Czerwona blizna — dlaczego jest czerwona, jak długo to trwa i kiedy powinna niepokoić

Czerwona blizna niepokoi wiele osób po zabiegu, skaleczeniu czy usunięciu znamienia. Zaczerwienienie wygląda jak stan zapalny, a utrzymuje się tygodniami, potem miesiącami. W większości przypadków to jednak zwykły etap dojrzewania blizny: młoda tkanka jest silnie ukrwiona i blednie stopniowo, w miarę jak organizm przebudowuje ranę.

W tym artykule wyjaśniamy, skąd bierze się czerwony kolor blizny, ile średnio trwa, od czego zależy, co pomaga go zmniejszyć i po czym poznać, że czerwona albo stara, nagle zaczerwieniona blizna wymaga oceny lekarza.

Zobacz również:

Usuwamy zmiany laserem CO2 tak, by blizna była jak najmniejsza

Umów się

Dlaczego blizna jest czerwona?

Blizna powstaje zawsze, gdy uraz sięga głębiej niż naskórek, do skóry właściwej [NHS, Scars]. Organizm nie odtwarza wtedy skóry identycznej z poprzednią, tylko łata ubytek tkanką bliznowatą. Aby to zrobić, potrzebuje dużo tlenu i składników odżywczych, więc w miejscu rany buduje nowe naczynia krwionośne.

Przegląd w Journal of Dental Research opisuje to tak: w fazie proliferacji fibroblasty i komórki śródbłonka tworzą tkankę ziarninową, kolagen i drobne naczynia, a w ostatniej fazie, przebudowie, która może trwać latami, wiele z tych nowych naczyń stopniowo zanika i gęstość naczyń wraca do normy [Guo i DiPietro, J Dent Res 2010]. To właśnie nadmiar naczyń prześwitujących przez cienką, młodą tkankę nadaje bliźnie różowy, czerwony lub fioletowawy odcień. Gdy naczynia znikają, blizna blednie.

Ważny szczegół: po pierwszych dniach zaczerwienienie blizny zwykle nie oznacza stanu zapalnego. W badaniu, w którym obserwowano blizny u ponad stu zdrowych ochotników, w 12. miesiącu w żadnej z nich nie stwierdzono w badaniu mikroskopowym trwającego zapalenia. Autorzy zaproponowali dla tego fizjologicznego rumienia dojrzewającej blizny nazwę rubor perseverans [Bond i wsp., Plast Reconstr Surg 2008, „Scar redness”].

Etapy gojenia a kolor blizny

Gojenie rany przebiega w czterech zachodzących na siebie fazach: hemostazy, zapalenia, proliferacji i przebudowy [Guo i DiPietro 2010]. Każda z nich wygląda trochę inaczej.

Faza zapalna — pierwsze dni

Zaraz po urazie naczynia się kurczą, a krzepnięcie zamyka ranę. Potem do rany napływają komórki odpornościowe, które oczyszczają ją z bakterii i resztek tkanek. Brzegi rany są wtedy zaczerwienione, lekko obrzęknięte i tkliwe. To normalna, krótka reakcja obronna.

Faza proliferacji — od kilku dni do kilku tygodni

Rana zamyka się naskórkiem, a w głębi powstaje tkanka ziarninowa z nowymi naczyniami i kolagenem [Guo i DiPietro 2010]. Świeża blizna jest w tym okresie najbardziej czerwona, często lekko wypukła i może swędzieć.

Przebudowa — od kilku tygodni do roku i dłużej

Kolagen porządkuje się, blizna mięknie, spłaszcza się i stopniowo traci kolor. Szczegółowo, z podziałem na miesiące, opisujemy ten proces w artykule Ile czasu blednie blizna?.

Blizna niedojrzała a blizna dojrzała

W praktyce przydaje się prosty podział: blizna jeszcze dojrzewająca (niedojrzała) i blizna dojrzała. Kolor jest najprostszą wskazówką, na jakim etapie jest blizna.

W badaniu dojrzewania blizn u 58 zdrowych mężczyzn wyróżniono kolejne, powtarzalne etapy przemian, które zajmowały około roku. Tempo różniło się jednak wyraźnie między osobami [Bond i wsp., Plast Reconstr Surg 2008, „Maturation”]. NHS zaznacza, że blednięcie blizny może trwać 2 lata lub dłużej [NHS].

Jak długo blizna jest czerwona?

