Typowe objawy czerniaka złośliwego

Choroby nowotworowe należą do wyjątkowo podstępnych, a ich przebieg w początkowych stadiach jest bezobjawowy. Dolegliwości pojawiają się w późniejszych etapach ich rozwoju i nie są charakterystyczne. Wczesne wykrycie nieprawidłowości daje jednak szansę na całkowite wyleczenie. W przypadku nowotworów skóry możemy mieć problem z tym, jak odróżnić pieprzyk od czerniaka, jednak poprzez odpowiednią diagnostykę, możliwe jest ocenienie, czy zmiany na skórze, ich kolor, kształt czy wielkość stanowią objawy czerniaka. Zdjęcia czerniaka pozwalają zaobserwować różnorodność tego rodzaju nowotworów.

Zauważyłeś u siebie któryś z opisanych niżej objawów? Umów badanie wideodermatoskopowe wszystkich znamion w jednym z naszych ośrodków:

• Warszawa - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Poznań - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Wrocław - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Kraków - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Szczecin - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Gdańsk - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Lublin - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków
• Katowice - Wideodermatoskopia, badanie znamion i pieprzyków

Nie ma Twojego miasta na liście? Zmianę możesz wstępnie ocenić online — prześlij zdjęcie do analizy AI i w kilka minut dowiedz się, czy wymaga pilnej konsultacji.

Czerniak – typowe objawy choroby

Do typowych objawów nasuwających podejrzenie czerniaka należą:

• wystąpienie owrzodzenia na skórze
• pojawienie się świądu
• zmiana kształtu znamienia lub asymetria w wyglądzie
• pojawienie się wielobarwnego wyglądu
•  zaczerwienienie wokół znamienia
•  krwawienie 
• pojawienie się blizny w znamieniu

Zobacz również:

Charakterystyczne objawy czerniaka złośliwego. Zobacz

Dowiedz się więcej

Podejrzenie czerniaka mogą nasuwać na myśl zmiany skórne zarówno pojawiające się de novo, ale i te na podłożu znamienia barwnikowego, jak np. pieprzyk. Samobadanie lub ocena znamion dokonywana przez lekarza wymaga zatem oceny fizykalnej skóry całego ciała, w tym miejsc trudno dostępnych, jak skóra głowy, stóp, przestrzenie między palcami czy okolice narządów płciowych i odbytu. Symptomatologia nowotworów skóry zależna jest jednak od lokalizacji zmiany oraz jej typu. Istnieje cały szereg rodzajów czerniaka, dlatego też wymagają one odpowiedniego badania, które pozwoli rozpoznać czy zmiana na naszej skórze to nowotwór czy inny typ znamienia.

Masz podobne znamiona?

To może być czerniak. Wykorzystaj sztuczną inteligencję do wstępnej oceny.

Analiza AI

Rozpoznasz czerniaka na zdjęciu?

Zanim przejdziemy do objawów — sprawdź, co widzi Twoje oko dzisiaj. 5 prawdziwych zmian, przy każdej jedna decyzja:

?

Quiz edukacyjny · 5 przypadków

Łagodna czy złośliwa?

Zobaczysz 5 zdjęć prawdziwych zmian skórnych. Przy każdym podejmujesz jedną decyzję, a odpowiedź z krótkim wyjaśnieniem dostajesz od razu. Większość osób myli się co najmniej dwa razy.

Sprawdź swoje oko

Quiz ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania lekarskiego.

Jak rozpoznać czy na naszej skórze pojawiły się objawy czerniaka? 

Objawy we wczesnych stadiach czerniaka mogą być zdradliwe.  Czerniak gołym okiem może przypominać znamię błękitne, plamy, zrogowacenia, znamię Spitza czy zmiany pojawiające się w obrębie tatuażu. Oglądając znamiona bez specjalistycznego sprzętu często trudno odróżnić czerniaka od brodawki łojotokowej, włókniaka twardego skóry, naczyniak, wynaczynienia żylnego, ziarniaka, mięsaki, a w obrębie dłoni i stóp np. grzybicy paznokci czy krwiaka podpaznokciowego.

