Rak skóry na piersi i klatce piersiowej — jak wygląda, czym różni się od skórnych objawów raka piersi i do kogo iść

Na skórze piersi i klatki piersiowej pojawiają się pieprzyki, narośle i plamy, a większość z nich jest niegroźna. Hasło „rak skóry na piersi” może jednak oznaczać dwie zupełnie różne sytuacje. Pierwsza to nowotwór, który zaczyna się w samej skórze: rak podstawnokomórkowy, rak kolczystokomórkowy albo czerniak. Druga to rak piersi, który rozwija się w gruczole piersiowym i daje objawy widoczne na skórze, na przykład skórkę pomarańczy, zaczerwienienie czy zmianę na brodawce.

Te dwie sytuacje diagnozuje się i leczy inaczej. Wyjaśniamy, jak wyglądają, jak je od siebie odróżnić, do kogo iść w każdym przypadku i jakie jest rokowanie. Drobnym ciemnym zmianom na piersi poświęciliśmy osobny tekst czarna kropka na piersi, a łagodnym naroślom artykuł narośl na klatce piersiowej.

Rak skóry na piersi w skrócie

• Raki skóry na piersi i klatce piersiowej to najczęściej rak podstawnokomórkowy w postaci powierzchownej, rak kolczystokomórkowy na skórze zniszczonej słońcem oraz czerniak [DermNet — Basal cell carcinoma; DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma; DermNet — Superficial spreading melanoma].
• Mężczyźni: czerniak szerzący się powierzchownie u mężczyzn w około 40% przypadków dotyczy tułowia, w tym klatki piersiowej [DermNet — Superficial spreading melanoma].
• Kobiety: czerniak skóry samej piersi jest rzadki, stanowi od 0,28% do 3,8% czerniaków skóry, i częściej pojawia się w górnej części piersi [Hines 2024].
• Rak piersi na skórze to inna choroba. Może dawać skórkę pomarańczy, zaczerwienienie, wciągnięcie brodawki lub wysypkę na brodawce [NHS — Breast cancer in women: symptoms]. Wtedy potrzebna jest diagnostyka piersi, a nie usunięcie zmiany skórnej.
• Rokowanie raków skóry jest zwykle dobre: rak podstawnokomórkowy niemal zawsze udaje się wyleczyć, a czerniak w I stopniu ma blisko 100% przeżyć 5-letnich (dane z Anglii) [Cancer Research UK — Survival for non-melanoma skin cancer; Cancer Research UK — Survival for melanoma skin cancer].

Rak skóry na piersi czy rak piersi na skórze?

To rozróżnienie decyduje o tym, gdzie szukać pomocy.

Rak skóry zaczyna się w naskórku lub w komórkach barwnikowych skóry. Na piersi wygląda tak samo jak na plecach czy ramieniu: jako plama, grudka, guzek albo ranka na powierzchni skóry. Ocenia go lekarz, który bada zmiany skórne, zwykle w dermatoskopie, a leczy się go najczęściej wycięciem.

Rak piersi zaczyna się w gruczole piersiowym, pod skórą. Na skórze widać dopiero jego skutki: guz pociąga skórę i ją marszczy, komórki nowotworowe blokują naczynia chłonne i skóra puchnie, albo nowotwór z przewodów mlecznych wychodzi na brodawkę [NHS — Breast cancer in women: symptoms; National Cancer Institute — Inflammatory Breast Cancer]. Taką zmianę diagnozuje się badaniem piersi, mammografią, USG i biopsją, a leczy zespół zajmujący się rakiem piersi [NHS — Breast lumps].

Istnieje też trzecia, rzadka grupa: przerzuty innych nowotworów do skóry klatki piersiowej, najczęściej właśnie raka piersi [DermNet — Skin metastasis]. Piszemy o nich niżej.

Tabela pomaga wybrać pierwszy krok, ale nie zastępuje badania. Część objawów może mieć kilka przyczyn.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Jakie nowotwory skóry pojawiają się na piersiach i klatce piersiowej?

Rak podstawnokomórkowy

To najczęstszy nowotwór skóry w ogóle. Rośnie powoli i niszczy tkanki miejscowo, a przerzuty daje wyjątkowo rzadko. Na górnej części tułowia i na barkach najczęściej występuje jego postać powierzchowna: różowa lub czerwonawa, lekko łuszcząca się plama o nieregularnym kształcie, często z cienkim, perłowym brzegiem. Postać powierzchowna jest też najczęstsza u młodszych dorosłych [DermNet — Basal cell carcinoma]. Taką zmianę łatwo wziąć za wyprysk, łuszczycę albo grzybicę i miesiącami smarować kremami.

Postać guzkowa to perłowy, błyszczący guzek z widocznymi naczynkami, który z czasem może się zagłębić pośrodku i owrzodzieć. Przebyty rak podstawnokomórkowy zwiększa ryzyko kolejnych raków skóry [DermNet — Basal cell carcinoma]. Zdjęcia różnych postaci pokazujemy w artykule jak wygląda rak podstawnokomórkowy.

