Rak płaskonabłonkowy na nosie — jak wygląda, czy jest groźny i jak się go leczy

Na nosie pada więcej słońca niż na niemal każdą inną część ciała, dlatego nos jest częstym miejscem raków skóry. Najczęściej rozwija się na nim rak podstawnokomórkowy, opisany w artykule Rak skóry na twarzy i nosie. Drugim ważnym nowotworem tej okolicy jest rak płaskonabłonkowy, nazywany też rakiem kolczystokomórkowym lub w skrócie SCC.

Rak płaskonabłonkowy na nosie zwykle daje się wyleczyć, ale wymaga więcej uwagi niż ten sam nowotwór na przedramieniu czy plecach. Polskie wytyczne zaliczają nos do obszaru wysokiego ryzyka, w którym każdy rak płaskonabłonkowy, niezależnie od wielkości, traktuje się jako zmianę wysokiego ryzyka [NIO Raki skóry 2024]. W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda rak płaskonabłonkowy na nosie, czym różni się od raka wnętrza nosa i zatok, kiedy jest groźny, jak się go rozpoznaje i leczy oraz jakie ma rokowanie.

Szerszy opis raka płaskonabłonkowego na całej twarzy znajdziesz w artykule Rak płaskonabłonkowy skóry twarzy, a galerię zdjęć w artykule Rak kolczystokomórkowy — zdjęcia i objawy.

Rak płaskonabłonkowy na nosie w skrócie

• Co to jest: nowotwór złośliwy z komórek naskórka, wywołany głównie wieloletnim działaniem promieniowania UV [DermNet: SCC].
• Jak wygląda: szorstki, łuszczący się lub pokryty strupem guzek, który rośnie w ciągu tygodni lub miesięcy i może owrzodzieć [DermNet: SCC].
• Dlaczego nos jest ważny: to obszar wysokiego ryzyka nawrotu [NIO Raki skóry 2024], a zarazem miejsce, gdzie każdy milimetr tkanki ma znaczenie dla wyglądu i oddychania.
• Czy daje przerzuty: rzadko, najczęściej do okolicznych węzłów chłonnych [Schmults i wsp. 2013; DermNet: SCC].
• Leczenie: wycięcie z oceną marginesów, przy zmianach wysokiego ryzyka najlepiej chirurgia Mohsa; alternatywą jest radioterapia [NIO Raki skóry 2024; Stratigos i wsp. 2026, cz. 2].
• Rokowanie: dobre przy wczesnym i doszczętnym leczeniu [Schmults i wsp. 2013].

Rak kolczystokomórkowy nosa z owrzodzeniem. Fot. National Cancer Institute (NCI), USA, Wikimedia Commons, Public domain

Rak skóry nosa czy rak wnętrza nosa?

Wyszukiwane hasło „rak płaskonabłonkowy nosa” może dotyczyć dwóch różnych chorób.

• Rak płaskonabłonkowy skóry nosa rośnie na zewnętrznej powierzchni nosa: grzbiecie, czubku, skrzydełkach lub bocznej ścianie. To nowotwór skóry, o którym jest ten artykuł.
• Rak jamy nosowej i zatok przynosowych zaczyna się w przestrzeni za nosem lub w zatokach. To rzadki nowotwór, który daje inne objawy: uporczywe zatkanie jednej strony nosa, krwawienia z nosa, osłabienie węchu, wydzielinę z krwią, a czasem zaburzenia widzenia [NHS: Nasal and sinus cancer; CRUK: Nasal and sinus cancer]. Rozpoznaje go i leczy laryngolog oraz onkolog.

Na pograniczu jest rak przedsionka nosa, czyli wnętrza nozdrza. To osobna jednostka, opisywana w piśmiennictwie laryngologicznym, z własnymi zasadami leczenia węzłów chłonnych szyi [Canali i wsp. 2025]. Zmiana, która zaczyna się na skórze i wchodzi do nozdrza, albo rana w nozdrzu, która się nie goi, wymaga oceny laryngologa.

Zdjęcia w internecie nie zastąpią badania

U nas znamię ogląda lekarz — wideodermatoskopem, podczas jednej wizyty.

Umów się

Jak wygląda rak płaskonabłonkowy na nosie?

