sam.

Aktualne ceny znajdziesz w cenniku.

Najczęstsze pytania

Jak wygląda rak z komórek Merkla?

Najczęściej jak pojedynczy, twardy, gładki i lśniący guzek w kształcie kopuły, różowy, czerwony lub czerwonofioletowy, zwykle o średnicy 1–2 cm. Rzadziej jak czerwona, twarda blaszka. Zwykle nie boli i rośnie wyraźnie szybciej niż inne zmiany skórne, często w ciągu kilku tygodni. Pojawia się głównie na skórze głowy i szyi oraz kończyn u osób po 50. roku życia. Owrzodzenie zdarza się rzadko, raczej w zaawansowanych guzach.

Jak wygląda krosta nowotworowa?

Określenie „krosta nowotworowa” nie jest nazwą medyczną. Pacjenci używają go dla zmiany, która wygląda jak pryszcz, ale nie znika. Niektóre nowotwory skóry rzeczywiście mogą tak wyglądać: w badaniu 195 chorych z rakiem z komórek Merkla co trzeci guzek przed biopsją uznano za torbiel lub zmianę trądzikową. Niepokój powinna budzić „krosta”, która rośnie, jest twarda, nie znika po kilku tygodniach albo krwawi.

Ile żyje się z rakiem skóry?

To zależy od rodzaju raka i jego zaawansowania. Raki podstawnokomórkowe i kolczystokomórkowe rzadko prowadzą do przerzutów i zgonu. Rak z komórek Merkla jest groźniejszy: w dużej analizie amerykańskiej 5 lat przeżyło 51% chorych z chorobą ograniczoną do skóry, 35% z przerzutami w węzłach chłonnych i 14% z przerzutami odległymi. Dane te pochodzą sprzed upowszechnienia immunoterapii, która poprawiła wyniki leczenia części chorych.

Jakie są przerzuty raka z komórek Merkla?

Rak z komórek Merkla najpierw szerzy się zwykle drogą chłonki: do skóry wokół guza, gdzie tworzy drobne guzki satelitarne, i do okolicznych węzłów chłonnych. Przerzuty odległe najczęściej dotyczą odległych węzłów chłonnych, skóry, wątroby i kości, rzadziej trzustki, płuc i mózgu. W chwili rozpoznania przerzuty w węzłach ma około jednej czwartej chorych, a przerzuty odległe około 8%.

Czy rak z komórek Merkla boli?

Zwykle nie. W badaniu 195 chorych 88% guzków nie bolało i nie było tkliwych, mimo że szybko rosły. Brak bólu to jedna z cech opisanych skrótem AEIOU i powód, dla którego chorzy często zwlekają z wizytą. Szybko rosnący, czerwony guzek, który nie boli, wymaga oceny lekarza.

Podsumowanie

Rak z komórek Merkla zwykle ma postać pojedynczego, twardego, lśniącego guzka w kolorze od różowego do czerwonofioletowego, o średnicy 1–2 cm, najczęściej na głowie, szyi lub kończynach starszej osoby. Najważniejsze cechy to szybki wzrost i brak bólu. Nie ma jednego charakterystycznego wyglądu i często bywa brany za torbiel lub zmianę trądzikową, dlatego zdjęcia z internetu nie wystarczą do oceny. Każdy nowy, szybko rosnący, czerwony guzek wymaga wizyty u lekarza, a o rozpoznaniu decyduje badanie histopatologiczne usuniętej zmiany.

Ocena zmiany skórnej

Pokaż zmianę lekarzowi w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów ocenę zmiany

Masz zdjęcie zmiany i czekasz na wizytę? Wstępna ocena AI wspiera samoobserwację, ale nie zastępuje badania.

Zobacz również

• Rak z komórek Merkla — objawy, diagnostyka, leczenie i rokowanie
• Czy rak skóry jest groźny?
• Czerniak bezbarwnikowy
• Rak płaskonabłonkowy skóry twarzy
• Immunosupresja a rak skóry