Rak podstawnokomórkowy ucha — objawy na małżowinie i za uchem, leczenie, rokowanie
Ucho to jedno z miejsc, w których raki skóry pojawiają się często. NHS wymienia głowę, twarz i uszy wśród okolic najczęściej dotkniętych rakami skóry innymi niż czerniak [NHS], a polskie wytyczne podają, że 80% raków skóry powstaje w obrębie głowy i szyi [NIO Raki skóry 2024]. Małżowina uszna dostaje dużo słońca, a przy tym rzadko pamiętamy, żeby ją chronić.
Rak podstawnokomórkowy ucha rzadko zagraża życiu, ale na małżowinie jest trudniejszym przeciwnikiem niż na plecach czy policzku: częściej ma agresywną postać, a cienka skóra leży tu bezpośrednio na chrząstce, która nadaje uchu kształt. W tym artykule opisujemy, jak wygląda rak podstawnokomórkowy na uchu i za uchem, z czym bywa mylony, jak przebiega rozpoznanie i leczenie oraz jakie jest rokowanie.
Zdjęcia i ogólny opis tego nowotworu w różnych miejscach ciała znajdziesz w artykule Rak podstawnokomórkowy — zdjęcia, objawy, leczenie, a podstawowe informacje na stronie Rak podstawnokomórkowy.
Rak podstawnokomórkowy ucha w skrócie
- Co to jest: miejscowo złośliwy nowotwór skóry, najczęstszy rak skóry, związany głównie z promieniowaniem UV [DermNet: BCC].
- Dlaczego ucho to szczególne miejsce: w badaniu porównawczym 57% raków podstawnokomórkowych ucha miało postać wysokiego ryzyka, wobec 38% na policzku [Jarell i wsp. 2012].
- Jak wygląda: perłowy guzek z naczynkami, niegojąca się ranka ze strupem, rzadziej płaska lub bliznowata zmiana [DermNet: BCC].
- Z czym mylony: z bolesnym guzkiem chrząstki ucha, rogowaceniem słonecznym i rakiem kolczystokomórkowym, który na uchu jest stosunkowo częsty [DermNet: Chondrodermatitis nodularis; Ahmad i Das Gupta 2001].
- Leczenie: wycięcie z oceną marginesów, przy raku wysokiego ryzyka najlepiej z kontrolą marginesów w trakcie zabiegu (metoda Mohsa); alternatywą bywa radioterapia [NIO Raki skóry 2024; Peris i wsp. 2023].
- Rokowanie: bardzo dobre przy doszczętnym leczeniu [Mohs i wsp. 1988].
Ocena zmiany skórnej
Niepokoi Cię zmiana na skórze? Lekarz oceni ją w dermatoskopii
Dlaczego rak podstawnokomórkowy na uchu jest trudniejszy?
Rak podstawnokomórkowy na uchu pod kilkoma względami różni się od tego samego nowotworu w innych miejscach.
- Częściej agresywna postać. W badaniu z jednego amerykańskiego ośrodka porównano 100 raków podstawnokomórkowych ucha ze 100 rakami na policzku. Postać wysokiego ryzyka miało 57% guzów na uchu i 38% na policzku. Dotyczyło to obu płci: u kobiet agresywnych było 12 z 21 guzów ucha. Rak podstawnokomórkowy ucha występował jednak znacznie częściej u mężczyzn (79% chorych) [Jarell i wsp. 2012].
- Szerzenie się poza widoczne granice. Autorzy badania nad wznowami zwracają uwagę, że rak podstawnokomórkowy ucha może częściej niż w innych miejscach mieć agresywny podtyp i szerzyć się podklinicznie, czyli dalej, niż widać gołym okiem [Clements i wsp. 2024]. Dotyczy to zwłaszcza postaci twardzinopodobnej, naciekającej i mikroguzkowej, które sprzyjają nawrotom [DermNet: BCC].
- Chrząstka tuż pod skórą. Raki skóry naciekają okoliczne tkanki i niszczą sąsiednie struktury, takie jak kości i chrząstki [NIO Raki skóry 2024]. Na małżowinie nie ma tkanki „zapasowej”, więc każdy milimetr marginesu oznacza ubytek, który trzeba odtworzyć.
- Lokalizacja na głowie i szyi jest jednym z czynników ryzyka nawrotu raka podstawnokomórkowego po leczeniu [DermNet: BCC].
Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania
Gdzie na uchu pojawia się rak podstawnokomórkowy?
Rak podstawnokomórkowy może pojawić się w każdym miejscu ucha zewnętrznego:
- na obrąbku (zawiniętym brzegu małżowiny) i jego odnodze,
- w muszli (zagłębieniu przed wejściem do przewodu słuchowego) i na skrawku, czyli chrząstce przed przewodem słuchowym,
- na płatku ucha,
- za uchem, na tylnej powierzchni małżowiny i w fałdzie za uchem,
- rzadko w przewodzie słuchowym.
W niewielkim włoskim badaniu 72 raków podstawnokomórkowych małżowiny guzy skupiały się w pasmach odpowiadających miejscom zrastania się zawiązków ucha w życiu płodowym, czyli w okolicy skrawka i muszli oraz wzdłuż wstępującej części obrąbka. Na jednostkę powierzchni było ich tam 12 razy więcej niż w pozostałych częściach małżowiny [Nicoletti i wsp. 2018]. To ciekawa obserwacja, ale wymaga potwierdzenia na większych grupach.
Rak podstawnokomórkowy za uchem bywa zauważany późno, bo tej okolicy nie widać w lustrze, a włosy mogą ją zasłaniać. Jeśli masz jasną skórę i dużo przebywasz na słońcu, poproś bliską osobę o obejrzenie skóry za uszami albo zrób zdjęcie telefonem. Zmiany w przewodzie słuchowym, na przykład uczucie zatkania ucha, wyciek lub krwawienie z ucha, ocenia laryngolog.
Jak wygląda rak podstawnokomórkowy na uchu?
Na uchu spotyka się te same postacie raka podstawnokomórkowego co w innych miejscach [DermNet: BCC]:
- Guzek perłowy (guzkowy rak podstawnokomórkowy). Błyszczący, gładki guzek w kolorze skóry lub różowy, z cienkimi naczynkami na powierzchni. Z czasem środek może się zapadać i owrzodzieć, a brzegi tworzą wałek.
- Niegojąca się ranka. Strupek, który odpada, krwawi i tworzy się na nowo w tym samym miejscu przez tygodnie.
- Postać powierzchowna. Płaska, lekko łuszcząca się, różowa plama z cienkim, przezroczystym brzegiem. Częściej występuje na tułowiu niż na uchu.
- Postać twardzinopodobna. Woskowa, bliznowata blaszka o niewyraźnych granicach, która szerzy się szeroko i głęboko, może naciekać nerwy [DermNet: BCC].
Zmiana zwykle rośnie powoli i nie boli [DermNet: BCC]. NHS radzi zgłosić się do lekarza z każdą zmianą skórną, która rośnie, zmienia kolor lub strukturę, albo z miejscem, które boli, swędzi, krwawi lub pokrywa się strupem dłużej niż 4 tygodnie [NHS].
Z czym można pomylić raka podstawnokomórkowego ucha?
Na uchu pojawia się kilka zmian, które na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie.
- Guzkowe zapalenie chrząstki i skóry małżowiny (chondrodermatitis nodularis). To częsty stan zapalny skóry i chrząstki obrąbka lub grzbietu przeciwobrąbka, zwykle u mężczyzn w średnim i starszym wieku. Sprzyja mu ucisk, na przykład spanie na jednym boku, a także zimno, słońce i ucisk słuchawek lub aparatu słuchowego [DermNet: Chondrodermatitis nodularis]. W odróżnieniu od raka podstawnokomórkowego zwykle boli przy dotyku i ucisku. Piszemy o nim w artykule Guzek na uchu.
- Rak kolczystokomórkowy. Na uchu występuje względnie częściej niż w pozostałych miejscach głowy. W brytyjskim badaniu raków skóry głowy i szyi z lat 1994–1999 na 4 raki podstawnokomórkowe przypadał 1 rak kolczystokomórkowy, a na małżowinie (51 zmian) stosunek ten wynosił tylko 1,3 do 1 [Ahmad i Das Gupta 2001]. Rak kolczystokomórkowy zwykle jest szorstki, łuszczący się lub pokryty strupem, rośnie w ciągu tygodni lub miesięcy i bywa tkliwy, a ucho należy u niego do lokalizacji wysokiego ryzyka [DermNet: SCC]. Szczegóły w artykule Rak płaskonabłonkowy skóry twarzy.