DermNet opisuje raka płaskonabłonkowego skóry jako powiększający się, łuszczący się lub pokryty strupem guzek, który rośnie w ciągu tygodni lub miesięcy, może owrzodzieć i często jest tkliwy lub bolesny. Zwykle powstaje w miejscu wcześniejszego rogowacenia słonecznego lub raka śródnaskórkowego [DermNet: SCC].

Na nosie można spotkać kilka postaci [DermNet: SCC; DermNet: Keratoacanthoma]:

• Szorstki, łuszczący się guzek na różowym lub czerwonym podłożu, z twardą podstawą.
• Owrzodzenie ze strupem, które krwawi przy myciu twarzy lub wycieraniu nosa i nie goi się.
• Róg skórny, czyli stożkowata, twarda narośl z nadmiaru zrogowaciałego naskórka. Pod rogiem może kryć się rak płaskonabłonkowy.
• Szybko rosnący guzek z czopem rogowym pośrodku, przypominający krater. Tak wygląda rogowiak kolczystokomórkowy, który rośnie w ciągu kilku tygodni do 1–2 cm. Klinicznie bywa nie do odróżnienia od raka płaskonabłonkowego, dlatego zwykle leczy się go tak samo. Jego olbrzymia odmiana dotyczy często powiek lub nosa [DermNet: Keratoacanthoma].

NHS radzi pokazać lekarzowi każdą zmianę skórną, która rośnie lub zmienia kolor czy strukturę, oraz miejsce, które boli, swędzi, krwawi lub pokrywa się strupem dłużej niż 4 tygodnie [NHS: Non-melanoma skin cancer].

Nie publikujemy zdjęć pacjentów z rakiem nosa. Przykłady raka płaskonabłonkowego w różnych miejscach znajdziesz w artykule Rak kolczystokomórkowy — zdjęcia i objawy, ale zdjęcie nie zastąpi obejrzenia zmiany w dermatoskopie.

Z czym można go pomylić na nosie?

• Rak podstawnokomórkowy — zwykle perłowy, błyszczący, z naczynkami, rośnie powoli [DermNet: BCC]. W obrębie głowy i szyi jest wyraźnie częstszy: w brytyjskim badaniu raków skóry tej okolicy z lat 1994–1999 raki podstawnokomórkowe stanowiły 80% zmian, a płaskonabłonkowe 18% [Ahmad i Das Gupta 2001].
• Rogowacenie słoneczne — szorstkie, płaskie ogniska, które są zmianą przedrakową. Więcej w artykule Rogowacenie słoneczne — zmiana przedrakowa.
• Choroba Bowena, czyli rak płaskonabłonkowy in situ, ograniczony do naskórka — płaska, czerwona, łuszcząca się plama. Opisujemy ją w artykule Choroba Bowena.
• Brodawka łojotokowa, rozrost gruczołów łojowych, zmiany zapalne — zmiany łagodne, omówione w artykule Rak skóry na twarzy i nosie.

Kto choruje na raka płaskonabłonkowego nosa?

Najważniejszym czynnikiem jest skumulowana dawka promieniowania UV, czyli wieloletnie przebywanie na słońcu [NIO Raki skóry 2024]. Częściej chorują osoby starsze, o jasnej karnacji, z licznymi ogniskami rogowacenia słonecznego. Polskie wytyczne wymieniają też jako czynniki ryzyka raka płaskonabłonkowego promieniowanie jonizujące, niektóre substancje chemiczne, zakażenie HPV, palenie tytoniu, przewlekłe niegojące się owrzodzenia i przewlekłe choroby skóry oraz immunosupresję, zwłaszcza po przeszczepieniu narządu [NIO Raki skóry 2024]. U osób przyjmujących leki obniżające odporność rak płaskonabłonkowy przebiega agresywniej. Piszemy o tym w artykule Rak skóry po przeszczepie.

Kiedy rak płaskonabłonkowy na nosie jest groźny?

Większość raków płaskonabłonkowych skóry udaje się wyleczyć. W badaniu 985 chorych z Bostonu, z medianą obserwacji ponad 4 lata, guz odrósł miejscowo u 4,6% chorych, przerzuty do węzłów chłonnych wystąpiły u 3,7%, a z powodu raka zmarło 2,1% [Schmults i wsp. 2013].

