Wysięk z rany — jak wygląda, ile trwa i kiedy powinien niepokoić

Wysięk z rany to płyn, który sączy się z rany w czasie gojenia. Przez wiele osób odbierany jest jako znak, że dzieje się coś złego, tymczasem w umiarkowanej ilości to normalny i potrzebny element gojenia. Problemem staje się dopiero wtedy, gdy jest go za dużo, zmienia wygląd albo pojawia się w ranie, która powinna być już sucha [WUWHS 2019].

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest wysięk, dlaczego rana się sączy, jak odróżnić wysięk prawidłowy od ropnego, jak długo może się utrzymywać, co robić, gdy rana się sączy, i jaki opatrunek dobrać.

Planujesz usunięcie zmiany skórnej? Po chirurgicznym usunięciu znamienia dostaniesz jasne zalecenia dotyczące opatrunku i kontakt do lekarza, gdyby rana sprawiała kłopot.

Czym jest wysięk z rany?

Wysięk powstaje z krwi. Po zranieniu drobne naczynia w okolicy rany stają się bardziej przepuszczalne, a część płynnych składników krwi przesącza się do tkanek i na powierzchnię rany. Według międzynarodowego konsensusu Światowej Unii Towarzystw Leczenia Ran (WUWHS) wysięk zawiera między innymi [WUWHS 2019]:

Wysięk pomaga więc ranę oczyścić i dostarcza jej budulca. Utrzymuje też wilgotność, a rany wilgotne goją się szybciej niż rany wyschnięte pod strupem [Winter, Nature 1962; WUWHS 2019].

Centrum Badania Znamion

Nie zgaduj ze zdjęć — zbadaj swoje znamiona

72 000+wideodermatoskopii

65 000+usuniętych zmian

100+lekarzy w zespole

8miast w Polsce

Umów badanie znamion

Dlaczego rana się sączy?

Najczęstsza przyczyna jest prosta: rana jest w fazie zapalnej gojenia, w której naczynia są najbardziej przepuszczalne. Wysięku jest wtedy najwięcej, a w miarę gojenia go ubywa [WUWHS 2019]. Etapy gojenia opisujemy szczegółowo w artykule etapy gojenia ran.

Ilość wysięku zwiększają też [WUWHS 2019]:

• cechy rany — duża powierzchnia, głębokość, położenie na podudziu,
• zakażenie i nasilony stan zapalny,
• ciało obce lub martwe tkanki w ranie,
• obrzęk wokół rany, na przykład przy niewydolności żylnej lub obrzęku limfatycznym,
• choroby ogólne — niewydolność serca, nerek lub wątroby, niedożywienie, otyłość,
• niektóre leki, między innymi blokery kanału wapniowego, niesteroidowe leki przeciwzapalne i glikokortykosteroidy.

Rodzaje ran, które zwykle sączą się obficie, to owrzodzenia żylne podudzi, rozległe oparzenia, rany pooperacyjne, które się rozeszły, oraz miejsca pobrania przeszczepu skóry [WUWHS 2019]. Mała rana po zabiegu na skórze zwykle sączy się niewiele.

Jak wygląda wysięk z rany? Rodzaje wysięku

Kolor, przejrzystość i gęstość wysięku podpowiadają, co dzieje się w ranie. Konsensus WUWHS opisuje następujące rodzaje [WUWHS 2019]:

Polskie nazwy w tabeli są opisowym tłumaczeniem określeń angielskich (serous, serosanguineous, sanguineous, fibrinous, seropurulent, purulent, haemopurulent), a w dokumentacji medycznej opis wysięku bywa prostszy. Najważniejsza jest zmiana. Przejście z przejrzystego, wodnistego wysięku w mętny, gęsty i przebarwiony może oznaczać rozwijające się zakażenie [WUWHS 2019]. Pamiętaj, że niektóre opatrunki, na przykład hydrokoloidowe i alginianowe, tworzą w kontakcie z wysiękiem żel, który z wyglądu i zapachu potrafi przypominać ropę [WUWHS 2019]. Jeśli masz wątpliwości, pokaż ranę lekarzowi lub pielęgniarce.