Na brodawce sutkowej i otoczce rak podstawnokomórkowy zdarza się bardzo rzadko. W przeglądzie światowego piśmiennictwa z 2016 roku autorzy znaleźli tylko 55 opisanych chorych, w tym 35 mężczyzn, w wieku od 35 do 86 lat. Zmiana miała postać łuszczących się lub owrzodziałych tarczek albo guzków, a leczeniem z wyboru było wycięcie [Chun 2016]. Zmianę na brodawce trudno jednak ocenić bez diagnostyki piersi, bo podobnie może wyglądać choroba Pageta.

Rak kolczystokomórkowy i zmiany przedrakowe na dekolcie

Rak kolczystokomórkowy rozwija się głównie na skórze przewlekle wystawionej na słońce, a jego główną przyczyną są uszkodzenia DNA wywołane promieniowaniem UV [DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma]. Najczęściej dotyczy twarzy, uszu, dłoni i przedramion, ale u osób z mocno zniszczoną przez słońce skórą zmiany przedrakowe, czyli rogowacenie słoneczne, pojawiają się także na górnej części tułowia [DermNet — Actinic keratosis]. Dekolt kobiet, odsłonięty latami w letnich ubraniach, i klatka piersiowa mężczyzn pracujących lub uprawiających sport bez koszulki należą do takich miejsc.

Rak kolczystokomórkowy zwykle zaczyna się jako szorstka, rogowaciejąca grudka, czerwona tarczka albo ranka, która krwawi i nie goi się. W przeciwieństwie do raka podstawnokomórkowego może dawać przerzuty, najczęściej do węzłów chłonnych [DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma]. Wcześniejszą, przedinwazyjną postać tego raka opisujemy w artykule choroba Bowena, a rozwiniętą w artykule rak kolczystokomórkowy — zdjęcia i objawy.

Czerniak na piersi i klatce piersiowej

U mężczyzn tułów, w tym klatka piersiowa, jest jednym z typowych miejsc czerniaka. Najczęstsza postać, czerniak szerzący się powierzchownie, rozwija się zwłaszcza w miejscach wystawianych na intensywne, okresowe słońce. U mężczyzn w około 40% przypadków dotyczy tułowia, u kobiet w podobnym odsetku nóg [DermNet — Superficial spreading melanoma]. Około 25% takich czerniaków powstaje w istniejącym znamieniu, a większość w miejscu skóry, która wcześniej wyglądała zwyczajnie [DermNet — Superficial spreading melanoma]. Dlatego obserwuje się nie tylko stare pieprzyki, ale i nowe plamki.

U kobiet czerniak skóry samej piersi zdarza się rzadko. Według zespołu z Mayo Clinic stanowi od 0,28% do 3,8% wszystkich czerniaków skóry, zależnie od badania. W ich własnej grupie było to 11 osób na 2310 chorych z czerniakiem, prawie wszystkie kobiety, z medianą wieku 40 lat. Czerniaki w 73% leżały w górnej części piersi, w 18% w dolnej, a w 9% na brodawce lub otoczce. Wszystkie były czerniakami szerzącymi się powierzchownie, a mediana ich grubości wynosiła 0,55 mm. Autorzy podkreślają, że czerniak skóry piersi rokuje tak samo jak czerniak skóry w innych miejscach i powinien być leczony według tych samych zasad [Hines 2024]. Zwracają też uwagę, że u mężczyzn zmianę z tej okolicy częściej opisuje się po prostu jako „klatka piersiowa”, co może zaniżać liczbę przypadków.

Czerniak na skórze piersi nie ma nic wspólnego z rakiem piersi, który rozwija się w gruczole. Wymaga jednak takiej samej czujności jak czerniak na plecach. O czerniaku na przedniej i tylnej powierzchni tułowia piszemy szerzej w artykule czerniak na plecach, brzuchu i w pępku. Pieprzykom w tej okolicy poświęciliśmy artykuł pieprzyki na piersiach.

Czerniak guzkowy na piersi

Czerniak guzkowy to postać czerniaka, która od początku rośnie w głąb skóry. W Australii i Nowej Zelandii stanowi około 15% czerniaków, częściej dotyczy mężczyzn i osób o jasnej skórze, a najczęściej pojawia się na odsłoniętej skórze głowy i szyi, choć może wyrosnąć w każdym miejscu, także na klatce piersiowej i piersi [DermNet — Nodular melanoma]. W opisanej wyżej niewielkiej serii 11 pacjentów z czerniakiem skóry piersi z Mayo Clinic wszystkie były typu szerzącego się powierzchownie, bez postaci guzkowej [Hines 2024]. Sugeruje to, że na skórze piersi czerniak guzkowy zdarza się rzadko, choć wniosek opiera się na małej liczbie przypadków.

Czerniak guzkowy nie przypomina typowego „złego pieprzyka”. To zwykle [DermNet — Nodular melanoma]:

• kopulasty, twardy, często symetryczny guzek, który wyraźnie rośnie w ciągu tygodni lub miesięcy,
• zmiana większa niż większość znamion, często mająca w chwili rozpoznania centymetr lub więcej,
• guzek czarny, czerwony albo w kolorze skóry, o gładkiej, szorstkiej lub pokrytej strupem powierzchni, który może krwawić lub owrzodzieć.

Czy czerniak guzkowy może być bezbarwny? Tak. Około jednej trzeciej czerniaków guzkowych nie ma barwnika i nie spełnia klasycznych kryteriów ABCDE [DermNet — Nodular melanoma]. Łatwo wtedy wziąć go za niegroźną różową lub czerwoną grudkę. Opisujemy to w artykule czerniak bezbarwnikowy.