Polskie wytyczne dzielą raki płaskonabłonkowe na grupy ryzyka według kilku cech [NIO Raki skóry 2024]:

• lokalizacja — nos należy do obszaru H, w którym rak ma wysokie ryzyko niezależnie od wielkości,
• wielkość — guz ponad 4 cm w dowolnym miejscu to ryzyko bardzo wysokie,
• nieostre granice i szybki wzrost,
• nawrót po wcześniejszym leczeniu,
• immunosupresja, wcześniejsza radioterapia lub przewlekły stan zapalny w miejscu guza,
• objawy neurologiczne, na przykład drętwienie lub mrowienie skóry,
• w badaniu histopatologicznym: niskie zróżnicowanie, głębokość naciekania ponad 2 mm (bardzo wysokie ryzyko ponad 6 mm lub poza tkankę tłuszczową), naciekanie nerwów i naczyń oraz niektóre podtypy, na przykład desmoplastyczny.

W badaniu z Bostonu z przerzutami i zgonem wiązały się średnica co najmniej 2 cm, niskie zróżnicowanie, naciekanie poza tkankę tłuszczową, a z ryzykiem zgonu także naciekanie nerwów [Schmults i wsp. 2013]. Gdy rak daje przerzuty, w około 80% przypadków trafiają one do okolicznych węzłów chłonnych [DermNet: SCC]. Dlatego lekarz przy raku nosa bada także węzły chłonne na szyi i przed uszami.

Nieleczony rak płaskonabłonkowy wrasta w głąb. Na nosie oznacza to ryzyko naciekania chrząstki i kości. Raki skóry niszczą sąsiednie struktury, w tym kości i chrząstki, co prowadzi do zniekształceń i pogorszenia jakości życia [NIO Raki skóry 2024].

Rozpoznanie

Lekarz ogląda zmianę i całą skórę, zwłaszcza twarz i dłonie, bo u starszych osób z mocno uszkodzoną słońcem skórą raki skóry często występują w kilku miejscach naraz [NIO Raki skóry 2024]. Wytyczne zalecają dermatoskopię przed usunięciem każdej zmiany skórnej [NIO Raki skóry 2024].

Rozpoznanie potwierdza zawsze badanie histopatologiczne [Stratigos i wsp. 2026, cz. 1]. Przy podejrzeniu raka można wyciąć zmianę z marginesem 1–2 mm albo pobrać jej fragment [NIO Raki skóry 2024]. Gdy obraz kliniczny budzi wątpliwości, najpierw pobiera się wycinek, a decyzję o leczeniu podejmuje się po wyniku [NIO Raki skóry 2024]. Na nosie ma to znaczenie, bo wycięcie zostawia ubytek, który często trzeba odtworzyć. Wynik powinien podawać podtyp, wymiar, głębokość naciekania, stan marginesów i ocenę naciekania nerwów i naczyń [NIO Raki skóry 2024]. Jak czytać taki wynik, wyjaśniamy w artykule Biopsja znamienia — wynik histopatologiczny.

Gdy lekarz podejrzewa głęboki naciek kości, nerwów czy węzłów chłonnych, zleca tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny [NIO Raki skóry 2024]. Europejskie wytyczne opisują ten etap jako ocenę zaawansowania według klasyfikacji AJCC 8 lub systemu Brigham and Women's Hospital [Stratigos i wsp. 2026, cz. 1].

Leczenie raka płaskonabłonkowego nosa

Wycięcie z kontrolą marginesów

Podstawą leczenia jest operacja z oceną marginesów [NIO Raki skóry 2024; Stratigos i wsp. 2026, cz. 2]. Polskie wytyczne zalecają margines co najmniej 6 mm. Przy raku wysokiego ryzyka, a na nosie jest nim każdy rak płaskonabłonkowy, zalecają chirurgię mikrograficzną Mohsa. Gdy nie jest dostępna, zalecają margines 10 mm, a jeśli tak szeroki margines pogorszyłby wygląd, można rozważyć mniejszy, ale potwierdzony mikroskopowo margines [NIO Raki skóry 2024].