Kiedy wysięk z rany powinien niepokoić?

Wysięk niepokoi, gdy jest go za dużo, ma zły skład albo jest w niewłaściwym miejscu [WUWHS 2019]. W praktyce skontaktuj się z lekarzem, gdy:

• z rany wypływa ropa albo wysięk zmienił się w mętny, gęsty lub przebarwiony,
• rana zaczęła nieprzyjemnie pachnieć,
• wysięku przybywa zamiast ubywać,
• ból, obrzęk, zaczerwienienie i ucieplenie wokół rany narastają [NHS — Cuts and grazes],
• skóra wokół rany jest blada, pomarszczona i rozmiękła albo pojawiły się otarcia,
• rana mimo pielęgnacji nie goi się przez kolejne tygodnie,
• masz gorączkę lub ogólnie źle się czujesz [NHS — Cuts and grazes].

Pilnej pomocy wymagają objawy, które mogą świadczyć o sepsie: splątanie lub bełkotliwa mowa, bardzo szybki oddech, sina, blada lub plamista skóra, bardzo wysoka lub bardzo niska temperatura albo dreszcze oraz wysypka, która nie blednie po uciśnięciu [NHS — Sepsis]. Więcej o rozpoznawaniu infekcji przeczytasz w artykule zakażenie rany.

Za mało wysięku też nie jest dobrze

Rana całkowicie wysuszona goi się wolniej. Brakuje w niej wilgoci potrzebnej do przesuwania się komórek naskórka i oczyszczania rany [WUWHS 2019]. Dlatego drobnych ran nie trzeba „wietrzyć” do wyschnięcia. AAD zaleca utrzymywać je w wilgoci cienką warstwą wazeliny i przykryć opatrunkiem [AAD — Minimize a scar].

Jak długo może być wysięk z rany?

Nie ma jednej normy, bo ilość wysięku zależy od rodzaju rany, jej wielkości i etapu gojenia. Konsensus WUWHS podkreśla, że nie ustalono międzynarodowo przyjętej „prawidłowej” ilości wysięku [WUWHS 2019]. Ogólna zasada jest jednak jasna: wysięku powinno z czasem ubywać.

• Mała rana zszyta lub zaklejona. Ciągłość skóry nad zszytą raną odtwarza się w ciągu około 48 godzin [Toon i wsp., Cochrane 2015]. Niewielkie sączenie przejrzystego lub różowego płynu w pierwszych dniach jest typowe i z dnia na dzień powinno słabnąć.
• Otarcie lub płytka rana otwarta. Sączy się przez pierwsze dni, potem pokrywa się nowym naskórkiem i wysycha.
• Rana otwarta, gojąca się przez ziarninowanie. Wysięk może utrzymywać się tygodniami, ale jego ilość powinna stopniowo maleć.
• Rana przewlekła, na przykład owrzodzenie żylne. Wysięk może być obfity długo, dopóki nie zostanie opanowana przyczyna, na przykład obrzęk.

Sączenie, które po kilku dniach zamiast słabnąć się nasila, wymaga oceny lekarza.

Co zrobić, gdy sączy się z rany?

1. Umyj ręce przed dotknięciem rany i opatrunku.

2. Oczyść ranę delikatnie. Drobne skaleczenie można umyć łagodnym mydłem i wodą [AAD — Minimize a scar]. Ranę pooperacyjną NICE zaleca przemywać w pierwszych 48 godzinach jałową solą fizjologiczną, a po tym czasie pacjent może się już bezpiecznie myć pod prysznicem [NICE NG125]. Zawsze stosuj się do zaleceń otrzymanych po zabiegu.