Jak szybko daje przerzuty i czy jest wyleczalny? Nie ma jednego terminu, po którym czerniak guzkowy daje przerzuty. Może jednak w ciągu kilku miesięcy od pojawienia się wniknąć głęboko w skórę, a im grubszy jest czerniak w badaniu histopatologicznym, tym większe ryzyko przerzutów [DermNet — Nodular melanoma]. Dlatego rokowanie zależy przede wszystkim od tego, jak wcześnie zostanie wycięty: prawie wszystkie osoby z czerniakiem rozpoznanym w I stopniu zaawansowania przeżywają co najmniej 5 lat od rozpoznania (dane z Anglii) [Cancer Research UK — Survival for melanoma skin cancer]. Nowy, rosnący guzek na skórze piersi czy klatki piersiowej trzeba pokazać lekarzowi bez czekania na kolejną planową kontrolę. Więcej o tej postaci piszemy w artykule czerniak guzkowy, a o stopniach zaawansowania w tekście stopnie zaawansowania czerniaka.

Rzadki nowotwór po radioterapii piersi: naczyniakomięsak

Osoby po radioterapii z powodu raka piersi mają wyższe ryzyko kilku rzadkich nowotworów skóry w napromienianej okolicy. W amerykańskim rejestrze obejmującym blisko 876 tysięcy chorych na raka piersi ryzyko czerniaka skóry piersi lub tułowia po radioterapii było o około 37% wyższe niż w populacji ogólnej (SIR 1,37), a ryzyko naczyniakomięsaka (hemangiosarcoma) około 27 razy wyższe (SIR 27,1). Autorzy podkreślają jednocześnie, że w liczbach bezwzględnych to rzadkie nowotwory [Rezaei 2024].

Naczyniakomięsak po radioterapii piersi pojawia się najczęściej 5–10 lat po napromienianiu. Zaczyna się od plam, grudek albo fioletowoczerwonych przebarwień przypominających siniak w miejscu dawnej radioterapii, które szybko się powiększają [Cozzi 2024]. DermNet opisuje go także u osób z przewlekłym obrzękiem limfatycznym ręki po dawnym leczeniu raka piersi [DermNet — Angiosarcoma]. Nowa „siniakowata” plama lub grudka na napromienianej piersi, która nie znika, wymaga szybkiej wizyty u lekarza prowadzącego leczenie onkologiczne. Leczeniem pierwszego wyboru jest całkowite wycięcie chirurgiczne, a rokowanie jest poważne, bo nawroty miejscowe są częste [Cozzi 2024].

Na klatce piersiowej i barkach spotyka się też rzadki guzowaty włókniakomięsak skóry, który zaczyna się jako twarde, powoli rosnące zgrubienie. Opisujemy go w artykule guzowaty włókniakomięsak skóry.

Dlaczego rak skóry pojawia się na dekolcie i klatce piersiowej?

Najważniejszy czynnik to promieniowanie UV. Rak kolczystokomórkowy i rogowacenie słoneczne pojawiają się głównie na skórze, która przez lata była wielokrotnie wystawiana na słońce [DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma; DermNet — Actinic keratosis]. Czerniak szerzący się powierzchownie wiąże się bardziej z intensywnym, okresowym opalaniem, czyli z tym, co dzieje się na plaży czy podczas urlopu, gdy tułów jest nagle wystawiony na mocne słońce [DermNet — Superficial spreading melanoma]. W przypadku piersi zwraca uwagę, że czerniaki częściej leżą w górnej części piersi, która dostaje więcej słońca niż dolna [Hines 2024].

Ryzyko zwiększają też:

• jasna skóra z małą ilością barwnika i oparzenia słoneczne, zwłaszcza w dzieciństwie i młodości [NIO — Czerniaki 2024],
• korzystanie z solarium [NIO — Czerniaki 2024],
• czerniak w rodzinie i rodzinny zespół znamion atypowych [NIO — Czerniaki 2024],
• przebyty rak skóry, bo kolejne zmiany pojawiają się częściej [DermNet — Basal cell carcinoma; NIO — Czerniaki 2024],
• obniżona odporność, na przykład po przeszczepie narządu; więcej w artykule immunosupresja a rak skóry,
• radioterapia okolicy klatki piersiowej w przeszłości [Rezaei 2024].

Jak wygląda początkujący rak skóry na piersi?

Wczesne raki skóry często wyglądają niewinnie i nie muszą boleć. NHS opisuje je jako narośl albo nietypową plamę na skórze, która może mieć różny kolor, wielkość i fakturę. Bywa płaska i przebarwiona, czerwona, brązowa lub fioletowa, szorstka, pokryta strupem albo swędząca [NHS — Non-melanoma skin cancer: symptoms]. W praktyce warto zwrócić uwagę na:

• różową, łuszczącą się plamę na dekolcie lub piersi, która nie ustępuje po kremach na wyprysk czy grzybicę i powoli się powiększa — tak często wygląda powierzchowny rak podstawnokomórkowy [DermNet — Basal cell carcinoma],
• perłowy, błyszczący guzek z drobnymi naczynkami,
• szorstką, rogowaciejącą grudkę lub ranka, która krwawi, strupieje i znów się otwiera,
• nowy pieprzyk u osoby dorosłej albo pieprzyk, który zmienia kształt, kolor lub wielkość, ma nieregularny brzeg i kilka kolorów [NHS — Melanoma skin cancer: symptoms].