Czy czerniak boli? Objawy bólowe w przypadku nowotworów skóry z reguły nie występują. Pojawiają się najczęściej dopiero w wysokim stadiach zaawansowania nowotworu, gdy ten rozrasta w głąb skóry lub daje przerzuty.

Dla wczesnej diagnozy konieczne jest przeprowadzenie badania dermatoskopowego, a podstawą ostatecznego rozpoznania jest badanie histopatologiczne tzw. biopsja, pozwalająca potwierdzić lub wykluczyć czerniak. Objawy, samopoczucie pacjenta, a w konsekwencji wczesna i dokładna diagnoza oraz leczenie pozwalają w wielu przypadkach skutecznie zwalczyć chorobę.

Sprawdź, jak odróżnić pieprzyk od czerniaka

Badanie dermatoskopowe a objawy czerniaka

Pierwszym krokiem po zaobserwowaniu nowych znamion lub zmian w ich obrębie powinno być badanie dermatoskopem. W naszej klinice pomagamy w kompleksowej ocenie znamion i ich ewentualnym leczeniu. Za sprawą badania dermatoskopowego lekarz może ocenić typ zmiany, stosując np. metodę 3-punktową, określającą kryteria złośliwości według wzorca, ale i dogłębnie przyjrzeć się wyglądowi znamienia (asymetrie koloru i struktury, atypowej siatce barwnikowej, obecności struktur o niebiesko-białawym zabarwieniu). Badanie to pozwala wykryć czerniaka w bardzo wczesnym etapie.

Dermatoskopia jest metodą diagnostyki w zupełności nieinwazyjną, pozwalającą na precyzyjne uwidocznienie koloru i struktury naskórka, granicy śródnaskórkowej oraz warstwy brodawkowatej skóry właściwej. Dzięki jej wykorzystaniu możliwe jest rozpoznanie melanocytowych, niemelanocytowych, łagodnych i złośliwych zmian skórnych. Stosując dermatoskopię, zwiększamy szansę na rozpoznanie czerniaka o około 30% w stosunku do oceny gołym okiem (według polskich wytycznych). Poprzez dermatoskopową analizę skóry możliwe jest stwierdzenie, czy podejrzana zmiana wymaga biopsji, bądź całkowitego usunięcia.

Zobacz na zdjęciach, jak może wyglądać czerniak

Ocena objawów czerniaka - kryteria ABCDE

Objawy czerniaka mogą być bardzo zróżnicowane, dlatego w przypadku pojawienia się niepokojących zmian lub gdy znajdujemy się grupie ryzyka zachorowania, warto regularnie odwiedzać lekarza i odbywać badania. Na co dzień możemy także samodzielnie dokonywać oceny znamion, korzystając z kryteriów ABCDE (czasami również F). Dzięki nim możemy dokładnie opisać zmianę skórną. W kryteriach tych niepokojące znamiona mogą być:

• A (asymmetry) - asymetryczne, np. w postaci znamienia „rozlewającego się” w jedną stronę,
• B (borders) – o poszarpanych, nierównomiernych, posiadających zgrubienia brzegach,
• C (color) – w odcieniu czerwonym, czarnym, o niejednolitym kolorze,
• D (diameter) o niepokojącej średnicy – niepokoić może duży rozmiar, wielkość zmiany powyżej 5 mm (próg według polskich wytycznych; część źródeł podaje 6 mm),
• E (elevation) - uwypuklone, czyli mogą zachodzić w nich postępujące zmiany,
• F (feeling) – dziwne w odczuciu, budzące niepokój.

Aby móc być spokojnym o swoje znamiona, najlepiej jest raz w miesiącu dokładnie je oglądać i jeżeli zauważymy coś niepokojącego, udać się do lekarza na badanie znamion. Badanie warto wykonywać regularnie, nie czekając na objawy, a jego częstość lekarz dobiera do indywidualnego ryzyka (liczby znamion, przebytych nowotworów skóry, wywiadu rodzinnego). Jeśli lekarz wyznaczył znamiona do kontroli, warto przestrzegać jej terminów. To da nam pewność i spokój.