- Rogowacenie słoneczne. Szorstkie, łuszczące się ogniska na skórze uszkodzonej przez słońce. To zmiana przedrakowa, z której może rozwinąć się rak kolczystokomórkowy [DermNet: SCC]. Więcej w artykule Rogowacenie słoneczne — zmiana przedrakowa.
- Torbiel, bliznowiec po przekłuciu, brodawka łojotokowa — zmiany łagodne, opisane w artykule Guzek na uchu.
Odróżnienie tych zmian na oko bywa trudne nawet dla lekarza. Dlatego przy każdej utrzymującej się zmianie na uchu ostatnie słowo należy do dermatoskopii i, w razie wątpliwości, badania histopatologicznego.
Jak rozpoznaje się raka podstawnokomórkowego ucha?
Lekarz ogląda zmianę i całą skórę w dobrym świetle, a następnie w dermatoskopie. Europejskie wytyczne opierają rozpoznanie na obrazie klinicznym i dermatoskopowym, a przy zmianach niejednoznacznych wymagają potwierdzenia w badaniu histopatologicznym [Peris i wsp. 2023]. Polskie wytyczne zwracają uwagę, że u starszych osób z mocno uszkodzoną słońcem skórą raki skóry często występują w kilku miejscach naraz, dlatego bada się całe ciało [NIO Raki skóry 2024].
Przed większym zabiegiem na uchu lekarz może pobrać niewielki wycinek. Wynik mówi, czy to rak podstawnokomórkowy, czy inny nowotwór, oraz jaki ma podtyp. Od podtypu zależy, czy guz należy do grupy wysokiego ryzyka i jaką metodę leczenia wybrać. Gdy zmiana jest rozległa lub podejrzewa się naciekanie chrząstki, kości skroniowej albo przewodu słuchowego, lekarz zleca badania obrazowe. Jak wygląda pobranie wycinka, opisujemy w artykule Biopsja skóry.
Leczenie raka podstawnokomórkowego ucha
Wycięcie z kontrolą marginesów
Podstawą leczenia raka podstawnokomórkowego jest operacja [Peris i wsp. 2023]. Polskie wytyczne zalecają margines co najmniej 4 mm zdrowej skóry. Przy raku wysokiego ryzyka zalecają chirurgię mikrograficzną Mohsa, a gdy nie jest dostępna, margines 10 mm. Jeśli tak szeroki margines pogorszyłby efekt estetyczny, można rozważyć wycięcie z mniejszym, ale potwierdzonym mikroskopowo marginesem [NIO Raki skóry 2024]. Europejskie wytyczne zalecają chirurgię z mikroskopową kontrolą marginesów przy rakach wysokiego ryzyka, nawrotowych i położonych w krytycznych miejscach anatomicznych [Peris i wsp. 2023].
Chirurgia Mohsa polega na wycinaniu guza warstwami i badaniu brzegów każdej warstwy w trakcie zabiegu. Chirurg poszerza wycięcie tylko tam, gdzie znalazł komórki raka [NIO Raki skóry 2024]. Na uchu ma to szczególne znaczenie, bo pozwala oszczędzić chrząstkę. W klasycznej serii Frederica Mohsa z 1988 roku 5-letni odsetek wyleczeń wyniósł 97,1% w grupie 1213 raków podstawnokomórkowych ucha [Mohs i wsp. 1988]. W Polsce chirurgia Mohsa nie jest refundowana [NIO Raki skóry 2024]. Więcej w artykułach Operacja Mohsa i Metoda Mohsa na NFZ.
Odtworzenie małżowiny
Po wycięciu małego guza ranę zwykle się zszywa. Przy większych ubytkach chirurg przesuwa płat skóry z sąsiedztwa lub wszczepia przeszczep skóry pełnej grubości, także w miejscu, gdzie usunięto fragment chrząstki [Krekel i wsp. 2024]. Opisujemy to w artykule Przeszczep skóry po wycięciu nowotworu.