NHS zaleca wizytę u lekarza, gdy narośl lub obszar skóry boli, swędzi, krwawi albo pokrywa się strupem dłużej niż 4 tygodnie [NHS — Non-melanoma skin cancer: symptoms], a także gdy pieprzyk zmienił się, swędzi, boli, krwawi lub jest w stanie zapalnym [NHS — Melanoma skin cancer: symptoms]. Więcej przykładów opisujemy w artykułach jak wygląda rak skóry i niepokojące zmiany skórne.

Pod piersiami, w fałdzie, gdzie skóra jest wilgotna i ociera się, częściej spotyka się łagodne zmiany: włókniaki miękkie, brodawki łojotokowe, ciemne plamy po stanach zapalnych. Opisujemy je w artykule ciemne plamy pod piersiami. Raki skóry zdarzają się tu rzadziej niż na dekolcie, ale zmiana, która nie goi się mimo leczenia, też wymaga oceny.

Skórne objawy raka piersi — co może być widać na skórze?

Ta część dotyczy raka, który zaczyna się w gruczole piersiowym. Według NHS objawy raka piersi u kobiet to [NHS — Breast cancer in women: symptoms]:

• guzek lub obrzęk w piersi, na klatce piersiowej albo pod pachą,
• zmiana skóry piersi, np. pomarszczenie, które może wyglądać lub być w dotyku jak skórka pomarańczy,
• zmiana koloru skóry piersi: na jasnej skórze zaczerwienienie, na ciemnej ściemnienie,
• zmiana wielkości lub kształtu jednej albo obu piersi,
• wydzielina z brodawki poza ciążą i karmieniem, czasem z krwią,
• zmiana kształtu lub wyglądu brodawki, np. jej wciągnięcie albo wysypka podobna do wyprysku.

Objawom może towarzyszyć ból piersi lub pachy, ale nie musi. Sam ból piersi zwykle nie jest objawem raka [NHS — Breast cancer in women: symptoms].

Skórka pomarańczy i zaczerwienienie: rak zapalny piersi

Rak zapalny piersi to rzadka postać, odpowiadająca za mniej niż 5% raków piersi [Cancer Research UK — Inflammatory breast cancer]. Komórki nowotworowe blokują w nim drobne naczynia chłonne skóry. Pierś staje się różowa, czerwonofioletowa lub jakby posiniaczona, obrzęknięta, bywa uczucie ciężkości, pieczenia lub tkliwości, a na skórze widać wgłębienia i grzbiety przypominające skórkę pomarańczy. Zwykle nie da się przy tym wyczuć guzka, a objawy pojawiają się szybko [National Cancer Institute — Inflammatory Breast Cancer].

Rak zapalny bywa mylony z zapaleniem piersi, które jest częste u kobiet karmiących. Lekarz może najpierw zalecić antybiotyk, ale gdy objawy nie ustępują po leczeniu albo zapalenie jest mało prawdopodobne, kieruje na diagnostykę raka [Cancer Research UK — Inflammatory breast cancer]. Jeśli zaczerwienienie i obrzęk piersi nie mijają po antybiotyku, wróć do lekarza bez zwłoki.

Zmiana na brodawce: choroba Pageta

Choroba Pageta brodawki sutkowej dotyczy według NHS około 1–4% kobiet z rakiem piersi [NHS — Paget's disease of the nipple]. Zaczyna się zawsze na brodawce i może przechodzić na otoczkę. Wygląda jak czerwona, łuszcząca się wysypka, często swędzi lub piecze, może się sączyć, krwawić i owrzodzieć [NHS — Paget's disease of the nipple]. Zwykle dotyczy jednej brodawki i niemal zawsze towarzyszy jej rak w przewodach mlecznych pod brodawką, czasem już inwazyjny [DermNet — Mammary Paget disease of the skin]. U około połowy kobiet z chorobą Pageta wyczuwalny jest guzek za brodawką [NHS — Paget's disease of the nipple].

Ponieważ przypomina wyprysk, rozpoznanie często się opóźnia: DermNet podaje, że średnio mija około roku od pierwszych objawów u kobiet [DermNet — Mammary Paget disease of the skin]. Postać barwnikowa bywa w dermatoskopie niemal nie do odróżnienia od czerniaka, dlatego rozstrzyga biopsja. Szczegóły opisujemy w artykule choroba Pageta skóry. Uporczywa zmiana na jednej brodawce, która nie mija po kilku tygodniach leczenia, wymaga diagnostyki piersi.

Wciągnięcie brodawki, zgrubienie i owrzodzenie skóry

Guz położony blisko skóry może ją pociągać, przez co powstaje wgłębienie albo wciągnięcie brodawki widoczne zwłaszcza przy uniesieniu rąk. Nowe wciągnięcie brodawki, które wcześniej było odstające, to sygnał do badania [NHS — Breast cancer in women: symptoms]. U mężczyzn rak piersi może dawać owrzodzenie skóry klatki piersiowej, wydzielinę z brodawki lub jej wciągnięcie [NHS — Breast cancer in men: symptoms].