Centrum Badania Znamion

Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów badanie znamion

Objawy fizyczne czerniaka – co widać i co czuć na skórze

Gdy pytamy o „objawy fizyczne” czerniaka, zwykle chodzi o to, co można zobaczyć w lustrze albo wyczuć palcami. Warto rozdzielić je na cztery grupy, bo pojawiają się w różnym momencie rozwoju choroby. Najwcześniej zmienia się wygląd znamienia. Odczucia takie jak świąd czy ból przychodzą zwykle znacznie później, a często nie pojawiają się wcale.

Polskie wytyczne leczenia czerniaków podkreślają, że cienkie czerniaki (do 1 mm grubości w skali Breslowa) nie tworzą zgrubienia wyczuwalnego pod palcem, a ważniejszym sygnałem niż uwypuklenie jest powiększanie się średnicy zmiany. Z kolei w dużym badaniu klinicznym, w którym pacjenci oceniali świąd i ból swoich nowotworów skóry przed wycięciem, świąd dotyczył ponad jednej trzeciej nowotworów skóry (ból – niespełna 30%), ale u chorych z czerniakiem w większości tych dolegliwości nie było (Yosipovitch i wsp., JAMA Dermatology 2014). Dlatego czekanie, aż znamię zacznie swędzieć lub boleć, to zła strategia. Szerzej piszemy o tym w artykule czy czerniak boli, swędzi i krwawi.

Jak sprawdzić znamiona wzrokiem i dotykiem

Raz w miesiącu obejrzyj całą skórę przy dobrym, dziennym świetle. Użyj dużego lustra i lusterka ręcznego albo poproś bliską osobę o obejrzenie pleców, karku i skóry głowy. Nie pomijaj miejsc, o których łatwo zapomnieć: skóry owłosionej głowy, podeszew, przestrzeni między palcami, paznokci, okolic narządów płciowych i odbytu. Na te same okolice zwracają uwagę polskie wytyczne opisujące badanie skóry wykonywane przez lekarza.

Przy każdym znamieniu zadaj sobie trzy pytania. Czy jest nowe? Czy zmieniło się od poprzedniego razu? Czy wyróżnia się na tle pozostałych? Delikatnie przesuń po nim opuszką palca: zwykłe płaskie znamię jest gładkie i w dotyku nie różni się od otaczającej skóry. Nie uciskaj go mocno i nie próbuj „wyciskać”. Zmiany, które chcesz obserwować, sfotografuj z tej samej odległości, najlepiej z linijką lub monetą obok. Porównanie zdjęć po miesiącu powie więcej niż pamięć.

Samobadanie ma swoje granice. Według wytycznych cienkie czerniaki wykrywa przede wszystkim lekarz podczas badania, a rzadko sam chory lub jego rodzina. Comiesięczne oglądanie skóry nie zastępuje więc okresowej kontroli znamion u lekarza. Jak często ją powtarzać, wyjaśniamy w artykule kontrola znamion – jak często.

Objawy czerniaka a jego rodzaj – nie każdy spełnia kryteria ABCDE

Reguła ABCDE opisana wyżej dobrze pasuje do najczęstszego typu, czyli czerniaka szerzącego się powierzchownie. Polskie wytyczne zaznaczają jednak, że przy jej pomocy nie da się właściwie zakwalifikować około połowy czerniaków. Dotyczy to zwłaszcza wczesnych zmian o średnicy poniżej 5 mm, czerniaków guzkowych, bezbarwnikowych oraz zmian na owłosionej skórze głowy. Każdy typ daje nieco inne objawy fizyczne:

• Czerniak szerzący się powierzchownie – płaska lub lekko wyniosła plama, która powoli rośnie na boki, ma nierówne brzegi i kilka odcieni brązu, czerni, czasem różu lub szarości.
• Czerniak guzkowy – kopulasty, twardy guzek, często symetryczny i jednobarwny: czarny, czerwony albo w kolorze skóry. Powiększa się w ciągu tygodni lub miesięcy, może krwawić i owrzodzieć. Według DermNet mniej więcej co trzeci nie zawiera barwnika. Więcej w artykule o czerniaku guzkowym.
• Czerniak z plamy soczewicowatej (lentigo maligna) – płaska, brązowa plama na skórze uszkodzonej przez słońce, najczęściej na twarzy lub szyi. Początkowo przypomina piegi lub plamy starcze i rośnie bardzo powoli, nawet przez kilkanaście lat.
• Czerniak akralny – zmiana na dłoni, podeszwie lub pod paznokciem. Może mieć postać podłużnego brązowego lub czarnego pasma na płytce paznokcia. Szczególnie niepokojące jest przechodzenie barwnika na skórę wału paznokciowego. Szczegóły znajdziesz w tekście o czerniaku akralnym.
• Czerniak bezbarwnikowy – różowa lub czerwona grudka czy plamka, łatwa do pomylenia z pryszczem, naczyniakiem albo stanem zapalnym. Opisujemy go w artykule o czerniaku bezbarwnikowym.