3. Nie wyciskaj rany i nie zrywaj strupów. Ucisk i drapanie uszkadzają gojące się tkanki.

4. Załóż opatrunek, który wchłonie płyn. Przy niewielkim sączeniu wystarczy jałowy opatrunek lub plaster z wkładem chłonnym.

5. Zmieniaj opatrunek, gdy przesiąka. Przesiąknięty opatrunek przecieka na ubranie i pościel, a płyn rozlewa się na skórę wokół rany i ją rozmiękcza [WUWHS 2019]. Przy zszytej ranie pooperacyjnej o czasie noszenia opatrunku decyduje lekarz. W badaniach zdjęcie opatrunku po 48 godzinach nie zwiększało ryzyka zakażenia [Toon i wsp., Cochrane 2015].

6. Chroń skórę wokół rany. Długi kontakt z wysiękiem rozmiękcza skórę, która robi się blada i pomarszczona, a potem łatwo się uszkadza [WUWHS 2019]. Pomaga częstsza zmiana opatrunku i preparat ochronny na skórę wokół rany.

7. Zwróć uwagę na obrzęk. Obrzęk tkanek wokół rany zwiększa ilość wysięku. Przy owrzodzeniach żylnych podudzi wysięk szczególnie skutecznie zmniejsza kompresjoterapia, którą dobiera lekarz lub pielęgniarka [WUWHS 2019].

8. Obserwuj. Notuj, czy wysięku ubywa i czy nie zmienia się jego kolor ani zapach. To najprostszy sposób, by w porę zauważyć problem.

Opatrunki na rany z wysiękiem

Dobór opatrunku zależy od ilości wysięku. Opatrunek ma utrzymać w ranie umiarkowaną wilgotność, a nadmiar płynu odprowadzić z dala od skóry [WUWHS 2019]. Konsensus WUWHS opisuje kilka grup:

• Opatrunki słabo przylegające z warstwą silikonu — przy niewielkim wysięku i delikatnej skórze, nie odrywają świeżego naskórka.
• Hydrożele — gdy rana jest raczej sucha i trzeba ją nawilżyć.
• Opatrunki piankowe — wchłaniają umiarkowane ilości wysięku.
• Alginiany i włókna karboksymetylocelulozy — przy dużym wysięku. Wchłaniając płyn, tworzą żel, który zatrzymuje go w opatrunku i ogranicza rozmiękanie skóry wokół rany.
• Opatrunki superchłonne — przy bardzo obfitym wysięku.
• Podciśnieniowa terapia ran — w leczeniu szpitalnym lub ambulatoryjnym ran z bardzo dużym wysiękiem.

NICE odradza przy ranach chirurgicznych gojących się przez ziarninowanie stosowanie zwilżonej gazy bawełnianej i zaleca nowoczesne opatrunki, które utrzymują w ranie ciepłe, wilgotne środowisko [NICE NG125]. Przy ranie przewlekłej lub z dużym wysiękiem opatrunek dobiera pielęgniarka lub lekarz zajmujący się leczeniem ran. Przegląd maści i żeli do ran znajdziesz w artykule maść na gojenie ran.

Rana z dużym wysiękiem — co dalej?

Obfity wysięk to sygnał, by poszukać przyczyny, a nie tylko zmieniać opatrunki coraz częściej. Lekarz sprawdzi, czy w ranie nie ma zakażenia, martwych tkanek lub ciała obcego, oceni obrzęk i choroby ogólne, które zwiększają ilość płynu [WUWHS 2019]. Czasem potrzebne jest oczyszczenie rany, antybiotyk, leczenie obrzęku lub zmiana leków. W ranie przewlekłej wysięk zawiera więcej enzymów rozkładających białka, które niszczą czynniki wzrostu i opóźniają gojenie [WUWHS 2019; Guo i DiPietro, J Dent Res 2010].