Przerzuty raka piersi do skóry

Rak piersi jest u kobiet najczęstszym źródłem przerzutów do skóry: według DermNet odpowiada za około 70% takich przerzutów u kobiet. Najczęściej pojawiają się na skórze klatki piersiowej i brzucha, w pobliżu pierwotnego guza [DermNet — Skin metastasis]. Zwykle są to twarde, okrągłe, niebolesne guzki w skórze, cieliste lub czerwone, czasem kilka naraz. Inne postacie to czerwona, ostro odgraniczona plama przypominająca róży, twarde, bliznowate zgrubienia skóry albo czerwone plamy z licznymi naczynkami [DermNet — Skin metastasis]. Przerzut do skóry pojawia się zwykle po rozpoznaniu raka piersi, ale rzadko bywa jego pierwszym objawem [DermNet — Skin metastasis]. Więcej w artykule przerzuty nowotworowe do skóry.

Jak wygląda rak piersi na zdjęciach?

Zdjęcia w internecie pokazują zwykle zaawansowane przypadki: pierś z wyraźną skórką pomarańczy, wciągniętą brodawką albo owrzodzeniem. Wczesny rak piersi bywa niewidoczny na skórze i może zostać wykryty dopiero w badaniu obrazowym, dlatego porównywanie piersi ze zdjęciami nie pozwala niczego wykluczyć. Lepiej znać wygląd i dotyk własnych piersi, a każdą zmianę pokazać lekarzowi [NHS — Breast cancer in women: symptoms].

Do kogo iść: zmiana na skórze piersi a objawy dotyczące piersi

Zmiana na powierzchni skóry — pieprzyk, plamka, narośl, ranka, łuszcząca się plama — to sytuacja, w której pomoże badanie zmian skórnych z dermatoskopią. Lekarz oceni zmianę w powiększeniu i zdecyduje, czy wystarczy obserwacja, czy potrzebne jest usunięcie albo biopsja.

Objawy dotyczące piersi — guzek w piersi lub pod pachą, skórka pomarańczy, zaczerwienienie i obrzęk piersi, zmiana kształtu piersi, wciągnięcie brodawki, wydzielina z brodawki, uporczywa wysypka na jednej brodawce — wymagają diagnostyki piersi. NHS zaleca, by takie objawy ocenił lekarz rodzinny, który w razie potrzeby kieruje do szpitala lub poradni chorób piersi na USG, mammografię i biopsję igłową [NHS — Breast lumps]. Brytyjskie wytyczne NICE zalecają pilną ścieżkę diagnostyczną m.in. u osób od 30. roku życia z niewyjaśnionym guzkiem w piersi oraz rozważenie jej przy zmianach skóry sugerujących raka piersi [NICE NG12]. W Polsce do ginekologa można zgłosić się bez skierowania [pacjent.gov.pl — Kto i kiedy nie potrzebuje skierowania].

Mężczyźni też chorują na raka piersi. Guzek lub obrzęk klatki piersiowej albo pod pachą, wydzielina z brodawki, zmiana jej wyglądu czy owrzodzenie skóry klatki piersiowej to powód do wizyty u lekarza rodzinnego [NHS — Breast cancer in men: symptoms].

Badanie znamion dotyczy skóry i nie zastępuje badania piersi. Jeśli podczas wizyty w naszym ośrodku lekarz zauważy objawy, które mogą dotyczyć piersi, powie, gdzie się z nimi zgłosić.

Jak lekarz rozpoznaje raka skóry na piersi?

1. Rozmowa i obejrzenie całej skóry. Lekarz pyta, od kiedy jest zmiana, czy się zmienia, czy krwawi, a także o wcześniejsze nowotwory skóry, leczenie raka piersi i radioterapię. Ogląda nie tylko pierś, ale całe ciało, bo osoby z jednym rakiem skóry częściej mają kolejne.
2. Dermatoskopia. Wytyczne Narodowego Instytutu Onkologii zalecają badanie dermatoskopowe przed usunięciem zmian skórnych [NIO — Raki skóry 2024]. Dermatoskop pozwala zobaczyć struktury typowe dla raka podstawnokomórkowego, czerniaka czy zmian łagodnych, niewidoczne gołym okiem. Podczas wideodermatoskopii zdjęcia zmian zapisuje się, co ułatwia porównanie przy kolejnej wizycie.
3. Biopsja lub wycięcie zmiany. Pewne rozpoznanie daje dopiero badanie histopatologiczne. Przy podejrzeniu czerniaka wytyczne NIO zalecają wycięcie całej zmiany z wąskim marginesem zdrowej skóry, rzędu 1–3 mm, a nie pobieranie fragmentu [NIO — Czerniaki 2024]. Przy dużych zmianach podejrzanych o raka podstawnokomórkowego czy kolczystokomórkowego czasem pobiera się najpierw wycinek.
4. Dalsza diagnostyka. Zależy od wyniku. W czerniaku o większej grubości i w zaawansowanym raku kolczystokomórkowym lekarz ocenia węzły chłonne i zleca badania obrazowe zgodnie z wytycznymi [NIO — Czerniaki 2024; NIO — Raki skóry 2024].

Leczenie raka skóry na piersi

Metodę dobiera lekarz w zależności od rodzaju raka, jego wielkości, granic i położenia.