Zdjęcia poszczególnych postaci zebraliśmy na stronie rodzaje czerniaka.

Samopoczucie przy czerniaku – czy daje objawy ogólne?

Wczesny czerniak nie wpływa na samopoczucie – osoba, u której się rozwija, zwykle czuje się zupełnie zdrowa. Polskie wytyczne zwracają uwagę, że w ponad 60% przypadków czerniaków rozpoznanych w czasie badania lekarskiego pacjent nie podaje w wywiadzie niczego, co mogłoby naprowadzić na rozpoznanie. Dobre samopoczucie nie jest więc argumentem, by odłożyć wizytę.

Objawy ogólne pojawiają się zwykle dopiero wtedy, gdy nowotwór daje przerzuty. Mogą to być:

• powiększony węzeł chłonny w pachwinie, pod pachą lub na szyi – zwykle niebolesny, twardy i szybko rosnący,
• przewlekłe zmęczenie, osłabienie i niezamierzona utrata masy ciała,
• uporczywy kaszel, bóle kości, objawy neurologiczne (np. bóle głowy, zaburzenia widzenia lub równowagi),
• nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych.

Takie dolegliwości są nieswoiste i najczęściej mają inną przyczynę niż nowotwór. Jeśli jednak pojawią się u osoby po leczeniu czerniaka albo towarzyszą zmieniającemu się znamieniu, wymagają szybkiej oceny lekarskiej. To, jak przebiega rozsiew i od czego zależy rokowanie, opisujemy w artykule ile lat rozwija się czerniak i kiedy daje przerzuty.

Czy czerniak robi się z dnia na dzień?

Nie. Czerniak nie powstaje w ciągu jednej nocy, ale tempo jego wzrostu bywa bardzo różne. W badaniu obejmującym ponad 400 chorych z inwazyjnym czerniakiem mediana przyrostu grubości wynosiła około 0,12 mm na miesiąc dla czerniaka szerzącego się powierzchownie i 0,13 mm dla czerniaka z plamy soczewicowatej, ale już 0,49 mm na miesiąc dla czerniaka guzkowego. Co trzeci czerniak rósł w tempie co najmniej 0,5 mm miesięcznie (Liu i wsp., Archives of Dermatology 2006).

Co ważne, najszybciej rosnące czerniaki częściej były symetryczne, wyniosłe, bez barwnika i o regularnych brzegach. Innymi słowy: zmiany najbardziej agresywne często nie wyglądają „typowo”. Dlatego nowy, szybko powiększający się guzek – nawet jednolity i różowy – nie powinien czekać na rutynową kontrolę za kilka miesięcy. Umów badanie od razu.

Po czym poznać, że ma się czerniaka?

W domu nie da się tego rozstrzygnąć. Samodzielna obserwacja pozwala wychwycić sygnały ostrzegawcze: nową zmianę u dorosłego, znamię, które się zmienia, albo „brzydkie kaczątko”, czyli zmianę odstającą wyglądem od reszty. Na tym jednak rola samobadania się kończy.

Kolejny krok to badanie dermatoskopowe. Według polskich wytycznych dermoskopia poprawia czułość rozpoznania czerniaka o około 30% w porównaniu z oceną gołym okiem. W wideodermatoskopii obrazy znamion są dodatkowo archiwizowane, co pozwala porównać je przy następnej wizycie i wychwycić zmianę, której nie widać przy jednorazowym oglądaniu.