Radioterapia
Radioterapia jest alternatywą, gdy operacja jest przeciwwskazana, grozi nieakceptowalnym efektem czynnościowym lub estetycznym albo chory nie zgadza się na zabieg. Polskie wytyczne zalecają rozważenie napromieniania zmian większych niż 2 cm w okolicy uszu, zwłaszcza gdy operacja zostawiłaby poważny ubytek. Stosuje się ją głównie u osób po 60. roku życia, a nie stosuje między innymi w twardzinopodobnym raku podstawnokomórkowym [NIO Raki skóry 2024]. W badaniach retrospektywnych 5-letnia skuteczność radioterapii raka podstawnokomórkowego wynosiła 94,4%, ale w badaniach porównawczych po operacji wznowy były rzadsze (0,7% wobec 7,5% po 4 latach) [NIO Raki skóry 2024]. Autorzy amerykańskiej analizy raków podstawnokomórkowych ucha uznali chirurgię Mohsa za złoty standard, a radioterapię za rozsądną alternatywę dla osób, które nie mogą być operowane [Clements i wsp. 2024].
Inne metody
Kremy i metody niszczące tkankę rozważa się przy powierzchownym raku podstawnokomórkowym niskiego ryzyka, a terapię fotodynamiczną także przy raku guzkowym niskiego ryzyka [Peris i wsp. 2023]. Na uchu, które jest miejscem trudnym, stosuje się je rzadko. Polskie wytyczne podkreślają, że metody bez oceny marginesów, takie jak laseroterapia, krioterapia i elektrokoagulacja, nie pozwalają sprawdzić, czy nowotwór usunięto w całości, a „złotym standardem” pozostaje leczenie chirurgiczne [NIO Raki skóry 2024]. W zaawansowanym raku podstawnokomórkowym, którego nie da się wyciąć, stosuje się leki z grupy inhibitorów szlaku Hedgehog, a w drugiej linii immunoterapię cemiplimabem; o takim leczeniu decyduje zespół wielodyscyplinarny [Peris i wsp. 2023].
Rokowanie i kontrole po leczeniu
Rak podstawnokomórkowy bardzo rzadko zagraża życiu. Przerzuty zdarzają się wyjątkowo, zwykle przy guzach dużych, zaniedbanych lub wielokrotnie nawracających na głowie i szyi [DermNet: BCC]. Na uchu większym problemem jest wznowa po niedoszczętnym wycięciu, dlatego najlepszą szansę daje pierwsze, starannie zaplanowane leczenie. Jak postępuje rak podstawnokomórkowy pozostawiony bez leczenia, opisujemy w artykule Nieleczony rak podstawnokomórkowy.
Po leczeniu jednego raka podstawnokomórkowego rośnie ryzyko kolejnego. Według DermNet około połowa chorych rozwija drugiego raka podstawnokomórkowego w ciągu 3 lat [DermNet: BCC]. Według polskich wytycznych po leczeniu odbywają się kontrole z oceną całej skóry i okolicy blizny: co kilka miesięcy przez pierwsze lata, potem rzadziej, a harmonogram ustala lekarz zależnie od indywidualnego ryzyka. Wytyczne zalecają też całoroczną ochronę przeciwsłoneczną z filtrem SPF 30–50+ i comiesięczne samobadanie skóry [NIO Raki skóry 2024].
Rak płaskonabłonkowy (kolczystokomórkowy) ucha — czym się różni i jakie ma rokowanie
Rak płaskonabłonkowy i rak kolczystokomórkowy to dwie nazwy tego samego nowotworu. Na małżowinie usznej pojawia się względnie często, prawie tak często jak rak podstawnokomórkowy [Ahmad i Das Gupta 2001], ale jest od niego groźniejszy, bo może dawać przerzuty. Ogólny opis tego raka na twarzy, wargach i powiekach znajdziesz w artykule Rak płaskonabłonkowy skóry twarzy, a zdjęcia w artykule Rak kolczystokomórkowy — zdjęcia i objawy. Tutaj skupiamy się na tym, co dotyczy samego ucha.
Jak wygląda rak płaskonabłonkowy małżowiny usznej?
Zwykle jako szorstki, łuszczący się guzek lub blaszka, zmiana pokryta grubym strupem albo niegojąca się ranka, często na obrąbku lub na tylnej powierzchni małżowiny. Rośnie w ciągu tygodni lub miesięcy i bywa tkliwa przy dotyku [DermNet: SCC]. Często rozwija się w miejscu rogowacenia słonecznego. Od raka podstawnokomórkowego i od bolesnego guzka chrząstki ucha nie da się go wiarygodnie odróżnić na oko, dlatego rozpoznanie wymaga badania dermatoskopowego i histopatologicznego.