Wysięk po usunięciu znamienia

Rana po wycięciu zmiany skórnej zwykle jest mała i zszyta. W pierwszych dniach na opatrunku może pojawić się niewielka, przejrzysta lub różowa plama. To normalne. Sączenie powinno z dnia na dzień słabnąć, a skóra wzdłuż szwu z dnia na dzień wyglądać lepiej. Ropa, narastające zaczerwienienie, obrzęk, ból albo rozchodzenie się brzegów rany to powód, by skontaktować się z lekarzem. Szczegółowe zalecenia znajdziesz w artykułach pielęgnacja rany po zabiegu i rozejście się rany po szyciu.

Najczęstsze pytania

Jak wygląda wysięk z rany?

Prawidłowy wysięk jest przejrzysty, słomkowożółty lub bursztynowy i wodnisty. W pierwszych dniach po zranieniu lub zabiegu może być lekko różowy od domieszki krwi. Niepokojący jest wysięk mętny, gęsty, kremowy, żółty, brązowy lub zielonkawy, zwłaszcza o nieprzyjemnym zapachu. Taki wygląd sugeruje ropę i zakażenie.

Dlaczego rana się sączy?

Po zranieniu drobne naczynia w okolicy rany stają się bardziej przepuszczalne i część osocza przesącza się do tkanek i na powierzchnię rany. To element fazy zapalnej gojenia. Wysięk dostarcza do rany komórki odpornościowe i czynniki wzrostu oraz utrzymuje ją w wilgoci. Sączenie nasila się przy zakażeniu, obrzęku, dużej i głębokiej ranie, a także w chorobach takich jak niewydolność żylna czy niewydolność serca.

Jak długo może być wysięk z rany?

Ilość wysięku zwykle maleje w miarę gojenia. W małej ranie zszytej sączenie jest niewielkie i z dnia na dzień powinno słabnąć. W ranie otwartej, gojącej się przez ziarninowanie, wysięk utrzymuje się dłużej, ale z tygodnia na tydzień powinno go ubywać. Jeśli wysięku przybywa, zmienia kolor lub zapach albo rana przestaje się goić, skontaktuj się z lekarzem.

Co zrobić, jak sączy się z rany?

Umyj ręce, delikatnie oczyść ranę i przykryj ją czystym opatrunkiem, który wchłonie płyn. Zmieniaj opatrunek, gdy przesiąka, i chroń skórę wokół rany przed rozmiękaniem. Nie wyciskaj rany. Przejrzysty, niewielki wysięk w pierwszych dniach jest normalny. Ropa, nieprzyjemny zapach, narastający ból i zaczerwienienie albo gorączka wymagają kontaktu z lekarzem.

Podsumowanie

Wysięk z rany to płyn pochodzący z krwi, który w umiarkowanej ilości pomaga ranie się oczyścić i zagoić. Prawidłowy jest przejrzysty, słomkowy lub lekko różowy i z czasem go ubywa. Wysięk mętny, gęsty, przebarwiony lub cuchnący, narastający zamiast słabnąć, a także towarzyszący mu ból, obrzęk, zaczerwienienie i gorączka to powody do kontaktu z lekarzem. Na co dzień wystarczą czyste ręce, delikatne oczyszczanie, chłonny opatrunek zmieniany w porę i ochrona skóry wokół rany. Przy ranach z dużym wysiękiem trzeba znaleźć przyczynę, a opatrunek dobiera fachowy personel.

Zobacz również:

Planujesz usunięcie zmiany skórnej? Po zabiegu dostaniesz jasne zalecenia i kontakt do lekarza

Umów się

Centrum Badania Znamion

Zbadaj znamiona w swoim mieście

WarszawaPoznańKrakówGdańskWrocławSzczecinKatowiceLublin

Umów badanie znamion

Zobacz również

• Etapy gojenia ran
• Zakażenie rany — objawy i co robić
• Pielęgnacja rany po zabiegu
• Maść na gojenie ran
• Rozejście się rany po szyciu
• Czym przemywać ranę — woda utleniona i alternatywy