Najdokładniejsze dane pochodzą z badania, w którym ochotnikom wykonywano kontrolowane nacięcia i wycięcia skóry na wewnętrznej stronie ramienia, a potem co miesiąc fotografowano blizny. Zaczerwienienie znikało średnio po 7 miesiącach [Bond i wsp. 2008, „Scar redness”]. Ponadto:

• blizny po nacięciu bladły szybciej niż blizny po wycięciu fragmentu skóry,
• tempo zależało też od tego, czy blizna leżała na przedniej, czy na tylnej stronie ramienia.

Ten wynik dotyczy małych, prawidłowo gojących się ran w jednym miejscu ciała. Blizny w miejscach napięcia, po większych operacjach albo po powikłanym gojeniu mogą pozostawać czerwone dłużej.

Jak długo blizna jest czerwona po szyciu?

W badaniu z Manchesteru najszybciej bladły blizny po nacięciu, a blizny po wycięciu fragmentu skóry pozostawały czerwone dłużej [Bond i wsp. 2008]. Nie była to ocena blizn po szyciu jako takich, ale po małych, kontrolowanych ranach średni czas znikania zaczerwienienia liczył się w miesiącach, a nie w latach, więc podobnego przebiegu można się spodziewać po zszytej, prawidłowo gojącej się ranie. Jeśli jednak rana się rozeszła, została zakażona albo goiła się długo, kolor może utrzymywać się dłużej. O tym, jak dbać o ranę, zanim powstanie blizna, piszemy w poradniku Pielęgnacja rany po zabiegu.

Co wpływa na to, jak długo blizna jest czerwona?

Wiek. W badaniu dojrzewania blizn najwolniej dojrzewały blizny osób poniżej 30. roku życia, a najszybciej, z lepszym końcowym efektem, u osób po 55. roku życia [Bond i wsp. 2008, „Maturation”]. U starszych osób rana goi się wprawdzie wolniej, ale jakość gojenia nie jest gorsza [Guo i DiPietro 2010].

Rodzaj rany. Wycięcie fragmentu skóry daje dłużej czerwoną bliznę niż samo nacięcie [Bond i wsp. 2008, „Scar redness”].

Miejsce i napięcie skóry. Blizny na barkach, klatce piersiowej, ramionach i policzkach, gdzie skóra jest stale rozciągana, częściej przechodzą w blizny przerostowe [DermNet, Keloid and hypertrophic scar], a te są czerwone dłużej.

Zakażenie i powikłania gojenia. Zakażenie, niedotlenienie tkanek, cukrzyca, otyłość czy niektóre leki zaburzają kolejne fazy gojenia [Guo i DiPietro 2010]. Im dłużej rana się goi, tym dłużej trwa także dojrzewanie blizny.

Palenie tytoniu. W metaanalizie 140 badań kohortowych u palaczy częściej dochodziło do opóźnionego gojenia i rozejścia się rany (iloraz szans około 2,1) oraz do zakażenia miejsca operowanego [Sørensen, Arch Surg 2012].

Słońce. W badaniu z randomizacją blizny wystawiane na promieniowanie UV po zabiegu po 12 tygodniach miały bardziej nasilony kolor i wyglądały gorzej niż blizny chronione [Due i wsp., Acta Derm Venereol 2007]. Zasady ochrony opisujemy w artykule Blizna a słońce.

Kiedy czerwona blizna powinna niepokoić?

Większość czerwonych blizn to norma. Są jednak sytuacje, w których zaczerwienienie ma inną przyczynę.

Zakażenie rany

W pierwszych tygodniach po zabiegu niepokoją: narastający zamiast słabnącego ból, obrzęk, ucieplenie, zaczerwienienie rozlewające się poza brzegi rany, ropna wydzielina lub gorączka. To powód, by skontaktować się z lekarzem, który wykonywał zabieg.

Blizna przerostowa i bliznowiec

Jeżeli po kilku tygodniach blizna zamiast blednąć grubieje, twardnieje, unosi się i swędzi, może rozwijać się blizna przerostowa. Pozostaje ona w granicach rany i z czasem często się cofa. Bliznowiec (keloid) wychodzi natomiast poza granice pierwotnej rany, może pojawić się nawet po miesiącach lub latach i rzadko cofa się sam [DermNet, Keloid and hypertrophic scar; NHS]. Oba rodzaje blizn długo pozostają czerwone. Więcej przeczytasz w artykule Blizna przerostowa.