Dlaczego ucho jest lokalizacją wysokiego ryzyka?
Polskie wytyczne zaliczają uszy do obszaru wysokiego ryzyka raka płaskonabłonkowego niezależnie od wielkości guza [NIO Raki skóry 2024]. W amerykańskim badaniu 985 chorych lokalizacja na uchu lub skroni była, obok średnicy co najmniej 2 cm, niskiego zróżnicowania i naciekania poza tkankę tłuszczową, niezależnym czynnikiem ryzyka przerzutów do węzłów chłonnych i zgonu z powodu raka [Schmults i wsp. 2013]. W niemieckim badaniu 353 chorych z rakiem płaskonabłonkowym ucha przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych pojawiły się u 10,5% z nich. Najsilniej przewidywały je nawroty po wcześniejszym leczeniu, naciekanie chrząstki, głębokość naciekania i stopień złośliwości guza [Wermker i wsp. 2015].
Trzeba to czytać ostrożnie. W innym badaniu, obejmującym 178 chorych z wczesnym rakiem płaskonabłonkowym małżowiny leczonych głównie metodą Mohsa, nawroty były rzadkie, a autorzy uznali, że sama lokalizacja na uchu może nie być istotnym czynnikiem ryzyka, jeśli nie ma innych niekorzystnych cech [Tanamal i wsp. 2022]. O ryzyku w konkretnym przypadku decyduje więc cały zestaw cech opisany w wyniku badania histopatologicznego.
Leczenie raka płaskonabłonkowego ucha
Podstawą jest wycięcie z oceną marginesów pod mikroskopem. Polskie wytyczne zalecają margines co najmniej 6 mm, a przy raku wysokiego ryzyka chirurgię mikrograficzną Mohsa, a gdy nie jest dostępna, margines około 10 mm [NIO Raki skóry 2024]. W przeglądzie badań z lat 1940–1992 rak płaskonabłonkowy ucha nawracał po chirurgii Mohsa w 5,3% przypadków, a po innych metodach w 18,7% [Rowe i wsp. 1992]. Przy zmianach na uchu większych niż 2 cm, gdy wycięcie zostawiłoby duży ubytek, wytyczne zalecają rozważenie radioterapii [NIO Raki skóry 2024]. W zaawansowanym raku, którego nie da się wyciąć ani napromienić, stosuje się immunoterapię, a decyzję podejmuje zespół wielodyscyplinarny [NIO Raki skóry 2024].
Rokowanie: jak długo można żyć z rakiem płaskonabłonkowym ucha?
Większość chorych zostaje wyleczona. W argentyńskim ośrodku, który operował metodą Mohsa 170 inwazyjnych raków płaskonabłonkowych ucha (średni wiek chorych 76 lat, obserwacja średnio przez 4 lata), nawrót miejscowy wystąpił u 4,1% chorych, a przerzuty do węzłów chłonnych u 10,6%. Pięć lat bez zgonu z powodu raka przeżyło 89,7% chorych. Przerzuty odległe zdarzyły się tylko u jednej osoby, a większość nawrotów pojawiła się w ciągu pierwszych 2 lat [González i wsp. 2021]. Rokowanie pogarszają przede wszystkim przerzuty do węzłów: w niemieckim badaniu 5 lat bez zgonu z powodu raka przeżyło 99% chorych bez przerzutów do węzłów i 59% chorych z przerzutami [Wermker i wsp. 2015].
Dlatego po leczeniu raka płaskonabłonkowego ucha lekarz kontroluje nie tylko bliznę, ale też okoliczne węzły chłonne, bo to ich zajęcie najbardziej pogarsza rokowanie, a większość nawrotów pojawia się w pierwszych 2 latach. Kontrole odbywają się co kilka miesięcy przez pierwsze lata, potem rzadziej, zwykle do końca życia. Wytyczne NIO podają w różnych miejscach nieco inne odstępy, a harmonogram ustala lekarz [NIO Raki skóry 2024].
Jak chronić uszy przed słońcem?
Promieniowanie UV jest głównym czynnikiem wywołującym raka podstawnokomórkowego [DermNet: BCC]. Uszy łatwo pominąć przy nakładaniu kremu. Pamiętaj o kremie z filtrem na całą małżowinę, także jej tylną powierzchnię, i o nakryciu głowy z rondem, które zasłania uszy. Ryzyko raków skóry zwiększa też solarium, o czym piszemy w artykule Solarium a nowotwory skóry.