Rak podstawnokomórkowy i kolczystokomórkowy. Złotym standardem jest wycięcie chirurgiczne z marginesem zdrowej skóry i badaniem histopatologicznym, które potwierdza, czy nowotwór usunięto w całości [NIO — Raki skóry 2024; DermNet — Basal cell carcinoma]. Metody bez kontroli marginesu, takie jak elektrokoagulacja, krioterapia czy laser, wytyczne NIO dopuszczają jedynie jako alternatywę, głównie w zmianach małego ryzyka. Łyżeczkowania z elektrodesykacją w rakach skóry NIO nie rekomenduje [NIO — Raki skóry 2024]. W powierzchownym raku podstawnokomórkowym stosuje się też leczenie miejscowe kremami lub terapię fotodynamiczną; to rozwiązania dla wybranych zmian, które kwalifikuje lekarz [DermNet — Basal cell carcinoma]. Dlaczego zmian nowotworowych zwykle nie odparowuje się laserem, wyjaśniamy w artykule laserowe usuwanie zmian nowotworowych.

Czerniak. Po wycięciu zmiany i potwierdzeniu rozpoznania wykonuje się poszerzone wycięcie blizny z marginesem zależnym od grubości nowotworu, a przy czerniaku grubszym ocenia węzeł wartowniczy [NIO — Czerniaki 2024]. Czerniak skóry piersi leczy się tak samo jak czerniak skóry w innych miejscach. W opisanej grupie z Mayo Clinic wszystkich chorych leczono wycięciem z marginesem 1–1,5 cm, bez usuwania piersi [Hines 2024].

Zmiany na brodawce i otoczce. To szczególna okolica, bo pod nią leżą przewody mleczne. Zmianę na brodawce lekarz najpierw ocenia, a gdy obraz nie jest jednoznacznie łagodny albo może dotyczyć piersi, kieruje do diagnostyki piersi lub poradni chirurgii piersi. W naszych ośrodkach nie podajemy z góry ceny usunięcia zmiany z brodawki — o dalszym postępowaniu decyduje lekarz po badaniu.

Blizna na klatce piersiowej. Górna część klatki piersiowej i barki to miejsca szczególnie skłonne do bliznowców, czyli blizn, które rosną poza granice rany [DermNet — Keloid and hypertrophic scar]. Lekarz uwzględnia to przy planowaniu cięcia, a po zabiegu warto pilnować zaleceń dotyczących pielęgnacji blizny. Leczeniu bliznowców poświęciliśmy artykuł ostrzykiwanie bliznowca.

Usunięcie zmiany ze skóry piersi w Twoich Znamionach — ile kosztuje?

Zmiany skórne z piersi, dekoltu i klatki piersiowej usuwamy po kwalifikacji przez lekarza. Zmianę podejrzaną o raka skóry lub czerniaka lekarz zwykle kwalifikuje do wycięcia chirurgicznego, bo pozwala ono ocenić marginesy w badaniu histopatologicznym. Orientacyjne ceny:

• wycięcie chirurgiczne zmiany na piersi, klatce piersiowej lub dekolcie: 580 zł przy zmianie do 1,5 cm, 680 zł przy zmianie większej,
• badanie histopatologiczne: 150 zł za zmianę,
• zmiana łagodna usuwana laserem CO2 w większości naszych ośrodków: na tułowiu od 390 zł; dekolt to w cenniku zabiegów laserowych szczególna lokalizacja, więc usunięcie laserowe zmiany z dekoltu kosztuje 460 zł.

Cena zabiegu chirurgicznego obejmuje konsultację w dniu zabiegu i bezpłatną wizytę kontrolną ze zdjęciem szwów. Zmiany na brodawce sutkowej wyceniamy dopiero po ocenie lekarza albo kierujemy do diagnostyki piersi. Dokładną wycenę lekarz podaje przed zabiegiem. Aktualne ceny są w cenniku.

Wynik badania histopatologicznego w naszych ośrodkach jest zwykle gotowy po 14–21 dniach, a gdy potrzebne są dodatkowe barwienia, czasem później. Jeśli wynik potwierdzi nowotwór złośliwy, lekarz omawia dalsze kroki zgodnie z wytycznymi, a w razie potrzeby organizujemy konsultację onkologiczną — nie zostajesz bez wsparcia przy dalszych decyzjach.

Czy rak skóry jest uleczalny? Rokowanie

W zdecydowanej większości przypadków tak, a rokowanie zależy przede wszystkim od rodzaju nowotworu i stadium, w jakim zostanie rozpoznany. Dane Cancer Research UK pokazują to wyraźnie:

Źródła: [Cancer Research UK — Survival for non-melanoma skin cancer; Cancer Research UK — Survival for melanoma skin cancer].

Podane odsetki to przeżycie netto 5-letnie. Dotyczą dużych grup chorych z Anglii (czerniak w stopniach I–III: rozpoznania z lat ok. 2013–2020; rak kolczystokomórkowy: pierwszy rak rozpoznany w latach 2014–2016) lub z całej Wielkiej Brytanii (czerniak, wszyscy chorzy łącznie), nie z Polski. Nie przewidują przebiegu choroby u konkretnej osoby. Pokazują jednak, jak wiele zależy od czasu: im wcześniejszy stopień czerniaka, tym lepsze rokowanie. Szerzej o rokowaniu piszemy w artykule czy rak skóry jest groźny.