Na nosie przewaga kontroli marginesów jest szczególnie widoczna. Metoda Mohsa pozwala usunąć cały nowotwór i oszczędzić jak najwięcej zdrowej skóry. W starszym przeglądzie badań opublikowanych od 1940 do 1992 roku pierwotny rak płaskonabłonkowy skóry i wargi nawracał po chirurgii Mohsa w 3,1% przypadków, a po innych metodach w 10,9% [Rowe i wsp. 1992]. Metoda Mohsa nie jest w Polsce refundowana [NIO Raki skóry 2024]. Więcej w artykułach Operacja Mohsa i Metoda Mohsa na NFZ.

Odtworzenie nosa

Po wycięciu raka na nosie ubytek zamyka się szwem, płatem skóry przesuniętym z sąsiedztwa albo przeszczepem skóry. Zachowanie funkcji i efekt estetyczny są w wytycznych jednymi z kryteriów wyboru metody leczenia [NIO Raki skóry 2024]. O przeszczepach skóry piszemy w artykule Przeszczep skóry po wycięciu nowotworu.

Radioterapia

Radioterapia jest alternatywą dla operacji, gdy ta jest przeciwwskazana, grozi nieakceptowalnym efektem czynnościowym lub estetycznym albo chory się na nią nie zgadza. Polskie wytyczne zalecają rozważenie napromieniania zmian większych niż 5 mm na czubku i skrzydełkach nosa, zwłaszcza gdy operacja zostawiłaby poważny ubytek. Stosuje się ją głównie u osób po 60. roku życia [NIO Raki skóry 2024]. W badaniach retrospektywnych 5-letnia skuteczność radioterapii raka płaskonabłonkowego wynosiła 92,7%, a 15-letnia 78,6%. Wadą są późne odczyny popromienne, przez które efekt estetyczny może się z czasem pogarszać [NIO Raki skóry 2024]. Europejskie wytyczne również zalecają rozważenie radioterapii u osób, które nie kwalifikują się do operacji [Stratigos i wsp. 2026, cz. 2].

Czego nie stosuje się przy raku inwazyjnym

Kremy (imikwimod, 5-fluorouracyl) i terapia fotodynamiczna są przeznaczone dla zmian przedrakowych i raka in situ, a nie dla inwazyjnego raka płaskonabłonkowego [NIO Raki skóry 2024]. Polskie wytyczne nie rekomendują łyżeczkowania z elektrokoagulacją w leczeniu raków skóry, a metody bez kontroli marginesów, takie jak elektrokoagulacja, krioterapia czy laser, dopuszczają tylko jako alternatywę, głównie w zmianach niskiego ryzyka [NIO Raki skóry 2024]. Rak płaskonabłonkowy na nosie do takich zmian nie należy.

Leczenie zaawansowanego raka

Przy przerzutach do węzłów chłonnych usuwa się węzły, często z radioterapią uzupełniającą [NIO Raki skóry 2024]. Gdy rak jest miejscowo zaawansowany lub dał przerzuty i nie da się go wyleczyć operacją ani radioterapią, lekiem pierwszego wyboru jest immunoterapia cemiplimabem, w Polsce dostępna w programie lekowym [NIO Raki skóry 2024; Stratigos i wsp. 2026, cz. 2]. W badaniu II fazy obejmującym 193 chorych z zaawansowanym rakiem płaskonabłonkowym skóry 2 lata przeżyło 73,3% z nich [NIO Raki skóry 2024]. O takim leczeniu decyduje zespół wielodyscyplinarny w ośrodku onkologicznym [Stratigos i wsp. 2026, cz. 2].

Rokowanie i kontrole po leczeniu

Rak płaskonabłonkowy skóry nosa wykryty wcześnie i wycięty z wolnymi marginesami w zdecydowanej większości przypadków zostaje wyleczony [Schmults i wsp. 2013]. Gorsze rokowanie mają guzy duże, nawracające, głęboko naciekające i naciekające nerwy [NIO Raki skóry 2024; Schmults i wsp. 2013].