Jak możemy pomóc?
Lekarz w Twoich Znamionach obejrzy zmianę na uchu w dermatoskopie, zbada całą skórę i oceni, czy zmiana wymaga dalszej diagnostyki. Podczas wideodermatoskopii (480 zł u dorosłych) zapisujemy obraz zmian, co ułatwia ich porównanie przy kolejnej wizycie.
Przy podejrzeniu raka na małżowinie lekarz zdecyduje, czy pobrać wycinek do badania histopatologicznego, czy od razu skierować Cię do ośrodka, który wykonuje wycięcia z kontrolą marginesów i odtworzenie ucha, a przy zmianach w przewodzie słuchowym — do laryngologa. Leczenia raków ucha wymagających chirurgii Mohsa czy rekonstrukcji małżowiny nie prowadzimy. Gdy wynik potwierdzi nowotwór złośliwy, lekarz omawia dalsze kroki zgodnie z wytycznymi, a w razie potrzeby organizujemy konsultację onkologiczną. Nie zostajesz sam z dalszymi decyzjami.
Najczęstsze pytania
Jakie są pierwsze objawy raka ucha?
Na skórze małżowiny najczęściej jest to mały, błyszczący, perłowy guzek z drobnymi naczyniami albo ranka i strupek, który odpada, krwawi i tworzy się na nowo. Zmiana zwykle nie boli. Na uchu podobnie może zaczynać się rak kolczystokomórkowy, który częściej jest szorstki, łuszczący się i tkliwy. Zmiana na uchu, która rośnie lub nie goi się dłużej niż 4 tygodnie, wymaga oceny lekarza.
Czy rak podstawnokomórkowy ucha jest groźny?
Dla życia bardzo rzadko, bo prawie nigdy nie daje przerzutów. Na uchu jest jednak trudniejszy niż w wielu innych miejscach: częściej ma agresywną postać, która szerzy się poza widoczne granice, a cienka skóra leży tuż nad chrząstką. Nieleczony niszczy małżowinę. Wcześnie wycięty z kontrolą marginesów jest zwykle całkowicie wyleczalny.
Jak długo żyje się z rakiem podstawnokomórkowym?
Zwykle tak samo długo jak bez niego, bo ten nowotwór bardzo rzadko zagraża życiu. W klasycznej serii z 1988 roku ponad 1200 raków podstawnokomórkowych ucha leczonych metodą Mohsa odsetek wyleczeń po 5 latach wyniósł 97,1%. Problemem są wznowy i kolejne raki skóry, dlatego po leczeniu potrzebne są regularne kontrole całej skóry.
Jakie są pierwsze objawy raka podstawnokomórkowego?
Najczęściej perłowy, lekko przezroczysty guzek z widocznymi naczynkami, czasem z zagłębieniem w środku i wałowatym brzegiem. Inne postacie to płaska, różowa, lekko łuszcząca się plama albo woskowa, bliznowata blaszka. Typowe jest też krwawienie z drobnego urazu i strupek, który nie chce się zagoić. Zmiana rośnie powoli i zwykle nie boli.
Kto leczy raka skóry na uchu?
Rozpoznanie stawia się po badaniu dermatoskopowym i histopatologicznym. Leczeniem raka na małżowinie zajmują się chirurdzy wykonujący zabiegi z kontrolą marginesów, w tym chirurgię mikrograficzną, chirurdzy plastyczni i onkologiczni oraz laryngolodzy, zwłaszcza gdy zmiana sięga przewodu słuchowego. Przy zaawansowanym raku decyzję podejmuje zespół wielodyscyplinarny.
Jak długo można żyć z rakiem płaskonabłonkowym ucha?
Większość chorych zostaje wyleczona. W badaniu 170 chorych z rakiem płaskonabłonkowym ucha operowanych metodą Mohsa 5 lat bez zgonu z powodu raka przeżyło około 90% z nich. Rokowanie pogarszają przede wszystkim przerzuty do węzłów chłonnych: w innym badaniu 5 lat bez zgonu z powodu raka przeżyło 99% chorych bez przerzutów do węzłów i 59% chorych z takimi przerzutami. Dlatego ważne jest wczesne wycięcie i regularne kontrole węzłów chłonnych po leczeniu.