Ostateczne rozpoznanie daje wyłącznie badanie histopatologiczne całej wyciętej zmiany. Wytyczne jednoznacznie wskazują biopsję wycinającą jako postępowanie z wyboru: tylko ona pozwala potwierdzić czerniaka i ocenić najważniejsze czynniki rokownicze, takie jak grubość nacieku. Jak czytać wynik takiego badania, wyjaśniamy w artykule o biopsji znamienia i wyniku histopatologicznym. Ocena zdjęcia przez aplikację lub narzędzie AI może być wstępną wskazówką w oczekiwaniu na wizytę, ale nie zastępuje badania i nie jest diagnozą.

Czego nie robić, gdy znamię budzi niepokój?

• Nie usuwaj zmiany samodzielnie – ani maściami, ani podwiązywaniem, ani wypalaniem. Rozpoznanie czerniaka wymaga oceny całej zmiany pod mikroskopem, a zniszczonej tkanki nie da się już zbadać.
• Nie wybieraj metody niszczącej tkankę dla zmiany podejrzanej. Znamię budzące podejrzenie czerniaka wycina się chirurgicznie w całości i wysyła do badania histopatologicznego. Metody takie jak wymrażanie czy usuwanie laserem stosuje się wyłącznie przy zmianach, które lekarz po badaniu dermatoskopowym uznał za łagodne. Więcej o chirurgicznym usuwaniu znamion.
• Nie czekaj, aż zacznie boleć lub swędzieć. U czerniaka te objawy są rzadkie i zwykle późne.
• Nie drap i nie zdrapuj strupka. Podrażnienie utrudnia ocenę zmiany, a krwawienie po urazie łatwo pomylić z krwawieniem samoistnym.
• Nie polegaj wyłącznie na regule ABCDE. Około połowa czerniaków nie spełnia jej kryteriów.
• Nie zapominaj o ochronie przed słońcem. Według polskich wytycznych ochrona przed nadmiernym promieniowaniem UV, w tym rezygnacja z solarium, to najważniejszy element zapobiegania czerniakowi.

Najczęściej zadawane pytania o objawy czerniaka

Jakie są pierwsze objawy czerniaka?

Najczęściej pierwszym objawem jest zmiana wyglądu: nowe znamię u osoby dorosłej albo znamię, które rośnie, zmienia kształt lub kolor. Na początku czerniak zwykle nie boli, nie swędzi i nie jest wyczuwalny pod palcem.

Czy czerniak powoduje gorączkę, zmęczenie lub chudnięcie?

We wczesnym stadium nie. Objawy ogólne, takie jak zmęczenie czy utrata masy ciała, pojawiają się zwykle dopiero przy przerzutach i mają wiele innych, częstszych przyczyn.

Czy czerniak może wyglądać jak zwykły pryszcz?

Tak, zwłaszcza czerniak bezbarwnikowy lub guzkowy. Różowa lub czerwona grudka, która nie znika po kilku tygodniach albo stale rośnie, wymaga badania.

Czy czerniak boli przy dotyku?

Zazwyczaj nie. Tkliwość lub ból przy dotyku zdarzają się częściej przy zmianach zapalnych i podrażnionych znamionach niż przy czerniaku. Ból nie jest jednak warunkiem, by zgłosić się z niepokojącą zmianą.

Czy czerniak może pojawić się tam, gdzie nie było żadnego znamienia?

Tak, i dzieje się tak częściej, niż wiele osób przypuszcza. Według DermNet około trzech na cztery czerniaki powstają na skórze, która wcześniej wyglądała zupełnie zwyczajnie, a pozostałe rozwijają się w istniejącym znamieniu. Dlatego obserwuj nie tylko stare pieprzyki, ale też każdą nową zmianę, która pojawia się w dorosłym wieku.

Sprawdź, gdzie badamy znamiona

Nie zwlekaj

Umów się na badanie znamion

Umów się

Centrum Badania Znamion

Zbadaj znamiona w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów badanie znamion

Masz zdjęcie zmiany i czekasz na wizytę? Wstępna ocena AI wspiera samoobserwację, ale nie zastępuje badania.

Zobacz również

• Czerniak – główna strona
• Jak wygląda czerniak
• Czy czerniak boli