Po leczeniu rośnie ryzyko kolejnego raka skóry. Według DermNet około połowa osób z wysokim ryzykiem raka płaskonabłonkowego rozwija kolejnego w ciągu 5 lat [DermNet: SCC]. Według polskich wytycznych po leczeniu odbywają się kontrole z oceną całej skóry, okolicy blizny i węzłów chłonnych: co kilka miesięcy przez pierwsze lata, potem rzadziej, a harmonogram ustala lekarz zależnie od ryzyka nawrotu. Wytyczne zalecają też całoroczną ochronę przeciwsłoneczną z filtrem SPF 30–50+ [NIO Raki skóry 2024]. Na nos warto nakładać krem z filtrem przy każdym wyjściu na zewnątrz w słoneczne dni i nosić kapelusz z rondem, które go ocienia. Ryzyko raków skóry zwiększa też solarium — piszemy o tym w artykule Solarium a nowotwory skóry.

Nabłoniak płaskonabłonkowy — czy to ta sama choroba?

W wynikach wyszukiwania i w rozmowach pacjentów pojawia się też nazwa „nabłoniak płaskonabłonkowy”. Aktualne polskie wytyczne jej nie używają: nowotwór złośliwy z komórek naskórka nazywają rakiem kolczystokomórkowym (płaskonabłonkowym) [NIO Raki skóry 2024]. Jeśli ktoś mówi o nabłoniaku płaskonabłonkowym na nosie, może mieć na myśli właśnie tego raka, opisanego w tym artykule, ale sama nazwa jest nieprecyzyjna.

Trzeba jednak uważać, bo słowo „nabłoniak” oznacza po prostu guz wywodzący się z nabłonka i występuje także w nazwach zmian łagodnych. Przykładem jest nabłoniak wapniejący, czyli łagodny guzek z mieszka włosowego, częsty u dzieci, opisany w artykule pilomatrixoma. Podobnie brzmiący „brodawczak płaskonabłonkowy” to w wyniku badania histopatologicznego łagodny guzek nabłonka, a nie rak — wyjaśniamy to w artykule brodawczak płaskonabłonkowy.

Sama nazwa nie mówi więc, czy zmiana jest groźna. Rozstrzyga o tym rozpoznanie histopatologiczne: dla raka płaskonabłonkowego wynik zawiera m.in. stopień zróżnicowania, głębokość naciekania i informację o naciekaniu nerwów, a od tych cech zależy ryzyko nawrotu i przerzutów [NIO Raki skóry 2024]. Jeśli w wyniku pojawia się niejasne określenie, poproś lekarza o wyjaśnienie, o jaką zmianę chodzi i co z tego wynika. O tym, jak czytać taki wynik, piszemy w artykule biopsja znamienia i wynik histopatologiczny.

Jak możemy pomóc?

Lekarz w Twoich Znamionach obejrzy zmianę na nosie w dermatoskopie, zbada całą skórę i węzły chłonne i oceni, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka. Podczas wideodermatoskopii (480 zł u dorosłych) zapisujemy obraz zmian, co ułatwia porównanie przy kolejnej wizycie i obserwację ognisk rogowacenia słonecznego.

Przy podejrzeniu raka na nosie lekarz zdecyduje, czy pobrać wycinek do badania histopatologicznego, czy od razu skierować Cię do ośrodka wykonującego wycięcia z kontrolą marginesów i rekonstrukcję nosa, a przy zmianie w nozdrzu — do laryngologa. Nie leczymy raków nosa wymagających chirurgii Mohsa, rekonstrukcji ani radioterapii. Gdy wynik potwierdzi nowotwór złośliwy, lekarz omawia dalsze kroki zgodnie z wytycznymi, a w razie potrzeby organizujemy konsultację onkologiczną. Nie zostajesz sam z dalszymi decyzjami.

Najczęstsze pytania

Jak wygląda rak płaskonabłonkowy na nosie?

Najczęściej jako szorstki, łuszczący się lub pokryty strupem guzek albo grudka na grzbiecie, czubku lub skrzydełku nosa, która powiększa się w ciągu tygodni lub miesięcy. Może owrzodzieć, krwawić przy dotyku i być tkliwa. Często powstaje w miejscu szorstkiej plamki rogowacenia słonecznego. Rzadziej przypomina róg skórny albo szybko rosnący guzek z czopem rogowym pośrodku.

Czy rak płaskonabłonkowy skóry jest groźny?