Inaczej wygląda rokowanie, gdy na skórze piersi widać raka piersi. Rak zapalny w chwili rozpoznania ma zawsze stopień III lub IV i rokuje gorzej niż typowe postacie raka piersi, choć jest leczony [National Cancer Institute — Inflammatory Breast Cancer]. W chorobie Pageta DermNet zwraca uwagę, że z powodu częstych opóźnień w rozpoznaniu rokowanie jest gorsze niż w typowych postaciach raka piersi [DermNet — Mammary Paget disease of the skin]. To kolejny powód, by uporczywej zmiany na brodawce nie leczyć latami jak wyprysku.

Kontrole po leczeniu raka skóry

Osoby, u których rozpoznano raka skóry, częściej zachorowują na kolejne. DermNet podaje, że około połowa osób z grupy wysokiego ryzyka raka kolczystokomórkowego ma drugi taki nowotwór w ciągu 5 lat od pierwszego [DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma]. Dlatego po leczeniu zaleca się kontrole skóry co kilka miesięcy przez pierwsze lata, potem rzadziej, zwykle do końca życia. Wytyczne NIO podają w różnych miejscach nieco inne odstępy, a dokładny harmonogram ustala lekarz [NIO — Raki skóry 2024]. Kontrole po czerniaku zależą od jego stadium [NIO — Czerniaki 2024].

Między wizytami warto raz w miesiącu obejrzeć skórę całego ciała, także pod piersiami i w okolicy blizny. Zasady opisujemy w artykule rak skóry — zalecenia po leczeniu.

Jak chronić skórę piersi i dekoltu?

• Osłaniaj dekolt i klatkę piersiową w słoneczne dni: koszulka z rękawem i wyższym wycięciem chroni lepiej niż krem, który łatwo zapomnieć dołożyć.
• Stosuj krem z filtrem na odsłoniętą skórę, także na dekolt przy letnich ubraniach. DermNet zaleca hojnie nakładany preparat o szerokim spektrum i wysokiej ochronie, SPF 50+ [DermNet — Cutaneous squamous cell carcinoma].
• Unikaj solarium i oparzeń słonecznych, zwłaszcza na plaży, gdy tułów jest odsłonięty po wielu miesiącach w ubraniu.
• Oglądaj skórę raz w miesiącu, także pod piersiami i na plecach z pomocą lustra. Przy tej okazji zwracaj uwagę na wygląd i dotyk piersi. NHS zachęca, by znać swoje piersi i zauważać zmiany [NHS — Breast cancer in women: symptoms].
• Korzystaj z mammografii przesiewowej. W Polsce bezpłatna mammografia jest przeznaczona dla kobiet w wieku 45–74 lat, co 2 lata, bez skierowania; można się na nią zapisać przez Internetowe Konto Pacjenta [Krajowy Portal Onkologiczny — Badania profilaktyczne].
• Badaj skórę u lekarza, jeśli masz dużo znamion, przebyty nowotwór skóry albo czerniaka w rodzinie. O tym, komu i jak często zaleca się takie badanie, piszemy w artykule badania przesiewowe raka skóry.

Więcej o ochronie przeciwsłonecznej przeczytasz w artykule jak chronić się przed nowotworem skóry.

Kiedy pilnie pokazać lekarzowi zmianę na piersi?

Zgłoś się do lekarza, jeśli na skórze piersi, dekoltu lub klatki piersiowej zauważysz:

• nowy pieprzyk u osoby dorosłej albo pieprzyk, który zmienia kształt, kolor lub wielkość,
• zmianę, która krwawi, swędzi, boli lub pokrywa się strupem dłużej niż 4 tygodnie [NHS — Non-melanoma skin cancer: symptoms],
• perłowy guzek albo łuszczącą się plamę, która nie reaguje na leczenie,
• nową plamę przypominającą siniak lub guzek w miejscu dawnej radioterapii,
• twarde guzki w skórze u osoby po leczeniu raka piersi.

Pilnie zgłoś się do lekarza rodzinnego lub ginekologa, jeśli zauważysz [NHS — Breast cancer in women: symptoms; NHS — Paget's disease of the nipple]:

• guzek w piersi lub pod pachą,
• skórkę pomarańczy, zaczerwienienie lub obrzęk piersi, które nie mijają,
• nowe wciągnięcie brodawki, wydzielinę z brodawki lub wysypkę na jednej brodawce, która nie mija.

Nie lecz takiej zmiany latami domowymi sposobami ani kolejnymi maściami. Większość zmian okazuje się niegroźna, ale o tym powinien zdecydować lekarz po badaniu.

Jak możemy pomóc?

W Twoich Znamionach lekarz ocenia zmiany na skórze piersi, dekoltu i klatki piersiowej w wideodermatoskopie, a przy okazji ogląda skórę całego ciała. Jeśli zmiana budzi niepokój, kwalifikuje ją do usunięcia i badania histopatologicznego. Jeśli zauważy objawy, które mogą dotyczyć piersi, wskaże, gdzie pilnie wykonać diagnostykę. Raka piersi nie diagnozujemy ani nie leczymy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy na piersi może pojawić się rak skóry?