Stara blizna zrobiła się czerwona

Dojrzała blizna, która przez lata była blada, może przejściowo poczerwienieć po otarciu, podrażnieniu kosmetykiem czy oparzeniu słonecznym. Jeśli zaczerwienienie mija po kilku dniach, zwykle nie ma powodu do obaw. Lekarzowi warto pokazać starą bliznę, która:

• zaczyna grubieć lub rosnąć — po latach może to być bliznowiec, a rzadziej sarkoidoza, która potrafi objawiać się pogrubieniem starych blizn [DermNet, Sarcoidosis],
• pęka, sączy się lub tworzy ranę, która nie goi się ponad 3 miesiące — przewlekła rana w obrębie starej blizny wymaga wykluczenia rzadkiego powikłania, jakim jest rak kolczystokomórkowy w bliźnie (tzw. owrzodzenie Marjolina), który zwykle pojawia się po wielu latach od urazu, średnio około 30 [DermNet, Marjolin ulcer],
• ma nowy guzek, perłowy połysk, krwawi lub zmienia kolor — rak podstawnokomórkowy w jednej z odmian wygląda jak woskowata, przypominająca bliznę tarczka o niewyraźnych granicach [DermNet, Basal cell carcinoma].

Czerwona blizna po usunięciu znamienia lub raka skóry

Po usunięciu zmiany skórnej zaczerwienienie przez pierwsze miesiące jest normalne. Uwagę lekarza powinny zwrócić nowy barwnik, guzek lub sączenie w bliźnie, zwłaszcza jeśli usunięta zmiana była nowotworem. Co jest typowe w gojeniu takiej blizny, opisujemy w artykule Blizna po usunięciu pieprzyka. Niepokojące zmiany w bliźnie oglądamy w wideodermatoskopii.

Co na czerwoną bliznę? Pielęgnacja

Nie da się sprawić, by blizna zniknęła, ale można pomóc jej szybciej i ładniej dojrzeć [NHS].

Silikon

Międzynarodowa grupa 24 ekspertów uznała produkty silikonowe, czyli plastry i żele, za pierwszy wybór w zapobieganiu nieprawidłowym bliznom i w ich leczeniu [Meaume i wsp., Eur J Dermatol 2014]. W przeglądzie Cochrane plastry silikonowe w leczeniu blizn przerostowych i bliznowców wiązały się z poprawą koloru i zmniejszeniem grubości blizny. Autorzy zaznaczyli jednak, że badania były słabej jakości [O'Brien i Jones, Cochrane 2013]. Silikon stosuje się dopiero na zamkniętą, zagojoną ranę, zwykle przez wiele tygodni.

Ochrona przed słońcem

American Academy of Dermatology zaleca krem o szerokim spektrum i SPF co najmniej 30 na zagojoną ranę i zaznacza, że ochrona przed słońcem może zmniejszyć czerwone lub brązowe przebarwienie blizny i przyspieszyć jej blednięcie [AAD, Proper wound care]. NHS radzi zakrywać bliznę na słońcu przez co najmniej rok [NHS].

Masaż

NHS proponuje masaż blizny kremem na bazie wody kilka razy dziennie, do 10 minut, ale dopiero gdy rana jest w pełni zagojona [NHS]. Masaż może zmniejszyć uczucie napięcia i świąd. Nie usunie jednak zaczerwienienia szybciej niż natura.

Czego unikać

• Witamina E na świeżą bliznę — w badaniu z podwójnie ślepą próbą nie poprawiła wyglądu blizn po zabiegach, a u jednej trzeciej osób wywołała kontaktowe zapalenie skóry [Baumann i Spencer, Dermatol Surg 1999].
• Zrywanie strupów i drapanie, które przedłużają gojenie.
• Opalanie i solarium przez cały okres dojrzewania blizny.
• Rozciąganie świeżej blizny, np. intensywny trening z obciążeniem okolicy rany w pierwszych tygodniach.

Pełny, praktyczny plan pielęgnacji opisujemy w artykule Jak zmniejszyć bliznę.

Leczenie czerwonej blizny u lekarza

Gdy zaczerwienienie utrzymuje się długo albo blizna jest przerostowa, lekarz może zaproponować leczenie zabiegowe. NHS wymienia wśród metod: opatrunki i żele silikonowe, iniekcje lub kremy sterydowe, krioterapię, laseroterapię i kamuflaż [NHS].