Zwykle udaje się go wyleczyć wycięciem, ale w odróżnieniu od raka podstawnokomórkowego może dawać przerzuty, najczęściej do okolicznych węzłów chłonnych. W dużym badaniu z Bostonu przerzuty do węzłów pojawiły się u 3,7% chorych, a z powodu tego raka zmarło 2,1%. Nos jest lokalizacją wysokiego ryzyka, dlatego leczy się go starannie, z kontrolą marginesów.

Czy rak nosa jest wyleczalny?

Rak płaskonabłonkowy skóry nosa wykryty wcześnie jest w zdecydowanej większości przypadków wyleczalny wycięciem z wolnymi marginesami lub radioterapią. W badaniach retrospektywnych 5-letnia skuteczność radioterapii tego raka wynosiła 92,7%. Gorzej rokują guzy duże, nawracające, głęboko naciekające i naciekające nerwy. Rak jamy nosowej i zatok to inna choroba, leczona przez laryngologów i onkologów.

Jak długo można żyć z rakiem płaskonabłonkowym?

Większość chorych z rakiem płaskonabłonkowym skóry zostaje wyleczona i żyje tak długo jak bez niego. Ryzyko zgonu dotyczy niewielkiej grupy z dużymi, głęboko naciekającymi lub nawracającymi guzami albo z przerzutami. Nawet w chorobie zaawansowanej immunoterapia cemiplimabem daje szansę na długie przeżycie: w badaniu II fazy obejmującym 193 chorych 2 lata przeżyło 73,3% z nich.

Czym różni się rak kolczystokomórkowy od płaskonabłonkowego?

To ta sama choroba. Po polsku używa się obu nazw, a polskie wytyczne zapisują ją jako „rak kolczystokomórkowy (płaskonabłonkowy)”, natomiast w piśmiennictwie anglojęzycznym stosuje się skrót SCC lub cSCC. Wszystkie te nazwy dotyczą nowotworu złośliwego z komórek naskórka, związanego głównie z wieloletnim działaniem promieniowania UV.

Czy nabłoniak płaskonabłonkowy jest groźny?

To zależy od tego, co dokładnie opisuje ta nazwa. Jeśli chodzi o raka płaskonabłonkowego (kolczystokomórkowego) skóry, jest to nowotwór złośliwy, który trzeba usunąć, choć wykryty wcześnie zwykle zostaje wyleczony. Słowo „nabłoniak” bywa też częścią nazw zmian łagodnych, a „brodawczak płaskonabłonkowy” oznacza łagodny guzek. Rozstrzyga wynik badania histopatologicznego, który warto omówić z lekarzem.

Czy rak płaskonabłonkowy zawsze daje przerzuty?

Nie. Większość raków płaskonabłonkowych skóry zostaje wyleczona miejscowo, zanim da przerzuty. W dużym badaniu z Bostonu przerzuty do węzłów chłonnych wystąpiły u 3,7% chorych. Ryzyko jest większe przy guzach dużych, głęboko naciekających, nisko zróżnicowanych i naciekających nerwy, a nos należy do lokalizacji wysokiego ryzyka. Gdy przerzuty się pojawiają, zwykle dotyczą najpierw okolicznych węzłów chłonnych.

Podsumowanie

Rak płaskonabłonkowy na nosie to rak skóry, który wygląda jak szorstki, łuszczący się lub owrzodziały guzek rosnący w ciągu tygodni lub miesięcy, często na podłożu rogowacenia słonecznego. Należy go odróżnić od raka wnętrza nosa i zatok, który daje inne objawy. Nos to obszar wysokiego ryzyka, dlatego leczy się go wycięciem z kontrolą marginesów, najlepiej metodą Mohsa, a u części chorych radioterapią. Wcześnie wykryty jest zwykle wyleczalny, a po leczeniu potrzebne są regularne kontrole całej skóry i ochrona przed słońcem.

Zobacz również

• Rak płaskonabłonkowy skóry twarzy
• Rak kolczystokomórkowy — zdjęcia i objawy
• Rak skóry na twarzy i nosie
• Rak płaskonabłonkowy skóry głowy
• Rogowacenie słoneczne — zmiana przedrakowa
• Rak podstawnokomórkowy ucha