Tak. Skóra piersi i klatki piersiowej to zwykła skóra tułowia, więc mogą się na niej rozwinąć rak podstawnokomórkowy, rak kolczystokomórkowy i czerniak. Najczęściej dotyczy to dekoltu i górnej części piersi, czyli miejsc, które dostają najwięcej słońca. U mężczyzn tułów, w tym klatka piersiowa, to jedno z najczęstszych miejsc czerniaka. Zmianę na skórze piersi, która rośnie, krwawi, nie goi się albo wygląda inaczej niż pozostałe, powinien obejrzeć lekarz.

Jak wygląda początkujący rak skóry?

Zależy od rodzaju. Wczesny rak podstawnokomórkowy na tułowiu to często różowa, lekko łuszcząca się plama z cienkim, perłowym brzegiem, łatwa do pomylenia z wypryskiem. Rak kolczystokomórkowy zaczyna się zwykle jako szorstka, rogowaciejąca grudka albo ranka, która nie chce się zagoić. Czerniak to najczęściej nowa lub zmieniająca się plamka o nieregularnym kształcie i kilku kolorach. Zmiana, która boli, swędzi, krwawi albo strupieje dłużej niż 4 tygodnie, wymaga wizyty u lekarza.

Czy rak skóry jest uleczalny?

W zdecydowanej większości przypadków tak. Rak podstawnokomórkowy prawie zawsze daje się wyleczyć, bo bardzo rzadko daje przerzuty. Większość chorych z rakiem kolczystokomórkowym także zostaje wyleczona. Czerniak wykryty we wczesnym stadium ma bardzo dobre rokowanie: w Wielkiej Brytanii niemal wszyscy chorzy z czerniakiem w I stopniu przeżywają co najmniej 5 lat. Im później nowotwór zostanie rozpoznany, tym leczenie jest trudniejsze.

Ile lat można żyć z rakiem skóry?

Rak podstawnokomórkowy praktycznie nie skraca życia, a według danych z Anglii 90 na 100 osób z rakiem kolczystokomórkowym skóry przeżywa co najmniej 5 lat. W czerniaku przeżycie zależy od stadium; według danych z Anglii niemal 100% w I stopniu, około 85% w II i prawie 75% w III stopniu przeżywa co najmniej 5 lat. To dane dla dużych grup chorych, nie prognoza dla konkretnej osoby — rokowanie omawia lekarz prowadzący.

Jak wygląda rak piersi na skórze?

Rak piersi rozwija się w gruczole piersiowym, ale może być widoczny na skórze. Typowe objawy to pomarszczenie skóry przypominające skórkę pomarańczy, zaczerwienienie lub ściemnienie skóry, zmiana kształtu piersi, wciągnięcie brodawki oraz wysypka na brodawce podobna do wyprysku, która nie mija. Rzadziej pojawiają się twarde guzki w skórze, czyli przerzuty. Takie objawy wymagają wizyty u lekarza rodzinnego lub ginekologa i badań piersi, a nie usuwania zmiany ze skóry.

Do jakiego lekarza ze zmianą na skórze piersi?

Pieprzyk, narośl, ranka czy łuszcząca się plama na skórze piersi lub dekoltu to sprawa dla lekarza oceniającego zmiany skórne, najlepiej z dermatoskopem. Guzek w piersi, skórka pomarańczy, zaczerwienienie całej piersi, wciągnięcie brodawki, wydzielina albo uporczywa zmiana na jednej brodawce wymagają diagnostyki piersi: zacznij od lekarza rodzinnego lub ginekologa, do którego nie potrzeba skierowania.

Czy czerniak na piersi jest groźniejszy niż w innych miejscach?

Według aktualnych danych nie. Czerniak skóry piersi zachowuje się jak czerniak skóry w innych miejscach i leczy się go według tych samych zasad: wycięcie zmiany, badanie histopatologiczne, a potem poszerzenie marginesu zależnie od grubości. Ponieważ skóra piersi leży nad gruczołem piersiowym, jakiekolwiek zgrubienie pod zmianą wymaga też oceny piersi.

Jak wygląda czerniak guzkowy na piersi?

To zwykle kopulasty, twardy guzek, który wyraźnie rośnie w ciągu tygodni lub miesięcy, często ma centymetr lub więcej i bywa czarny, czerwony albo w kolorze skóry. Około jednej trzeciej czerniaków guzkowych nie ma barwnika. Na skórze piersi opisywano go rzadko, ale każdy nowy, rosnący guzek trzeba szybko pokazać lekarzowi.

Podsumowanie

Na skórze piersi i klatki piersiowej mogą rozwinąć się te same raki skóry co na reszcie tułowia: powierzchowny rak podstawnokomórkowy, rak kolczystokomórkowy na skórze zniszczonej słońcem i czerniak, który u mężczyzn szczególnie często dotyczy tułowia. Wcześnie wykryte zwykle dają się wyleczyć wycięciem. Zupełnie inną sprawą są skórne objawy raka piersi: skórka pomarańczy, zaczerwienienie i obrzęk piersi, wciągnięcie brodawki, uporczywa wysypka na jednej brodawce czy guzki w skórze po leczeniu raka piersi. Te objawy wymagają diagnostyki piersi u lekarza rodzinnego, ginekologa lub w poradni chorób piersi. Jeśli nie wiesz, z którą sytuacją masz do czynienia, zacznij od lekarza — a zmianę na skórze pokaż w badaniu z dermatoskopem.