Na sam kolor blizny najlepiej działają lasery naczyniowe, przede wszystkim laser barwnikowy (PDL). Jego światło pochłania hemoglobina w drobnych naczyniach blizny. W metaanalizie 7 badań z randomizacją laser barwnikowy poprawiał u osób z bliznami pooperacyjnymi m.in. unaczynienie i zabarwienie blizny, a działaniami niepożądanymi były głównie przejściowe zaczerwienienie i wybroczyny [Cai i wsp., Lasers Med Sci 2022]. DermNet wymienia laser barwnikowy także wśród metod leczenia czerwonych śladów i wypukłych blizn po trądziku [DermNet, Acne scarring]. Jak działa ten zabieg i czego się po nim spodziewać, opisujemy w artykule Laser barwnikowy na blizny.

Laserowe leczenie blizn planujemy wkrótce wprowadzić do oferty. Już teraz skupiamy się na tym, by blizna po usunięciu zmiany skórnej była jak najmniejsza od początku.

Najczęściej zadawane pytania

Czemu mam czerwone blizny?

Świeża blizna jest czerwona, bo w gojącej się ranie powstaje gęsta sieć nowych naczyń krwionośnych. W miarę dojrzewania blizny większość z nich zanika i kolor blednie. U zdrowych dorosłych w badaniu z Manchesteru zaczerwienienie znikało średnio po 7 miesiącach i nie było związane z trwającym stanem zapalnym. Dłużej czerwone bywają blizny po wycięciu (a nie po prostym nacięciu), u młodszych osób, w miejscach napięcia skóry oraz blizny przerostowe.

Kiedy blizna powinna niepokoić?

Gdy w pierwszych tygodniach pojawia się narastający ból, obrzęk, ucieplenie, ropna wydzielina lub gorączka, bo mogą to być objawy zakażenia. Później niepokoić powinna blizna, która grubieje, twardnieje i wychodzi poza granice rany, rana w bliźnie, która nie goi się ponad 3 miesiące, a także guzek, krwawienie lub nowy barwnik w obrębie blizny. Każdą taką zmianę warto pokazać lekarzowi.

Co na czerwoną bliznę?

Najlepiej udokumentowane są plastry lub żel silikonowy, stosowane po zamknięciu się rany przez wiele tygodni, oraz konsekwentna ochrona przed słońcem. Pomocny bywa delikatny masaż zagojonej blizny. Gdy zaczerwienienie utrzymuje się długo albo blizna jest przerostowa, lekarz może rozważyć laser naczyniowy, np. laser barwnikowy, a przy zgrubieniu iniekcje sterydu. Witaminy E nie warto wcierać w świeżą bliznę.

Jak długo blizna może być czerwona?

Najczęściej kilka miesięcy. W badaniu blizn po zabiegach na ramieniu zaczerwienienie ustępowało średnio po 7 miesiącach, a blizny po wycięciu bladły wolniej niż po nacięciu. NHS podaje, że pełne blednięcie blizny może trwać 2 lata lub dłużej. Blizna przerostowa bywa czerwona jeszcze dłużej.

Czy czerwona blizna oznacza stan zapalny?

Zwykle nie. W pierwszych dniach po urazie zaczerwienienie wynika ze stanu zapalnego, ale później jest skutkiem nadmiaru drobnych naczyń w młodej bliźnie. Autorzy badania z Manchesteru nie stwierdzili stanu zapalnego w 12-miesięcznych bliznach i zaproponowali dla tego fizjologicznego zaczerwienienia osobną nazwę. Stan zapalny podejrzewa się wtedy, gdy blizna jest też obrzęknięta, bolesna, ciepła lub sączy się z niej wydzielina.

Podsumowanie

Czerwona blizna to najczęściej blizna młoda, w której wciąż jest dużo drobnych naczyń. Zaczerwienienie ustępuje średnio po kilku miesiącach, wolniej po wycięciach, u młodszych osób i w miejscach napięcia skóry. Pomagają silikon, ochrona przed słońcem i cierpliwość, a przy przewlekłym zaczerwienieniu lekarz może rozważyć laser naczyniowy. Bliznę, która grubieje, rośnie, nie goi się, krwawi albo ma nowy guzek czy barwnik, zawsze warto pokazać lekarzowi.

Zobacz również:

Usuwamy zmiany laserem CO2 tak, by blizna była jak najmniejsza

Umów się

---

Zobacz również

• Ile czasu blednie blizna? Etapy dojrzewania blizny
• Blizna po operacji — jak się goi i czym ją smarować
• Blizna przerostowa — dlaczego powstaje i jak ją leczyć
• Laser barwnikowy na blizny
• Leczenie blizn — przegląd metod
• Krem z filtrem na blizny — jak chronić bliznę przed słońcem
• Plastry silikonowe na blizny
• Swędzenie blizny — przyczyny i sposoby
• Laser na blizny — rodzaje laserów i efekty