Czy rak ucha jest wyleczalny?
Rak skóry na małżowinie usznej zwykle tak. Rak podstawnokomórkowy ucha bardzo rzadko daje przerzuty i po doszczętnym wycięciu jest zwykle całkowicie wyleczalny. Rak płaskonabłonkowy ucha jest groźniejszy, bo ucho należy do lokalizacji wysokiego ryzyka przerzutów, ale wcześnie wycięty z kontrolą marginesów także w większości przypadków daje się wyleczyć. Nowotwory przewodu słuchowego i ucha środkowego to inne choroby, którymi zajmują się laryngolodzy.
Podsumowanie
Rak podstawnokomórkowy ucha powstaje na skórze małżowiny, za uchem lub, rzadko, w przewodzie słuchowym. Wygląda jak perłowy guzek z naczynkami, niegojąca się ranka albo bliznowata blaszka i zwykle nie boli. Na uchu częściej niż w innych miejscach ma agresywną postać i szerzy się poza widoczne granice, a pod cienką skórą leży chrząstka. Dlatego leczy się go wycięciem z kontrolą marginesów, najlepiej przy pierwszym podejściu, a u części chorych radioterapią. Rokowanie jest bardzo dobre, ale po leczeniu potrzebne są kontrole całej skóry.
Ocena zmiany skórnej
Pokaż zmianę lekarzowi w swoim mieście
Masz zdjęcie zmiany i czekasz na wizytę? Wstępna ocena AI wspiera samoobserwację, ale nie zastępuje badania.
Zobacz również
Ostatnia aktualizacja medyczna: 15.10.2026 · Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują konsultacji lekarskiej.
Źródła:
- Rutkowski P. i wsp. — Wytyczne postępowania diagnostyczno-terapeutycznego u chorych na raka skóry, NIO-PIB, wersja 2 (11.2024) — marginesy, chirurgia Mohsa, radioterapia, kontrole
- Peris K. i wsp. — European consensus-based interdisciplinary guideline for diagnosis and treatment of basal cell carcinoma — update 2023 — European Journal of Cancer 2023
- DermNet — Basal cell carcinoma
- DermNet — Chondrodermatitis nodularis
- DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma
- NHS — Symptoms of non-melanoma skin cancer
- Jarell A.D. i wsp. — Basal cell carcinoma on the ear is more likely to be of an aggressive phenotype in both men and women — Journal of the American Academy of Dermatology 2012
- Ahmad I., Das Gupta A.R. — Epidemiology of basal cell carcinoma and squamous cell carcinoma of the pinna — Journal of Laryngology and Otology 2001
- Nicoletti G. i wsp. — Correlation Between the Sites of Onset of Basal Cell Carcinoma and the Embryonic Fusion Planes in the Auricle — Clinical Medicine Insights: Oncology 2018
- Mohs F. i wsp. — Micrographic surgery for the microscopically controlled excision of carcinoma of the external ear — Journal of the American Academy of Dermatology 1988
- Clements S. i wsp. — Recurrence Rates of Mohs Micrographic Surgery vs Radiation Therapy for Basal Cell Carcinoma of the Ear — Cutis 2024
- Krekel J. i wsp. — Full-thickness skin grafts - Better than their reputation: Aesthetic defect coverage for cartilage defects after basal cell carcinoma of the ear — Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft 2024
- Schmults C.D. i wsp. — Factors predictive of recurrence and death from cutaneous squamous cell carcinoma: a 10-year, single-institution cohort study — JAMA Dermatology 2013
- Rowe D.E. i wsp. — Prognostic factors for local recurrence, metastasis, and survival rates in squamous cell carcinoma of the skin, ear, and lip — Journal of the American Academy of Dermatology 1992
- Wermker K. i wsp. — Prediction score for lymph node metastasis from cutaneous squamous cell carcinoma of the external ear — European Journal of Surgical Oncology 2015
- Tanamal P.J. i wsp. — Oncologic outcomes in primary squamous cell carcinoma of the auricle: a retrospective cohort analysis — European Archives of Oto-Rhino-Laryngology 2022
- González A. i wsp. — Squamous cell carcinoma of the external ear: 170 cases treated with Mohs surgery — Journal of Plastic, Reconstructive & Aesthetic Surgery 2021